Belediyelerin mücavir alanlarda kamulaştırma olmadan yol ve meydan tescili yapamayacağı, köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların köy adına tescil edilmesi gerektiği (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay, belediyelerin mücavir alanlarında imar planları ve yol istikamet planları çerçevesinde istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanların tescili konusunda önemli bir hukuki değerlendirme yapmıştır. İmar Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca, bu tür alanların tescilinin yalnızca belediye tarafından kamulaştırılan kısımlar için mümkün olduğunu belirtmiştir. Bu durum, kamulaştırma işleminin gerekliliğini ortaya koymakta ve belediyelerin yetkilerini sınırlamaktadır.

Kararda, belediyece kamulaştırılmamış olan ve köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların köy adına tescil edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, mücavir alanlardaki taşınmazların hukuki statüsünü netleştirmekte ve kamulaştırma sürecinin önemini artırmaktadır. Böylece, imar uygulamaları sonucunda ortaya çıkan hukuki belirsizliklerin giderilmesi hedeflenmiştir.

Sonuç olarak, Danıştay, imar planlarının uygulanması sonucu oluşan durumların hukuki çerçevesini belirleyerek, belediyelerin kamulaştırma yetkisi ve köylerin taşınmaz hakları arasındaki dengeyi sağlamaya yönelik bir karar vermiştir. Bu karar, ilgili mevzuatın uygulanması açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

1. Daire         1990/252 E.  ,  1990/267 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1990
Karar No : 267
Esas Yılı : 1990
Esas No : 252
Karar Tarihi : 23/10/990

BELEDİYELERİN MÜCAVİR ALANLARINDA KALAN VE İMAR PLANLARININ VEYA YOL İSTİKAMET PLANLARININ UYGULANMASI SONUCU İSTİKAMETİ DEĞİŞTİREN VEYA KAPANAN YOL VE MEYDANLARIN, ANCAK, BELEDİYE TARAFINDAN KAMULAŞTIRIL-
MIŞ OLMASI HALİNDE İMAR KANUNUNUN 17.MADDESİNİN UYGULANMASI MÜMKÜN BULUNDUĞU HK.

… Belediyesi mücavir alanı içinde kalan köylerde, imar planlarının uygulanması sonucu istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlardan hasıl olan sahalarda müstakil inşaata elverişli olmayan parçaların tescili konusunda oluşan duraksamanın giderilmesi amacıyla, istişari düşünce istemi üzerine Gereği Görüşülüp Düşünüldü:
2644 sayılı Tapu Kanununun 21.maddesinde, köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol fazlalarının köy veya belediye adına tescil olunacağı belirtilmiş bulunmaktadır.
Öte yandan 3194 sayılı İmar Kanununun 17.maddesinde, belediyelerce yapılan kamulaştırmadan arta kalan kısımlarla istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlardan hasıl olan sahaların müstakil inşaata elverşli olmayan kısımlarının belediye adına tescil edileceği öngörülmüştür.
Sözkonusu maddelerin birlikte değerlendirilmesinden belediyelerin mücavir alanlarında kalan ve imar planlarının veya yol istikamet planlarının uygulanması sonucu istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanların, ancak, belediye tarafından kamulaştırılmış olması halinde İmar Kanununun 17.maddesinin uygulanması mümkün bulunmaktadır.
Bu durumda, belediyece kamulaştırılmamış olan ve köy tüzel kişiliğine ait bulunan bu tür taşınmazların ise, köy adına tescilinin gerekeceği mütalaa kılındı.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. **İmar Kanunu 17. Maddesi Nedir?**
İmar Kanunu’nun 17. maddesinde belirtilen hükümden maksat, belediyelerce kamulaştırılmış olan kısımlarla istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlardan hasıl olan sahaların müstakil inşaata elverişli olmayan kısımlarının belediye adına tescil edilmesidir.

2. **Mücahir Alan Nedir?**
Mücahir alan, belediyenin sınırları dışında kalan ancak belediyenin kontrolünde ve yararlanımında olduğu taşınmaz parselleri ifade eder. Bu alanlar genellikle köylerin bulunduğu bölgelerdir.

3. **Kamulaştırma Nedir?**
Kamulaştırmak, bir yerin kamu hizmetlerinin gerektirdiği şekilde genişletilmesi için yetkili organların kararı ile o yerden hak sahiplerine ödeme suretiyle mülkiyetinin devredilmesidir. Belediyeler tarafından yapılan kamulaştırma genellikle imar planlarını uygulamak veya yeni yol projelerini gerçekleştirmek gibi amaçlar için gerçekleştirilir.

4. **Tapu Kanunu 21. Maddesi Nedir?**
2644 sayılı Tapu Kanununun 21. maddesinde köy ve belediye sınırları içinde kapanan yollarla yol fazlalarının köy veya belediye adına tescil olunacağı belirtilmiştir.

5. **İmar Planı Nedir?**
İmar planı, bir bölgede imar uygulamasını belirleyen ve taşınmazların düzenlenişini gösteren bir plandır. İmar planının uygulanması sonucu meydana gelen kapanan veya değişen yol ve meydanlardan hasıl olan sahalar için tescil konusundaki tartışmaların giderilmesi amacıyla 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 17. maddesi birlikte değerlendirilmiştir.

6. **Tescil Nedir?**
Tescil, tapu kütüğüne kaydedilerek resmi olarak kabul edilmesidir. Bu, bir taşınmazın sahibinin veya hak sahiplerinin official olarak tanınmasını sağlar ve taşınmaza ait resmi kayıtları temsil eder.