Restorasyon projesinde poz değişikliği nedeniyle kamu zararı iddiasının reddi ve sorumluların kusursuz bulunması (Sayıştay)

Yapım işinde hatalı poz kullanımı

1-) 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (A) bendi ile, … İnşaat Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan …-TL sözleşme bedelli … Restorasyon Projesi Uygulama İşinde, tekrar sıvanacak yüzeylere V.0402 – Sıva raspası yapılması pozu yerine, V.0401 – İtinalı sıva raspası yapılması pozundan ödeme yapılması nedeniyle oluşan …-TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğine; fakat, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmadığına hükmedilmiş olup; 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının (A) bendi ile İlam hükmünün Tasdikine karar verilmiştir.

İlam’da Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan … karar düzeltme dilekçesinde özetle,

V.0402 pozu, düz işçinin raspa ettiği, sıvacının da sıva yapmaya hazır hale getirmek için işlem yaptığı bir imalat olup; bu şekilde bir raspa çalışması yapılmasının yapıda tahribata sebep olabileceğini; yapının dünya mirası kapsamında olmasının itinalı sıva raspası çalışmasını gerektirdiğini ve bu imalatın yükleniciye V.0401 Poz nolu imalat kapsamında yaptırıldığını; bununla birlikte, işin niteliği itibariyle önceden sıvaya karar verilemeyeceğinden V.0402 kapsamında mütalaa edilmesinin mümkün olmadığını;

Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasında en önemli sorunun yapılacak müdahalenin (restorasyonun) niteliği olduğunu; her yapının kendine özgü sorunları ve bunlara tekabül eden restorasyon kararları bulunduğunu; bu nedenle Koruma Kurulunun onayından geçmiş imalat biçimini değiştirmenin Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa aykırılık teşkil edeceğini;

Kararda bahsedilen V.0401, V.0402 ve müteakip pozların tarifleri incelendiğinde, Kontrolca verilen direktife uygun olarak imalatların yapılacağının belirtilmekte olduğunu; bu nedenle imalat biçimini belirlemenin kontrolün yetkisinde olduğunun açıkça görüldüğünü; tarihi bir eserin onarımında fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yapılmış bir imalatın yerine öneride bulunmanın yerindelik kapsamına girdiği gibi yasalarda öngörülen restorasyon süreçlerine aykırılık teşkil etmekte olduğunu belirterek Temyiz Kurulu İlamının (A) bendi hükmünün düzeltilerek 197 sayılı İlamda yer alan kamu zararına ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında;

“… İl Özel İdaresinin 2012 yılı idare hesabına ilişkin 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak no’lu Temyiz Kurulu İlamına karşı Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla karar düzeltilmesi talebinde bulunan …’un dilekçesi incelendi.

Dilekçesinde: “Düzeltme talebinde belirtilen gerekçeler ile 41062 sayılı Temyiz Kurulunun İlamının 6085 sayılı Kanunun 57.maddesi gereği düzeltilmesine karar verilmesini” istemektedir.

Temyiz Kurulu kararı ile ilgili düzeltme dilekçesinde ileri sürülen hususlar ilgili mevzuat bakımından yerinde olmadığı gibi, Dairesince ve Temyiz Kurulunca incelenip değerlendirilerek karara bağlandığı anlaşıldığından talebin reddine, karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …, …, …, fer-i müdahil olma talebi Temyiz Kurulunca uygun görülen … İnşaat Dan. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti temsilcileri … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

… Restorasyon Projesi Uygulama İşinde başlangıçta, V.0401 numaralı Zemin bozulmayacak şekilde itinalı sıva raspası pozu ile imalat yapılmasına karar verilmiş olup; bu aşamada eserin tekrar sıvanıp sıvanmayacağı belli değildir. Zeminde yapılan incelemelerden sonra bilim kurulu ve proje müellifi kararıyla tekrar sıva yapılmasına karar verilmiştir. Bu duruma göre, ilamdaki sorumluların kusurundan ve kamu zararından söz etmek mümkün değildir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1’inci maddesinin (A) bendinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA, yapılan ödemenin yasal düzenlemelere uygunluğu ve gerçekleştirilen tahsilatın ahizlerine iadesi yönünde hüküm kurulmasını teminen 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesinin (A) bendi ile verilen hükmün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile;

(Üyeler …’ın “V.0401 nolu Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması pozunun birim fiyat tarifinde,

“Kontrolca verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak sıva raspası yapılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil, Beher m² bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar nazarı itibare alınmadan m² cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir.”

V.0402 nolu Tekrara Sıvanacak Taş veya Tuğla Gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması pozunun birim fiyat tarifinde,

“Kontrolca verilen direktife uygun olarak, tekrar sıva yapılacak yüzeyde sıva raspası yapılması, yüzeyin yıkanması ve tekrar sıva yapılmaya hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil, Beher m² bedeli: ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar nazarı itibare alınmadan m² cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir.” denilmektedir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Daire Başkanlığı tarafından yayınlanan 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinin “Önemli Not” bölümünün “A) Eski Eser Onarım ve Restorasyonlarında Dikkat Edilecek Hususlar” başlığı altında;

“20- V.0401 pozunun tekrar sıvanacak yüzeyler için kullanılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Uygulamada ise, hidrolik kireç esaslı horasan sıvası yapılan duvar yüzeylerinde sıva raspası yapılması bedelinin V.0401 pozundan ödendiği görülmüştür. Fakat yukarıda da belirtildiği üzere, 2012 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinde yer alan “Önemli Not” hükmü bu tür bir ödemeye izin vermediğinden, sonrasında hidrolik kireç esaslı horasan sıvası yapılan duvar yüzeyleri için her ne gerekçe ile olursa olsun V.0401 poz nolu “Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması” imalat kalemi üzerinden ödeme yapılamayacaktır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek, 197 sayılı İlam’ın 12’nci maddesi (A) bendi hükmünün Tasdikine ilişkin 17.11.2015 tarih ve 41062 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)