İşyeri ruhsatı iptali öncesi denetim ve süre verilmeden işlem yapılmasının hukuka aykırılığı (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay 2. Dairesi, bir alışveriş merkezinde işletilen mağazanın işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesiyle ilgili davada, davalı idarenin hukuka aykırı işlem tesis ettiğine karar vermiştir. İdare Mahkemesi, davacıya ait işyerinde ruhsat yönünden denetim yapılmadığını ve mevzuatta öngörülen sürelerin verilmediğini tespit etmiştir. Davalı idarenin, ana taşınmazda tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için alışveriş merkezi sahibine süre vermesi, ancak davacının işyerinin durumunu incelemeden ruhsat iptali yapması, hukuka uygun bulunmamıştır.

Mahkeme, işyeri ruhsatının iptali için öncelikle işyerinde denetim yapılması ve eksikliklerin giderilmesi için davacıya süre verilmesi gerektiğine vurgu yapmıştır. Bu bağlamda, davalı idarenin doğrudan ruhsat iptali yoluna gitmesi, hukuka aykırılık teşkil ettiğinden, dava konusu işlem iptal edilmiştir. Sonuç olarak, Danıştay, İdare Mahkemesi kararını onayarak, hukukun gerekliliklerine uygun bir süreç işletilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/18568 E.  ,  2022/1076 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/18568
Karar No : 2022/1076

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Mağazacılık A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacı tarafından, İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, … pafta, … ada, … parsel, No:… adresinde yer alan alışveriş merkezinin … kapı numaralı bağımsız bölümünde işletilen mağazanın, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 11/03/2020 günlü, E:2016/9492, K:2020/1194 sayılı bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacıya ait işyerinde, işyeri ruhsatı yönünden herhangi bir denetim yapılmadığı gibi mevzuatta öngörülen bu sürenin de verilmediği; davalı idarenin ana taşınmaz yönünden yaptığı denetim sonucunda tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için, alışveriş merkezinin sahibi olan firmanın talebi üzerine, iki defa on beş günlük süre verilmiş ise de, ana taşınmazın imar ve ruhsata ilişkin tespit edilen aykırılıkların davacının işyerini etkileyip etkilemediğinin ortaya konması yönünden, denetim yapılması gerekirken bu yapılmadan dava konusu işlemin tesis edildiği; bu nedenle, öncelikle dava konusu işyerinde, işyeri ruhsatı yönünden denetim yapılarak, işyerinin İmar Kanunu ile fen ve sağlık şartları yönünden incelenerek tespitlerin tutanağa bağlanması, varsa görülen eksikliklerin giderilmesi için davacıya on beş günlük süre verilmesi gerekirken, işyeri ruhsatının doğrudan iptal edilerek işyerinin mühürlenmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacı şirkete ait işyerinin bulunduğu, İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, … pafta, … ada, … parsel, … kapı sayılı yerdeki alışveriş merkezinde yapılan denetimde, söz konusu yapıda ruhsat ve eki mimari projesine aykırı imalatlar yapıldığının tespit edildiği, alışveriş merkezinin sahibi olan firmanın talebi üzerine iki defa on beş günlük süre verildiği, bunun yanında tadilat projelerinin onay sürecinin uzun sürmesi nedeniyle 3 ay daha süre verildiği, yapıdaki mevcut imara aykırılık nedeniyle davacı şirkete ait işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca, doğrudan Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/03/2022 tarihinde, esasta oybirliği gerekçede oyçokluğuyla karar verildi.

(X) GEREKÇEDE KARŞI OY :

Dava, İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, … pafta, … ada, … parsel, No:… adresinde yer alan alışveriş merkezinin … kapı numaralı bağımsız bölümünde işletilen mağazanın, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Mahkemece; “Davalı idarenin ana taşınmaz yönünden yaptığı denetim sonucunda tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için, alışveriş merkezinin sahibi olan firmanın talebi üzerine 25/12/2013 tarihinde ve 08/01/2014 tarihinde iki defa onbeş günlük süre verilmiş ise de; ana taşınmazın imar ve ruhsata ilişkin tespit edilen aykırılıkların davacının işyerini etkileyip etkilemediğinin ortaya konması yönünden, denetim yapılması gerekirken bu yapılmadan dava konusu işlem tesis edilmiştir.” saptamasında bulunulmuş ise de; dosyada bulunan ve davalı idare tarafından düzenlenen … günlü ve … sayılı yapı tespit tutanağı ve bu tutanağa dayalı olarak alınan … günlü, … sayılı karardan davacının faaliyette bulunduğu işyerine (… nolu dükkan) kısmen yangın holünün ilave edildiği tespitinin yapıldığı; ayrıca davacıya birden fazla kere projeye aykırılık nedeniyle, faaliyette bulundukları mağazanın verilen süre sonunda mühürleneceğinin de tebliğ edildiği, ancak bu tebliğlerde sözkonusu aykırılıkların giderilmesi için davacıya 15 günlük sürenin verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlığa sebep olan işyerinin fen ve sağlık şartları yönünden aykırılıkları nedeniyle alışveriş merkezi sahibinden ayrı olarak davacıya da süre verilerek aykırılığın giderilmesinin istenilmesinden sonra ruhsat iptali ile ilgili işlem tesis edilmesi gerekirken, bu kurala uyulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu nedenle, Mahkeme kararının sadece davacıya onbeş günlük süre verilmeden dava konusu işlemin tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
Sorular:

1. İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulabilir mi?
2. Temyiz nedenleri nelerdir?
3. Dairenin esasta oybirliği gerekçede oyçokluğuyla verdiği karar ne anlama gelir?
4. Yargı organının görevi nedir?
5. İdare Mahkemesince verilen kararların temyize götürülmesi nasıl olur?

Cevaplar:

1. Evet, idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması mümkündür.
2. Temyiz nedenleri; usul ve hukuka aykırılıklar ve hukuki yanılgıdır.
3. Esasta oybirliği gerekçede oyçokluğuyla verilen karar, farklı yargıçların aynı sonuca varması ile ilgilidir.
4. Yargı organının görevi, hukuki yorum yaparak ve adaleti sağlamak için uyuşmazlıkları çözmedir.
5. Dairenin esasta oybirliği gerekçede oyçokluğuyla verdiği karar, Danıştay’da karardüzeltme yolu açık olmak üzere, Mahkemesine gönderilir.

Tanımlar:

1. İdare ve vergi mahkemeleri: Adli yargıda görülen hukuki uyuşmazlıkları çözerek karar veren hukuk mahkemeleridir.
2. Esasta oybirliği gerekçede oyçokluğuyla verilen karar: Dairenin esasında oy birliği yaparak aynı sonuca varması ile ilgilidir ve karardan farklı fikirleri bulunan yargıçların tek çoğunluğunun oyunu ile verilir.
3. Hukuki yanılgı: Yönetmelik ya da kanuni metinlerdeki hataların veya eksikliklerin neticesi olarak ortaya çıkan yanlışlıklardır.
4. Temyiz: Mahkeme kararı temyizen incelenir ve usul ve hukuka uygunluğu sorgulanır.
5. Karardüzeltme yolu açık: İdari yargı organı, kararın maddî veya hukuki yanılgılı bulunduğunu ya da bu yönde bir yanılgının varlığını düşündüğü takdirde, temyizin iptaline ve dosyanın Danıştay’a gönderilmesine karar verebilir.