Yükseköğretim kurumlarında yurtdışı geçici görev yolluklarının mevzuata uygunluğu ve yönetim kurulunun sınırlama yetkisinin olmadığı tespit edildi, kamu zararı doğmadı (Sayıştay)

Yurtdışı geçici görev yolluklarında yönetim kurulu kararlarındaki limitlerin aşılması;

50 sayılı İlamın 28. maddesiyle; üniversitede görevli öğretim elemanlarının yurtdışı geçici görev yolluklarına ilişkin ödemelerde yönetim kurulu kararlarında belirtilen limitler aşılarak ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu Vekilleri (Harcama Yetkilisi sıfatıyla ilamda sorumluluğu buluna …ı … adına Vekil Avukat sıfatıyla temyiz talep eden … ve …), ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle;

1. 2547 sayılı Kanunun “yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında kongre, konferans, seminer vb. bilimsel toplantılarla araştırma ve inceleme gezilerini kapsayan “kısa süreli görevlendirmeler”in, 2 nci fıkrasında 1 inci fıkrada sayılan haller dışında kalan ve mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini arttırmak veya staj amaçlı olan “uzun süreli görevlendirmeler”in düzenlendiğini, her iki görevlendirmede verilecek yolluğun, emsali devlet memuruna verilen yolluğun aynı olmak üzere genel hükümler çerçevesinde tespit edileceğinin de maddenin 3 üncü fıkrasında hükme bağlandığını, ancak, yasa maddesi incelendiğinde ödemenin yönetim kurulunca daha düşük tespit edileceği görevlendirmelerin 2 nci fıkra kapsamındaki uzun süreli görevlendirmeler olduğunun açıkça görüldüğünü, oysa müvekkile tazmin hükmü verilen 9021, 12247, 15360, 24605, 25071 yevmiye numaraları ile ödeme yapılan kişilerin, 1 inci fıkra kapsamında kongreye katılım amacıyla kısa süreli olarak görevlendirilen öğretim elemanları olduğunu, açıklanan nedenlerle, bu görevlendirmelerde yönetim kurulunun ilgililere yapılacak ödemeyi sınırlandırmasının öncelikle yasa gereği mümkün olmadığını,

2. Müvekkile tazmin hükmü verilen 9021, 12247, 15360, 24605, 25071 yevmiye numaraları ile ödeme yapılan kişilerin, 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin 1 inci fıkrası ve “Bilim İnsanı Yetiştirme Projesi” kapsamında görevlendirildiklerini, bu projeye ait ödeneğin Devlet Planlama Teşkilatı yani Kalkınma Bakanlığınca karşılanmakta olduğunu, ödeneği Devlet Planlama Teşkilatı tarafından karşılanan bu projeler için belirtilen tarihlerde yürürlükte olan Yönergenin, 11.2.2009 tarih ve 2009/12 sayılı “… Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) Harcama ve Seyahat Yönergesi” olduğunu, ilgili yönetim kurulu kararlarının dayanağı olan söz konusu Yönergenin ‘kısa süreli yurtdışı seyahatler’ başlıklı 7.7. maddesinde; “ARAŞTIRMACININ YAPACAĞI YURT DIŞI SEYAHATLERİNDE 6245 SAYILI HARCIRAH KANUNU ESAS ALINARAK KONGRE KAYIT, ULAŞIM GİDERLERİ + …-TL’Yİ AŞMAMAK ÜZERE, BÜTÇE OLANAKLARI NİSPETİNDE DESTEK SAĞLANIR. BU MİKTAR SEYAHAT ÖNCESİNDE AVANS OLARAK ÖDENİR.” denilmekte olduğunu, buna göre ilamda her ne kadar, yönetim kurulu kararlarında belirtilen …-TL’nin ilgililere yapılacak tüm ödemeyi kapsadığı; yani kongre katılım, yol ücreti ve yevmiye olmak üzere toplamda …-TL ödeme yapılması gerektiği belirtilmişse de, Yönergenin 7.7. maddesinin açık hükmü karşısında saptanan bu miktarın sadece yevmiye karşılığı olduğunun; kongre kayıt ve ulaşım giderlerinin ayrıca ödenmesi gerektiğinin görülmekte olduğunu,

3. Sonuç itibariyle ilamdaki kamu zararı tablosunda belirtilerek müvekkillere tazmin hükmü verilen 9021, 12247, 15360, 24605, 25071 yevmiye numaralı geçici görev yolluğu ödemelerinin; Yönetim Kurulu Kararları, … Üniversitesi ÖYP Harcama ve Seyahat Yönergesi, Bakanlar Kurulu Kararları ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu olmak üzere tüm yasal düzenlemelere uygun olarak yapıldığını ve bu işlemler sonucunda kamu zararı doğmadığını; aksine söz konusu 5 adet öğretim elemanından 4 tanesinin yurtdışına gitmeden önce 2010/114 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 3/2. maddesi doğrultusunda, ödenmesi gereken tutarın belirli bir kısmından feragat ettiklerinden kamu yararı doğduğunu, nitekim 15360 yevmiye numarası ile ödeme yapılan …’in 6 günlük yevmiyesi … -TL olup, kongre kayıt ve yolluk ücreti ile birlikte ödenmesi gereken tutar …-TL olmakla birlikte ilgili, …-TL’sini aşan kısımdan feragat ettiğinden; 12247 ve 24606 yevmiye numaraları ile ödeme yapılan … ile …’ın 7 günlük yevmiyeleri karşılığı …-TL olup, kongre kayıt ve yolluk ücreti ile birlikte ödenmesi gereken tutar …-TL olmakla birlikte kişiler, …-TL’yi aşan kısmından feragat ettiklerinden; 9021 yevmiye numarası ile ödeme yapılan …’un 7 günlük yevmiyesinin karşılığı …-TL olup, katılım ücreti ve yollukla birlikte ödenmesi gereken toplam miktar …-TL olmakla birlikte ilgili, …-TL’yi aşan kısımdan feragat ettiğinden; kamu zararı tablosunda belirtilenin aksine ödenmesi gereken tutarla ödenen tutar arasındaki fark kadar kamu yararı doğduğunun görüleceğini

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmişlerdir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Üniversite Rektörlüğü adına Vekil Avukat sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 38630 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen …, temyiz dilekçesinde farklı olarak özetle; tazmin hükmü gereği ilgililere borç tahakkuku gerçekleştirilerek tebligatlar yapılmakta olup tahsilat çalışmalarının devam etmekte olduğunu bildirmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçede; üniversite personeline yapılan harcırah ödemelerinin mevzuatına uygun olarak yapıldığı ve ödemelerde hatalı bir uygulama olmadığı belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra ortaya konulanlar karşısında temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Sorumlu adına duruşmalı temyiz talebinde bulunan Vekil Avukatlardan … ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ‘Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme’ başlıklı 39 uncu maddesinde aynen:

“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, onbeş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde onbeş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.

Öğretim elemanları birinci fıkrada ve bu Kanunun 33 üncü maddesinde sayılan yurt dışına gönderilme halleri dışında mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak için Yükseköğretim Kurulunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca üniversiteler itibariyle bir yılı geçmeyecek şekilde her yıl belirlenecek kontenjan ve süreler dahilinde yurt dışına gönderilebilecekleri gibi aynı amaçlarla dış burslara dayanılarak da gönderilebilirler. Belirlenen kontenjanların üniversiteye bağlı birimler arasında dağıtımı üniversite yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı, gönderilme ise ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı ile olur. Zorunlu hallerde yurt dışında kalma süresi ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı ile yarısına kadar uzatılabilir. Bunlar hak ve yükümlülükleri bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre aynı amaçla yurt dışına gönderilenlerin tabi oldukları hükümlere tabi olurlar. Ancak, bunlara yapılacak ödemenin miktarı Devlet memurlarına yapılacak ödemeyi geçmemek üzere üniversite yönetim kurulunca daha düşük olarak tespit edilebilir. Öğretim elemanlarından kendilerine yurt dışı kuruluşlarınca burs veya ücret sağlananlar, görev yapacakları sürece Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği esaslara göre üniversite yönetim kurulunun kararı ile aylıklı veya aylıksız izinli de sayılabilirler.

Gerek birinci fıkraya göre geçici görev yolluğu verilmek suretiyle yurt içinde ve yurt dışında bir yere gönderilenler olsun, gerekse ikinci fıkraya göre gidiş-dönüş yol yevmiyesi ile gideri ödenmek suretiyle yurt dışına gönderilenler olsun, bunlara verilecek yolluk, emsali Devlet memuruna verilen yolluğun aynı olmak üzere genel hükümler çerçevesinde tespit edilir. Geçici görev yolluğu Yükseköğretim Kurumu hesabına gönderilenlere kurum bütçesinden üniversite dışındaki kurum hesabına gönderilenlere ise ilgili kurumun bütçesinden ödenir.”

Denilmektedir.

Görüldüğü üzere; Kanunun 1’inci fıkrasında, kongre, konferans, seminer vb. bilimsel toplantılarla araştırma ve inceleme gezilerini kapsayan “kısa süreli görevlendirmeler”, 2’nci fıkrasında 1. fıkrada sayılan haller dışında kalan ve mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini arttırmak veya staj amaçlı olan “uzun süreli görevlendirmeler” düzenlenmiştir. Her iki görevlendirmede verilecek yolluğun, emsali devlet memuruna verilen yolluğun aynı olmak üzere genel hükümler çerçevesinde tespit edileceği de maddenin 3’üncü fıkrasında hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemede, harcırah ödemeleri ile ilgili, bu ödemelerin sınırlandırılması hususunda yönetim kuruluna verilen bir yetki yoktur. Dolayısıyla 1’inci fıkra kapsamında kongreye katılım amacıyla kısa süreli olarak görevlendirilen öğretim elemanlarına yapılan ödemede yasaya aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, ilamın kamu zararı tablosunda yer alan ahizler; ÖYP (Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı) kapsamında yer alan araştırma görevlileri (ve programdan sorumlu 1 öğretim üyesi) olup, bu programa ilişkin harcamaların bir şekilde düzenlenme ihtiyacı hâsıl olmuş; bu vasıtayla, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığınca Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çıkarılmıştır.

Anılan Esas ve Usullerin (hesap yılında yürürlükte olan haliyle) ‘ÖYP Giderleri’ başlıklı 11 inci maddesinde:

“(1) ÖYP araştırma görevlilerinin eğitimleri süresince kullanılmak üzere Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir ÖYP araştırma görevlisi için eğitim‐öğretim ve araştırma amacıyla ilgili yükseköğretim kurumuna aktarılan kaynaklar:

…

(b) Seyahat Giderleri: ÖYP araştırma görevlilerinin ile bunların danışmanlarının yılda 15 günü aşmayacak şekilde yurtiçi ve yurtdışı bilimsel amaçlı toplantılara katılmaları (6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yapılan ödemeler ile ÖYP araştırma görevlisinin danışmanları için ÖYP kapsamında yapılacak diğer ödemeler dahil) için kullanılır.”

Denilmiş olup, söz konusu, Usul ve Esasların yeni halinde de korunan bu madde gereğince, 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yapılacak ödemelerin seyahat giderleri kapsamında öğretim elemanlarına ödenmesi gerektiği açıktır.

İlamda her ne kadar, yönetim kurulu kararlarında belirtilen … TL’nin ilgililere yapılacak tüm ödemeyi kapsadığı; yani, kongre katılım, yol ücreti ve yevmiye olmak üzere toplamda … TL ödeme yapılması gerektiği şeklinde bir değerlendirme yapılmış ise de, söz konusu … TL’yi; harcırah ödemelerinden önce avans olarak gerçekleştirilen bir destek ödemesi olarak değerlendirmek gerekmektedir. Nitekim söz konusu ödemelere dayanak olarak gösterilen 11.02.2009 tarih ve 2009/12 sayılı Yönetim Kurulu Toplantısında çıkarılan “… Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) Harcama ve Seyahat Yönergesi”nin ‘kısa süreli yurtdışı seyahatler’ başlıklı 7.7. maddesinde yer alan; “Araştırmacının yapacağı yurt dışı seyahatlerinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu esas alınarak kongre kayıt, ulaşım giderleri + …-TL’yi aşmamak üzere, bütçe olanakları nispetinde destek sağlanır. Bu miktar seyahat öncesinde avans olarak ödenir.” ifadesinden de bu sonuç ortaya çıkmaktadır.

Sonuç olarak, yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, sorumlunun savunmaları muvacehesinde, 50 sayılı İlamın 28. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA; (Üyeler … ve …’ın; “Her ne kadar temyiz talebinde bulunan ilgili tarafından; ödeme yapılan kişilerin 1 inci fıkra kapsamında kongreye katılım amacıyla kısa süreli olarak görevlendirilen öğretim elemanları olduğu, bu görevlendirmelerde yönetim kurulunun ilgililere yapılacak ödemeyi sınırlandırmasının yasa gereği mümkün olmadığı iddia edilmekte ise de; uygulamada; 15 günden kısa süreli söz konusu kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılma, araştırma ve inceleme gezileri yapma, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunma şeklindeki görevlendirmelerde ilgili fakülte/yüksekokul/enstitü vb. birimin bütçesinden herhangi bir ödemenin yapılmamasının; diğer bir ifadeyle, yolluksuz görevlendirmenin esas alındığı ödeme emri belgelerinden açık bir şekilde gözükmektedir.

Diğer taraftan, harcamalara ilişkin kaynak, ilgili yükseköğretim kurumunun bütçesi dışından (YÖK ve başka kurumların bütçesinden) sağlanmakta olduğundan; söz konusu harcamaların yönetim kurulu kararlarıyla sınırlandırılmış olmasında mevzuata bir aykırılık bulunmamaktadır.

Bu bağlamda, ilamda tazmin hükmüne konu olan ahizler için alınan yönetim kurulu kararlarında yer alan “katılım ücreti, yasal yolluk ve yevmiyesine karşılık … TL destek verilmesi” ifadesi karşısında bu limitin aşılması mümkün gözükmemektedir.

Son olarak, temyiz talebinde bulunan ilgili tarafından 11.02.2009 tarih ve 2009/12 sayılı Yönetim Kurulu Toplantısında çıkarılan “… Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) Harcama ve Seyahat Yönergesi”nin ‘kısa süreli yurtdışı seyahatler’ başlıklı 7.7. maddesinde yer alan; “Araştırmacının yapacağı yurt dışı seyahatlerinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu esas alınarak kongre kayıt, ulaşım giderleri + …-TL’yi aşmamak üzere, bütçe olanakları nispetinde destek sağlanır. Bu miktar seyahat öncesinde avans olarak ödenir.” hükmü gereği yönetim kurulu kararlarında belirtilen …-TL’nin sadece yevmiye karşılığı olduğu iddia edilmekte ise de; yurtdışında görevlendirilenlere ilişkin yönetim kurulu kararları çok açık olup, söz konusu tüm ödemeleri kapsadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, ödemelerin yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönerge de 20.04.2011 tarihli “… Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) Harcama ve Seyahat Yönergesi” olmakla beraber yapılan ödemelere dayanak gösterilen 11.02.2009 tarihli Yönerge yürürlükten kaldırılmıştır. 20.04.2011 tarihli Yönergede bahsi geçen hüküm yer alamamaktadır.

Bu itibarla, temyiz savunmasındaki iddiaların reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki gerekmektedir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 25.10.2016 tarih ve 42326 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.