İl özel idaresi meclis binası yapımında tespit edilen imalat eksiklikleri nedeniyle kamu zararının yükleniciden tazmin edilmesi gerektiği kararı (Sayıştay)

Konu: Yerinde yapılan fiziki denetim neticesinde tespit edilen imalat eksiklikleri

100 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile, … İl Özel İdaresi Meclis Binası Yapım İşinde yerinde yapılan fiziki denetim sırasında;

a) Meclis Binası giriş merdiven imalatı projede gözükmesine rağmen söz konusu imalat için iş artışı kapsamında ödeme yapıldığı,

b) Meclis Binası toplantı salonunda işin projesine göre yapılması gereken beton basamak imalatlarının yapılmadığı,

c) Alçıpan asma tavan imalatının işin projesinde, mahal listesinde 12,5 mm kalınlıkta olmasına rağmen yerinde 10 mm olduğu,

d) Çatı kaplama altında uygulanan su yalıtımının işin proje ve mahal listesine göre elastomer esaslı olması gerekirken plastomer esaslı olduğu ve söz konusu imalatın işin proje ve mahal listesinde gözükmesine rağmen iş artışı kapsamında tekrar ödendiği, görüldüğünden …-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumluluğa iştiraki bulunan … temyiz dilekçesinde özetle,

(a) bendi ile ilgili olarak, mimari projede 9 adet merdiven basamağı ve 1,5 mt. sahanlık planlandığını; ancak projede ve mahal listelerinde bu imalat ile ilgili herhangi bir detay yer almadığını; sahanlığın dar olması nedeni ile merdiven imalatının 9 basamak ve 2,5 mt. sahanlık şeklinde yapılmasının uygun olacağının değerlendirildiğini; merdiven alınları ile orta kısmına perde yapılmaması halinde merdiven genişliğinin büyük olması nedeni ile zemindeki oturmadan kaynaklı çatlamaların olacağı gerekçesi ile merdiven alınlarına ve orta kısmına perde yapılmasının uygun görüldüğünü; bu bağlamda yapılan iş artışında ise iş artışına esas ataşmanda, iş artı oluru ve hesaplarında da görüleceği gibi yalnızca bu perdelerin ödendiğini; sahanlıktaki 1 mt’lik genişlemenin yükleniciye ödenmediğini;

(b) bendi ile ilgili olarak, Meclis toplantı salonunun tabanında yer alan kademenin mimari proje kesitinde de, beton imalat olmayıp tefriş amaçlı olduğunun yazıldığını; kaldı ki söz konusu imalatla ilgili proje ve mahal listesinde de herhangi bir detay ve açıklamanın da bulunmadığını;

(c) bendi ile ilgili olarak, suya ve yangına dayanıklı alçıpan levhaların yerinde yeniden yapılan ölçüme göre 12,5 mm. olduğunu; ancak alçıpan levhaların kenarlarındaki şevli kısımların 10 mm. olduğunun tespit edildiğini; kaldı ki piyasada 10 mm. alçıpan üretilmediğini;

(d) bendi ile ilgili olarak, Projede çatı kaplama altına 18.466/2 poz numaralı 3 mm. kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı yapılması gerekirken plastomer esaslı yalıtım yapıldığı, bunun da hem hakedişte hem de % 10 iş artışında ödendiğinin belirtildiğini fakat, kesin hakedişe ait yapılan imalatlar tablosu ve yeşil defterde bu imalatın ödenmediğini görüldüğünü; dolayısı ile iş artışı ile birlikte iki kez ödenmesinin söz konusu olmadığını ve 2 ile çarpılmaması gerektiğini; sorguya esas hesap tablosunda 18.465/3 poz numaralı 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı cam tulü taşıyıcılı iki kat su yalıtımının hesaba dahil edildiğini, ancak yerinde yapılan imalatın 18.466/1 poz numaralı 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı imalatı olduğunun belirlendiğini; bu iki imalat arasındaki fark hesabının aşağıdaki gibi olması gerektiğini;

S.No Poz No Tarif Adet Birim Miktar Bir.Fiy. Tutar Tenz.Tut

1 18.466/1 3 mm kal. plast.esaslı keçe taşıyıcılı 2 kat yalıtım yapılması 1 m² .. 27,13 -…. -…

2 18.466/2 3 mm kal. elastomer esaslı poly. keçe taşıyıcılı 2 kat yalıtım yapılması 1 m² … 30,86 … …

TOPLAM …

KDV …

TOPLAM KAMU ZARARI … TL

Dolayısı ile bu iki imalat arasında yukarıda hesaplanan miktarın yükleniciye fazla ödendiğini;

Yukarıda arz edilen sebeplerden dolayı üzerindeki sorumluluğun kaldırılması ve yasal faiz işlememesi adına denetim sonucu hesaplanmış olan ve … İl Özel İdaresi Hesabına yatırılmış kamu zararı tutarı … TL tutarın iade edilmesi için tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… İl Özel İdaresinin 2014 yılı hesabının 1. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 00 sayılı ilamın 2. maddesine yer alan tazmin hükmünü Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz eden …’in dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçesinde: ‘… İl Özel İdaresi Meclis Binası Yapım İşinde:

a)-Meclis Binası giriş merdiven imalatı projesinde 9. Adet merdiven basamağı ve 1,5 mt. sahanlık göründüğü ancak proje ve mahal üstesinde bu imalatlarla ilgili herhangi bir detayın yer almadığı idare almış olduğu kararla merdiven 9 basamak ve 2,5 mt. Sahanlık yapılması ve bu imalatlar için farklı imalatlar yapıldığı merdiven sahanlığı 1. mt. genişleyen kısmı için ödemede bulunulmadığı,

b)-Meclis Binası toplandı salonunda işin projesine göre yapılması gereken beton basamak imalatlarının mimari proje kesitinin tetkikinden de anlaşılacağı üzere beton imalatı olmayıp tefriş amaçlı olduğunu ayrıca proje ve mahal listesinde herhangi bir detay ve açıklamanın olmadığını bu nedenle Kamu Zararına neden olunmadığını,

c) -Alçıpan asma davan imalatının işin projesinde, mahal listesinde 12,5 mm. Kalınlığında olmasına rağmen 10.mm. olduğu hususundaki karar gerekçesine ilişkin olarak, fiili yapılan ölçümlemede fotoğrafta görüldüğü üzere alçıpanın kalınlığının 12,5 mm. Olduğu kenarlarındaki şevli kısımların 10.mm. olduğunu belirterek bu imalatla ilgili fazla ödemenin söz konusu olmadığını,

d)-Çatı Kaplama altına uygulanan su yalıtımının işin proje ve mahal listesine göre elastomer esaslı olması gerekir iken fiili imalatın plastomer esaslı imalat yapıldığını ve söz konusu imalatın iş artışı kapsamında tekrar ödenmediğini sadece mahal listesinde 18466/1 pozu fiyatı ile fiili yapılan 18466/2 poz nolu imalatın fiyatı arasındaki 1.3 3 7.15-TL farkın ödendiğini ödemeni dolayısıyla Kamu Zararının söz konusu olmadığını,

ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını,’ İstemektedir.

… İl Özel İdaresi Meclis Binası Yapım İşinde: iş yerinde fiili olarak yapılan denetim sırasında;

a) – Meclis Binası giriş merdiven imalatı projesinde gözükmesine rağmen söz konusu imalatlar için iş artışı kapsamında ödeme yapıldığı,

b) –Meclis Binası toplandı salonunda işin projesine göre yapılması gereken beton basamak imalatlarının yapılmadığı,

c) –Alçıpan asma tavan imalatının işin projesinde, mahal listesinde 12,5 mm kalınlıkta olmasına rağmen yerinde yapılan ölçümlemede 10 mm olduğu,

d) –Çatı kaplama altında uygulanan su yalıtımının işin proje ve mahal listesinde göre elastomer esaslı olması gerekirken plastomer esaslı olduğu ve söz konusu imalatın işin proje ve mahal listesinde gözükmesine rağmen is artışı kapsamında tekrar ödendiği,

tespit edilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 23 ve 24. maddeleri göre proje ve mahal listesinde belirtilen işlerin kurallarına uygun şekilde yüklenici tarafından yapılması, proje ve şartnameye uymayan eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işlerin bedellerinin hak edişe girmiş olsa bile yüklenicinin daha sonraki tarihlerde düzenlenecek hak edişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilmesi gerekmektedir.

Bu durum karşısında söz konusu işle yukarda belirtilen eksik veya yapılmamış imalatlarla ilgili neden olunan Kamu zararı hakkında verilen tazminine kararının olduğu gibi tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü;

Temyiz dilekçesinde;

İlam’ın 2’nci maddesinin (a) bendi ile ilgili olarak; merdiven alınları ile orta kısmına perde yapılmaması halinde merdiven genişliğinin büyük olması nedeni ile zemindeki oturmadan kaynaklı çatlamaların olacağı gerekçesi ile merdiven alınlarına ve orta kısmına perde yapılmasının uygun görüldüğü; yapılan iş artışında ise iş artışına esas ataşmanda, iş artı oluru ve hesaplarında da görüleceği gibi yalnızca bu perdelerin ödendiği, sahanlıktaki 1 mt lik genişleme için yükleniciye ödeme yapılmadığı,

(b) bendi ile ilgili olarak; Meclis toplantı salonunun tabanında yer alan kademenin, mimari proje kesitinde de tefriş amaçlı olduğunun yazıldığı ve beton imalatı olmadığı,

(c) bendi ile ilgili olarak; Suya ve yangına dayanıklı alçıpan levhaların yerinde yeniden yapılan ölçümde fotoğrafta da görüldüğü gibi 12,5 mm. olduğu, ancak alçıpan levhaların kenarlarındaki şevli kısımların 10 mm. olduğu, kaldı ki piyasada 10 mm alçıpan levhanın üretilmediği,

(d) bendi ile ilgili olarak; İlam’da Projeye göre çatı kaplama altına 18.466/2 poz numaralı 3 mm. kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı yapılması gerekirken plastomer esaslı yalıtım yapıldığı, bunun da hem hakedişte hem de % 10 iş artışında ödendiğinin belirtildiği, fakat, kesin hakedişe ait yapılan imalatlar tablosu ve yeşil defterde bu imalatın ödenmediği, iddia edilmiştir.

Ancak, temyiz dilekçesinde yer alan ve yukarıda belirtilmiş olan iddialar, sorumluların sorguya vermiş oldukları savunmalarında da yer almasına karşın, ilamda bu iddialar karşılanmadan, olarak sadece Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 23’üncü maddesi gerekçe gösterilmek suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Oysa söz konusu iddialar, teknik hususlarla ilgili olup tazmin gerekçelerinin de işin mahiyeti gereği teknik, bilimsel ve fiili tespitlere dayanması gerekir.

Bu nedenle, sorguya ilişkin savunmalarda ve temyiz dilekçesinde yer alan iddiaların, teknik, bilimsel ve fiili tespitlere göre değerlendirilerek karar verilmesini teminen, 100 sayılı İlam’ın 2’inci maddesi hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile;

(Üyeler …’ın “İlamın (a) bendi ile ilgili olarak, … İl Özel İdaresi 2014 yılı hesabının yerinde incelenmesi sırasında, … İl Özel İdaresi Meclis Binası Yapım İşine ilişkin, Meclis Binası giriş merdiven imalatının mimari projede olup statik projede olmadığından bahisle %10 iş artışı kapsamında beton demir ve kalıp imalatı ödemesinin yapıldığının tespit edildiği ve söz konusu merdiven imalatı mimari projede yer aldığından 2007 Deprem Yönetmeliğine göre minimum düzeyde merdiven statik imalatının yapılması gerektiğinin ve %10 kapsamında hesaptan düşülmesi gerektiğinin 15.10.2014 tarihli Tutanak ile tespit edildiği;

Söz konusu Tutanağın … (Yatırım ve İnşaat Müdürü), … (Şube Müdür) ile … (İnşaat Mühendisi) tarafından düzenlenerek imzalanmış olduğu;

Yine, … (Yatırım ve İnşaat Müdürü), … (Şube Müdür) ile … (İnşaat Mühendisi) tarafından düzenlenerek imzalanan 04.02.2015 tarihli Tutanakta ise,

İlamın (b) bendi ile ilgili olarak, Meclis binası toplantı salonu katılımcı koltuklarının altında bulunan basamak şeklindeki beton imalatın yapılmadığı ve iş artışlarında düşürülmediğinin,

İlamın (c) bendi ile ilgili olarak, alçıpan asma tavan imalatının 12,5 cm yapılması gerekirken yerinde yapılan ölçümlerde 10 cm uygulandığının,

İlamın (d) bendi ile ilgili olarak, çatı kaplama altında uygulanan su yalıtımının, elastomer esaslı olması gerekirken yerinde yapılan incelemelerde plastomer esaslı olduğu ve bu farkların iş artışında düşürülmediği ayrıca birinci iş artışında artış kapsamında plastomer esaslı su yalıtımı yerine elastomer su yalıtımının sehven yanlışlıkla hesaplandığının tespit edildiği,

Temyiz konusu edilen İlam maddesinin de bu iki Tutanak ile tespiti yapılan hususlar için düzenlenmiş olduğu görülmüştür.

Dilekçede (a) bendi ile ilgili olarak, merdiven alınları ile orta kısmına perde yapılmaması halinde merdiven genişliğinin büyük olması nedeni ile zemindeki oturmadan kaynaklı çatlamaların olacağı gerekçesi ile merdiven alınlarına ve orta kısmına perde yapılması uygun görüldüğü; yapılan iş artışında ise iş artışına esas ataşmanda, iş artı oluru ve hesaplarında da görüleceği gibi yalnızca bu perdelerin ödendiği, sahanlıktaki 1 mt lik genişleme için yükleniciye ödeme yapılmadığı belirtilmiştir.

Söz konusu işe ait iş artışının Gerekçe Raporunun 2’nci maddesinde aynen; ‘Mimari projesinde belirtilmiş olan ön giriş merdiveninin kalıp, demir, beton, grobeton imalatlarıyla alakalı her hangi bir ataşman sözleşme dokümanlarında olmadığından mimari projesinde belirtilen ön giriş merdiveninin yapımı esnasında yapılan (kalıp, grobeton, epoksi, demir ve beton) imalatların iş aratışı şeklinde yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.’ denilmektedir.

Buna göre, iş artışına ilişkin raporda merdiven alınlarına ve orta kısmına perde yapılmasından bahsedilmemiş; sözleşme dokümanlarında ayrıntı olmadığından kalıp, grobeton, epoksi, demir ve beton imalatlarının tamamının iş artışı kapsamında ödenmesi kararlaştırılmıştır. Ancak projede merdiven açık bir şekilde yer almış olduğundan, yüklenicinin işin fen ve sanat kurallarına göre asgari hesaplarla bir merdiven yapma zorunluluğu bulunmaktadır. Bununla birlikte, Projede ayrıntısı gözükmeyen diğer imalatlar iş artışı kapsamında hesaplanabileceğinden, İlamda bu konudaki iş artışının tamamı için değil; asgari düzeyde bir merdiven yapılmasına ilişkin tutar için kamu zararı hesaplanmıştır.

Dilekçede (b) bendi ile ilgili olarak, Meclis toplantı salonunun tabanında yer alan kademenin mimari proje kesitinde de tefriş amaçlı olduğunun yazıldığı ve beton imalatı olmadığı belirtilmiştir.

Söz konusu proje kesiti incelendiğinde, Meclis Toplantı Salonunda yer alan her bir basamağın kotlarının ayrı ayrı belirtildiği görülmektedir. Tefriş amacı ile projeye konulmuş olan basamakların yüksekliklerinin ayrı ayrı belirtilmesi söz konusu değildir. Bununla birlikte, 04.02.2015 tarihli Tutanakta, Meclis binası toplantı salonu katılımcı koltuklarının altında bulunan basamak şeklindeki beton imalatın yapılmadığı ve iş artışlarında düşürülmediği tespit edilerek imza altına alınmıştır. Bu durumda, mimari proje kesitinde yer alan ‘Tefriş amaçlı çizilmiştir. İhale kapsamı dışındadır.’ ifadesi ile, basamaklar üzerinde yer alan koltukların kastedildiği anlaşılmaktadır.

Dilekçede (c) bendi ile ilgili olarak, Suya ve yangına dayanıklı alçıpan levhaların yerinde yeniden yapılan ölçümde fotoğrafta da görüldüğü gibi 12,5 mm. olduğu, ancak alçıpan levhaların kenarlarındaki şevli kısımların 10 mm. olduğu belirtilmiştir.

Ancak Yatırım İnşaat Müdürü ve Kontrol Mühendislerince düzenlenen 04.02.2015 tarihli Tutanakta alçıpan asma tavan imalatının 12,5 cm yapılması gerekirken yerinde yapılan ölçümlerde 10 cm uygulandığının tespit edilerek imza altına alındığı görülmektedir. Bununla birlikte, dilekçe ekinde yer alan ve ölçümü belirten resmin hangi malzeme olduğu, nereden alındığı, hangi yapım işine ilişkin olduğu belli değildir.

Dilekçede (d) bendi ile ilgili olarak, İlam’da Projeye göre çatı kaplama altına 18.466/2 poz numaralı 3 mm. kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı yapılması gerekirken plastomer esaslı yalıtım yapıldığı, bunun da hem hakedişte hem de % 10 iş artışında ödendiğinin belirtildiği fakat, kesin hakedişe ait yapılan imalatlar tablosu ve yeşil defterde bu imalatın ödenmediğinin görüldüğü belirtilmiştir.

… İl Özel İdaresi Meclis Binası Yapım İşine ilişkin mahal listesinde 4mm ve 3 mm kalınlıkta elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı yapılacağı yazılmaktadır. Ancak, Yatırım İnşaat Müdürü ve Kontrol Mühendislerince düzenlenen 04.02.2015 tarihli Tutanakta, çatı kaplama altında uygulanan su yalıtımının, elastomer esaslı olması gerekirken yerinde yapılan incelemelerde plastomer esaslı olduğu ve bu farkların iş artışında düşürülmediği ayrıca birinci iş artışında artış kapsamında plastomer esaslı su yalıtımı yerine elastomer su yalıtımının sehven yanlışlıkla hesaplandığının, tespit edilerek imza altına alındığı görülmüştür.

Bununla birlikte, İşe ilişkin mahal listesinde açıkça elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımı yapılacağı yazılı olmasına rağmen yapılan iş artışında artan imalatlar arasına elastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı iki kat su yalıtımının bir defa daha eklendiği fakat yapılmadığı; fiyatı daha düşük olan mahal listesinde bulunmayan plastomer esaslı su yalıtımı imalatının ise yapıldığı ve iş eksilişi olarak gösterildiği görülmektedir. Bu şekilde, pahalı olan imalatı tekrar artış kalemine, ucuz imalatı da düşüş kalemine almak suretiyle iki malzeme arasındaki farkın iki katı kadar zarara sebep olunmuştur.

Ayrıca, dilekçede yapılan ve iki kalem arasındaki farkı gösteren hesaplamanın da hatalı olduğu görülmüştür. Zira, iş artışı gerekçe raporu ekinde azalan imalatlar bölümünde, dilekçede hesaba katılan 18.466/1 poz numaralı imalat değil; 18.465/3 poz numaralı imalat yer almıştır.

Bu nedenle, sorumlu iddialarının reddedilerek, verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 15.03.2017 tarih ve 42873 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.