17 Temmuz 2003 tarihinde İslamabad’da imzalanan ve 28/2/2007 tarihli ve 5585 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Ticaret Anlaşması”nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 5/4/2007 tarihli ve HUMŞ/415 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 26/4/2007 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Ahmet Necdet SEZER
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
A. GÜLA. ŞENERM. A. ŞAHİNB. ATALAY
Dışişleri Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bakanı
A. BABACANM. AYDINN. ÇUBUKÇUK. TÜZMEN
Devlet BakanıDevlet BakanıDevlet BakanıDevletBakanı
C. ÇİÇEKM. V.GÖNÜLA.AKSUK. UNAKITAN
Adalet BakanıMilli Savunma Bakanıİçişleri BakanıMaliye Bakanı
H. ÇELİKF. N.ÖZAKR.AKDAĞB. YILDIRIM
Milli Eğitim BakanıBayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık BakanıUlaştırma Bakanı
M. M. EKERM. BAŞESGİOĞLUA. COŞKUN
Tarım ve Köyişleri BakanıÇalışma ve Sos. Güv. BakanıSanayi ve Ticaret Bakanı
M.H.GÜLERA. KOÇO. PEPE
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm BakanıÇevre ve Orman Bakanı
EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI TİCARET ANLAŞMASI
ÖNSÖZ
1. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (bundan sonra EİT olarak anılacaktır) üyeleri; Geçici Afganistan İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, İran İslam Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Kırgızistan Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti, Tacikistan Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti, Türkmenistan ve Özbekistan Cumhuriyeti (bundan sonra Taraf Ülkeler olarak anılacaktır);
2. Tüm Ülkelerin eşit egemenlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğü ilkelerine saygı göstererek, karşılıklı birliktelik ruhu içinde, bölgenin refahı ve istikrarı için bölgesel işbirliğinin artırılması taahhüdünden güç alarak,
3. Tarifelerin kademeli olarak indirilmesi ve tarife-dışı ticari engellerin ortadan kaldırılması yoluyla ticaretin serbestleştirilmesi sürecine aktif olarak katılma niyetlerini hatırda tutarak ve bu sürecin güçlendirilmesi yollarını ve araçlarını aramak için işbirliğine hazır olduklarını belirterek;
4. EİT’in kendi Şartında (İzmir Anlaşması) belirtilen amaç ve hedefleri, EİT bölgesi için Ekonomik İşbirliği Stratejisi hükümlerini, özellikle EİT Ticari İşbirliği Çerçeve Anlaşması’nın Maddelerini göz önünde bulundurarak ve pazar ekonomisi ilkelerinin öneminin bilincinde olarak, bu anlaşmaların hedeflerine ulaşabilmek için ekonomi politikalarını gereken ölçüde koordine etmeye çalışarak,
5. Ekonomik kalkınmanın hızlandırılması amacıyla, uluslararası kabul görmüş kurallar ile tutarlılığın sağlanmasının ve serbest ticaret rejimlerinin önemini bilerek;
6. DTÖ üyesi olmayan Taraf Ülkelerin DTÖ’ye katılım süreçlerini sürdürmeye devam edeceklerinden ve DTÖ üyesi Taraf Ülkelerin de uygun desteği sağlayarak bu ülkelerin katılım süreçlerini kolaylaştıracağından emin olarak;
7. Halihazırda EİT üyesi ülkelerin toplam ticaret hacimlerinde düşük bir yer teşkil eden bölge-içi ticaretin artırılmasının acil bir gereksinim olduğunu akılda bulundurarak;
8. Bir tarafında, üye devletlerden biri veya daha fazlası olan, diğer tarafında bir veya daha fazla üçüncü ülkenin olduğu başka anlaşmalardan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerin, Anlaşma hükümlerinden etkilenmeyeceğini dikkate alarak;
9. Anlaşmanın, Taraf Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerde ve özellikle ekonomik kalkınma için temel teşkil eden ticaret ve yatırımın gelişmesinde, yeni bir ortam yaratacağına inanarak,
aşağıdaki şekilde anlaşmışlardır:
Madde 1
Tanımlar
EİT Ticaret Anlaşmasının, bundan sonra Anlaşma olarak anılacaktır, amaçları için:
1. “Taraf Ülkeler” anlaşmaya katılan, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) Üye Ülkeleri anlamındadır.
2. “Kritik Durum” tavizlere tabi olan mal ve ürünlerin artan ithalatının ciddi zarara neden olması veya tehdidin oluşması ve karşı önlem alınmasını gerektiren istisnai bir durumun ortaya çıkması anlamındadır.
3. “Mallar” Armonize Mal Tanım ve Kodlama Sistemine göre sınıflandırılan, Taraf Ülkelerin sanayi, tarım ve madencilik sektörleri tarafından üretilen ana ve hammaddeler ile yarı mamul veya mamul malları içeren madde ve ürünleri kapsar.
4. “En Çok Gözetilen Ulus muamelesi” tarifelerin, para-tarifelerin ve tarife-dışı engellerin ayrımcılık gözetmeden uygulanması anlamındadır.
5. “Tarife-dışı engel” ithalatı kısıtlama etkisi gösteren veya ticareti önemli ölçüde bozan, “tarife” ve “para-tarife” dışındaki herhangi bir önlem, düzenleme veya uygulama anlamındadır.
6. “Para-tarifeler”, “tarifeler” dışındaki, sadece ithalattan alınan, dış ticaret işlemlerinde tarife etkisi olan ancak, benzer yerli ürünlerden aynı şekilde tahsil edilen dolaysız vergi ve harçlardan olmayan, sınır ücret ve harçları anlamındadır. Belirli hizmetlere karşılık olarak alınan ithalat harçları para-tarife olarak değerlendirilmezler.
7. “Sektörel esas” tarife, tarife-dışı veya para-tarife engellerin kaldırılması veya indirilmesi ile alakalı olarak Taraf Ülkeler arasında yapılan düzenlemeler ile belirli ürün veya ürün gruplarına ilişkin nihai kullanım veya üretim ile yakından ilgili ticaretin geliştirilmesine veya işbirliğine yönelik diğer önlemler anlamındadır.
8. “Hassas Mallar” bir Taraf Ülkenin bu şekilde tanımladığı mallardır.
9. “Ciddi Zarar” tercihli ithalatın önemli oranda artması sonucu, aynı veya benzer ürün üreten yerli sanayinin durumunda kısa dönemde telafi edilemeyecek büyük kazanç, üretim ve istihdam kaybı olarak ortaya çıkan önemli bozulma durumu anlamındadır. İlgili yerli sanayi üzerindeki etki araştırması, aynı ürünün yerli sanayisi üzerinde etkili olabilecek diğer ilgili ekonomik faktörler ile endeksleri de içerecektir.
10. “Tarife” bir Taraf Ülkenin ulusal tarife cetvelinde yer alan gümrük vergileri veya herhangi bir ithalat harcı(1) anlamındadır.
11. “Ciddi Zarar Tehlikesi” kaçınılmazlığı belli olan ciddi zarar anlamındadır. Kaçınılmazlığın mevcudiyeti, sadece iddialar, tahmini veya uzak olasılıklara değil, olgulara dayanılarak belirlenecektir.
Madde 2
Kuruluş ve Amaçlar
1. Anlaşma, aşağıdaki prensipler doğrultusunda yürütülecektir:
a. Anlaşma, Taraf Ülkelerin ekonomik ve endüstriyel gelişme düzeyleri, dış ticaret modelleri, ticaret ve tarife politikaları ve sistemleri göz önünde bulundurularak, tüm Taraf Ülkelere eşit fayda getirecek şekilde genel mütekabiliyet ve yararların karşılıklılığı ilkeleri temelinde ve bunlara bağlı olarak uygulanacaktır; ve
b. Anlaşma zaman içinde müzakere edilecek ve dönemsel değerlendirmeler doğrultusunda birbirini izleyen devreler halinde uzatılacaktır.
2. Anlaşma ile Taraf Ülkeler, aralarındaki karşılıklı ticari ve ekonomik işbirliğini, Anlaşmaya uygun olarak karşılıklı tavizler aracılığıyla geliştirecek ve sürdürecek bir mekanizma oluşturmaktadır.
3. Anlaşma, işbu belgede yer alan, hükümler, kurallar, düzenlemeler, kararlar, taahhütler ve protokollerle yürütülecektir.
4. Anlaşmanın amaçları, genel prensipler temelinde bölgesel ticaretin teşvik edilmesi, desteklenmesi ve artırılmasının yanı sıra, tarife-dışı engellerinkaldırılması, tarifelerin indirilmesi ve karşılıklı tavizler verilmesi suretiyle EİT Üye Ülkeleri arasındaki ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesidir. Özellikle de,
a. Taraf Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin ticaretin büyümesi yoluyla birbirine uyumlu olarak gelişmesini sağlamak;
b. Taraf Ülkeler arasındaki ticarette adil rekabet koşulları sağlamak;
c. Böylece, bölge-içi ticarete, mal akışının kolaylaşmasına ve dünya ticaretinin büyümesine katkıda bulunmak; ve
d. Taraf Ülkelerin topraklarında ticarete bağlı yatırım olanaklarını önemli oranda artırmaktır.
5. Taraf Ülkeler, Anlaşmanın hükümlerini, Anlaşma amaçları ışığında ve uluslararası kabul görmüş ilkelere uygun olarak yorumlayacak ve uygulayacaktır.
Bölüm 1
Mallar
Madde 3
Kapsam
1. Bu bölümdeki hükümler, altı haneli gümrük tarife satırının %1’ini aşmayacak sayıdaki hassas mallar hariç olmak üzere, ilgili Taraf Ülkeler menşeli mallar ile Taraf Ülkelerin özel ve tüzel kişileri arasında imzalanmış bu mallara ilişkin ticari anlaşmalara yönelik olarak uygulanacaktır. Taraf Ülkelerce bildirilen hassas mallara ilişkin liste Anlaşmanın ekinde yer alacak ve Taraf Ülkeler karşılıklı anlaşarak dönemsel olarak bu listeyi gözden geçirebilecektir.
2. Anlaşma, diğer bir çok hususun yanı sıra, aşağıdakilere ilişkin düzenlemeleri de içermektedir:
a. Tarife-dışı engeller
b. Para-tarifeler
c. Tarifeler
Madde 4
İthal Mallarda Tarifeler
1. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, aksi belirtilmediği durumlarda, ithalatta uygulanan tarife oranları, İşbirliği Konseyi’nin onayı olmaksızın artma etkisi yapacak şekilde değiştirilmeyecektir. Taraf ülkeler uyguladıkları tarife oranlarını birbirlerine bildirecektir.
2. Her ürün için temel tarife oranları ve Anlaşmada kabul edilen müteakip indirimler, En Çok Gözetilen Ulus Kaydı ilkesi gereğince uygulanacaktır.
3. Her Taraf Ülke, DTÖ üyesi bir ülkeye, Anlaşmanın kapsamı dahilinde yer alan gümrük vergileri, para-tarifeler, tarife dışı engeller ve fikri mülkiyet haklarının korunması ile alakalı olarak genişlettiği daha az kayırıcı olmayan bir muameleyi, DTÖ üyesi olmayan diğer herhangi bir Taraf Ülkeye genişletecektir.
4. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Taraf Ülkeler mallar üzerindeki tarife oranlarının aşağıdaki şekilde indirilmesine karar vermişlerdir:
a. Tarifeler, Afganistan İslam Cumhuriyeti için azami 15, diğer Taraf Ülkeler içinazami 8 yıllık sürede, en yüksek tarife dilimi yüzde 15 olacak şekilde indirilecektir.
b. Bir Taraf Ülkece bildirilerek negatif listeye alınmış mallar dışında kalan, Anlaşmanın yürürlüğe gireceği tarihe kadar Taraf Ülkeler arasında ticareti yapılan tüm mallar pozitif listeyi oluşturacaktır. Her Taraf Ülke, pozitif listede uyguladığı tarifeleri bildirecektir.
c. Mallara ilişkin pozitif liste, 8 yıllık dönemde eşit oranlarda, tarife satırlarında yer alan malların en az yüzde 80’ini kapsayacak şekilde tedricen genişletilecektir.
d. Her Taraf Ülke, yapılması gerekli olan tarife indiriminin kapsamını göz önünde bulundurarak, 8 yıl sonunda her madde için en yüksek tarife dilimini en fazla yüzde 15’e getirmek için uygulanan oranlardan yapacağı tedrici ve sürekli indirime ilişkin taviz listesini tüm üye ülkelere bildirecek ancak, bu indirim, mevcut her tarife için yıllık yüzde 10’un altına düşmeyecektir.
Madde 5
İthal Mallarda Para-Tarife Ücretleri
1. Taraf Ülkeler, birbirlerini para-tarife çeşitleri ve bunların gümrük vergileri eşdeğerleri hakkında bilgilendirecektir.
2. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, İşbirliği Konseyi’nin onayı olmaksızın, Taraf Ülkeler arası ticarette yeni para-tarife harçları uygulanmayacaktır.
3. İthalattaki gümrük vergisi ile eş etkili tüm para-tarife harçları, Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip iki yıl içinde kaldırılacaktır.
Madde 6
İthalattaki Tarife-Dışı Engellere İlişkin Önlemler ve Eş Etkili Önlemler
Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip iki yıl içinde, Anlaşma’da açıkça belirtilen durumlar dışında, herhangi bir Taraf Ülke tarafından, diğer Taraf Ülkelerden yapılacak ithalatta, kotalar, diğer miktar kısıtlamaları, ithal lisansları veya diğer kısıtlayıcı önlemler kullanmak suretiyle, gümrük vergileri dışında, hiçbir yasaklama veya kısıtlama uygulanmayacaktır.
Madde 7
Ulusal Muamele
Bir Taraf Ülkeden, herhangi bir diğer Taraf Ülkeye ithal edilen ürünlere, bu ürünlerin satışını, satışa sunumunu, alımını, nakliyesini, dağıtımını ve kullanımını etkileyen tüm kanunlar, yönetmelikler ve şartlar bakımından, ulusal menşeli ürünlere tanınan muameleden daha az elverişli muamele uygulanmayacaktır.
Madde 8
İhracatta Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Vergiler
Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip iki yıl içinde Taraf Ülkeler, ihracatta birbirlerine uyguladıkları gümrük vergileri ile eş etkili vergileri tedricen kaldıracaktır.
Madde 9
İhracatta Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Önlemler
1. Taraf Ülkeler birbirlerine yaptıkları ihracatta yeni miktar kısıtlamaları ve eş etkili önlemler uygulamayacaktır.
2. Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip iki yıl içinde, Taraf Ülke menşeli ürünlerin ihracatında tüm miktar kısıtlamaları ve eş etkili önlemler kaldırılacaktır.
Madde 10
Tavizlerin Korunması
Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip, hiç bir Taraf Ülke, İşbirliği Konseyinin izni olmaksızın daha önce verdiği tavizlerini, hali hazırda mevcut olanlar dışında vergi veya harç ya da ticareti kısıtlayıcı uygulamalar getirerek kısıtlamayacak veya geri alamayacaktır. Bu maddenin hükümleri Anti-Damping Önlemlerine (Madde 20), Korunma Önlemlerine (Madde 21) ve Ödemeler Dengesine ilişkin Önlemlere (madde 25) uygulanmayacaktır.
Madde 11
Şeffaflık
Teknik standartlar, özellikle, spesifikasyonlar ve belgelemeler gibi genel uygulamalara ilişkin Anlaşmanın işleyişi ile ilgili olan veya etkileyecek kanunlar, yönetmelikler ve diğer benzer düzenlemeler, 30 gün içinde yayımlanacak ya da yayımlanma yapılmayan durumlarda kamu erişimine açık bulundurulacaktır.
Bölüm II
Genel Hükümler
Madde 12
Menşe Kuralları
1. Taraf Ülkeler Anlaşma hükümleri ile verilen tarife tavizlerinin uygulanması için menşe kurallarının bir zorunluluk olduğunu kabul eder ve bu amaçla Anlaşmanın Ekinde yer alan EİT Menşe Kurallarını uygulamayı taahhüt eder.
2. Anlaşmanın eki olan Ulusal Taviz Listelerinde yer alan ürünler, Anlaşmanın hükümleri doğrultusunda muamele görecektir.
3. Taraf Ülkeler, EİT Menşe Kurallarının etkin ve uyumlu olarak uygulanmasını sağlamak, ticaretin üzerindeki formaliteleri mümkün olduğunca azaltmak ve bu kuralların uygulamalarından ötürü ortaya çıkacak sorunlara tarafların karşılıklı memnuniyetine yönelik çözümler bulmak amacıyla, İşbirliği Konseyi tarafından gerçekleştirilecek düzenli gözden geçirmeler ve idari işbirliği düzenlemeleri de dahil olmak üzere gereken önlemleri alacaktır.
4. Taraf Ülkeler, Menşe Kurallarına ilişkin kanun ve yönetmeliklerin kabul edilmesi
ve uygulanması sonucu ortaya çıkacak ve ihracatçı ülkenin ticaretine ve sanayisine zarar verecek güçlüklerin ve sıkıntıların en aza indirilmesini ve tüketicilerin yanlış veya eksik bilgilendirmeye karşı korunması gerektiğini kabul eder.
Madde 13
Ulaştırma
1. Taraf Ülkeler, EİT Transit Ticaret Anlaşması (TTA) ile EİT Transit Ulaştırma Çerçeve Anlaşması (TUÇA) çerçevesinde ve EİT bölgesi içerisindeki ticaretin artırılmasına hız kazandırmak üzere, ulaştırma altyapısını ve ulaşım olanaklarını geliştirmek ve iyileştirmek için gerekli adımları atmayı ve önlemleri almayı kabul eder.
2. Taraf Ülkeler, denize kıyısı olmayan üye ülkelerin gereksinimlerini de göz önünde bulundurarak, serbest geçiş ilkesinin, EİT bölgesinde ticaretin artırılmasında temel koşul olduğunu kabul eder.
Madde 14
Dahili Vergilerin Geri Ödenmesi
Bir Taraf Ülkenin topraklarına ihraç edilen malların üzerindeki dahili harç ve vergilerin geri ödenmesi, bu malların üzerindeki dahili harç ve vergi miktarlarından daha fazla olamaz.
Madde 15
İstisnalar
A. Genel İstisnalar
1. Anlaşma, milli güvenlik, dini inanç, kamu ahlakı, kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitkilerin sağlığı ve hayatının korunması veya sağlık ve karantina amaçlı, veya sanatsal, tarihi veya arkeolojik değer taşıyan ulusal hazinelerin korunması, fikri mülkiyetin veya altın ya da gümüş veya tükenebilir doğal kaynakların korunması amacıyla bu malların ithalatı, ihracatı ve transit geçişi üzerine yasaklama veya kısıtlama getirilmesine, eğer bu malların üretimi ve tüketimine ilişkin iç piyasada da benzer kısıtlamalar yürürlükte ise, engel olmayacaktır. Ancak bu tür yasaklama ve kısıtlamalar, Taraf Ülkeler arasındaki ticarette keyfi ayrımcılığa ya da gizli bir kısıtlamaya araç teşkil etmeyecektir.
2. Birinci paragrafa bağlı olarak, Anlaşmadaki hiçbir hüküm, bir Taraf Ülkenin gerekli gördüğü herhangi bir kamu düzenlemelesi önlemini alma hakkını, söz konusu önlemlerin,
a. atom çekirdeği parçalanabilen maddelerin ve radyoaktif madde kaynaklarının teslimi, radyoaktif atıkların değerlendirilmesi; ve
b. uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını teminen, BM Sözleşmesi taahhütlerinin yerine getirilmesine uygun olarak yapılan eylemler
ile alakalı olmaları şartıyla, engel teşkil etmeyecektir.
B. Güvenlik İstisnaları
3. Anlaşmada yer alan hiç bir hüküm, bir Taraf Ülkenin,
a. asli güvenlik çıkarlarına aykırı olarak gizli bilgilerin ifşa edilmesini engellemek,
b. asli güvenlik çıkarlarını korumak veya uluslararası yükümlülüklerini veya ulusal politikalarını uygulamak,
örneğin:
i. sözkonusu önlemlerin özellikle askeri amaçlı düşünülmemiş ürünlerin rekabet koşullarını bozmaması şartıyla silah, mühimmat ve savaş gereçleri ile alakalı trafiğe ve doğrudan veya dolaylı olarak askeri bir tesise tedarik amacıyla gerçekleştirilen diğer mal, teçhizat ve hizmetlerdeki benzeri trafiğe ilişkin olanlar; veya
ii. biyolojik, kimyasal ve nükleer silahlar veya diğer patlayıcı özellikli nükleer cihazların yayılmasının engellenmesine ilişkin olanlar; veya
iii. savaş veya diğer ciddi uluslararası gerginlik ortamlarında alınanlar gibi,
üzere gerekli gördüğü önlemleri almasına engel teşkil etmeyecektir.
Madde 16
Devlet Tekelleri
1. Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip sekizinci yılın sonunda, Taraf Ülkeler, malların temin edilmesi ve pazarlanmasına yönelik koşullara ilişkin olarak Taraf Ülkelerin vatandaşları arasında hiç bir ayrım kalmamasını sağlamayı teminen, ticari karakteri bulunan Devlet Tekellerinde tedricen ayarlamalar yapacaktır. Bu amaca ulaşabilmek için kabul edilen önlemler İşbirliği Konseyine bildirilecektir.
2. Taraf Ülkeler arasında ithalat ve ihracatı doğrudan veya dolaylı olarak, yasa sonucu veya mevcut durum itibariyle, denetleyen, belirleyen veya kaydadeğer şekilde etkileyen, tüm Taraf Ülke yetkili organları Anlaşmanın hükümlerine tabiidir. Bir Taraf Ülke tarafından başkalarına tanınan tekellere de bu hükümler aynen uygulanacaktır.
Madde 17
Ödemeler
1. Taraf Ülkeler arasında ticareti yapılan mallara ilişkin serbest döviz ödemelerine ve alacaklının bulunduğu Taraf Ülkeye yapılacak bu tür ödeme transferlerine herhangi bir kısıtlama getirilmeyecektir.
2. Taraf Ülkeler, kendi ülkelerinde yerleşik bir kişinin taraf olduğu, mal ticaretinde kısa veya orta dönemli ticari kredilerinin verilmesi, geri ödenmesi veya kabul edilmesi sırasında ortaya çıkabilecek kambiyo ya da idari kısıtlamalardan kaçınacaklardır.
3. 2. paragraftaki hükümlere halel gelmeksizin, malların hareketi ile ilgili cari ödemelere ilişkin olarak alınan herhangi bir önlem, Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının VIII. Maddesinde yer alan hükümlerle uyumlu olacaktır.
Madde 18
Devlet Yardımı
1. Bir Taraf Ülke veya bu ülkenin kaynakları aracılığıyla herhangi bir şekilde yapılan bir mali yardım, belli ürünleri kayırarak rekabeti bozuyor ya da bozma ihtimali yaratıyorsa, bu durumun Anlaşmaya taraf o ülke ile diğer Taraf Ülkeler arasında yapılacak ticareti etkileme olasılığı bulunduğundan, Anlaşmanın düzgün işleyişiyle bağdaşmaz kabul edilecektir.
2. 1. paragrafta yer alan hükümler tarım ürünleri için geçerli olmayacaktır.
3. 1. paragrafın hükümlerine ters düşecek uygulamaların değerlendirileceği temele ait kriterler ve bunların uygulanmasına ilişkin kurallar Anlaşmanın ekinde yer alacaktır.
4. Taraf Ülkeler, diğerlerinin yanı sıra, verilen toplam yardım miktarını ve dağıtımını İşbirliği Konseyine yılda bir kere rapor ederek ve istendiği takdirde yardım programlan ve belli özel devlet yardımlarına ilişkin diğer Taraf Ülkelere bilgi vererek, devlet yardımı alanında şeffaflığı sağlayacaktır.
5. Eğer Taraf Ülkelerden biri belirli bir uygulamanın:
a. 1. paragrafın hükümleri ile çeliştiğine ve 3. paragrafta belirtilen uygulama kuralları altında yeterli biçimde incelenmediğine; veya
b. bu kurallar olmadığı durumlarda, ve eğer bu tür bir uygulamanın o Taraf Ülkenin çıkarlarına zarar vereceğine veya ciddi zarar tehlikesine neden olacağına veya yerli sanayide maddi zarar yaratacağına
inanırsa, 21. Madde’de belirtilen hükümlere bağlı ve uygun olarak gereken tedbirleri alabilir.
Madde 19
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
1. Taraf Ülkeler, ayrımcılık gözetmeksizin, bu hakların sağlanması ve yaptırım içeren önlemler de dahil olmak üzere, fikri mülkiyet haklarının korunmasını sağlayacak ve garanti altına alacaktır.
2. Anlaşmanın amacı bakımından, “fikri mülkiyet hakları”nın korunması, özellikle, bilgisayar programları, veri tabanları ve ilgili haklan içeren telif haklarının korunmasını, arkeolojik mirası, ticari markaları, coğrafi işaretleri, endüstriyel tasarımları, patentleri, bitki çeşitliliğini ve geleneksel bilgiyi, gizli bilgiyi ve teknik bilgiyi kapsar.
3. Koruma giderek artırılacak ye Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip sekizinci yıl sona ermeden, Anlaşmanın Eklerinde yansıtılan uluslararası anlaşmaların önemli standartları ile uyumlu bir seviyeye gelmiş olacaktır.
4. Taraf Ülkeler fikri mülkiyet hakları konularında işbirliği yapacaklardır. Taraf Ülkelerden herhangi birinin talebi üzerine, özellikle fikri mülkiyetin uyumlaştırılması, yürütülmesi ve uygulanmasına ilişkin mevcut veya ileride olabilecek uluslararası konvansiyonlarla ilgili faaliyetler ve DTÖ ile WIPO gibi uluslararası kuruluşlardaki faaliyetler, ayrıca fikri mülkiyet ile İlgili konularda Taraf Ülkelerin üçüncü ülkelerle ilişkileri hususlarında uzman danışmaları düzenleyeceklerdir.
Madde 20
Damping ve Anti-Damping Önlemleri
Taraf Ülkeler, damping ve haksız ticari uygulamalara karşı tedbir almak veya bu uygulamaları önlemek amacıyla, Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip bir yıl içinde, anti-damping önlemlerinin uygulanmasında izlenecek anti-damping kurallarını hazırlayacaklardır. Anti-damping önlemlerini düzenleyen bu kurallar belirlenecek ve Anlaşmaya eklenecektir.
Madde 21
Genel Korunma Önlemleri
1. Eğer Anlaşma ile, bir tercih doğrultusunda tavize konu her hangi bir mal, ithalatçı bir Taraf Ülkeye ciddi zarar verecek veya zarar verme tehdidi yaratacak şekilde veya miktarlarda ithal edilirse, ilgili ithalatçı Taraf Ülke, kritik durumlar hariç, ön istişarelerde bulunarak, ayrım yapmaksızın, geçici olarak Anlaşma ile tanınan tavizi askıya alabilir. Böyle bir eylemde bulunulduğunda, eylemi başlatan Taraf Ülke, ilgili diğer Taraf Ülkeyi haberdar edecek, EİT Sekretaryasını bilgilendirecek ve ilgili Taraf Ülke ile müzakerelere başlayarak ihtilafı çözmek için karşılıklı olarak kabul edilebilir bir anlaşmaya varmaya çalışacaktır.
2. Özellikle, böyle yüksek miktarlarda ve bu şartlarda ithal edilen ürünler,
a. ithalatçı Taraf Ülke’de benzer veya doğrudan rakip ürünlerin yerli üreticilerinin ciddi zarar görmesine, veya
b. ekonominin ilgili her hangi bir sektöründe ciddi bozulmalara veya bir bölgenin ekonomik durumunda ciddi gerilemelere neden olan zorluklara sebep oluyor veya sebep olma tehdidi varsa ilgili taraf ülke Madde 24’te belirtilen usullere uygun ve uyumlu olarak gerekli önlemleri alabilir. Bu önlemler:
i. Anlaşmanın amaçları ile uyumlu olmalıdır;
ii. tüm Taraf Ülkelerden olan ithalata ayırım yapılmaksızın uygulanmalıdır; ve
iii. yalnızca zararın önlenmesi için gerekli olabilecek süre ve derecede uygulanmalıdır.
3. Taraf Ülkeler, bu maddenin bir sonraki paragrafında belirtilen korunma önlemleri uygulamasına ilişkin usulleri başlatmadan önce, aralarındaki anlaşmazlığı doğrudan danışmalarda bulunarak çözmeye çalışacaklardır. Korunma önlemleri uygulamak isteyen herhangi bir Taraf Ülke diğer Taraf Ülkeleri EİT Sekretaryası aracılığıyla en fazla 30 gün içerisinde haberdar edecektir.
4. Korunma önlemleri diğer Taraf Ülkelerle danışmalarda bulunularak uygulanacak olup, yalnızca kritik durumlarda bir Taraf Ülke ön danışmada bulunmadan, bu önlemlerin uygulamasını müteakip derhal danışmalara girmek şartıyla, geçici önlemler alabilecektir.
5. Taraf Ülkeler, ilk bildirinin alınmasını müteakip 90 gün içinde korunma önlemlerinin mahiyeti ve kapsamı konusunda bir anlaşmaya varmak amacıyla danışmalarda bulunacaklardır. Eğer bu süre içerisinde bir anlaşmaya varılamazsa, konu aşağıda, Madde 27’de belirtildiği üzere anlaşmazlıkların halli merciine taşınacaktır. Eğer söz konusu merci başvuru gününden itibaren dört hafta içerisinde anlaşmazlığı çözemezse, etkilenen Taraf Ülkeler ilgili tavizlerini veya diğer taahhütlerini geri çekme hakkına sahip olacaklardır.
6. Alınan korunma önlemleri diğer Taraf Ülkelere ve İşbirliği Konseyi’ne derhal bildirilecektir. Korunma önlemlerinin kapsamı ve süresi, sadece uygulanmasına sebebiyet veren durumun düzelmesi için gereken kadarıyla sınırlı olacak ve uygulamayla oluşan zarardan veya söz konusu güçlükten daha fazla olmayacaktır. Öncelik Anlaşmanın işleyişini en az etkileyecek önlemlere verilecektir. Diğer bir Taraf Ülkenin bir ihmaline veya bir eylemine karşı bir Taraf Ülkece alınan önlemler sadece o Taraf Ülke ile olan ticareti etkileyebilir.
7. Alınan korunma önlemleri, bir an önce hafifletilmeleri veya artık şartlar devam ettirilmelerini gerektirmediğinde kaldırılmalarını teminen, İşbirliği Konseyinde dönemsel danışmalara konu olacaktır.
Madde 22
Reeksport ve Ciddi Kıtlık
Anlaşmanın 8. ve 9. Maddelerinin hükümlerine uyulması aşağıdakilere yol açtığında:
a. bir ürün için ihracat miktar kısıtlamaları, ihracat vergileri veya önlemleri veya eş etkili vergileri devam ettiren ihracatçı Taraf Ülkenin bir üçüncü ülkeye yaptığı reeksport durumunda, veya
b. ihracatçı Taraf Ülke için önemli olan bir ürünün ciddi kıtlığı veya böyle bir tehdit durumunda; ve
c. yukarıda ifade edilen şartların İhracatçı Taraf Ülke için büyük zorluklar yaratacağı veya yaratma ihtimali olduğu durumlarda. İlgili Taraf Ülke Madde 24’te belirtilen şartlara uygun ve uyumlu olarak gerekli tedbirleri alabilir.
Madde 23
Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi
1. Taraf Ülkeler, Anlaşmanın amaçlarına ulaşılmasını sağlamak üzere şart olan ve Anlaşma çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmek üzere gerekli tüm tedbirleri alacaklardır.
2. Eğer. bir Taraf Ülke diğer bir Taraf Ülkenin Anlaşmadan kaynaklanan bir yükümlülüğünü yerine getirmediğini düşünürse, ilgili Taraf Ülke Madde 24’te belirtilen yöntemle uyumlu şartlara göre uygun tedbirleri alabilir veya konuyu İşbirliği Konseyi’ne götürebilir.
Madde 24
Diğer Önlemlerin Uygulanma Usulleri
1. Madde 17 kapsamındaki bir tedbir için ilgili Taraf Ülkeler İşbirliği Konseyine durumu inceleyebilmesi için gerekli her türlü yardımda bulunacak ve uygun olması halinde karşı çıkılan uygulamaya son vereceklerdir. Söz konusu Taraf Ülke karşı çıkılan uygulamaya İşbirliği Konseyince belirlenen sürede son vermezse veya İşbirliği Konseyi konunun intikalini müteakip 30 iş günü içerisinde bir anlaşmaya ulaşamazsa, ilgili Taraf Ülke bahse konu uygulamadan kaynaklanan sorunlarla ilgili olarak uygun tedbirleri alabilir.
2. 20. ve 22. Maddelerle ilgili olarak İşbirliği Konseyi, ilgili Taraf Ülkece bildirilen güçlüklere son vermek amacıyla davayı veya durumu inceleyecek ve gereken kararı verebilecektir. Konunun İşbirliği Konseyi’ne intikalini müteakip otuz gün içinde böyle bir kararın çıkmamış olması durumunda, ilgili Taraf Ülke sorunu çözmek için gereken tedbirleri alabilir.
3.Madde 23 ile ilgili olarak, ilgili Taraf Ülke danışmaların tamamlanmasını müteakip veya bildirimden sonra 90 günlük bir sürenin geçmesi halinde gerekli tedbirleri alabilecektir.
Madde 25
Ödemeler Dengesi Güçlükleri
1. Taraf Ülkeler, ödemeler dengesinin iyileştirilmesi amacıyla ithalatla ilgili önlemler dahil, kısıtlayıcı tedbir uygulamaktan mümkün olduğunca kaçınmaya çalışacaklardır.
2. Bir Taraf Ülkenin ciddi ödemeler dengesi sıkıntısı içerisinde veya yakın tehlikesi altında olduğu durumda, o Taraf Ülke, İşbirliği Konseyince onaylanan üzerinde anlaşma sağlanmış hükümler doğrultusunda, ithalatla ilgili tedbirler dahil, sınırlı bir süresi olan ve ödemeler dengesi durumunu iyileştirmek için gerekli olanın daha ötesine gitmeyen kısıtlayıcı önlemler alabilir. Bu önlemler, ödemeler dengesi durumu iyileştikçe aşamalı olarak hafifletilecek ve şartlar artık devamını gerektirmediğinde kaldırılacaktır. Bir Taraf Ülke diğer Taraf Ülkeyi önlemlerin alınması durumunda derhal bilgilendirecek ve mümkün olduğu durumlarda önlemlerin kaldırılmasına ilişkin takvimden de haberdar edecektir.
3. Bu tür önlemler Anlaşmanın uygulanmasının gözetiminden sorumlu merciye derhal bildirilecektir.
4. Taraf Ülkeler, Anlaşma hükümleri altında tanınan tavizleri devam ettirmek amacıyla danışmalarda bulunmaya yönelik uygun şartları ortaya çıkarmak üzere her türlü çabayı göstereceklerdir.
5. Bu Maddenin 2. Paragrafı uyarınca tedbir alan herhangi bir Taraf Ülke, herhangi bir diğer Taraf Ülkenin talebi üzerine, Anlaşma çerçevesinde müzakere edilen tavizlerin kalıcılığını korumak amacıyla danışmalarda bulunmak için yeterli fırsatlar tanımaya gayret gösterecektir. Bu tür bir bildirimi müteakip 90 gün içinde ilgili Taraf Ülkeler arasında tatmin edici bir düzenleme sonuçlandırılamazsa, konu gözden geçirilmesi amacıyla İşbirliği Konseyine intikal ettirilebilecektir.
Madde 26
Geliştirici Hüküm
1. Bir Taraf Ülke, Anlaşma ile kurulan ilişkileri, Anlaşmanın kapsamadığı alanlara yaymak suretiyle geliştirmenin ve derinleştirmenin, Anlaşmaya Taraf Ülkelerin ekonomilerinin çıkarları bakımından yararlı olacağı görüşünü taşıdığı takdirde, diğer Taraf Ülkelere gerekçeli bir talep sunacaktır. Taraf Ülkeler, İşbirliği Konseyi’nden, bu talebi incelemesini ve uygun bulması halinde, özellikle müzakerelerin başlatılmasına yönelik tavsiyelerde bulunmasını isteyebilirler.
2. Taraf Ülkeler, bir Taraf Ülkenin talebi üzerine, Anlaşmanın yorumu ve uygulanması ve Taraf Ülkeler arasındaki ilişkinin diğer ilgili yönleri hakkındaki herhangi bir konuyu görüşmek üzere, uygun kanallar yoluyla derhal danışmalarda bulunmayı kabul ederler.
3. 1. Paragrafta atıfta bulunulan yöntemle yapılacak Anlaşmalar, Taraf Ülkelerin iç hukuk usullerine uygun olarak onaylanacak ya da uygun bulunacaktır.
4. Bu Madde kapsamında kararlar tüm Taraf Ülkelerin oy birliği ile alınacaktır.
Madde 27
Anlaşmazlıkların Halli
1. Anlaşmanın yorumu ve/veya uygulanmasından kaynaklanan herhangi bir anlaşmazlık öncelikle dostane olarak ikili danışmalar yoluyla 90 gün içinde çözülecektir.
2. Anlaşmazlık dostane yollardan çözülemezse, herhangi bir Taraf Ülke İşbirliği Konseyi’ne başvurabilir.
3. İşbirliği Konseyi Anlaşmazlıkların Halli Organı olarak görev yapacak ve hukuk
ve ticaret uzmanlarından yardım isteyebilecektir.
4. Taraf Ülkeler davayı incelemesi ve çözmesi için İşbirliği Konseyi’ne istenen her türlü yardımı gösterecektir.
5. İşbirliği Konseyi anlaşmazlığı bir karara bağlayarak çözecek ve ilgili Taraf Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin kararlarının uygulanması için gereken önlemleri almakla yükümlü olacaklardır. Herhangi bir Taraf Ülke, İşbirliği Konseyi’nin kararlarını uygulamazsa, diğer ilgili Taraf Ülkeler sorunu gidermek için gerekli önlemleri alma hakkına sahip olacaktır.
Madde 28
Depoziter
EİT Genel Sekreteri Anlaşmanın depoziteri olacaktır. EİT Sekretaryası Anlaşmayı imzalayan tüm Taraf Ülkeleri onaylama, kabul etme veya uygun bulmaya ilişkin belgelerin depozit edilmesi, Anlaşmanın yürürlüğe girmesi, Anlaşma ile ilgili herhangi başka bir eylem veya bildirim ya da geçerliliği konusunda haberdar edecektir.
Madde 29
İşbirliği Konseyi
1. Taraf Ülkeler, İşbirliği Konseyini Taraf Ülkelerin konu ile ilgili uzmanlığa sahip tercihen üst düzey kamu görevlilerinden oluşturmaya karar vermişlerdir.
2. Anlaşmanın düzgün işleyişi amacıyla, Taraf Ülkeler bilgi değişimi yapacaklar ve bir Taraf Ülkenin talebi durumunda, İşbirliği Konseyi bünyesinde danışmalarda bulunacaklardır. İşbirliği Konseyi, Taraf Ülkeler arasındaki ticaretteki engellerin tedricen kaldırılması olanaklarını sürekli gözden geçirecektir.
3. İşbirliği Konseyi Anlaşmada belirtilen durumlarda kararlar alabilir. Diğer konularda ise tavsiyelerde bulunabilir.
Madde 30
İşbirliği Konseyi’nin İşleyiş Usulleri
1. EİT Sekretaryası İşbirliği Konseyi ve onun bağlı organlarının Sekretaryası olarak hareket edecektir.
2. Anlaşmanın düzgün işleyişinin sağlanması için İşbirliği Konseyi, yılda en az iki kere olmak üzere gerekli her durumda toplanacaktır. Herhangi bir Taraf Ülke gerektiği durumda ve zamanda olağanüstü bir toplantı yapılması için talepte bulunabilir.
3. İşbirliği Konseyi’nin her üyesinin bir oyu olacaktır.
4. İşbirliği Konseyi’nin kararları ve tavsiyeleri mümkün olduğunca oy birliği ile alınacaktır. Oy birliği sağlanamaması durumunda, İşbirliği Konseyi tüm oyların üçte iki çoğunluğu ile karar verecektir.
5. Anlaşmaya Taraf bir Ülkenin İşbirliği Konseyi’ndeki temsilcisi anayasal zorunlulukların yerine getirilmesine bağlı olan bir kararı kabul etmişse, karar, daha ileri bir tarihi öngörmemesi halinde, çekincenin kaldırıldığının bildirildiği gün yürürlüğe girecektir.
6. Anlaşmanın amacı uyarınca İşbirliği Konseyi, diğer hususların yanı sıra, toplantıların yapılması ve Başkan ve onun görev süresinin tayini için gereken hükümleri de içeren, kendi usul kurallarını belirleyecektir.
7. İşbirliği Konseyi Başkanlık görevi, alfabetik sırayla, bir Taraf Ülke Temsilciliğince, rotasyon usulü ile bir yıllık süre için yürütülecektir.
Madde 31
Uygulamada Destek Birimler
1. İşbirliği Konseyi Anlaşmanın işleyişini ve uygulanmasını ve özellikle Taraf Ülkelerin Anlaşma çerçevesindeki yükümlülüklerine uyumlarını; eşgüdümleyecek, irtibatlandıracak, izleyecek, idare edecek ve denetleyecektir.
2. İşbirliği Konseyi, görevlerini yerine getirmek amacıyla, gerekli gördüğü takdirde, anlaşmazlıkların halli, gözetim ve Anlaşmanın etkin olarak uygulanmasına ilişkin her hangi bir konuda, birimler, komiteler veya gruplar kurmaya karar verebilir.
Madde 32
Uluslararası ve Bölgesel Kuruluşlar ve Gruplar ile İşbirliği
1. Taraf Ülkeler, EİT Ticaretini artırmak amacıyla Birleşmiş Milletler ve onun uzmanlaşmış organları ve diğer uluslararası ve bölgesel ticari ve ekonomik kuruluşlar ve gruplarla uygun işbirliği için gereken her türlü düzenlemeyi yapmayı kararlaştırmıştır.
2. Taraf Ülkeler katılımcı olmayan ülkelerle dış ekonomik ilişkilerine ait rejimlerini bağımsız olarak belirleme hakkını saklı tutacaklardır.
Madde 33
Bu Anlaşma ve Diğer Anlaşmalarla Yürütülen Ticari İlişkiler
1. EİT ticaret rejimini ve özellikle Anlaşmada yer alan Menşe Kuralları ile ilgili hükümleri olumsuz etkilemedikçe, gümrük birlikleri, serbest ticaret alanları veya sınır ticareti için yapılan düzenlemelerin devamı veya kurulması Anlaşma tarafından ehgellenmeyecektir.
2. Madde 4’te belirtilen önlemlere halel gelmeksizin, Anlaşma hükümleri, herhangi bir Taraf Ülke tarafından ikili, çoklu ve çok taraflı ticaret düzenlemeleri ve benzeri anlaşmalar yoluyla üçüncü ülkelere ve Anlaşma çerçevesi haricinde diğer Taraf Ülkelere tanınmış veya tanınacak olan tercihleri kapsayan tercihli ticaret düzenlemeleri ile ilgili olarak uygulanmaz. Taraf Ülkeler, Anlaşmada, sözkonusu diğer anlaşmalarla vermiş oldukları tavizleri bozacak tercihleri tanımak zorunda olmayacaklardır.
3. Taraf Ülkeler Madde 2’de çerçevesi çizilen amaçları engelleyecek ve Anlaşmanın hükümleriyle çelişecek eylemlerden kaçınacaklardır. Bu hüküm, özellikle Taraf Ülkelerin diğer bölgesel ekonomik gruplaşmalara katılımına ilişkin şartlar ve bu gruplaşmalardaki ilişkilerinin düzenlenmesine ilişkin diğer konularla ilgilidir.
Madde 34
Çekilme ve Geçerlilik
1. Bir Taraf Ülke, Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip herhangi bir zaman Anlaşmadan çekilebilir. Böyle bir geri çekilme Anlaşmanın depoziteri olan EİT Sekretaryası’nın yazılı bir bildirim aldığı günden itibaren altı ay sonra geçerli olacaktır. EİT Sekretaryası böyle bir bildirim almasını müteakip diğer Taraf Ülkeleri bu konuda bilgilendirecektir.
2. Anlaşmadan çekilen bir Taraf Ülke’nin hak ve yükümlülüklerinin uygulanması, çekilmenin geçerli olduğu gün sona erecektir.
3. Herhangi bir Taraf Ülkenin çekilmesininden itibaren 30 gün içinde İşbirliği Konseyi alınabilecek müteakip tedbirleri kararlaştırmak amacıyla toplanacaktır.
4. Her Taraf Ülke, Anlaşmaya Taraf Ülke olma durumunu bitiren bir Taraf Ülke ile önceden müzakere ettiğini belirlediği taviz listesinde yer alan bir maddeyi, herhangi bir zamanda tamamen veya kısmen, geri çekme veya dondurma konusunda serbest olacaktır. Böyle bir eylemde bulunan Taraf Ülke İşbirliği Konseyi’ni haberdar edecek ve talep olması durumunda, bahse konu üründe önemli çıkarı bulunan Taraf Ülkelerle danışmalarda bulunacaktır.
5. Eğer Taraf Ülkelerden biri çekilirse, Anlaşma diğer Taraf Ülkeler için yürürlükte kalacaktır.
Madde 35
Ekler ve Protokoller
Anlaşmaya Ekler ve Protokoller Anlaşmanın ayrılmaz parçalarıdır ve Anlaşmaya yapılan atıflar aynı zamanda eklerine de yapılmış addedilir.
Madde 36
Uygulanma Bölgesi
Anlaşma, Anlaşmaya Taraf Ülkelerin ulusal kanunlarında tanımlanan topraklarında uygulanacaktır.
Madde 37
Çekinceler
Anlaşma çekince koyularak imzalanamaz ve formalitelerin tamamlanmasını müteakip EİT Sekretaryasına yapılan bildirim sırasında çekince kabul edilemez.
Madde 38
Tadilatlar
Anlaşma karşılıklı uzlaşma ile değiştirilebilir veya tadil edilebilir. Tadilatlar Madde 39’da yer alan usuller doğrultusunda yürürlüğe girecektir.
Madde 39
Yürürlüğe Giriş
1. Anlaşma beş Taraf Ülkenin hükümetlerinin onaylama, kabul etme veya uygun bulmaya ilişkin belgelerinin depoziter tarafından alınmasını müteakip otuzuncu günde yürürlüğe girecektir.
2. Anlaşma 1. paragraf hükümleri doğrultusunda yürürlüğe girmemiş ise, onay belgelerini depozit eden Tarafların temsilcileri bir yıl içinde toplanacak ve Anlaşmanın sözkonusu Taraf Ülkeler için yürürlüğe gireceği zamanı kararlaştırabileceklerdir.
39 Madde ve ilgili Eklerden oluşan Anlaşma ilk on yıllık bir dönem için geçerli olacaktır. Anlaşma sona ermeden altı ay önce herhangi bir tarafın diğer taraflara fesih ihtarı vermemesi koşuluyla Anlaşma otomatik olarak her yıl yenilenecektir.
Bunun kanıtı olarak, tam yetkili kılınan Bakanlar/Heyet Başkanları Anlaşmayı imzalamışlardır.
İslamabad’ta 17 Temmuz 2003 tarihinde İngilizce ve Rusça dillerinde iki orijinal nüsha olmak üzere yapılan Anlaşma, EİT Sekretaryası Genel Sekreterine depozit edilecektir. İngilizce ve Rusça nüshalar arasında bir çelişki olması durumunda İngilizce nüsha geçerli olacaktır. Depoziter onaylanmış kopyaları tüm Taraf Ülkelere iletecektir.
Taraf Ülkeler, 17 Temmuz 2003’te İslamabad’da EİT Ticaret Anlaşmasını imzalamalarının ardından aşağıdaki Ekleri kabul ederler.
EK-I EİT MENŞE KURALLARI
EK-II DEVLET YARDIMI
EK-III FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI
EK-IV ANTİ-DAMPİNG ÖNLEMLERİ
Bunun kanıtı olarak, Hükümetlerince tam yetkili kılınan aşağıdaki imza sahipleri bu Protokol’ü 7 Temmuz 2005’te İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti’nde imzalamışlardır.
Afganistan İslam Cumhuriyeti Adına
Azerbaycan Cumhuriyeti Adına
İran İslam Cumhuriyeti Adına
Kazakistan Cumhuriyeti Adına
Kırgız Cumhuriyeti Adına
Pakistan İslam Cumhuriyeti Adına
Tacikistan Cumhuriyeti Adına
Türkiye Cumhuriyeti Adına
Türkmenistan Adına
Özbekistan Cumhuriyeti Adına
Ek-I
EİT MENŞE KURALLARI
İÇİNDEKİLER
BAŞLIK IGENEL HÜKÜMLER
– Madde 1Kapsam
– Madde 2Tanımlar
BAŞLIK IIMENŞELİ ÜRÜNLER
– Madde 3Genel koşullar
– Madde 4Tamamen üretilmiş veya elde edilmiş ürünler
– Madde 5Yeterli işçilik veya işlem görmüş ürünler
– Madde 6Menşe kümülasyonu
– Madde 7Yetersiz işçilik veya işlem
– Madde 8Nitelendirme birimi
– Madde 9Aksesuarlar, yedek parçalar ve aksamlar
– Madde 10Setler
– Madde 11Etkisiz elemanlar
– Madde 12Yasaklama
BAŞLIK IIIÜLKESEL GEREKLİLİKLER
– Madde 13Doğrudan nakliyat
– Madde 14Sergiler
BAŞLIK IVECO MENŞE İSPAT BELGESİ
– Madde 15Genel koşullar
– Madde 16ECO menşe ispat belgesinin düzenlenme işlemleri
– Madde 17Sonradan düzenlenen ECO menşe ispat belgeleri
– Madde 18İkinci nüsha ECO menşe ispat belgesinin düzenlenmesi
– Madde 19Önceden düzenlenmiş veya hazırlanmış bir ECO menşe ispat belgesine
istinaden ECO menşe ispat belgesi düzenlenmesi
– Madde 20ECO menşe ispat belgesinin geçerliliği
– Madde 21ECO menşe ispat belgesinin ibrazı
– Madde 22Parçalar halinde ithalat
– Madde 23Destekleyici belgeler
– Madde 24ECO menşe ispat belgesi ve destekleyici belgelerin muhafazası
– Madde 25Farklılıklar ve şekli hatalar
BAŞLIK VİDARİ İŞBİRLİĞİ DÜZENLEMELERİ
– Madde 26Karşılıklı yardım
– Madde 27Menşe ispat belgelerinin kontrolü
– Madde 28Anlaşmazlıkların çözümü
– Madde 29Cezalar
– Madde 30Serbest Bölgeler
BAŞLIK VISON HÜKÜMLER
– Madde 31Gümrük ve menşe konuları Alt Komitesi
– Madde 32Ek
– Madde 33Transit durumdaki veya antrepodaki eşyalar
– Madde 34Protokolde yapılacak değişiklikler
EK : ECO menşe ispat belgesi ve ECO menşe ispat belgesi için müracaat
BAŞLIK I
GENEL HÜKÜMLER
Madde 1
Kapsam
1. Bu hükümler “EİT menşe kuralları” olarak adlandırılabilir.
2. EİT menşe kuralları EİT (Ekonomik İşbirliği Teşkilatı) Ticaret Anlaşması (ECOTA) kapsamında tanınan tercihli tavizlerden yararlanmaya ehil ürünlerin menşeinin belirlenmesi amacıyla uygulanacaktır.
Madde 2
Tanımlar
Bu Protokol’ün uygulanmasında:
(a) “fasıllar” ve “pozisyonlar”, işbu Protokol’de “Armonize Sistem” veya “AS” olarak geçen Armonize Mal Tanım ve Kodlama Sistemi’ni oluşturan nomanklatürde kullanılan fasıllar ve pozisyonlar (dört haneli kodlar);
(b) “sınıflandırılmış” tabiri, ürün veya maddelerin belirli bir pozisyon altında sınıflandırılması;
(c) “sevkıyat”, ya bir ihracatçıdan bir alıcıya aynı anda gönderilen, ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan, veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünler;
(d) “gümrük kıymeti”, ithalat ülkesine ihraç amaçlı satışlarda diğer tahsil edilebilir vergiler ve ödenen miktarlar da dahil olmak üzere eşya için gerçekte ödenen veya ödenebilir ücret olan ithal eşyasının satış bedelidir. Eşyanın satış bedeline göre belirlenemediği hallerde, gümrük kıymeti, aşağıdaki yöntemlerden biri kullanılarak belirlenecektir.
i. Aynı eşyanın satış bedeli;
ii. Benzer eşyanın satış bedeli;
iii. İndirgenmiş kıymet yöntemi;
iv. Hesaplanmış kıymet yöntemi;
v. Geri dönüş yöntemi
(e) “eşyalar”, EİT Ticaret Anlaşması’nın I. Maddesi (paragraf no.3)’nde tanımlandığı şekilde eşyalar;
(f) “imalat”, montaj veya özel işlemler de dahil olmak üzere sanayi ve tarım ürünlerinde her türlü yeterli işçilik veya işleme tabi tutma;
(g) “madde”, ürünün imalatında kullanılan herhangi bir girdi, hammadde, parça veya aksamlar v.b.;
(h) “ürün”, başka bir imalatta bilahare kullanılması sözkonusu olsa bile, imal edilmiş ürün,
(i) “ülkeler”, Taraf Ülkelerin karasularını içerecek şekilde ülkeler;
(j) “maddelerin kıymeti”, kullanılan menşeli olmayan maddelerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymeti, veya bunun bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde, bir Taraf Ülkede menşeli olmayan maddeler için ödendiği tespit edilebilen ilk fiyat;
(k) “menşeli madde kıymeti”, (j)’de tanımlandığı şekilde, gerekli değişiklikler yapılarak uygulanan bu tür maddenin kıymeti;
(I) “katma değer”, FOB (veya FCA) fiyatından, eşyaya dahil edilen diğer Taraf Ülkeler menşeli her bir maddenin gümrük kıymetinin, veya bu kıymetin bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde bir Taraf Ülkede madde için ödendiği doğrulanabilir ilk fiyatın çıkarılması ile bulunan değer
anlamına gelir.
BAŞLIK II
MENŞELİ ÜRÜNLER
Madde 3
Genel koşullar
EİT Tercihli Ticaret Anlaşması (ECOTA) çerçevesinde tercihli ticaret düzenlemeleri kapsamında bir Taraf Ülkeden diğer Taraf Ülkeye Madde 13 hükümlerine uygun şekilde doğrudan sevkiyatı yapılarak ihraç edilmiş eşyalar, aşağıda belirtilen menşe koşullarından herhangi birini karşılamaları halinde tercihli tavizlerden yararlanabileceklerdir:
(a) Madde 4’te belirtildiği şekilde, tamamen ihracatçı Taraf Ülkede üretilen veya elde edilen ürünler veya
(b) Söz konusu ürünlerin Madde 5 ve Madde 6 hükümlerine uygun olmaları kaydıyla ihracatçı Taraf Ülkede tamamen üretilmemiş veya elde edilmemiş ürünler.
Madde 4
Tamamen üretilmiş veya elde edilmiş ürünler
1. Aşağıda belirtilen ürünler ihracatçı Taraf Ülkede tamamen üretilmiş veya elde edilmiş kabul edilirler:
(a) kendi topraklarından, sularından veya deniz yataklarından çıkartılan işlenmemiş veya mineral ürünler2;
(b) o ülkede hasat edilen bitkisel ürünler3;
(c) o ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş hayvanlar;
(d) yukarıdaki paragraf (c)’de belirtilen hayvanlardan elde edilen ürünler;
(e) o ülkede avcılık veya balıkçılıkla elde edilen ürünler;
(f) açık deniz gemilerinden elde edilen balıkçılık ürünleri ve diğer deniz ürünleri;45
(g) münhasıran yukarıdaki alt paragraf (f)’de belirtilen ürünlerden kendi fabrika gemilerinin67 bordasında işlenen ve/veya üretilen ürünler;
(h) yalnızca hammaddelerin geri kazanılmasına müsait o ülkede toplanan, kullanılmış maddeler;
(i) o ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdalar;
(j) münhasıran yukarıdaki paragraf (a) ve (i)’de tanımlanan ürünlerden üretilen eşya.
Madde 5
Yeterli işçilik veya işlem görmüş ürünler
1. Madde 3(b)’de belirtildiği şekilde, kullanılan menşeli olmayan girdilerin, parçaların veya ürünün, üretilen veya elde edilen ürün kıymetinin FOB (veya FCA) kıymetinin % 60’ını aşmaması ve imalatın nihai aşamasının ihracatçı Taraf Ülkede gerçekleştirilmiş olması kaydıyla işçilik veya işleme tabi tutulan ürünler, yeterli işçilik veya işleme tabi tutulmuş ve Madde 5(3) ve Madde 6 hükümlerine tabi olarak tercihli tavizlerden yararlanmaya hak kazanmış kabul edilecektir.
2. EİT Ticaret Anlaşması’nın 1. Maddesi’nin 7. Paragrafında tanımlanan sektör bazında müzakere edilen ürünler8
3. Menşeli olmayan girdilerin, parçaların veya ürünün kıymeti:
(i) ispatlanması koşuluyla girdilerin, parçaların veya ürünün ithalatı esnasındaki CIF (veya CIP) kıymeti veya,
(ii) işçilik veya işlemin yapıldığı Taraf Ülkede menşei belli olmayan girdiler, parçalar veya ürün için ödenen ilk tahmin edilebilir fiyat olacaktır.
Madde 6
Menşe kümülasyonu
Madde 3’te belirtilen menşe koşullarını karşılayan ve başka bir Taraf Ülkece sağlanan tercihli muameleden yararlanmaya müsait nihai ürünün imalatında girdi olarak Taraf Ülkece kullanılan ürünler, nihai ürünün işçilik veya işleme tabi tutulduğu Taraf Ülke menşeli bir ürün olarak kabul edilecektir.
Tercihli muameleden yararlanmak üzere, muhteviyatın bütününün Taraf Ülke menşeli olarak kabul edilebilmesi için ürünün FOB (veya FCA) kıymetinin % 60’ından az olmayacaktır.9
Madde 7
Yetersiz işçilik veya işlem
Aşağıda belirtilen işlem veya muamelelerden biri veya iki veya daha fazlasının birleşimi, kendi başlarına imalatın nihai aşamasını teşkil etmeyecektir:
a) paketleme
b) basit karıştırma
c) şişeleme
d) etiketleme
e) parçalara ayırma
f) tasnifleme veya sınıflandırma
g) işaretleme
h) setler oluşturma
i) basit montaj
Madde 8
Nitelendirme birimi
Eşyalar, girdiler ve ürünler, bu kuralların amaçları bakımından, Armonize Sistemin genel yorumlama kuralları uyarınca sınıflandırılacaktır.
Madde 9
Aksesuarlar, yedek parçalar ve aksamlar
Bir makine, teçhizat, alet, veya araç beraberinde teslim edilen aksesuarlar, yedek parçalar veya aksamlar, söz konusu makine, alet, veya araç ile birlikte bir set halinde ve normalde teslim edilen miktarlarda ithal edilmesi ve satılması koşuluyla makine, teçhizat, alet veya araçla aynı menşeli olarak kabul edilecektir.
Madde 10
Setler
Armonize Sistem’in 3. Genel Kuralı’nda tanımlanan setler, tüm bileşenleri menşeli olduğunda menşeli olarak kabul edilir. Ancak, bir set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluştuğunda, 5 ve 6. Madde’de belirtilen şartlara uygun olarak set bir bütün olarak menşeli olarak kabul edilecektir.
Madde 11
Etkisiz elemanlar
Bir ürünün menşeli olup olmadığını belirleyebilmek için, imalatında kullanılabilecek;
(a) enerji ve yakıt;
(b) tesis ve teçhizat;
(c) makine ve aletler;
(d) ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi amaçlanmayan eşyaların
menşeini belirlemek gerekmeyecektir.
Madde 12
Yasaklama
Taraf Ülkeler, bir Taraf Ülkece üretilen veya imal edilen ve bu kurallar uyarınca ihraç edilen eşyalarla ilintili girdilerin ithal edilebilirliği açısından kendi ulusal mevzuatına başvurabilir.
BAŞLIK III
ÜLKESEL GEREKLİLİKLER
Madde 13
Doğrudan nakliyat
Aşağıda yer alanlar ihracatçı Taraf Ülkeden ithalatçı Taraf Ülkeye doğrudan nakledilmiş sayılacaktır:
(a) Eğer ürünler herhangi bir Taraf olmayan Ülke üzerinden geçmeksizin nakledilmişlerse:
(b) Aşağıda belirtilen koşullara bağlı olarak, Taraf olmayan Ülkelerde geçici olarak depolanıp depolanmadığı veya aktarılıp aktarılmadığına bakılmaksızın aracı niteliğinde bir veya daha fazla Taraf olmayan Ülkeler üzerinden nakliyatı gerçekleştirilen ürünler;
(i) Transit girişin coğrafi nedenlerle veya münhasıran nakil koşulları sebebiyle haklı görülmesi halinde;
(ii) Ürünler, söz konusu ülkelere ticaret veya tüketime konu olmamışsa ve
(iii) Ürünlerin yükleme, boşaltma veya iyi koşullarda muhafaza edilmeleri için gerekli olanların dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamaları halinde;
(iv) Yukarıda (ii) ve (iii) alt paragraflardaki hükümlere uyulduğunun bir kanıtı olarak transit ülke yetkili makamlarınca düzenlenmiş uygun belgenin sunulması halinde.
Madde 14
Sergiler
1. Taraf Ülkeler dışında bir ülkeye sergilenmek üzere gönderilen ve sergiden sonra bir Taraf Ülkeye ithal edilmek üzere satılan menşeli ürünler, aşağıdaki durumlar hakkında gümrük idarelerinin tatmin edilmesi kaydıyla, ithalatta Anlaşma hükümlerinden yararlanırlar:
(a) bir ihracatçının bu ürünleri bir Taraf Ülkeden serginin yapıldığı ülkeye nakletmesi ve orada sergilemesi;
(b) ürünlerin bu ihracatçı tarafından Taraf Ülkedeki bir kişiye satılması veya Taraf Ülkedeki bir kişinin tasarrufuna verilmesi;
(c) ürünlerin sergi süresi içinde veya sergiden hemen sonra, sergilenmek üzere gönderildikleri durumda sevkedilmesi ve
(d) ürünlerin sergilenmek üzere gönderildikleri andan itibaren, bu sergide teşhir edilmek dışında herhangi bir amaçla kullanılmaması.
2. Başlık IV hükümleri uyarınca bir ECO menşe ispat belgesi hazırlanmalı veya düzenlenmeli ve ithalatçı ülkenin gümrük idaresine normal yolla ibraz edilmelidir. Serginin adı ve adresi bu belgede gösterilmelidir. Gerektiğinde, ürünlerin sergilendikleri koşullara dair ek kanıtlayıcı belgeler istenebilir.
3. Paragraf 1, mağaza ve yabancı ürün satmak üzere kurulmuş işyerlerinde özel amaçla düzenlenmemiş her türlü ticaret, sanayi, tarım veya el sanatları sergisi, fuar veya benzeri umumi gösterilere ve ürünün gümrük denetimi altında kaldığı süre boyunca uygulanacaktır.
BAŞLIK IV
ECO MENŞE İSPAT BELGESİ
Madde 15
Genel koşullar
Bir Taraf Ülke menşeli ürünler, diğer Taraf Ülkeye ithal edilirken, bir örneği ekte yer alan ECO menşe ispat belgesinin ibrazı üzerine işbu Anlaşma’dan yararlanabilecektir.
Madde 16
ECO menşe ispat belgesinin düzenlenme işlemleri
1. ECO menşe ispat belgesi, ihracatçının veya ihracatçının sorumluluğunda yetkili temsilcisinin yazılı müracaatına binaen, ihracatçı ülkenin yetkili kılınmış makamları tarafından düzenlenecektir.
2. Bu amaçla, ihracatçı veya yetkili temsilcisi, örnekleri ekte yer alan ECO menşe ispat belgesi ve müracaat formunu dolduracaktır. Bu formlar Taraf Ülkelerin resmi dillerden birinde veya İngilizce olarak ve ihracatçı ülkenin iç mevzuat hükümleri çerçevesinde doldurulacaktır. Eğer el yazısı kullanılırsa matbaa harfleriyle ve mürekkeple doldurulacaktır. Eşyanın tanımı, bu amaçla ayrılmış ekli formların 8 no.lu kutucuğu içine boş satır bırakılmaksızın yapılmalıdır. Eğer kutunun tamamı dolmaz ise, tanımın son satırının altına bir yatay çizgi çekilerek, boş alan çapraz bir çizgi ile kapatılır.
3. ECO menşe ispat belgesi düzenlenmesi için müracaatta bulunan ihracatçı, ECO menşe ispat belgesini verecek ihracatçı ülkenin yetkili kılınmış makamlarının talep edebileceği, sözkonusu eşyanın menşe statüsü ile işbu Protokol’ün diğer koşullarının yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden tüm ilgili vesaiki herhangi bir zamanda ibraz etmeye hazırlıklı olacaktır.
4. ECO menşe ispat belgesi, söz konusu ürünlerin Taraf Ülkelerden biri menşeli olduğunun kabulü ve işbu Protokol’ün diğer koşullarını yerine getirmesi durumunda bir Taraf Ülkenin yetkili kılınmış makamları tarafından düzenlenecektir.
5. ECO menşe ispat belgesini düzenleyen yetkili kılınmış makamlar, ürünlerin menşe statüsünün ve işbu Protokol’ün diğer koşullarının yerine getirildiğinin kontrolü için gereken her tedbiri alacaktır. Bu amaçla, her türlü delil talebinde bulunma ve ihracatçının hesaplarında denetleme yapma veya gerekli görülen başka herhangi bir kontrol hakkına sahip olacaklardır. Düzenlemekle yetkili kılınmış makamlar Paragraf 2’de atıfta bulunulan formların usulünce doldurulmasını da sağlarlar. Özellikle, ürünün tanımı için ayrılmış bulunan 8 no.lu kutucuğun, her türlü sahte ilaveler yapılması olasılığını ortadan kaldırılacak şekilde doldurulmuş olduğunu kontrol edeceklerdir.
6. ECO menşe ispat belgesi’nin düzenlendiği yer ve tarih, sertifika üzerindeki 11 numaralı kutuda gösterilecektir.
1. Madde 16 (paragraf 7)’ya rağmen, aşağıdaki durumlarda, ECO menşe ispat belgesi- istisnai olarak, ait olduğu eşyanın ihracatından sonra düzenlenebilir:
(a) hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle ihracat esnasında düzenlenmemiş ise; veya
(b) yetkili kılınmış makamlar, bir ECO menşe ispat belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğu hususunda ikna edilirlerse.
2. Paragraf 1’in uygulanması için, ihracatçı, müracaatında ECO menşe ispat belgesi’nin ait olduğu ürünlerin ihracat yer ve tarihini ve talebinin gerekçelerini belirtmek zorundadır.
3. Yetkili kılınmış makamlar, ancak ihracatçının müracaatındaki bilgilerin mütekabil dosya ile uyumlu olduğunu doğruladıktan sonra, sonradan ECO menşe ispat belgesi düzenleyebilirler.
4. Sonradan verilen ECO menşe ispat belgesi, aşağıdaki ibarelerden birini taşımalıdır:
– “ISSUED RETROSPECTIVELY”
– “Diğer Uyarlamalar” (Taraf Ülkenin resmi dillerinde yukarıda bahsedilen ifadenin uyarlamaları uygulanacaktır.)
İkinci nüsha ECO menşe ispat belgesinin düzenlenmesi
1. ECO menşe ispat belgesinin çalınması, kaybolması veya hasar görmesi halinde ihracatçı, belgeyi düzenleyen yetkili kılınmış makama, elindeki ihracat belgelerine dayanarak ikinci bir nüsha tanzim etmesi için müracaat edebilir.
2. Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha, aşağıdaki ibarelerden birini taşımalıdır:
– “DUPLICATE”
– “Diğer uyarlamalar” (Taraf Ülkenin resmi dillerinde yukarıda bahsedilen ifadenin uyarlamaları uygulanacaktır)
4. Orijinal ECO menşe ispat belgesinin veriliş tarihini taşıması gereken ikinci nüsha bu tarihten itibaren hüküm ifade edecektir.
Madde 19
Önceden düzenlenmiş veya hazırlanmış bir ECO menşe ispat belgesine istinaden
ECO menşe ispat belgesi düzenlenmesi
Menşeli ürünler bir Taraf Ülkenin gümrük idaresinin kontrolü altında iken, sözkonusu ürünlerin tamamı veya bir bölümünü bir Taraf Ülke içinde başka bir yere göndermek amacıyla, orijinal menşe ispat belgesinin bir veya daha fazla ECO menşe ispat belgesi ile değiştirilmesi mümkündür. Değiştirilen menşe ispat belgesi/belgeleri, ürünleri kontrolü altında bulunduran yetkili makam tarafından düzenlenir.
Madde 20
ECO menşe ispat belgesinin geçerliliği
1. Bir ECO menşe ispat belgesi, ihracatçı ülkede düzenleniş tarihinden itibaren altı ay süreyle geçerli olacaktır ve bu süre zarfında ithalatçı ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilmek zorundadır.
2. Paragraf 1’de belirtilen son ibraz tarihinden sonra ithalatçı ülkenin gümrük idaresine ibraz edilen menşe ispat belgeleri, bu belgelerin belirlenmiş son tarihe kadar ibraz edilememesinin istisnai durumlardan kaynaklanması halinde tercihli muamele uygulanmak üzere kabul edilebilir.
3. Diğer geç ibraz hallerinde ithalatçı ülkenin gümrük idaresi, ürünlerin belirtilen son tarihten önce sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat belgelerini kabul edebilir.
Madde 21
ECO menşe ispat belgesinin ibrazı
ECO menşe ispat belgeleri, ithalatçı ülkedeki usullere uygun olarak bu ülkenin gümrük idaresine ibraz edilir. Anılan idare, menşe ispat belgesinin çevirisini, ve ayrıca, ürünlerin Anlaşma’nın uygulanmasının gerektirdiği koşulları sağladığına ilişkin ithalatçının beyanı ile birlikte ithalat beyannamesini de talep edebilir.
Madde 22
Parçalar halinde ithalat
İthalatçının talebi üzerine ve ithalatçı ülkenin gümrük idaresince belirlenen şartlara binaen, Armonize Sistem’in 2(a) Genel Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistem’in XVI ve XVII. bölümlerinde veya 7308 ve 9406 pozisyonlarında yer alan ürünlerin, parçalar halinde ithal edilmesi halinde, bu tür ürünler için tek bir menşe ispat belgesi, ilk parçanın ithalatı sırasında gümrük idaresine ibraz edilecektir.
Madde 23
Destekleyici belgeler
Madde 16(3) ‘de belirtilen, bir ECO Menşe ispat belgesi kapsamındaki ürünlerin Taraf Ülkelerden biri menşeli olduğunu ve işbu Protokol’ün diğer koşullarını yerine getirdiğini tevsik etmek amacıyla kullanılan belgeler, bunların yanında aşağıda belirtilenleri de içerebilir:
(a) ihracatçı veya tedarikçi tarafından, sözkonusu eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici nitelikte, örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan doğrudan deliller;
(b) Taraf Ülkelerin birinde düzenlenmiş veya hazırlanmış, imalatta kullanılan maddelerin menşe statüsünü tevsik eden, iç mevzuat uyarınca kullanılan belgeler;
(c) Taraf Ülkelerin birinde düzenlenmiş veya hazırlanmış, söz konusu Taraf Ülkede maddeler üzerinde yapılan işçilik veya işlemi tevsik eden, iç mevzuat uyarınca kullanılan belgeler;
(d) Bir Taraf Ülkede işbu Protokol uyarınca düzenlenmiş, kullanılmış maddelerin menşe statüsünü tevsik eden ECO menşe ispat belgesi.
Madde 24
ECO menşe ispat belgesi ve destekleyici belgelerin muhafazası
1. ECO menşe ispat belgesi düzenlenmesi için müracaatta bulunan ihracatçı, Madde 16 (paragraf 3)’da belirtilen vesaiki en az üç yıl muhafaza edecektir.
2. ECO menşe ispat belgesi düzenleyen ihracatçı ülkenin yetkili kılınmış makamları, Madde 16 (paragraf 2)’ da belirtilen başvuru formunu en az üç yıl muhafaza edecektir.
3. İthalatçı ülkenin gümrük idaresi, kendisine ibraz edilen ECO menşe ispat belgelerini en az üç yıl muhafaza eder.
Madde 25
Farklılıklar ve şekli hatalar
1. ECO menşe ispat belgesi üzerindeki ibareler ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük idarelerine ibraz edilen belgeler üzerindeki ibareler arasında bulunabilecek küçük tutarsızlıklar, sunulan ürünlere karşılık geldiğinin usulünce tespit edilmesi kaydıyla, ECO menşe ispat belgesini kendiliğinden geçersiz kılmayacaktır.
2. ECO menşe ispat belgesi üzerindeki ifadelerin doğruluğu üzerinde şüphe yaratması sözkonusu olmayan, daktilo hatası gibi bariz şekli hatalar, menşe ispat belgesinin reddedilmesini gerektirmez.
BAŞLIK V
İDARİ İŞBİRLİĞİ DÜZENLEMELERİ
Madde 26
Karşılıklı yardım
1. Taraf Ülkelerin yetkili gümrük idareleri birbirlerine, kendi gümrük idarelerinde ECO menşe ispat belgesinin düzenlenmesinde kullanılan mühürlerin örnek baskılarını ve söz konusu belgelerin sonradan kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin adreslerini sağlayacaklardır.
2. Bu Protokol’ün düzgün uygulanmasını teminen, Taraf Ülkeler yetkili gümrük idareleri ve yetkili kılınmış makamları vasıtasıyla, birbirlerine menşe ispat belgelerinin geçerliliklerinin ve bu vesaikte yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolünde yardımcı olacaklardır.
Madde 27
Menşe ispat belgelerinin kontrolü
1. Menşe ispat belgelerinin sonradan kontrolü, sondaj usulü ile veya ithalatçı ülke gümrük idaresinin bu belgelerin geçerliliğine, sözkonusu ürünlerin menşe statüsüne veya işbu Protokol’ün diğer koşullarının yerine getirilişine ilişkin makul şüphesi olduğu her an yapılacaktır.
2. Paragraf 1 hükümlerini yerine getirmek amacıyla, ithalatçı ülkenin gümrük idaresi, ECO menşe ispat belgesi ve fatura veya bu vesaiklerin birer kopyasını, gerektiğinde araştırmanın gerekçelerini de belirterek ihracatçı ülkenin gümrük idaresine geri gönderecektir. ECO menşe ispat belgesinde yer alan bilgilerin doğru olmadığı kanaatini uyandıran elde edilmiş tüm belge ve bilgi, kontrol talebini desteklemek üzere gönderilecektir.
3. Kontrol, ihracatçı ülkenin yetkili kılınmış makamları tarafından yapılacaktır. Bu amaçla, ihracatçı ülkenin gümrük idaresi, her türlü delil talep etme ve ihracatçının hesaplarını denetleme veya uygun gördüğü diğer kontrolleri yapabilme yetkisine sahip olacaktır.
4. Eğer ithalatçı ülkenin gümrük idaresi, kontrol sonucunun beklenmesi süresinde sözkonusu ürünlere tercihli muamele tanınmasını askıya almaya karar verirse, ürünlerin gerekli görülen ihtiyati tedbirlere bağlı olarak serbest bırakılması ithalatçıya önerilecektir.
5. Kontrol talebinde bulunan gümrük idaresi, bu kontrolün sonuçlarından mümkün olan en kısa zamanda haberdar edilecektir. Bu sonuçlar, belgelerin gerçek olup olmadığını, sözkonusu ürünlerin Taraf Ülkelerden biri menşeli olarak kabul edilip edilemeyeceğini ve Protokol’ün diğer gerekliliklerini taşıyıp taşımadığını açıkça göstermelidir.
İşbu Protokol’ün 6. maddesine göre kümülasyon hükümlerinin madde 16 (4)’e göre uygulanması halinde cevap tabi olunan belgenin bir örneğini de içerir.
6. Makul şüphe olması halinde, kontrol talebine on ay içinde cevap alınamaz veya cevap sözkonusu belgenin gerçekliğinin veya ürünlerin gerçek menşeinin tespitine imkan verecek ölçüde yeterli bilgi içermiyorsa, talepte bulunan gümrük idaresi, istisnai durumlar haricinde, tercih tanınmasını reddedecektir.
7. Bu Anlaşma kapsamında ihracatçı ülkenin yetkili kılınmış makamları deyimi buraya eklenecektir. Taraf Ülkelerde yetkili kılınmış makamların isimleri örneğin Türkiye’de “Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı, Republic of Turkey Prime MinistryUndersecretariat of Customs” dır.
Madde 28
Anlaşmazlıkların çözümü
Madde 27’deki kontrol usulleriyle ilgili olarak, kontrol talebinde bulunan gümrük idaresi ile bu kontrolün yapılmasından sorumlu olarak yetkili kılınmış makamlar arasında çözümlenemeyen bir anlaşmazlık veya işbu Protokol’ün yorumlanmasına ilişkin bir soru İşbirliği Konseyi’ne arz edilecektir. İthalatçı ile, ithalatçı ülkenin gümrük idaresi arasında çıkabilecek her türlü anlaşmazlık, anılan ülkenin mevzuatı çerçevesinde çözülecektir.
Madde 29
Cezalar
İthalatçı ülkenin ulusal mevzuatına uygun olarak, ürünler için tercihli muamele hakkı elde etmek amacıyla, yanlış bilgi içeren bir belgeyi hazırlayan veya hazırlattıran şahıslara ceza uygulanacaktır.
Madde 30
Serbest Bölgeler
1. Taraf Ülkeler, nakliye esnasında, kendi ülkelerinde bulunan bir serbest bölgeyi kullanan, bir ECO menşe ispat belgesi kapsamında ticarete konu ürünlerin başka ürünlerle değiştirilmelerini veya bozulmalarını önleyici normal işlemler dışındaki herhangi bir işleme tabi tutulmamalarının temini konusundaki gerekli bütün tedbirleri alacaklardır.
2. Paragraf 1 hükümlerine istisna olarak, Taraf Ülkelerden biri menşeli ürünler bir menşe ispat belgesi kapsamında bir serbest bölgeye ithal olunur ve bir işlem veya muameleden geçirilirse, ilgili idare, uygulanan işlem veya muamelenin işbu Protokol hükümlerine uygun olması koşuluyla, ihracatçının talebi üzerine yeni bir ECO menşe ispat belgesi düzenleyecektir.
BAŞLIK VI
SON HÜKÜMLER
Madde 31
Gümrük ve menşe konuları Alt Komitesi
İşbirliği Konseyi’ne bağlı, görevlerinin ifasında yardımcı olmak ve uzmanlar arasında işleyen sürekli bir bilgi ve danışma işlevi sağlamak için gümrük ve menşe konularında bir Alt Komite oluşturulur. Bahse konu Alt Komite, her iki tarafın gümrük ve menşe konularıyla ilgili hususlardan sorumlu uzmanlarından oluşur.
Madde 32
Ek
Protokol’ün eki, Protokol’ün ayrılmaz bir parçasını oluşturacaktır.
Madde 33
Transit durumdaki veya antrepodaki eşyalar
Başlık II hükümlerine uygun olan ve Anlaşma’nın yürürlüğe girdiği tarihte transit durumdaki ya da bir Taraf Ülkede antrepolarda veya serbest bölgelerde geçici depolanan eşyaya, ithalatçı ülkenin gümrük idaresine sözkonusu tarihten itibaren dört ay içinde, sonradan verilmiş bir ECO menşe ispat belgesi ve nakliye koşullarına ilişkin tevsik edici her tür belgenin sunulması kaydıyla Anlaşma hükümleri tatbik edilebilir.
Madde 34
Protokol’de yapılacak değişiklikler
İşbirliği Konseyi, işbu Protokol hükümlerinde değişiklik yapmaya karar verebilir. Bu hükümler Taraf Ülkelerin üçte birinin talebi üzerine gerektiğinde gözden geçirilebilir ve uzlaşılmak kaydıyla bu tür değişikliklere açık olabilir.
EK
ECO MENŞE İSPAT BELGESİ VE
ECO MENŞE İSPAT BELGESİ İÇİN MÜRACAAT
Basım talimatı
1. Her bir form 210×297 mm. ebadında olmalıdır; uzunlukta eksi 5 mm. veya artı 8 mm.lik bir toleransa izin verilebilir. Kullanılan kağıt beyaz ve yazım boyutunda olmalı, mekanik kağıt hamuru içermemeli ve ağırlığı 25gr/m2’den az olmamalıdır. Söz konusu form, mekanik ve kimyasal araçlarla yapılabilecek tahrifatı gözle görünür hale getiren yeşil meneviş desenli baskılı zemine sahip olmalıdır.
2. Tarafların yetkili mercileri, formları bizzat basmak veya onaylanmış basımevlerine bastırtmak hakkını saklı tutabilirler. İkinci durumda her bir form, Akit Tarafın onay işaretini havi isminin başlangıcını içeren (örneğin Türkiye için TR) referans numarası taşımalıdır. Her bir form basımevinin isim ve adresini veya basımevini tanıtıcı bir işareti taşımalıdır. Form ayrıca kendisini tanıtıcı mahiyette baskılı veya baskısız bir seri numarası taşımalıdır.
Ek-II
DEVLET YARDIMI
(ECOTA’nın 18. Maddesine Atfen)
i. ECOTA’nın Devlet Yardımına ilişkin 18. Maddesinin 3. paragrafında belirtilen, uygulamaların değerlendirme kriterleri ve yürütülmelerine ilişkin kurallar, ilgili Taraf Ülkelerin ulusal kanun ve/veya kural ve uygulamalarına dayanacaktır.
ii. Her Taraf Ülke, devlet yardımına ilişkin ulusal kanun ve/veya kural ve uygulamalarının birer örneğini diğer Taraf Ülkelerin inceleyebilmelerini teminen EİT Sekretaryası’na iletecektir.
Ek-III
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI
(ECOTA’nın 19. Maddesine Atfen)
i. Taraf Ülkeler, ECOTA’nın 19. Maddesinin 1. ve 2. paragraflarını dikkate alarak, Fikri Mülkiyet Haklarının korunmasını zaman içinde iyileştirmeyi ve Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip sekizinci yıl sona ermeden, aşağıda belirtilen çok taraflı uluslararası anlaşmalarla belirlenen önemli standartlara uyum sağlamayı kabul etmişlerdir.
Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS)
veya
Paris Konvansiyonu
veya
Roma Konvansiyonu
veya
Madrid Konvansiyonu
veya
Bern Konvansiyonu
ii. Yukarıda belirtilen Anlaşmalara uyum sağlama, Taraf Ülkelerin söz konusu Anlaşmalara katılmış olmalarını gerektirmemektedir.
Ek-IV
ANTİ-DAMPİNG ÖNLEMLERİ
(ECOTA’nın 20. Maddesine Atfen)
i. Taraf Ülkeler, dampinge karşı tedbir almak ve dampingi önlemek üzere ulusal kanun ve/veya kural ve uygulamalarına başvurma hakkına sahiptir.
ii. Her Taraf Ülke anti-dampinge ilişkin ulusal kanun ve/veya kural ve uygulamalarına birer örneğini diğer Taraf Ülkelerin inceleyebilmelerini teminen EİT Sekretaryası’na iletecektir.
iii. Söz konusu kanun ve/veya kural ve uygulamalara ilişkin herhangi bir anlaşmazlık, çözümü için İşbirliği Konseyi’ne intikal ettirilecektir.
——————————
1 İran İslam Cumhuriyeti’nin Ticari Kazanç Vergisi gibi
2 Mineral veya maden cevherlerinin yanı sıra mineral yakıtlar, katı yağlar veya ilgili maddeler dahil
3 Ormancılık ürünleri dahil
4 “Gemiler” Taraf Ülkede kayıtlı ve Taraf Ülkenin bir vatandaşı veya vatandaşları veya hükümeti tarafından işletilen; veya ortaklık, şirket veya birlik olması halinde tamamıyla söz konusu Taraf Ülkede kayıtlı olan, ilgili Taraf Ülkenin bir vatandaşı veya vatandaşları ve/veya hükümeti tarafından en az % 60’ına, veya Taraf Ülkenin vatandaşları ve/veya hükümetleri tarafından en az % 75’ine sahip olunan ticari balıkçılıkla uğraşan balıkçılık gemilerini ifade eder. Öte yandan, bu tür gemilerin kiralanmasına (chartering/leasing) ve/veya Taraf Ülkeler arasında, yakalanan avın paylaşımına imkan tanıyan iki taraflı anlaşmalar çerçevesinde ticari balıkçılıkla uğraşan gemilerden elde edilen ürünler tercihli tavizlerden yararlanmaya hak kazanırlar.
5 Kamu teşekkülleri tarafından işletilen gemiler veya fabrika gemileri olması halinde, Taraf Ülkenin bayrağını çekme şartı aranmaz.
6 Kamu teşekkülleri tarafından işletilen gemiler veya fabrika gemileri olması halinde, Taraf Ülkenin bayrağını çekme şartı aranmaz.
7 Bu Anlaşma kapsamında “fabrika gemileri” terimi, münhasıran yukarıdaki alt paragraf (f)’de belirtilen ürünlerden geminin bordasında yer alan ürünlerin işlenmesi ve/veya üretilmesi amacıyla kullanılan herhangi bir gemiyi ifade eder.
8 EİT Ticaret Anlaşması kapsamında müzakere edilen sektörel anlaşmalar çerçevesinde ticareti yapılan ürünler ile ilgili olarak uygulanacak özel kriterleri uygulamak üzere gerekli önlemler alınabilir. Sektörel anlaşmalar müzakere edildiğinde bu kriterler dikkate alınabilir.
9 Kısmi kümülasyon Madde 6’da belirtildiği üzere sadece Taraf Ülke sınırları içinde menşe statüsü kazanmış ürünlerin diğer Taraf Ülkede tanınan tercihli rejimden yararlanmaya müsait nihai ürünün imalatında girdi olarak kullanılması halinde hesaba katılabileceğini ifade eder.
Bu Andlaşmanın İngilizce dilindeki metni 24/5/2007 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
