7143 sayılı Kanun kapsamında 2000-2005 yılları arasındaki isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin yapılandırılması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/4553-S.6709

BAŞVURU NO : 2019/770

KARAR TARİHİ : 20/06/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 7143 Sayılı Kanun’dan yararlanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2019

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; 24/07/2018 tarihli ve

… sayılı dilekçe ile 7143 sayılı yapılandırma kanunundan faydalanmak amacıyla Sosyal

Güvenlik Kurumu’na başvuru yaptığını, prim borcu olmadığı gerekçesiyle başvurusunun ret edildiğini, 2018/19 sayılı genelgeye göre borçlanma imkânının bulunduğunu belirterek mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Kurumumuzun 06/02/2019 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Sosyal

Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden alınan 13/03/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvuranın, 24/7/2018 tarih ve … varide numaralı dilekçesi ile 7143 sayılı Kanuna istinaden, önce Kanunun 4/b bendi kapsamında ihya talebinde bulunduğu düşünüldüğü, daha sonra şifahen alınan bilgiye göre 506 sayılı Kanunun mülga 85’ncimaddesine göre (4/a) isteğe bağlı sigortalılığı ile ilgili olarak 2000 ila 2005 yılları arası ihya talebinde bulunduğunun anlaşıldığı, 2.2. Başvuranın 506 sayılı Kanunun mülga 85’nci maddesine göre isteğe bağlı sigortalılığı, 01/01/1999 tarihinde başlatıldığı ve 13/04/1999-13/05/1999 tarihleri arasında gerçekleşen 506 sayılı Kanuna tabi zorunlu çalışmasına istinaden 28/02/1999 tarihinde sonlandırıldığı (son prim tarihine göre) ve 01/06/1999 tarihinde tekrar başlatıldığı ve 06/12/2004 tarihli dilekçe ile 31/03/2000 tarihi itibariyle sonlandırıldığı ve 06/12/2004 tarihli başvurusuna istinaden 01/01/2005 tarihinde başlatıldığı, 01/10/2008 tarihinde 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle 30/09/2008 tarihinde sonlandırdığı ve 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında isteğe bağlı sigortalı olarak devam ettirildiği, bu süreler içinde prim borcunun bulunmadığı, Başvuranın 01/04/2000-31/12/2004 tarihleri arasında sürelerde sigortalılığı ve prim borcunun bulunmaması sebebiyle söz konusu yapılandırmadan faydalanamadığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 85’inci maddesinde 20/06/1987 tarihli

3395 sayılı 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine

ve Bu Kanuna Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun’un 8 maddesi ile; “

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edilebilmesi için: A) – a)

İsteğe bağlı olarak devam edeceğini belirtilen bir yazı ile Kuruma müracaatta bulunmak, b)

Müracaat tarihinden önce 506 sayılı Kanuna göre tescil edilmiş olmak, c) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak çalışmamak ve buralardan kendi çalışmalarından dolayı aylık bağlanmamış olmak, d) İsteğe bağlı olarak sigortaya devam edeceğini belirten müracaatının

Kurumca alındığı tarihli takip eden aybaşından başlayarak, her yıl için 360 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek, Şarttır. B) – a) İsteğe bağlı sigortaya devam etmek isteyenler gösterge tablolarındaki derece ve kademelerden hangisi üzerinden prim ödeyeceklerini tespit ederek Kuruma bildirirler. b) Bulunduğu derece ve kademe üzerinden en az 360 günlük prim ödeyenler yazılı talepte bulunmak şartıyla, talep tarihini takip eden yılbaşından itibaren prim hesabına esas derece ve kademesini en çok bir derece yükseltebilir.

c) İsteğe bağlı sigorta primlerinin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar Kuruma ödenmesi gerekir. Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için bu tarihten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.” şeklinde değişiklik yapılmış. Aynı kanun maddesinde 9/4/2003 tarihli Bazı Kanunlarda Değişiklik

Yapılması Hakkında Kanun’un 33 ‘üncü maddesindeki değişiklik ile; “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edilebilmesi için; A – a) En az 1080 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak ve buralardan kendi sigortalılığından dolayı aylık bağlanmamış olmak, c) İsteğe bağlı olarak her ay kesintisiz otuz gün üzerinden malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek, d) Örneği Kurumca hazırlanacak isteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma müracaatta bulunmak, Şarttır. B – İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Kurumca alındığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar. Şu kadar ki, isteğe bağlı sigortanın başladığı tarihte, sosyal güvenlik kuruluşları ile ilgileri kesilmediği tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları başladığı tarih itibariyle iptal edilerek, ödedikleri primler faiz uygulanmaksızın ilgililere iade edilir. C – a) İsteğe bağlı sigortaya devam etmek isteyenler, ödeyecekleri sigorta primlerini bu Kanunun 78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak şartıyla kendileri belirlerler.

İsteğe bağlı sigorta primi oranı % 30 olarak uygulanır. b) İsteğe bağlı sigorta primlerinin, en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi zorunludur. Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için, bu tarihten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır. D – İsteğe bağlı sigortalılık; a) Sosyal güvenlik kuruluşlarına tâbi olarak çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları günden, b) İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, buna ait dilekçelerinin Kurumca alındığı tarihten önceki primi ödenmiş son ayın bitiminden, c) İsteğe bağlı sigorta primini art arda üç ay ödemeyenlerin primi ödenmiş son ayın bitiminden, d) Tahsis talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış veya toptan ödeme yapılmış olmak koşulu ile tahsis talep tarihinden, e)

Ölen sigortalının ölüm tarihinden, İtibaren sona erer. Bu maddenin (A) bendinin (a) alt bendinde belirtilen koşullar sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin yurt dışındaki iş yerlerinde çalışmak üzere giden Türk işçileri için aranmaz. Bu maddenin (D) bendinin (a), (b) ve (c) alt bentlerine göre isteğe bağlı sigortalılığı sona eren sigortalının, yeniden isteğe bağlı sigortaya devam edebilmesi için tekrar yazılı müracaatta bulunması şarttır.” olarak değiştirilmiştir.

6. 11/05/2018 tarihli 7143 Sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden

Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un ‘Kapsam ve Tanımlar’ başlıklı 1’inci maddesinin (e) bendinin ikinci alt bendinde; “2018 yılı Mart ayı ve önceki aylara ilişkin isteğe bağlı sigorta primleri ve topluluk sigortası primi ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı alacakları,” ‘Kesinleşmiş Sosyal Güvenlik Kurumu

Alacakları’ başlıklı 7’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “Bu Kanuna göre yapılan başvuru tarihi itibarıyla ilgili mevzuatına göre ödenmesi imkanı ortadan kalkmamış isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası primi,”,

7. 06/06/2018 tarihli 7143 Sayılı Kanun Uyarınca Kurum Alacaklarının Yapılandırılması konulu 2018/19 Sayılı Genelgenin ‘Yapılandırma Kapsamına Giren Kurum Alacakları, Türü ve Dönemi Başlıklı 3.2. maddesinde “ 7143 sayılı Kanuna göre, yapılan başvuru tarihi itibariyle ilgili mevzuata göre ödeme imkanı kalkmamış isteğe bağlı sigorta primi ( 5510 Sayılı

Kanunun Geçici 16’ncı maddesi kapsamında gelir vergisinden muaf olan kadın sigortalıların isteğe bağlı primi dahil) ile topluluk sigortası primi” ve ‘Yapılandırma kapsamına giren sigortalılık süreleri başlıklı 9.1. nolu maddesinin a fıkrasında “ 506 sayılı Kanunun mülga 85’nci maddesi 1/10/2008 tarihinde yürürlükten kaldırıldığından 1/5/2003 ile 30/9/2008 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalılığı devam edenlerden, sigortalılığı 1/5/2003 tarihinden sonra sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlama, istekle sona erdirme ya da cari ay primlerinin art arda üç ay ödenmemesi nedeniyle sona erenlerin 30/09/2008 tarihine kadar ödenebilir nitelikte olan hizmet sürelerine ilişkin prim borçları 7143 sayılı Kanuna göre yapılandırılacaktır”

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

VI. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran; 2000 ila 2005 yılları arasındaki isteğe bağlı sigortalı olarak ödemediği primlerini,

7143 sayılı Kanun uyarınca yapılandırma talebinde bulunduğunu, fakat Küçükçekmece Sosyal

Güvenlik Merkezi tarafından bu talebinin ret edildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve belirtilen süreler için borçlanma imkânının tanınmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.

10. 7 inci paragrafta belirtildiği üzere 2018/19 sayılı Genelge 1/5/2003 ile 1/10/2008 tarihi arasında ödenebilecek durumda olan prim borçlarının ödenmesine imkân tanımaktadır.

Başvuranın Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına hitaben yazmış olduğu 06/12/2004 tarih ve

… sayılı dilekçe ile isteğe bağlı sigortalılığının 30/03/2000 tarihinden itibaren sonlandırılmasını talep etmiş olup dilekçede belirtilen tarihten itibaren geçerli olmak üzere ilgili idare tarafından isteğe bağlı sigortalılığı sonlandırılmıştır. Başvuran 06/12/2004 tarihinde … sayılı ikinci bir dilekçe vererek isteğe bağlı sigortalılığının yeniden başlatılması istemiş olup başvuru tarihini takip eden 01/01/2005 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalılığının tescili yapılmış olup, bu tarihten itibaren isteğe bağlı sigortalılık primlerinin tamamı ödenmiştir.

11. Özetle 2018/19 sayılı Genelge 1/5/2003 ile 1/1/2008 tarihleri arasındaki ödenebilecek durumda olan prim borçlarının yapılandırılmasına imkân tanırken, başvuranın 06/12/2004 tarihli dilekçesi ile isteğe bağlı sigortalılığı 30/03/2000 tarihinden itibaren iptal etmesi yani tescilinin olmaması nedeniyle, 01/01/2005 tarihinde başlatmış olduğu isteğe bağlı sigortalılığı için de ilgili dönemlere dair tüm primleri ödemesi nedeniyle, 2000-2005 yılları arasındaki isteğe bağlı sigortalılığa dair primlerinin yapılandırılmasına hukuken imkân bulunmamaktadır.

12. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvurucunun 2000 ile 2005 yılları arasındaki isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırmasının mümkün olmadığı kanaatine varılmaktadır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve başvurunun reddedilmesine sebebiyet veren hususların net olarak belirtilmediği bu nedenle de“kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi