Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Sayıştay, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine dayanarak, amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılabileceğini belirtirken, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden … Belediyespor Kulübü’ne yapılan yardımın mevzuata aykırı olduğuna hükmetmiştir. Yardımın, profesyonel kulüp niteliğindeki bir takıma yapılması nedeniyle …TL kamu zararı oluştuğu tespit edilmiştir. Ancak, bağımsız denetçi raporları, yapılan yardımın amatör branşlarda kullanıldığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadığını ortaya koymuştur.

Daha önce yapılan denetimlerde, yardımın yalnızca amatör branşlarda kullanılacağına dair şerh konularak yapıldığı ve bu yardımların, kulüp bünyesindeki amatör branşların faaliyetlerini desteklemek amacıyla gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. Sayıştay, bu durumun, yapılan yardımın hukuka uygun olduğunu ve kamu zararının oluşmadığını belirterek, tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine karar vermiştir.

Sonuç olarak, Sayıştay, yardımın amacına uygun olarak kullanıldığını ve dolayısıyla kamu zararının oluşmadığını belirterek, tazmin hükmünün bozulması gerektiğini vurgulamıştır. Bu karar, belediyelerin amatör spor kulüplerine destek verme yetkisini ve bu yardımların nasıl kullanılacağını net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Kamu İdaresi Türü	Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı	2016
Dairesi	6
Karar No	44289
İlam No	48466
Tutanak Tarihi	4.11.2020
Kararın Konusu	Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Konu: Spor kulübüne yardım

119 sayılı ilamın 4. maddesiyle, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılmasına cevaz verdiği halde Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden ve profesyonel kulüp niteliğinde bulunan … Belediyespor Kulübüne mevzuata aykırı olarak nakdi yardımda bulunulması sonucunda …TL’ye verilen tazmin hükmünün 08.05.2019 tarih ve 46209 sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdikine karar verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan … ile gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulan … ortak karar düzeltme dilekçesinde özetle;

Sayın Sayıştay denetçisi tarafından hazırlanan raporda … TL kamu zararı oluştuğu gibi çok ağır bir tespit yer almışsa da bu hususta, konunun muhatapları olarak savunmalarının alınmadığını, bilgilerine müracaat edilmediğini, bu durumun savunma hakkını kısıtladığını, usul ve yasaya da uygun olmadığını, bilgilerine müracaat edilseydi, taraflarınca sayın denetçiye sunulacak bilgi ve belgeler uyarınca kuvvetle muhtemel raporda aleyhe hususların yer almayacağını, kararın bu nedenle düzeltilerek bozulmasını talep ettiklerini,

Temyiz Kurulunca verilen ‘onama’ kararının, yasal mesnetten uzak olduğu gibi hakkaniyete’ de uygun olmadığını, nitekim ‘Onama’ kararında oy kullanan 18 üyeden 8 tanesinin muhtelif gerekçelerle ‘kararın bozulması’ yönünde görüş bildirerek oy kullandıklarını, kararın 18 kişiden 10 kişinin kabulü ile oyçokluğu ile alındığını, sadece bu hususun bile, sorumlu tutuldukları … TL kamu zararının, gerçekte açık, net, şüpheye yer bırakmayacak kesinlikte ve tereddütsüz herkesçe kabul edilebilecek bir düşünce ve oy çoğunluğuyla alınmadığının bir göstergesi olduğunu,

Hal böyleyken, dosyaya sunulu bağımsız denetçi raporu, fatura vs gibi belgelerden tamamen belediyenin (amatör) sportif faaliyetlerine harcandığı aşikar olan … TL gibi bir bedelden, kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle sorumlu tutularak tahsil cihetine gidilecek olmasının, hukuken doğru olmadığı gibi hakkaniyet ölçüleriyle de bağdaşmayacağını,

657 sayılı Kanuna ve bağlı mevzuatına tabi olarak (…:31 yıl, …:20 yıl) … Belediye Başkanlığında görev yaptıklarını, bu süre zarfında görevi ihmal ya da kötüye kullanma gibi sicillerinde olumsuz durumun bulunmadığını, memuriyet gereğine bağlı olarak, her türlü özen ve sorumluluk duygusu içerisinde, kamu hakkını bilme ve korumanın birincil öncelik olduğu düşüncesiyle görevlerini ifa ettiklerini, bundan başka düşüncelerinin olmadığını,

Kurumlarından aldıkları aylık-yıllık maaş tutarı ile emekli olunca ödenecek ücretin belli olduğunu, raporun hiç bir sayfasında ya da sayın heyet tarafından yapılan değerlendirmelerin hiç birisinde hakikate de uygun olarak, kamu zararı olduğu bildirilen … TL’den bir kuruşun dahi taraflarınca kullanıldığına dair tespitin bulunmadığını, olamayacağını da, bu durumda, hangi memurun, hangi düşünce ya da saikle, kamu zararının oluşacağını ve bundan şahsının sorumlu tutulacağını ya da kanuna aykırı olduğunu bile bile …TL gibi çok yüksek bir bedelin ödenmesine imza atacağını, bu hususta kendiliğinden bir işlem yapacağını, hangi kişinin, bile-isteye, hukuki, idari, cezai sonuçlar doğurabilecek böyle ağır bir yükün altına gireceğini, sadece kendisinin değil, ailesinin itibarını, geleceğini tehlikeye atacağını, bunun akla mantığa sığmadığını,

Bu çerçevede aşağıdaki hususları tekrardan sayın heyetin dikkatlerine sunmak istediklerini,

İhtilafın özünde, Belediye tarafından …TL’nin ‘profesyonel’ nitelikte bir kulübe aktarıldığı iddiasının olduğunu, Kulübün profesyonel’ olup olmamasının, her şeyi kökünden değiştirecek bir mahiyete sahip olduğunu, şöyle ki; kulüp eğer profesyonel nitelikte değil ise bu durumda kanunda yasaklanan herhangi bir işlemin yapılması söz konusu olmayacağından, müfettişlikçe yapılan tespitin dayanaksız kalacağı, dolayısıyla da onama kararının bozulması gerekeceğinin aşikar olduğunu,

Hukuki ve fiili durumun aksine, kulübün “profesyonel” olduğu iddiasının ise sayın müfettişliğe ait olduğunu, oysa durumun tam tersi olduğunu, buna karşılık iddia eden taraf olarak sayın müfettişlikçe, bu iddia ispat edilemediği gibi, ispata yarar hiç bir bilgi-belge, veri de sunulamadığını, ortada salt soyut kanaate dayalı ve fakat hukuken geçersiz, fiilen de dayanaksız bir değerlendirme ve bu hatalı değerlendirmeye bağlı olarak da … TL gibi bir ağır yük ve vebal altında bırakan bir durumun söz konusu olduğunu,

Hukukumuza egemen olan en temel ilkelerinden Müddei, iddiasını ispatla mükelleftir’ ilkesine de aykırı olarak sayın müfettişlikçe salt soyut bir kanaat dışında hiç bir bilgi- bulgu- belge-veri olmaksızın, … Belediye Spor Kulübü’nün profesyonel’ bir kulüp olarak değerlendirildiğini, bu tespitin kesinlikle doğru olmadığını,

Sayın müfettişlikçe, hangi gerekçe ile bu hatalı kanaate varıldığını, … Belediye Spor Kulübünün tam tersine amatör spor kulübü olduğunu, bu hususta varsa eğer bir tereddüdü gidermek ya da doğru bilgi edinilmesi açısından, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 29.11.2019 tarihli ‘Kulüp Bilgi Formu’ belgesini, dilekçe ek 1’de ve … Amatörspor Kulüpler Federasyonu Başkanlığı tarafından verilen 2019/46 sayı ve … Belediyespor’ konulu yazışıma ek 2’de sayın Kurul’un bilgi ve takdirlerine arz ettiklerini, bu yazıdan da görüleceği üzere, … Belediye Spor Kulübü’nün, Dernek’ statüsünde kurulduğunu ve halen de bu şekilde faaliyetine devam ettiğini, Kulübün kuruluş tarihi 26.05.1983 olup, Bakanlığa tescil tarihinin ise 24.12.2001 olduğunu,

Ek 2’deki belgede yer alan bilgilere göre … Belediye Spor Kulübü’nün (=Futbol A takımı) Profesyonel 2.Ligde kırmızı grupta mücadele ettiğini, ayrıca, ildeki amatör liglerinin tüm yas kategorilerinde ve bölgesel gelişim liglerinde faal olarak faaliyet gösterdiğini,

Ek 1’deki belgede yer alan bilgilere göre ise kulüp türünün Müessese’ olduğunu, söz konusu kulübün, … Belediye Başkanlığı çatısı altında kurulduğunu,

Ek 1’de sunulan belgede de yer aldığı üzere, kulüp tüzüğünde tamamı amatör’ olmak üzere toplam 20 branşta faaliyet göstermesi taahhüdünde bulunulmuş olup, 14 branşta da aktif olarak faaliyet gösterdiğini,

Söz konusu belgede yer alan bilgilerin, sayın Sayıştay Denetçisi tarafından karara bağlanan … TL’lik zimmete alınması kararının gerekçesini’ tam anlamıyla boşa çıkardığını,

Zira zimmete alınma kararının gerekçesinin, Profesyonel’ nitelik taşıyan bir kulübe yardım yapılması olduğunu, oysa bu hususun kesinlikle doğru olmadığını, gerek önceki safahatta izah edildiği üzere, gerekse Ek 1’de sunulan belgeden de tereddüde yer bırakmayacak şekilde anlaşılacağı üzere, … Belediye Spor Kulübü, … Belediye Başkanlığına bağlı olarak, 1983 yılında amatör branşlarda faaliyet göstermek üzere Müessese’ türünde ve Dernek’ statüsünde kurulmuş bir kulüp olup, bu durumun 2001 yılında Bakanlık nezdinde de tescil edildiğini,

Söz konusu yardımın yapıldığı … Belediye Spor Kulübü Derneği’nin, Gençlik ve Spor Bakanlığı Kulüpler Yönetmeliği’ne göre kurulduğunu,

… Belediye Spor Kulübü Derneği’nin, ticari bir müessese olmadığını, kar amacı gütmediği gibi, hiç bir ticari faaliyetinin de söz konusu olmadığını,

Baştan itibaren amatör nitelikli olduğunu, profesyonel olarak kurulmadığını ve bu niteliğinin de halen devam ettiğini,

Lisanslı sporcu sayısının 1… 5 olduğunu, A Futbol takımının da bu branşlardan sadece birisi olduğunu, U liglerinde mücadele edenler hariç bünyesinde sadece 28 sporcu mevcut olduğunu, toplam 1… 5 sporcunun sadece 28 tanesinin profesyonel olduğunu, diğer 1327 sporcunun tamamının amatör branşlarda kayıtlı olduğunu,

Kulübün, kurulduğu 1983 yılından 2011 yılına kadar tamamıyla amatör nitelikli alt liglerde yer aldığını, takriben 30 yıl alt liglerde amatör olarak faaliyetini sürdürdüğünü,

Daha sonra 2011/2012 sezonunda ise, bulunduğu gurupta başarı gösterip şampiyon olmasından dolayı, bir üst lig olan 3. lige çıkma başarısını gösterdiğini,

3. lig ise o yıl itibarıyla Futbol Federasyonu bünyesinde profesyonel olarak faaliyet gösterdiğinden bu ligde yer alan tüm takımların, bu sebepten dolayı profesyonel sayıldığını,

Bu noktada, Belediye tarafından Federasyona ya da Bakanlık tarafına yapılmış hiç bir profesyonel olma talebi’ bulunmadığını, zaten bu durumun yasal olarak mümkün olmadığını, zira mücadele edilen ligin niteliği ne ise mücadele eden takımın da o nitelikte sayıldığını,

Kulübün talebiyle profesyonel olunmadığını, 2011/2012 sezonunda şampiyon olarak bir üst lige çıkılması nedeniyle kendiliğinden, herhangi bir talep olmaksızın, oynayacağı ligin niteliği gereği profesyonel sayıldığını,

Nitekim … Belediye Spor Kulübü, halen oynadığı ligde başarılı olmazsa bir alt lige düşecek olup bu durumda alt ligin profesyonel olmamasından dolayı, yine kulübün hiç bir talebi olmadan otomatikman amatör olarak faaliyet göstereceğini,

Ayrıca belirtmek gerekirse kulüp bünyesinde 20 branşta faaliyet gösterilmekte olup, bunlardan futbol A takımı hariç tamamının amatör nitelikte olduğunu, futbolun ise başta amatör olarak kurulup, takriben 30 yıl amatör olarak faaliyet gösterdikten sonra, bulunduğu ligde başarılı olup şampiyon olduktan sonra, bir üst lige çıkması ve bu ligin federasyonca profesyonel olarak tescillenmesinden dolayı profesyonel sayıldığını, bu hususta Belediye Başkanlığı’nın ya da kulübün hiç bir talebinin olmadığını,

Takımın, mücadele ettiği ligin niteliğine göre amatör ya da profesyonel sayıldığını, bir alt lige düşmesi halinde ise, yine talep olmaksızın ligin statüsü gereği amatör sayılacağını,

Kaldı ki hali hazırda sadece 28 tanesi -o da içinde mücadele ettikleri ligden dolayı, profesyonel nitelikte olmasına karşın- U 13’ten U19 futbol takımına kadar mücadele eden 221 futbolcunun içinde bulundukları ligden dolayı amatör’ olarak mücadele ettiklerini,

Sadece bu durum dahi tek başına müfettişlikçe yapılan tespitin, hakkaniyete uygun olmadığını ortaya koyduğunu,

Kulüp bünyesindeki A futbol takımı dışındaki 19 amatör branşın varlığı, Futbol A takımını amatör yapmadığı gibi, futbol kulübünün içinde yer aldığı ligden dolayı profesyonel’ olması da diğer branşlarını ya da kulübünü profesyonel hale getirmeyeceğini,

Aynı kulüp çatısı altında hem amatör spor faaliyetleri, hem de profesyonel liglerin mücadele edilebileceğini, esas olanın, yapılan yardımın amatör branşlarda kullanılıp kullanılmadığıyla ilgili olduğunu, dosyada sunulan belgelerden …TL’nin amatör branşlara harcandığının görüleceğini, (Seyahat, konaklama, yeme-içme, spor malzemeleri, sporcu giyim malzemeleri vs..)

Dolayısıyla da, Sayıştay Denetçisi tarafından hazırlanan zimmete alma raporunun, gerekçe yönünden tamamen dayanaksız olduğunu, bu nedenle de karar düzeltme talebinde bulunduklarını,

… TL’nin profesyonel takıma aktarılmadığına ilişkin bağımsız denetçi tarafından hazırlanan raporun değerlendirmeye alınmadığını,

… Belediye Spor Kulübü Derneği’nin, Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fair Play Talimatı kapsamında (sadece futbol şubesi yönünden) 2016 yılı içerisinde bağımsız denetçi …tarafından denetiminin yapıldığını, bu denetleme neticesinde hazırlanan 30.03.2017 tarihli raporda; “… Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve amatör branşlarda kullanılmak üzere’ şerhi içeren bağışın profesyonel takıma aktarıldığını ya da harcandığını gösterir bir ifade ya da bulguya rastlanılmamıştır ” denildiğini,

Diğer yandan aynı raporda, “31.12.2015 -31.12.2016 tarihleri arasında, gelirleri arasında 7.başlıkta Bağış ve Yardımlar’ın gösterildiğini, bu başlığın b bendinde Devlet veya Belediye kurumları Bağış ve Yardımların’ belirtildiği, bu kapsamdan da bakıldığında, profesyonel futbol şubesine, belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığı görülmektedir. ” tespitinin de yer aldığını,

Tüm bu izah edilenlere rağmen bu hususların, sayın denetçi ve heyetçe değerlendirmeye alınmadığını,

…TL’nin profesyonel takıma aktarılmadığı; profesyonel şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığı görülmesine rağmen aksi yöndeki müfettişlik raporundaki tespitler ve buna bağlı onama kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve fiili durumla da bağdaşmadığını,

Amatör branşlarda kullanılmak üzere’ şerhi düşülerek ve bütçenin binde 12’sini geçmemek üzere yardım yapılmasına karar veren meclis üyeleri bu işten sorumlu tutulmazken, hiyerarşik olarak kararın gereği kapsamında hizmet veren kişilerin-üstelik de aynı mahiyette şerh düşülmesine rağmen- sorumlu tutulmasının hakkaniyetle bağdaşmadığını,

Sayın denetçinin başkan ve meclis üyelerini şerh düştükleri’ gerekçesiyle sorumlu tutmaması, buna karşılık aynı şerhin taraflarınca da konulmasına rağmen sorumlu tutulmasının tam bir çelişki olduğunu, adil olma ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, kararın bu nedenle bozulması gerektiğini,

Sayın müfettişlikle …TL kamu zararı oluştuğu yönündeki tespitin temelinde … Belediye Meclisince alınan kararın olduğunu, Belediye Meclisi usul ve yasaya uygun olarak, Amatör kulüplerde kullanılmak üzere’ şerhi düşerek ve bütçenin de binde on ikisini geçmemek kaydıyla yardım yapılmasına karar verildiğini, 5393 sayılı Belediye Kanununa göre; Belediye meclisinin, belediyenin karar organı olduğunu,

Belediyede memur sıfatıyla çalışan birisinin, belediyenin karar organı olan meclis kararına muhalefet etmesi ya da gereğini yerine getirmemesinin bağlı mevzuat ve de hiyerarşik yapı içerisinde konusu açıkça suç teşkil etmedikçe, söz konusu dahi olamayacağını, bu çerçevede tevdi edilen kararın, gereğine uygun olarak yerine getirildiğini, Meclis kararında hukuka aykırı bir durum olmadığı gibi, kararın gereğinin yerine getirilmesinde de hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığını,

Yapılan işlemin, Belediyenin karar organı olan Meclis tarafından alınan bir kararı, kararın içeriğine uygun olarak yerine getirmekten ibaret olduğunu, şayet böyle bir karar söz konusu olmasaydı yapılacak bir işlemin de olmayacağını, bir memurun Belediye Meclisi tarafından alınan kararın niteliğini sorgulamak gibi bir hakkının olmadığını,

Malum olunduğu üzere idarenin, mevzuattan aldığı yetkiyi kullanan ve bu yetkileri uygulayan kamu görevlileri eliyle idari işlemlerini yürüttüğünü, idari işlemlerin ise bir hiyerarşi içinde bulunan kamu görevlilerinin izin, onay, olur, emir, talimat gibi sözlü veya yazılı hukuki süreçlerin tamamlanmasıyla hayat bulduğunu,

Ast-üst şeklindeki dikey hiyerarşi içinde, yetkili amir tarafından verilen bir emrin, astları tarafından uygulanarak, idari işlemlerin bir sonuca vardığını, dolayısıyla, bir idari işlemin yürütülmesi için üstün karar alması ve astın da uygulaması gerektiğini,

Bu çerçevede Emir kavramı’nın, doktrinde “…üstünlük yetki ve kudretini haiz bir merci tarafından, belirli bir hareketin yapılması veya yapılmaması maksadıyla, ast durumunda bulunan kimseye yönelmiş ve açıklanmış bir irade beyanı…” olarak tanımlandığını,

Anayasanın Kanunsuz emir’ başlıklı 137.maddesinde; Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, emir yerine getirilir; bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz. ‘ hükmünün yer aldığını,

Tüm bunlar birlikte değerlendirildiğinde; Meclisin belediyenin karar organı olduğunu, konusu açıkça suç teşkil etmediği takdirde bu kararların icra edilmesi gerektiğini, meclis kararının yazılı emir niteliğinde olduğunu, memur tarafından, karara uymamanın söz konusu olamayacağını,

Ayrıca işbu dilekçenin Ek 3’te sunulan … Belediye Spor Kulübünün … tarih ve 2016/33 sayılı Yardım’ konulu, … Belediye Başkanlığına hitaplı yazısının açık ve net olarak bir yazılı emir’ olduğunu, zira yukarıda da vurgulandığı üzere o dönemde üst amir ve Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden sorumlu Belediye Başkan yardımcısının açık OLUR’ unun söz konusu olduğunu, Ek 3’te sunulan belgenin sağ alt köşesinde Spor İşleri Md’ne … -… TL UYGUNDUR’ olurunun yer aldığını, hiyerarşide üstte bulunan Başkan yardımcısının açık oluruna rağmen, bir memurun ödeme yapmamasının söz konusu olamayacağını, Belediye Başkan Yardımcısının emrine uymamanın memuriyetle bağdaşmayacağını, hal böyleyken sorumlu tutulmalarının dayanaksız olduğunu,

Ek 4’te sunulan … Belediye Başkanlığı Spor İşleri Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı Nakdi yardım’ konulu, Başkanlık Makamına’ hitaplı yazısının da açık ve net olarak bir yazılı emir olduğunu, Ek 4’te sunulan belgede Belediye Meclisinin 05/05/2016 tarih ve 2… sayılı kararı gereği ekte bulunan … Belediye Spor Kulübü takımının, deplasman, sporcu ve sağlık giderlerinin karşılanması için Belediye Başkanlığımızdan talep etmiş olduğu nakit yardım miktarının belirlenerek, Müdürlüğümüzün ilgili kaleminden ödenmesi hususu”nun olura arz edildiğini ve … tarihinde de Başkanlık makamından Olur’ alındığını, hiyerarşide en üstte bulunan Başkan’ın açık oluruna rağmen, bir memurun ödeme yapmamasının söz konusu olamayacağını, Belediye Başkanının emrine uymamanın memuriyetle bağdaşmayacağını, hal böyleyken sorumlu tutulmalarının dayanaksız olduğunu,

… Belediye Spor Kulübü tarafından, kulüp bünyesinde amatör futbol, hentbol, yüzme, karate, kickboks, taekwonda, sayokan, halkoyunları branşlarındaki mevcut faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için … tarihinde … Belediyesinden nakdi yardım talebinde bulunulması üzerine, … Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararı ile “5393 sayılı kanunu 14/1 maddesine istinaden bir önceki yıl vergi lirlerinin binde onikisi oranında amatör spor kulüplerine yardım yapılmasına” karar verildiğini, bu karara istinaden de … Belediye Spor Kulübü Derneği’ne 2016 yılı senesinden toplam …TL (Dosyada mübrez: Ek.1 klasör DZ.2’de fotokopisi bulunan 2. .2016 tarihinde … TL, … tarihinde … TL ve … tarihinde … TL makbuz karşılığında) nakdi yardım yapıldığını,

Bu yardımla ilgili olarak Sayıştay Denetçisi tarafından sorgu yazıldığını ve neticede Sayıştay 6. Dairesi tarafından ‘Yapılan yardımın profesyonel futbol şubesi de bulunan … Belediyespor kulübüne yapılması mevzuata aykırı görüldüğünden …TL kamu zararının harcama yetkilisi …, gerçekleştirme görevlisi … ve … tarafından ortaklaşa ve zincirleme olarak tazminine ve Belediye Meclisi kararında imzaları bulunan üst yönetici … (Belediye Başkanı) ve diğer meclis üyelerinin sorumlu olmadığına karar verildiğini,

Bu belediye meclisi kararının … Belediyespor kulübünün yardım talebi üzerine alındığı aşikar olup, bu karar doğrultusunda ve “amatör branşlarda kullanılmak üzere” şerhi konularak söz konusu meblağın … Belediyespor kulübüne aktardıklarını,

Şayet söz konusu nakdi yardım mevzuata aykırı olarak ilgili kulübe aktarılmış ise burada sorumluluğun öncelikle bu kararı alan Belediye Meclisi üyelerine ait olduğunu, Belediye Spor İşleri Müdürü ve harcama yetkilileri olarak sadece Belediye Meclisinin kararını uygulamakla mükellef olduklarından, Belediye meclisi üyeleri sorumlu tutulmaksızın, bu konuda sadece onların sorumlu tutulmasının hukukun temel ilkelerine aykırı olduğunu, aynı şerh verilmesine rağmen meclis üyelerinin sorumlu tutulmamasının çelişki olduğunu,

5393 sayılı Belediye Kanununun 14’üncü maddesinin (b) bendinde, ‘Belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verebileceği ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyebileceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği’ hükümlerinin yer aldığını,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” Denildiğini,

Dernek, Vakıf Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde, bu Yönetmelikte geçen yardım kavramının, idare bütçelerinden teşekküllere yapılacak nakdi yardımı ifade ettiği belirtildikten sonra 5’inci maddesinde yardım yapılabilme şartlarının açıklandığını ve Yönetmeliğin bu maddesinde, idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartıyla yardım yapılabileceğinin hükme bağlandığını,

Buna göre, belediyelerinin görevleri arasında gerektiğinde amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak da sayılmış olup söz konusu “gerekli destek” ibaresinin kapsamına nakdi yardımların da dahil olduğunu, Kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığını,

Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konulduğundan, bu ödenekten … Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuat aykırılık bulunmadığını,

2016 yılı bütçesinden yapılan nakdi yardımın … Belediye Spor Kulübü tarafından amatör branşlara harcanıp harcanmadığı hususunda Sayıştay denetçisi tarafından bir araştırma yapılmadığını, oysa ki … Belediye Spor Kulübü Derneği’ne 2016 yılı bütçesinden toplam …TL (Ek. 1 klasör DZ.2’de fotokopisi bulunan … tarihinde … TL, … tarihinde … TL ve … tarihinde … TL makbuz karşılığında) nakdi yardım yapıldığını, her üç makbuzda da paranın “amatör şubelerde kullanılacağı” şerhinin konulduğunu, yapılan nakdi yardımın amatör branşlarda kullanılıp kullanılmadığı hususunun … Belediye Spor Kulübü Derneği yetkililerine sorulduğunu ve buna ilişkin edinilen bilgilerin aşağıda özetlendiğini,

Yukarıda da belirtildiği üzere toplamda 1…. 5 sporcuya alt yapı ve malzeme desteği sağlandığını, … Belediye Spor’un, … ilinde faaliyet gösteren en büyük amatör sporcu ve yaz okulu öğrenci sayısına sahip Kulüp olduğunu,

Bu şartlı bağışla çocukların, terör, madde bağımlılığı ve kötü alışkanlardan uzak tutulması ayrıca sosyal faaliyetlere yönlendirilmesi amaçlanmış olsa da bir bakıma da eğitimlerine katkı sağlamanın amaçlandığını, şöyle ki amatör branşlarda en üst ligde mücadele eden sporcuların, Spor Akademisine sınavsız geçebildiğini,

11.06.2018 tarih ve 119 nolu Sayıştay … Daire kararı göz önüne alınarak 2018 yılında … Belediyesince, … Belediyespor’a nakdi yardım yapılamadığını, 2018 yılında bayan hentbol takımının kadınlar hentbol süper ligine çıkma başarısı göstermesine ve Türkiye hentbol federasyonunun Süper Lige daveti olmasına rağmen, belediyenin nakdi yardımı dışında geliri olmayan amatör hentbol şubesinin maddi imkansızlıktan dolayı … TL katılım ve … TL Lisans vizeleme ücreti, toplamda … TL’lik ücreti yatırılmadığı için bayan hentbol takımının süper lige katılamadığını, süper ligde oynama şansı olan bu gençlerin üniversiteye (BESYO’na) sınavsız direk öğrenci olabilme şansını yitirdiğini, üniversite hayallerinin yıkıldığını, çocukların emeklerinin boşa gittiğini,

… Belediye Sporun Amatör Branşta faaliyet gösteren takımların 2016 yılında Türkiye derecelerinin aşağıda gösterildiğini,

… Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fair Play Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) denetlenmesi 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi …tarafından yapılmış, bu kapsamda … Belediye Spor’a ait satış faturaları, bağış makbuzları, gider pusulaları, gider fatura makbuz vb. banka ekstreleri ve ücret bordolarının incelendiğini, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda … Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını ya da harcandığını gösterir bir ifade ya da bulguya rastlanmadığını,

Savunma dilekçe Ek.1 Klasör Dz.3’te bulunan bağımsız denetçi raporu ve ekindeki “Tek Düzen Muhasebe Sistemine Göre Kulüpler Tarafından Uygulanacak Olan Mali Bilgileri De Kapsayan Kar/Zarar/ Gelir Tablosunda: (… Belediyespor Kulübü Profesyonel Futbol Takımının) 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. başlıkta Bağış ve Yardımların gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya belediye kurumları bağış ve yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağışın aktarılmadığının görüldüğünü,

Dolayısıyla Sayıştay denetçisi raporu ve temyize konu Sayıştay 6. Dairesinin kararındaki 2016 yılında … Belediyesince … Belediyespor Kulübü’ne yapılan …TL nakdi yardımın profesyonel futbol şubesine gittiği yönündeki iddialarının mesnetsiz kaldığını,

Sonuç olarak, … Belediyesi tarafından 2016 yılında … Belediye Spor Kulübüne yapılan nakdi yardımın tamamının amatör branşlarda kullanıldığını, amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve bu amaçla belediye bütçesine ödenek konduğundan, bu ödenekten … Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

… Belediyesinin 2016 yılı hesabına ilişkin Temyiz Kurulunun 08/05/2019 tarih ve 46209 tutanak nolu İlamın 1 inci maddesi, Harcama Yetkilisi (… Belediye Başkanlığı Spor İşleri Müdürü) … ve Gerçekleştirme Görevlisi … tarafından müraafalı karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Karar düzeltme dilekçesinde özetle; Konunun muhatapları olarak şahıslarının savunmasının alınmadığı, beyanlarına ve bilgilerine müracaat edilmediği, yardımın amatör spor kulübüne yapıldığı ve profesyonel ligde mücadele eden … Spora yapılmadığı, bununda ispatını bağımsız denetçi raporu ile ortaya konulduğu belirtilerek Temyiz Kurulunun 08/05/2019 tarih ve 46209 tutanak nolu İlamın tesis edilen hükmün esasına etkili olan savunmalarının kararın gerekçesinde karşılanmadığından ve karar düzeltme talebinde bulunduklarını ifade etmişlerdir.

Karar düzeltme talebinde ileri sürülen hususlardan öncelikle talepçinin savunmalarının alınmadığına ve bilgilerine müracaat edilmediği için savuma hakkının kısıtlandığını beyan etmelerine rağmen 119 sayılı İlamın 4 üncü maddesinde yer alan, Karar Düzeltmesine konu husus ile ilgili yazılı savunmalarının alındığı, ancak talepleri olmadığı için duruşmaya katılmadıkları, daha sonra Mezkur İlam maddesine ilişkin temyiz talebinde bulundukları dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmıştır. Yani, savunma haklarının kısıtlandığına ilişkin iddialarının kabulü mümkün değildir.

Ancak, Karar Düzeltme taleplerinde yer alan hususlarla ilgili olarak;

Dosya münderecatı üzerinde yapılan incelemede; … Belediye Spor Kulübü Derneğine 2016 yılı bütçesinden toplam …TL üç seferde amatör branşlarda kullanılmak şartıyla nakdi yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dernek bünyesinde bir profesyonel futbol takımı ile birlikte 16 amatör branşın olduğu ve sadece profesyonel takım için Dernek bünyesinde mali iş ve işlemlerinin gereği işletme teşekkül ettirildiği, işletme hesaplarının her yıl bağımsız denetime tabi olduğu ve işletme hesaplarında Belediyece aktarılan …TL nakdi yardımın yer almadığı, bununla birlikte nakdi yardımın … Belediye Spor Kulübü Derneği’ne doğrudan yapıldığı ve bu yardımında … Belediye Spor Kulübü Derneğinin bünyesi altında faaliyet gösteren 16 amatör şubeye doğrudan kendisi tarafından yapıldığı iddia edilmektedir.

Belediyeler için amatör spor kulüplerine yardımın temel dayanağı 5393 sayılı Belediye Kanununun 14’üncü maddesinin (b) bendinin ikinci cümlesidir burada; “… Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar …” ifadesinde yer alan hüküm çerçevesinde yardımın yapıldığı ve Kanunda geçen amatör spor kulübü ifadesi nedeni ile Dernekler bünyesinde faaliyet gösteren amatör branşların yardım alamayacağı Kanunda “kulüpler” ifadesi lafzen geçtiği için ancak yardımların kulüp statüsündeki amatör spor kulüplerine yapılabileceği Daire tarafından değerlendirilmiştir.

Ancak, … Belediye Spor Kulübü Derneği tüm amatör şubelerin ve bir tane profesyonel takımın yer aldığı bir yapıya sahip olup amatör spor branşları profesyonel takımın altında teşkilatlanmadığı anlaşılmaktadır.

Spor kulüpleri eğer dernek statüsünde kurulacak ise Türk Medeni Kanununa ve buna paralel olarak düzenlenmiş olan 5253 sayılı Dernekler Kanununda yer alan yasal hükümlere tabi olurlar. Eğer şirket şeklinde kurulacak iseler bu spor kulüpleri ile şirketlere devrettikleri veya sattıkları yahut doğrudan şirket halinde kurdukları profesyonel branşları hakkında geçerli olacak hukuki düzenlemeler Türk Ticaret Kanunu hükümleridir.

Ancak iki kuruluş arasındaki temel fark derneklerin kar amacı gütmeyen kuruluşlar olmasına karşın, şirketlerde kar amacı güdülmesi ve karın paylaşımının söz konusu olmasıdır. Şirketleşmenin temelinde ise kulübe daha fazla gelir sağlama, ekonomik potansiyel olarak büyümeyi gerçekleştirme, kar elde etme, bunu yeri geldiğinde ortaklarına (taraftarına) yansıtma ve taraftar desteğini arttırma, şirket olmanın hukuki ve mali avantajlarından yararlanma hususları yatmaktadır.

Spor kulüplerinin amatör nitelikte olabilecekleri, ancak profesyonel branşlarla uğraşabilecekleri, profesyonel sporcuları bünyelerinde barındırabilecekleri ve bu profesyonel branşlarını şirketleştirebilecekleri mevzuat açısından mümkündür. Örneğin bugün Türkiye Süper Futbol Liginde yarışan kulüplerin çoğunluğu amatör spor kulübü statüsündedir. Yani yüzme, boks, atletizm gibi amatör branşları vardır. Ancak, bu kulüplerin profesyonel futbol takımları söz konusu ligde müsabakalara katılmaktadır. Bu amatör kulüplerden bazıları profesyonel branşlarla uğraşan takımlarını (yani futbol şube veya takımlarını) şirketlere devretmiş yahut şirketleştirmişlerdir.

Bunun örneklerinden biri de … Belediye Spor Kulübüdür ve asıl amacı Derneğin altında bir şube olarak işletme kurmak suretiyle şirketleşmiş dernek statüsündeki kulüplerini şirketleşmenin avantajlarından (bazı vergilerden muafiyet gibi) faydalandırma ve profesyonel ligde müsabakalara sokma yoluna gitmişlerdir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 14. maddesi, derneklerden başvurmaları halinde spor faaliyetine yönelik olanların “spor kulübü”, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanların “gençlik kulübü” veya her iki faaliyeti birlikte amaçlayanların “gençlik ve spor kulübü” adını alabilecekleri, bu kulüplerin Gençlik Spor Genel Müdürlüğü tarafından tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilecekleri hükmüne yer verilmiştir.

Dernekler Kanunu’nda; Kulüplerin organları, bunların görev ve yetkileri, denetlenmeleri, kendilerine yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak usul ve esaslar, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri ile kayıt ve tescillerine ilişkin esasların, İçişleri Bakanlığı’nın uygun görüşü alınarak Gençlik Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak Yönetmelik ile belirleneceği hükmü bulunmaktadır.

Bu bağlamda yürürlüğe konulan Yönetmelik; Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğidir, bu Yönetmeliğin Tanımlar Başlıklı 3 üncü maddesinde spor kulübünü “Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekler” şeklinde tanımlamıştır.

Bu çerçevede … Belediye Spor Kulübü Derneğinin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine göre kurulmuş olması yani amatör spor kulübü statüsünde bulunması ve bünyesinde şube şeklinde amatör spor branşlarının asıl kuruluş amacını taşıması bunun yanında farklı bir statüde ve farklı hukuka muhatap olan şirket şeklinde kurulmuş profesyonel takımın olması ve Belediye tarafından Derneğe yapılan yardımın, Dernek tarafından amatör şubelere doğrudan gerçekleştirildiğine ilişkin sunulan belge ve dokümanlar dikkate alındığında Mezkur Kanunun 14/b bendine göre yapılan yardımın hem lafzi hem de ruhu açısından Kanuna aykırı olmadığı düşünülmektedir.

Bu nedenle, dilekçede yer alan açıklamalar ve özellikle yapılan yardımın amatör spor kulübü için kullanıldığına ilişkin kanıtlayıcı nitelikte belgelerde dikkate alındığında karar düzeltmesine mahal bulunduğu yönünde karar verilmesi uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.” Denilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3/a maddesinde belediyenin tanımı “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.” şeklinde yapılmıştır.

Belediyelerin görev ve sorumlulukları ise anılan Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

…”

şeklinde sayılmış, “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde ise:

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.

…”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri görülmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden profesyonel spor kulübü olan … Belediyespor’a, fatura üzerine, amatör branşlarda kullanılacaktır ibaresi eklenerek toplam …TL değerinde nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür. Söz konusu ödeme Belediye Meclisinin … tarih ve 2… sayılı kararına istinaden yapılmıştır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; … Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi …tarafından yapıldığını, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda … Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını ya da harcandığını gösterir bir ifade ya da bulguya rastlanmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasındaki gelirleri içerisinde 7. Başlıkta Bağış ve Yardımların gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumlarının Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine, belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüldüğünü belirtmişlerdir.

Bu bağlamda, … Belediyesi tarafından … Belediye Spor Kulübü’ne amatör spor branşlarında harcanmak üzere verilmiş olan söz konusu yardımın profesyonel faaliyetler için harcanmadığı Bağımsız Denetçi …’ın raporunda da belirtilmiştir.

Bu itibarla, 08.05.2019 tarih ve 46209 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen, 119 sayılı İlamın 4. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE, (Üyeler …, …, …, …, … ile …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 04.11.2020 tarih ve 48466 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, … ile …’ın karşı oy gerekçesi

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

(Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin mahalli ve müşterek olmak şartı ile sadece amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Türkiye Spor Toto 2. Ligde mücadele eden profesyonel spor kulübü olan … Belediyespor’a toplam …TL değerinde nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; … Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi …tarafından denetlendiğini, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda … Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını yada harcandığını gösterir bir ifade yada bulguya rastlanmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta, Bağış ve Yardımların gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumları Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüleceğini ifade etmişlerse de, … Belediyespor kulübü içinde amatör branşlar bulunması 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin açık hükmü karşısında profesyonel spor kulübüne yardım yapılabileceği sonucunu doğurmamaktadır.

Diğer taraftan dilekçiler her ne kadar anılan spor kulübünün profesyonel olmadığını iddia etmişlerse de; EK 2’de yer alan … Amatörspor Kulüpler Federasyonu Başkanlığı’ndan alınan yazıda da; açıkça … Belediye Spor Külübü’nün Profesyonel 2. Lig Kırmızı grupta mücadele ettiği belirtilmiş olup, bunun yanında amatör liglerin tüm yaş kategorilerinde de faaliyet gösterdiği ifade edilmiştir.

Kanun hükmünde amatör spor kulüplerine yardım yapılabileceği belirtilmiş olup, amatör branşlara yardımda bulunulacağına dair bir hükme yer verilmemiştir. Bu sebeple, profesyonel bir kulüp olan … Belediyespor’un bünyesinde amatör spor kulüpleri de bulunduğundan bahisle bu hükmün genişletilebilmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan, sorumlular, Belediye Meclisinin … tarih ve 2… sayılı kararına istinaden söz konusu ödemenin yapıldığını bu sebeple meclis üyelerinin sorumlu tutulması gerektiğini belirtmişlerse de; anılan meclis kararında, “5393 sayılı Belediye Kanununun 14.maddesinin birinci fıkrasının b bendi, (Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md. Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) istinaden bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden tahakkuk eden miktarın binde on ikisi oranında 2016 yılında Amatör Spor Kulüplerine yardım (ayni ve nakdi) yapılmasına ve ilgili Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu raporunun geldiği şekliyle kabulüne, yapılan işaretle oylamada oy çokluğuyla karar alındı.” denilmiştir. Meclis kararında 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine uygun olarak amatör spor kulüplerine yardım yapılmasına karar verildiğinden meclis üyelerinin profesyonel spor kulübüne nakdi yardım yapılması sonucu oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunmamaktadır.

Bunun yanında, dilekçiler, konunun muhatapları olarak savunmalarının alınmadığını, bilgilerine müracaat edilmediğini, bu durumun savunma hakkını kısıtladığını, usul ve yasaya da uygun olmadığını iddia etmişlerse de; 119 sayılı İlamın 4 üncü maddesinde, Karar Düzeltmesine konu husus ile ilgili yazılı savunmalarının alındığı görülmüştür.

Bu itibarla, 08.05.2019 tarih ve 46209 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, karar düzeltilmesine mahal olmadığına, karar verilmesi gerekir.

Üye … ile …’ın karşı oy gerekçesi

Esas yönünden inceleme;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin mahalli ve müşterek olmak şartı ile sadece amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Sorumlular temyiz dilekçesinde; … Belediye Spor Kulübü Derneğinin Türkiye Futbol Federasyonu Kulüp Lisans ve Finansal Fairplay Talimatı kapsamında (sadece Profesyonel Futbol Şubesi yönünden) 2016 Yılı içinde Bağımsız Denetçi …tarafından denetlendiğini, yapılan inceleme sonrasında bağımsız denetçinin 30.03.2017 tarihli raporunda … Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ve “amatör branşlarda kullanmak üzere” şerhi konan bağışın profesyonel takıma aktarıldığını yada harcandığını gösterir bir ifade yada bulguya rastlanmadığını, 31.12.2015-31.12.2016 tarihleri arasında gelirleri içerisinde 7. Başlıkta, Bağış ve Yardımların gösterildiğini, burada b) bendinde Devlet veya Belediye Kurumları Bağış ve Yardımlarının belirtildiğini ve bu kapsamda profesyonel futbol şubesine belediye veya diğer devlet kuruluşlarından herhangi bir bağış aktarılmadığının görüleceğini ifade etmişlerse de, … Belediyespor kulübü içinde amatör branşlar bulunması 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin açık hükmü karşısında profesyonel spor kulübüne yardım yapılabileceği sonucunu doğurmamaktadır.

Bu itibarla, esas yönünden verilen kararın mevzuata uygun olduğuna,

Sorumluluk yönünden inceleme

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde de;

“Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır. Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi, (…) ve iç denetçiler (…)aracılığıyla yerine getirirler.” denilmiştir.

Üst yöneticilerin sorumlulukları hakkında Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında ise;

“Üst Yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.” denilmiştir.

Belirtilen mevzuat hükümleri ve Sayıştay Genel Kurul Kararının üst yöneticilerle ilgili bölümü birlikte değerlendirildiğinde; üst yöneticilerin harcama yetkisi kullanmaları (harcama talimatı vermeleri) halinde sorumlu olacakları başka bir ifadeyle 5018 sayılı Kanun ile harcama süreci dışına çıkarılan üst yöneticilerin Sayıştay yargılamasında mali olarak sorumlu tutulmalarının özel kanunlardan doğan ya da münferit bir olayda söz konusu olabileceği karara bağlanmıştır.

İlamda, ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlisi sorumlu tutulmuştur.

… Belediyesi Spor İşleri Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı … Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapılması konulu yazısı; Belediye Meclisinin 05/05/2016 tarih ve 2… sayılı kararı gereği ekte bulunan … Belediye Spor Kulübü takımının, deplasman, sporcu ve sağlık giderlerinin karşılanması için Belediye Başkanlığımızdan talep etmiş olduğu nakit yardım miktarının belirlenerek, Müdürlüğümüzün ilgili kaleminden ödenmesi hususunun, olura arz edildiği ve … tarihinde de Belediye Başkan Yardımcısı … ile Belediye Başkanı … tarafından da olur verildiği görülmüştür. Söz konusu kişiler ilamda sorumlu tutulmamıştır; ancak yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde; kamu zararına sebebiyet veren ödemelerin yapılmasına olur vermeleri hasebiyle Belediye Başkan Yardımcısı ile Belediye Başkanının da sorumluluğa dahil edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, 08.05.2019 tarih ve 46209 sayılı Temyiz Kurulu Kararında, karar düzeltilmesine mahal olduğuna Belediye Başkan Yardımcısı ile Belediye Başkanının da sorumluluğa dahil edilmesini teminen, 119 sayılı İlamın 4. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili dairesine tevdiine, karar verilmesi gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi

Esas ve sorumluluğa ilişkin değerlendirmeler açısından azınlık düşüncesinde olan; Üye … ile …’ın karşı oy gerekçesindeki görüşe katılmakla birlikte;

Usul yönünden;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular olağan kanun yolu olarak temyiz ve karar düzeltme, olağanüstü kanun yolu olarak ise yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beratı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna ( 9 ile 13 arasında bir oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılamaz. Açıklanan nedenlerle müzakerelere devam edilerek kaldırma kararı dışındaki seçenekler üzerinde görüşme yapılmalı, tasdik veya bozma kararlarının oylanması gerekmektedir.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:

**Temyiz Yolu Nedir?**

Temyiz yolu; bir davada mahkeme tarafından verilmiş olan kararın iptal edilmesi veya değiştirilmesidir. Mahkemelerin verdikleri kararların yargılamasının temyizi yoluna müracaat edilebilir.

**Karar Düzeltme Nedir?**

Karar düzeltme; yargılama sonucu bir karara varılan mahkemece, o kararda maddi hata bulunması halinde verilen kararı değiştirmek amacıyla yapılan işlem ve incelemeye karar düzeltme denir. Mahkemelerin verdikleri kararların yargılamasının temyizi yoluna müracaat edilebilir.

**Yerel Yönetimlerin Temyiz Hakkı Nedir?**

Temyiz yoluna dairelerince kamu zararının oluşmadığı veya maddi hata nedeniyle bir karardan doğan sonucu düzeltme talebi halinde, yerel yönetimler tarafından temyiz yoluna başvurulabilir.