Teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden mi yoksa teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili mi açıklama isteneceği (KİK)

Ereğli Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğütarafından 16.01.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Karadeniz Ereğli Belediyesi Katı Atık Çöp Toplama ve Nakli Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Net Temizlik İnş. Gıda Teks. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. – İştem Tem. Hizm. Tur. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin 13.02.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.02.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.02.2013tarih ve 6728sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.02.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2013/837sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, bu sebeple bütün maliyet kalemleri göz önünde bulundurularak açıklama istenmesi gerektiği, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını sadece işçilik maliyetleri ve sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı yönüyle incelediği, bu şekilde yapılan aşırı düşük teklif değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu, öte yandan araçların amortisman, akaryakıt, GPS, yedek parça ve tamir-bakım maliyetlerinin, ayrıca sigorta, resim ve harç giderleri ile çöp, atık toplama ve nakil işinde kullanılacak olan sarf malzemeleri maliyetinin, işçilik ve giyim maliyetinin istekliler tarafından mevzuata uygun olarak belgelendirilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde ihale konusu hizmetin adının “Karadeniz Ereğli Belediyesi Katı Atık Çöp Toplama ve Nakli Hizmet Alımı” olarak belirtildiği, anılan Şartname’nin 46.1’inci maddesinde bahse konu ihalede fiyat farkı verileceğinin düzenlendiği görülmüştür.

Şikâyet konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,

“25.1.İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, harç, tamirat, kasko giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

-200 adet personel çalıştırılacaktır. Yüklenici çalıştıracağı personele vasıflarına göre; mühendise ise asgari ücretin %200, şantiye şefine asgari ücretin %150, çavuşlara asgari ücretin %100, şoför ve operatörlere asgari ücretin %70 fazlasını verecektir. Tüm personeline günlük (ayda 26 gün) 10,00.-TL yemek parası ve 3,00.-TL yol parası verecektir.
-Yüklenici İş Kanunundan doğan çalışmayla ilgili tüm melbusatı (giyecek ve işin yapılması sırasında gerekli her türlü malzemeyi) personele vermek zorundadır. (İşin durumuna göre iş elbisesi, kışlık kaban, yağmurluk, yazlık iş ayakkabısı, kışlık bot, çizme, işçi koruyucu malzeme (En az 2000 adet eldiven, 2000 adet toz maskesi, 1000 adet koruyucu gözlük ve 400 adet siperlikli şapka)). İş kıyafetleri yedekli olacaktır. Tüm kıyafetler (yazlık-kışlık) ihale süresince 2 kez verilecektir.
-El arabası, kürek ve süpürgeler yüklenici tarafından temin edilecek ve eskidikçe yenilenecektir. (75 adet el arabası, 150 adet kürek, 150 adet süpürge, 10 adet hafriyat küreği, 10 adet kazma, 10 adet tırmık)
-Yüklenici çöp toplama işinin aksamaması, verimli ve çabuk olması için cep telefonu ile haberleşme sistemi kuracaktır. Hatlar 1 Mühendis, 1 Şantiye Şefi, 5 Çavuş, 1 İdari Eleman ve 4 belediye personeline verilecektir.
-Araç takip sistemi kullanılacak ve 25 adet araçta GPS cihazı bulunacaktır.
-Dini ve milli bayramlar ile resmi tatil günlerinde tüm personel tam gün çalışacaktır.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İhale konusu iş ile ilgili olarak iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları; 7141 iş kolu kodu, tehlike derecesi IV, prim nispeti 2,5 olarak hesaplanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 9.1’inci maddesinde ise işe başlama tarihinin 01.04.2013; işi bitirme tarihinin 31.08.2014 olarak belirtildiği tespit edilmiştir.

Başvuru konusu hizmet alımı ihalesineAzç İnşaat Temizlik Hiz. Yem. Ür. Peyzaj Otom. Taah. Tic. Ltd. Şti. ve Asya Lojistik İnşaat Yak. Gıd. Teks. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan tekliflerin idarece aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ve 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine istinaden idarece isteklilere gönderilen 17.01.2013 tarih ve 50, 51 sayılı aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında; “Karadeniz Ereğli Belediyesi Katı Atık Çöp Toplama ve Nakli Hizmet Alımı ihalesine vermiş olduğunuz teklif aşırı düşük bulunmuştur. Teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü, Konularında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamanızı 01 Şubat 2013 tarihinde saat: 17.00’a kadar Belediyemize göndermenizi rica ederim.”ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

            Anılan isteklilerin yaptıkları aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunarak 07.02.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale Azç İnşaat Temizlik Hiz. Yem. Ür. Peyzaj Otom. Taah. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmış, ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak Asya Lojistik İnşaat Yak. Gıd. Teks. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. belirlenmiştir.

Yaklaşık maliyet icmal tablosu incelendiğinde % 10 yüklenici kârının belirlendiği, kârsız yaklaşık maliyet tutarının ise 10.946.293,25 TL olduğu, ihaleye teklif veren isteklilerin tamamının kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif verdiği, buna rağmen sadece teklifi en düşük olan ilk iki isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde,

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde,

“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4’üncü maddesinde,

“İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesindeki açıklamalar dikkate alındığında, incelenen ihalede her ne kadar işçilik maliyetinin yaklaşık maliyet tutarı içerisindeki ağırlığı yüksek olsa da, hizmetin ifasında kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın yüklenici tarafından karşılanması nedeniyle ihale konusu işin söz konusu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmetler arasında sayılması nedeniyle, başvuru konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan işlerde teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alınmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli olan Azç İnşaat Temizlik Hiz. Yem. Ür. Peyzaj Otom. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin teklif fiyatını oluşturan bileşenlerden; asgari işçilik maliyeti, giyim bedeli, konteyner tamir-boya gideri, sarf malzeme giderleri, amortisman giderleri, yakıt giderleri, araç takip sistemi SMS servis ücreti, 12 adet cep telefonu hattının maliyeti, araçların zorunlu trafik sigortası toplam bedeli, motorlu taşıtlar vergisi bedeli, yönetici giderleri, işçi servisi gideri, yedek parça gideri, iş hekimi gideri, araçların bakım onarım gideri, şantiye genel gideri olmak üzere 16 farklı bileşene ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, ikinci en avantajlı teklif sahibi olan Asya Lojistik İnşaat Yak. Gıd. Teks. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise teklif fiyatını oluşturan bileşenlerden işçilik gideri, temizlik malzeme giderleri, araç takip sistemi giderleri, araç giderleri (amortisman, tamir bakım, yedek parça, sermaye faizi, sigorta, nakliye, montaj, demontaj, akaryakıt giderleri) olmak üzere 4 farklı bileşene ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde bazı bileşenlere ilişkin her iki isteklinin de açıklamada bulunduğu, ancak bazı bileşenlere ilişkin sadece bir isteklinin açıklamada bulunduğu, isteklilerin açıklama yaptıkları bileşenlerin aynı olmamasının, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin belirlenmemesinden kaynaklandığı,  bu hususun ihalede yapılan aşırı düşük teklif sorgulamalarının sağlıklı şekilde yürütülmesine engel oluşturduğu, bu çerçevede, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yönelik bir belirleme yapılmamış olmasının mevzuata aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

Öte yandan, şikâyet konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan  hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değerin bulunmadığı anlaşılmakla beraber, istikrar kazanmış Kurul kararları gereğince kârsız yaklaşık maliyet tutarı olan 10.946.293,25 TL’ninaltında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifte önemli olduğu tespit edilen teklif bileşenlerine aşırı düşük teklif sorgulama yazısında yer verilerek teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilerin tamamının aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.