|
ÖZET: Bu karar, başvuranın öğrenim ücreti iadesi talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, 7417 sayılı af kanunu kapsamında tezsiz yüksek lisans programına kayıtlı olduğunu ve harç ödemesi yaptığı halde ücret iadesi talep etmiştir. Ancak, ilgili idare, yükseköğretim kurumları tarafından belirlenen düzenlemelere göre, eğitim-öğretim başladıktan sonra kaydını sildiren veya mezun olan öğrencilerin yatırdığı öğrenim ücretinin iade edilmeyeceğini belirtmiştir.
Değerlendirme sonucunda, başvuranın ders seçiminde bulunduğu ve bu nedenle harç tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Ayrıca, başvuranın durumunun diğer öğrenci grupları ile aynı statüde değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla talebinin hukuka uygun bir şekilde reddedildiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın öğrenim ücreti iadesi talebinin hukuken geçerli bir dayanağı bulunmamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9457-S.23.15277
BAŞVURU NO : 2023/3536
KARAR TARİHİ : 28/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : : Öğrenim ücreti iadesi yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, tezsiz yüksek lisans eğitimine 7417 sayılı af kanunu kapsamında Ankara Hacı Bayram
Üniversitesinde güz döneminde devam ettiğini, eğitimini yarıda bırakmadan önce bir dönem harç ödemesi yaptığını, güz döneminde de harç ödemesi yaptığını, böylelikle toplam iki dönem öğrenim ücretini ödediğini, öğrenci işleri birimi tarafından diğer dönem borç çıkarılmayacağın söylendiğini, akabinde ders kaydı yapamadığından dolayı bahar döneminde de öğrenim ücretini ödemesi talep edildiğini, benzer durumda olan ve Ortadoğu Amme Enstitüsünden gelen öğrencilere ve üçüncü döneminde olup proje ödevi hariç başka ders alan öğrencilere öğrenim ücreti yansıtılmadığını ve ücret iadesi yapılmasına yönelik talebinin reddedildiğini belirterek son dönemde ödemiş olduğu öğrenim ücretinin iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının E- – – sayılı cevabi yazısında, “İlgide kayıtlı yazınız ile Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Kamu
Maliyesi ve Hazine İşlemleri Tezsiz Yüksek Lisans programı öğrencisi 7417 Sayılı
Af Kanunu kapsamında 26.08.2022 tarihinde Kamu Maliyesi ve Hazine İşlemleri Tezsiz Yüksek Lisans programına 2. Yarıyıldan intibakı yapıldığı, Tezsiz Yüksek Lisans Eğitimi Üniversitemiz Senatosu kararı gereği ücrete tabi olduğu, Tezsiz Yüksek Lisans Ücretlerimiz ilgili eğitim öğretim yılı başında programlara öğrenci alımları başlamadan ilan edilir. İlgi yazıda iddia edilen hususla alakalı Başkanlığımız harç birimi bağlı yetki ile hareket etmekte olup, akademik birimlerin kararları ve uygulamaları kabul görmektedir.
/
3. Üniversitemizde eğitim gören tüm öğrencilerimiz bunu kabul ederek Tezsiz programlara kayıt yaptırırlar. Öğrencinin daha önceden kayıt yaptırıp harç yatırması ile ilgili olarak da, Ankara Hacı Bayram
Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Kayıt silme ve sildirme başlıklı; Madde 23- (2) “Eğitimöğretim başladıktan sonra Enstitüden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin, o yarıyıl için yatırmış olduğu öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez” hükmü bulunmaktadır.
Öğrenci affı kapsamında yeniden müracaat eden tezsiz yüksek lisans öğrencileri de bu durumu bilerek müracaat ettiklerinden harç iadesi yapılamamaktadır.
4. Bahsi geçen Ortadoğu Amme Enstitüsünden gelen öğrencilerde proje döneminde olmaları nedeniyle
28.12.2022 tarihli ve 39 sayılı Enstitü Yönetim Kurulu toplantı kararı ile harç uygulamasından muaf
tutulmuşlardır.
5. Konu ile alakalı nihai olarak ilgili öğrencinin ders alması nedeniyle harç ödemesine tabi olduğu anlaşılmış olup, kurumunuz tarafından istenen belgeler ekte gönderilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
8. 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46’ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak
Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. …. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. …”,
9. 31905 sayılı ve 27.07.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılında
Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı
Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın ‘Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri’ başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) 2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılında yükseköğretim kurumlarının cari hizmet maliyetlerine birinci öğretim ve açık öğretimde Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak katkı payı tutarları ekli (I) sayılı cetvelde, ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenim ücreti tutarları ekli (II) sayılı cetvelde gösterilmiştir.”, ‘Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler’ başlıklı 15 inci
/
maddesinde, “(1) Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.”,
10. Yükseköğretim Kurumlarında Yürütülen Tezsiz Yüksek Lisans Programları Uygulama Esas ve
Usullerinin ‘Esas ve Usuller’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Yükseköğretim kurumları tarafından ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında uygulanacak esas ve usuller aşağıda belirtilmiştir. a-) Yükseköğretim kurumlarında tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, öğrencilerden alınacak öğretim ücretleri, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri, bu Esas Usullerde belirtilen hususlara uyulmak kaydıyla ilgili yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”,
11. 31905 sayılı ve 27.07.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Ankara Hacı Bayram Veli
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin ‘ Kayıt silme ve sildirme’ başlıklı 23 üncü maddesinde, “ (2) Eğitim-öğretim başladıktan sonra Enstitüden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin, o yarıyıl için yatırmış olduğu öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 13. Başvuran ödediği öğrenim ücretinin iadesini talep etmekteyken ilgili idare düzenlemelere göre ücret iadesi yapılamayacağını belirtmektedir.
14. Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerden başvuranın 2017-2018 bahar, 2022-2023 güz ve bahar dönemlerinde harç ödemesi yaptığı, 7417 sayılı kanun kapsamında Kamu Maliyesi ve Hazine
İşlemleri tezsiz yüksek lisans eğitimine ders döneminde araştırma teknikleri ve yayın etiği ile birlikte beş seçmeli ders ve bitirme projesi notu ile ikinci yarıyıldan intibakının yapıldığı ve 2022-2023 bahar döneminde bitirme projesi ile hazine işlemleri dersini seçtiği, böylelikle ders seçiminde bulunduğu gerekçesiyle tarafına harç tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuata göre yükseköğretim kurumları tarafından ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında öğrencilerden alınacak öğretim ücretlerinin yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlendiği,
16. Başvuranın kayıt olduğu, akabinde yarım bıraktığı ve 7417 sayılı kanun kapsamında programın tezsiz yüksek programı olması nedeniyle öğrenim ücretine tabi olduğu,
17. Başvuranın af kanunu uygulaması sonrasında yeniden ücret alınmaması gerektiğini belirttiği ancak eğitim-öğretim başladıktan sonra enstitüden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin, o yarıyıl için yatırmış olduğu öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmeyeceğinin düzenlendiği,
bununla birlikte eğitim hayatı sona eren öğrencinin af kanunu gibi istisnai bir uygulama ile eğitim hayatına devam etmesi aşamasında yeniden öğrenim ücreti ödemesi gerektiği,
18. Bu konuda emsal gösterilen TODAİE tezsiz yüksek lisans programların incelendiğinde, bu eğitim programlarının kural olarak kendine özgü mülga mevzuatının bulunduğu, bu sebeple diğer tezsiz yüksek öğrencileri ile aynı statüde kabul edilmeyeceği, bununla birlikte öğrenim ücreti talep edilmeyen TODAİE tezsiz yüksek lisans programlarında sadece dönem projesi alması gereken öğrencilerden harç ücreti talep edilmemesine karar verildiği, başvuranın ise dönem projesinin yanında ders seçimlinde bulunduğu ve ilgili idare tarafından bu gerekçe ile harç ödemesi gerektiğinin açıklandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi