İlan tarihinde yayımlanan yeni yıla ait resmi birim fiyatlar yerine bir önceki yıla ait birim fiyatlar kullanılarak aşırı düşük açıklaması yapılıp yapılamayacağı (KİK)

16.06.2010 tarih ve I.Y.15.32.0255/2010-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            İzmir İl Özel İdaresi Yapı İşleri ve İmar Daire Başkanlığı tarafından 30.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Seferihisar Şehit Öğretmen Mehmet İzdal İlköğretim Okulu 9 Ek Derslik Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Astel Yapı ve Elektrik Sistemleri San. ve Tic.Ltd.Şti.’nin 14.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  28.05.2010 tarih ve 12528 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu isteklinin teklif ettiği bedel ile ihale konusu işin yapılabilirliğinin mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü, aynı fıkranın (d) bendinde ise; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen eşik değerin ihale ilan tarihi itibariyle 23.551.044,00 TL olduğu ve incelemeye konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 756.519,22 TL olduğu idarece dikkate alınarak, ihale dokümanında, teklifle birlikte sunulması gereken belgeler arasında analizlere yer verilmediği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve bir isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,           

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,           

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,           

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği belirlenmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan on iki istekliden dokuzunun süresi içinde teklif açıklamalarını idareye iletmedikleri anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “…

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

…

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…” açıklaması,

45.1.6 ncı maddesinde; “İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklaması,

Bulunmaktadır.

İncelenen ihalede, idarece teklifi aşırı düşük olan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazısında, fiyat analizi istenen iş kalemlerinin poz numaraları da verilerek analizlerin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (B.İ.B.) tarafından yayımlanmış birim fiyat tariflerine uygun olarak ve fiyat analizlerindeki birim miktarlar esas alınarak hazırlanmasının istendiği, özel imalat kalemleri için ise analizlerin teknik şartname ve mahal listelerinde yer verilen koşullara uygun olarak hazırlanmasının istendiği belirlenmiştir.

Diğer yandan, ihale ilan tarihi olan 15.03.2010 tarihi itibariyle B.İ.B. tarafından 2010 yılı İnşaat ve Tesisat Analiz ve Birim Fiyatları yayımlanmış olduğundan, isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde yer verilen miktarların ve Tebliğin 38.3 ile 38.9 uncu maddeleri uyarınca kullanılan birim fiyat ve rayiçlerin ilgili Bakanlıkça yayımlanmış 2010 yılına ait miktar, birim fiyat ve rayiçlere uygun olması gerekliliği kuşkusuzdur.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda ulaşılan sonuçlar aşağıdadır:

İdarece açıklanması istenen inşaat imalat kalemleri için söz konusu istekli tarafından analiz sunulduğu, sunulan analizlerde yer verilen birim miktarların Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanmış birim fiyat analizlerindeki birim miktarlarla aynı olduğu, analizlerde; vasıflı işçilikler için saatlik 3,40 TL, vasıfsız işçilikler için saatlik 3,30 TL ücret öngörüldüğü, malzeme ve makine birim fiyatları için B.İ.B. tarafından yayımlanan 2009 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, bir kısım malzeme bedeli için ise piyasadan alınan teklifler sonucu öngörülen fiyatların sunulduğu anlaşılmıştır.

Daha önce de belirtildiği gibi, Tebliğin 38.3 ve 38.9 uncu maddelerine uygun olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar ve rayiçlerin teklif edilmesi durumunda, teklif edilen birim fiyat ve rayiçlerin ihale ilan tarihi itibariyle güncel olması gerektiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, analizlerde yer verilen makine ve malzeme birim fiyatları için ilan tarihi itibariyle yayımlanmış 2010 yılı B.İ.B. rayiçlerinin kullanılması gerekirken, aynı tarih itibariyle güncelliğini yitirmiş 2009 yılı rayiçlerinin kullanılması Tebliğin 38.9 uncu maddesine uygun bulunmamış, anılan istekli tarafından B.İ.B. tarafından yayımlanan rayiçlerin kullanılmış olduğu kabulüyle teklif edilen fiyatları açıklayıcı analizlerin ve tevsik edici belgelerin de sunulmamış olduğu anlaşıldığından, söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklifin belgelere dayalı olarak açıklanamadığı ve değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, aynı istekli tarafından inşaat imalatları için piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınan proforma faturalar ve fiyat teklifleri bakımından yapılan incelemede tespit edilen mevzuata aykırılıklar aşağıda tablo halinde gösterilmiştir:

SMMM                : Mükellefin beyannamelerini imzalayan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

YMM                   : Mükellefin tasdik anlaşması yaptığı Yeminli Mali Müşavir 

G.V.B.D.              : Geçici Vergi Beyanname Dönemi

TÜRMOB kaşesi : Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesi uyarınca mükelleflerin beyannamelerini imzalayan meslek mensuplarınca resmi ve mesleki belgelerde kullanılması zorunlu olan özel kaşe

Diğer yandan, idarece açıklanması istenen mekanik tesisat ve elektrik tesisatı imalat kalemlerinin tamamına yakını için; B.İ.B. tarafından yayımlanmış “kar ve genel gider hariç” 2009 yılı birim fiyatlarına anılan istekli tarafından öngörülen “kar ve genel gider” tutarının eklenerek teklif edilen birim fiyatların listelendiği tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamada, kar ve genel gider hariç 2009 fiyatlarına anılan istekli tarafından eklenen kar ve genel giderler sonucu oluşan fiyatların tüm kalemlerde kar ve genel gider hariç 2010 fiyatlarından daha yüksek olduğu görülmüş, açıklamanın bu yönüyle kabul edilebilir nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, aynı istekli tarafından mekanik tesisat ve elektrik tesisatı imalatları için piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınan proforma faturalar ve fiyat teklifleri bakımından yapılan incelemede tespit edilen mevzuata aykırılıklar aşağıda tablo halinde gösterilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, 37 nci maddeye göre belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlanabileceğine dair mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmamasına rağmen, isteklilerce üçüncü şahıslardan alınarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerde, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu bilgi eksikliklerinin de makul bir sürede tamamlatılmasında mevzuata göre bir engel bulunmamaktadır.

İncelenen ihalede, anılan istekli tarafından Doğu Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura ile Üstünser A.Ş., Aksay Ltd. Şti. ve Ekol Ltd. Şti.’den alınmış fiyat teklifleri ekinde sunulan belgelerde; birim maliyetlerin hangi döneme ait olduğu hususundaki eksik bilgi tamamlatılabilir nitelikte olsa da, adı geçen isteklinin teklifinin çeşitli farklı gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, bilgi tamamlatmaya gerek bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Stabil Yapı Müh. Pro. Taah. ve Tic. – Mesut Sorgeç’in teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

          4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde; “…idarece, her türlü piyasa araştırması yapılarak KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

Yapım işleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından , ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan  Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespitine ilişkin düzenlemeler, 10 uncu maddesinde ise yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Aynı şekilde  güncel olmayan yaklaşık maliyetin  nasıl güncelleneceği de 11 inci maddesinde düzenlenmiştir.

 İncelenen  ihalede, yaklaşık maliyetin İzmir İl Özel İdaresi Yapı İşleri ve İmar Dairesi Başkanlığı tarafından  Bayındırlık Bakanlığı  2009 Yılı Birim Fiyat ve Rayiçleri ile piyasa  fiyatları esas alınmak suretiyle  belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. İncelenen ihalede ihale ilanını 15.03.2010, ihale tarihinin 30.03.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin  01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının  hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında  2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine  aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan İzmir İl Özel İdaresi Yapı İşleri ve İmar Dairesi Başkanlığının bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı  Birim  Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir  sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.