Satış yapılan tarihteki kur fiyatının yeniden değerlendirilmesi talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, 14 Mayıs 2023 tarihine kadar Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Anonim Şirketi’nde depolanan 3500 kg 1. sınıf makarnalık buğdayın satışında uygulanan fiyatın yeniden değerlendirilmesi ve aradaki farkın ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, ürünün satış gününde kilogram fiyatının 8-8,2 TL civarında olduğunu, ancak kendisine 6,5 TL üzerinden ödeme yapıldığını iddia etmektedir. Ticaret Bakanlığı, başvuruya ilişkin açıklamalarında, ürünün 24 Mayıs 2023 tarihinde satıldığını ve bu tarihte normal seansta fiyat oluşmadığını, yalnızca özel seansta 7.600 TL/ton fiyat belirlendiğini belirtmiştir.

Bakanlık, başvurana gerekli bildirimlerin yapıldığını ve ürünün depolama süresinin dolması nedeniyle satışın gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Ayrıca, Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu gereğince, geri alınmayan ürünlerin lisanslı depo işletmesi tarafından satılabileceği ve kalan tutarın ilgiliye ödeneceği belirtilmiştir. Başvuranın talebinin reddedilmesi, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle hukuka ve hakkaniyete aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş olup, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. İdarenin, iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği vurgulanmıştır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/15464-S.23.24378

BAŞVURU NO : 2023/8855

KARAR TARİHİ : 05.12.2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Ürünün satışının yapıldığı tarihteki kur fiyatı tekrar değerlendirilmesi ve ortaya çıkan farkın tarafına ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20.06.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) sistemi üzerinden 3500 KG 1. sınıf makarnalık buğdayı 14

Mayıs 2023 tarihine kadar Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Anonim Şirketinde depolanması için bıraktığını, belirtilen tarihi kadar satışını yapamadığını ve adı geçen şirket tarafından ürünün satışı yapıldığını, depo giderleri düşüldükten sonra kalan tutarın tarafına gönderildiğini, ancak dekonta 2021 yılına ait buğday ve KG fiyatı olarak 6,5 TL olarak not düşüldüğünü, satışı yapılan 1. Sınıf makarnalık buğdayın satış gününe ait kur fiyatı uygulanmadığını, satış yapılan tarihte bahsi geçen buğdayın

KG fiyatının 8-8,2 TL civarında olduğunu, konu hakkında yaptığı başvurulardan sonuç alamadığını iddia ederek satış yapılan tarihteki kur fiyatı tekrar değerlendirilmesini ve ortaya çıkan farkın tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ticaret Bakanlığının başvuru konusuna ilişkin 29/08/2023 tarih ve – sayılı yazısı ve ekinde özetle; 2.1. Lisanslı depolarda muhafaza edilen ürünleri temsil eden ELÜS’ler Türkiye Ürün İhtisas Borsasında (TÜRİB) işlem gördüğü, Türkiye Ürün İhtisas Borsasında işlemler üç seansta gerçekleştirildiği, bunlar; alıcı ile satıcı arasında önceden anlaşılan fiyat üzerinden verilen özel emir suretiyle gerçekleştirilen anlaşmalı seans, taraflardan birinin Toprak Mahsulleri Ofısi’nin olduğu özel seans ve alıcı ve satıcının

birbirini bilmediği, fiyatın normal koşullar altında oluştuğu normal seans işlemleri olduğu, şikâyete konu birinci sınıf makarnalık buğday ürünü 24.5.2023 tarihinde anılan lisanslı depo işletmesince satılmış olup ürüne ilişkin söz konusu tarihte TÜRİB’de normal seansta fiyat oluşmamış, yalnızca özel seansta (taraflardan biri TMO) 7.600 TL/ton olarak oluştuğu, Borsadan alınan bilgiye göre normal seansta söz konusu üründe oluşan son fiyat 10.5.2023 tarihinde 8.400 TL/ton olarak gerçekleştiği, 2.2. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 25 inci maddesi bu Kanuna göre Lisanslı

Depoculuk Tazmin Fonu tarafından karşılanacak zararlara ilişkin usul esasları düzenlendiği, ancak, söz konusu düzenleme ürünlerin lisanslı depoda muhafaza edildiği süreçte oluşacak zararları kapsadığından, söz konusu başvuruya konu zarar bu kapsamda yer almadığından Bakanlıkca herhangi bir incelemeye gerek duyulmadığı, 2.3. 5300 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Ürün depodan geri alınmamışsa, ilgili yönetmelikte gösterilen azamî depolama süresi dolmadan en az otuz gün öncesinden lisanslı depo işleticisi mudîye mudînin eline geçecek şekilde yazılı olarak haber verir. Bu süre sonunda da geri alınmayan ürünün bir kısmı veya tamamı, ürünün niteliğine ve piyasa koşullarına uygun olarak lisanslı depo işleticisince satılabilir. Bu durumda lisanslı depo işletmesi ücretler ve masrafları düşerek geri kalan tutarı yedi iş günü içerisinde ilgiliye öder. ” hükmü havi olduğu, 2.4. Yine, 5300 sayılı Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk

Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Ürünün azami depolama süresi 24 ayı geçmemek üzere ürünün çeşidine göre Bakanlıkça belirlenir. Ürünün son depolama tarihine kadar geri alınması gerektiği, aksi takdirde ürünün lisanslı depo işletmesince satılabileceği hususu, mudiye veya yetkili temsilcisine lisanslı depo işletmesi tarafından son depolama tarihinden kırk beş gün önce bildirilir. ”, 2.5. Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Son depolama tarihine kadar geri alınmayan ürünler, lisanslı depo işletmesince satılabilir. Bu durumda, depolama ücreti ve dişer masraflar satış bedelinden düşülerek geri kalan tutar yedi is günü içinde ilgiliye ödenir. Bu fıkra uyarınca satılan ürünlere ilişkin düzenlenen ürün senetleri, lisanslı depo işletmesince derhal iptal edilerek mudiye bilgi verilir. ” hükümlerinin yer aldığı, 2.6. Bu itibarla, söz konusu başvuruda belirtilen hususlara yönelik olarak Tarım Ürünleri

Lisanslı Depoculuk Anonim Şirketinin ilgili mevzuat hükümleri gereğince ürünlerin satışı aşamasında başvurucuya bildirimde bulunduğunun anlaşıldığı, İfade edilmiştir.

3. Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Anonim Şirketinin 06.06.2023 tarihli yazısında özetle; 3.1. Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliğinin “Ürünün azami depolama süresi ve geri alınmayan ürünlerin satışı” başlıklı 33 üncü maddesinde; “(1) Ürünün azami depolama süresi 24 ayı geçmemek üzere ürünün çeşidine göre Bakanlıkça belirlenir. Ürünün son depolama tarihine kadar geri alınması gerektiği, aksi takdirde ürünün lisanslı depo işletmesince satılabileceği hususu, mudiye veya yetkili temsilcisine lisanslı depo işletmesi tarafından son depolama tarihinden kırk beş gün önce bildirilir. (2) Son depolama

tarihine kadar geri alınmayan ürünler, lisanslı depo işletmesince satılabilir. Bu durumda, depolama ücreti ve diğer masraflar satış bedelinden düşülerek geri kalan tutar yedi iş günü içinde ilgiliye ödenir. Bu fıkra uyarınca satılan ürünlere ilişkin düzenlenen ürün senetleri, lisanslı depo işletmesince derhal iptal edilerek mudiye bilgi verilir.” hükmünün yer aldığı, 3.2. Hükmü doğrultusunda Merkezi Kaydi Sistem tarafından kendilerine iletilen iletişim bilgileri esas alınarak 03.04.2023 tarihinde iletişim numarasından kendisinin aradığı, kendisine mail yolu ve aynı tarihte Whatsab iletişim kanalı üzerinden yazılı şekilde bilgilendirme yapıldığı, bahse konu olan tarafından kendilerine herhangi bir geri dönüş sağlanmadığı, bu sürecin devamında ürünün son depolama tarihinin dolması ve Lisanslı depo olarak yasal hükümler ve mevzuat gereği gerekli tüm işlemler yapıldığı, 24.05.2023 tarihinde aranarak ürünü 1 kg fiyatının 6.50 TL karşılığında alıcısına satışa sunulacağı Bakanlıkça belirlenmiş olan lisanslı depo ücret tarifesi çerçevesinde hesaplaması yapılan depo kira fire vs bedellerin tutarları bilgisi paylaşıldığı ve bu bedelin ürün bedeline karşılık gelen toplam tutardan düşülerek kalan tutarın aktarılacağı bilgisi verildiği, yapılan sözlü görüşme neticesinde kendisi konuya fiyat bilgisine ve işleyişine vakıf olmuş kabul ettiğini beyanında bulunduğu, tüm bunlara ek olarak bu görüşme esasında iyi niyet gözetilerek kendisine bu ürünü alıcısını kendisinin de tayin edebileceği işletmelerinin bilgisi ve gözetiminde satışa sunulabileceği de seçenek olarak sunulduğu ancak kendisi söz konusu olan fiyattan ürününün satışını sözlü olarak onayladığı ve ürün bedeli olan tutar tarafları ile paylaştığı İban numarasına aktarıldığı, 3.3. Lisanslı Depo olarak mevzuat gereğince işleyişin ve yasanın uygunluğu, etikliği esas alınarak hareket edildiği, işleyen tüm bu süreçte kasti, kişiyi mağduriyete uğratacak herhangi bir hak ihlaline sebebiyet verebilecek en ufak bir girişimlerinin olabileceği söz konusu olmaktan münezzeh olduğu, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde: “Bu Kanunun amacı; tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak, depolanması için yaygın bir sistem oluşturmak, ürün sahiplerinin mallarının emniyetini sağlamak ve kalitesini korumak, ürünlerin sınıf ve derecelerinin yetkili sınıflandırıcılar tarafından saptanmasını sağlamak, tarım ürünleri lisanslı depo işleticilerinin kişiler arasında ayrım yapmaksızın tarım ürünlerini kabul etmelerini temin etmek, ürünlerin mülkiyetini temsil eden ve finansmanını, satışını ve teslimini sağlayan ürün senedi çıkartmak ve standartları belirlenmiş tarım ürünlerinin ticaretini geliştirmek üzere,

tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.” 6.2. “Teslim yükümlülüğü, yeri, zamanı ve hapis hakkı” başlıklı 21 inci maddesinde: “… Ürün depodan geri alınmamışsa, ilgili yönetmelikte gösterilen azamî depolama süresi dolmadan en az otuz gün öncesinden lisanslı depo işleticisi mudîye mudînin eline geçecek şekilde yazılı olarak haber verir. Bu süre sonunda da geri alınmayan ürünün bir kısmı veya tamamı, ürünün niteliğine ve piyasa koşullarına uygun olarak lisanslı depo işleticisince satılabilir. Bu durumda lisanslı depo işletmesi ücretler ve masrafları düşerek geri kalan tutarı yedi iş günü içerisinde ilgiliye öder.” 7. Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliğin “Ürünün azami depolama süresi ve geri alınmayan ürünlerin satışı” başlıklı 33 üncü maddesinde; “(1) Ürünün azami depolama süresi 24 ayı geçmemek üzere ürünün çeşidine göre Bakanlıkça belirlenir. Ürünün son depolama tarihine kadar geri alınması gerektiği, aksi takdirde ürünün lisanslı depo işletmesince satılabileceği hususu, mudiye veya yetkili temsilcisine lisanslı depo işletmesi tarafından son depolama tarihinden kırk beş gün önce bildirilir.

(2) Son depolama tarihine kadar geri alınmayan ürünler, lisanslı depo işletmesince satılabilir. Bu durumda, depolama ücreti ve diğer masraflar satış bedelinden düşülerek geri kalan tutar yedi iş günü içinde ilgiliye ödenir. Bu fıkra uyarınca satılan ürünlere ilişkin düzenlenen ürün senetleri, lisanslı depo işletmesince derhal iptal edilerek mudiye bilgi verilir.” 8. Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında

Yönetmeliğinin “İşlem esasları” başlıklı 21 inci maddesinde; “…Bu Yönetmeliğe ve ilgili mevzuata uygun olarak; işlem yöntemi, borsa emirleri, türleri, geçerlilik süresi, borsaya iletilmesi, eşleştirilmesi, kaydedilmesi, takas, fiyatların ilanı, işlem yapanların sorumlulukları, vadeli işlem sözleşmelerinde aranacak şartlar ve vadeli işlem sözleşmelerinin alım satımları gibi hususlar ile işlemlere dair diğer usul ve esaslar Borsa yönergeleri ile düzenlenir.” 9. Türkiye Ürün İhtisas Borsası A.Ş. Elektronik Ürün Senedi Piyasası Yönergesinin;

9.1 “Baz Fiyatın Belirlenmesi” başlıklı 20 nci maddesinde; “ELÜS için baz fiyat, bir Seans süresince

işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır. Baz fiyat ağırlıklı ortalama fiyatı ifade eder ve ilgili ELÜS’te en son işlem yapılan Seansta kayda alınan işlemlerin ağırlıklı ortalama fiyatının en yakın kuruşa yuvarlanması ile tespit edilir”

9.2 “Fiyat Değiştirme Sınırları” başlıklı 22 nci maddesinde; “Piyasada baz fiyata uygulanacak ve fiyat

değiştirme sınırlarını belirleyecek oran, yüzde olarak Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Baz fiyat yöntemine göre işlem gören her ELÜS için Seans sırasında tek fiyat veya sürekli işlem yöntemine göre oluşan fiyatlar bu düzenlemede tanımlanan baz fiyattan ±%20’den farklı olamaz.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, 1. sınıf makarnalık buğdayını Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk

Anonim Şirketinde depolanması için bıraktığını, depolama sürecide satışını yapamadığını ve adı geçen şirket tarafından ürünün satışı yapıldığını, depo giderleri düşüldükten sonra kalan tutarın tarafına gönderildiğini, satışı yapılan 1. Sınıf makarnalık buğdayın satış gününe ait kur fiyatı uygulanmadığını, satış yapılan tarihte bahsi geçen buğdayın KG fiyatının 8-8,2 TL civarında olduğunu, konu hakkında yaptığı başvurulardan sonuç alamadığını iddia ederek satış yapılan tarihteki kur fiyatı tekrar değerlendirilmesini ve ortaya çıkan farkın tarafına ödenmesini talep etmektedir.

12. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu’nun “Teslim yükümlülüğü, yeri, zamanı ve hapis hakkı” başlıklı 21 inci maddesine göre ürün depodan geri alınmamışsa, ilgili yönetmelikte gösterilen azamî depolama süresi dolmadan en az otuz gün öncesinden lisanslı depo işleticisi mudîye mudînin eline geçecek şekilde yazılı olarak haber verir. Bu süre sonunda da geri alınmayan ürünün bir kısmı veya tamamı, ürünün niteliğine ve piyasa koşullarına uygun olarak lisanslı depo işleticisince satılabilir. Bu durumda lisanslı depo işletmesi ücretler ve masrafları düşerek geri kalan tutarı yedi iş günü içerisinde ilgiliye öder.

Aynı hüküm Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliği’nin 33 üncü maddesinde de tekrar edilmiştir.

13. Bu düzenlemelerden; lisanslı depolarda muhafazası yapılan ürünlerin belirlenen süre sonunda teslim alınmadığında lisanslı depo işleticisince satılacağı ve ücretler ile masraflar düşülerek kalan tutarın ürün sahiplerine gönderilebileceği anlaşılmaktadır.

14. Başvuru konusuna ilişkin olarak Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Lisanslı depolarda muhafaza edilen ürünleri temsil eden Elektronik Ürün Senedinin (ELÜS) Türkiye Ürün İhtisas Borsasında (TÜRİB) işlem gördüğü, TÜRİB’da işlemler üç seansta gerçekleştirildiği, bunlar; alıcı ile satıcı arasında önceden anlaşılan fiyat üzerinden verilen özel emir suretiyle gerçekleştirilen anlaşmalı seans, taraflardan birinin Toprak Mahsulleri Ofısi’nin olduğu özel seans ve alıcı ve satıcının birbirini bilmediği, fiyatın normal koşullar altında oluştuğu normal seans işlemleri olduğu, şikâyete konu birinci sınıf makarnalık buğday ürünü 24.5.2023 tarihinde anılan lisanslı depo işletmesince satılmış olup ürüne ilişkin söz konusu tarihte TÜRİB’de normal seansta fiyat oluşmadığı, yalnızca özel seansta (taraflardan biri TMO) 7.600

TL/ton olarak oluştuğu, ayrıca mevzuat hükümleri doğrultusunda başvurana satış öncesi gerekli yazılı ve sözlü olarak gerekli bildirimlerin yapıldığı, 24.05.2023 tarihinde başvuran aranarak ürünün 1 kg fiyatının

6.50 TL karşılığında alıcısına satışa sunulacağı ve ücretler ile masraflar düşülerek kalan tutarın kendisine

gönderileceği bilgisinin verdiği, başvuranın tüm işlemlere ve tutarlara vakıf olduğu ve kabul beyanında bulunduğu, tüm bunlara ek olarak bu görüşme esasında kendisine bu ürünü alıcısını kendisinin de tayin edebileceği işletmelerinin bilgisi ve gözetiminde satışa sunulabileceği de seçenek olarak sunulduğu ancak kendisi söz konusu olan fiyattan ürününün satışını sözlü olarak onayladığı ifade edilmiştir. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilerek başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

15. Diğer yandan piyasa ekonomilerinde bir malın arz ve talebinin piyasada karşılaşması ile piyasa fiyatı oluşmaktadır. Tarım ürünlerinin bazı özellikleri sebebiyle fiyat mekanizması etkin bir şekilde görevini yapamamaktadır. Fiyat mekanizmasının aksamasına yol açan unsurlar, arzın kısa dönemde artırılamaması, üretimin hava şartlarına bağlı olması ve azalan verimler yasası gereği her geçen hasat döneminde üretimdeki verimin düşmesidir. Bu bağlamda buğday Ticaret Bakanlığının belirlediği ürünlerin kalite kriterlerine göre yerli ve ithal ayrımında, Buğday Ekmeklik, Buğday Makarnalık grubu altındaki alt sınıflarda ayrı sıralarda işlem görmektedir. Bu nedenle ürün sınıfına göre kalite kriterleri, teslim noktaları vb. dikkate alınmaktadır. Alıcılar ve satıcılar da emir fiyatlarını bu kıstaslara göre belirleyebilmektedir 16. Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) ise lisanslı depolarda muhafaza edilen tarım ürünlerini temsil eden ELÜS’lerin ülke çapında tek bir platform üzerinden işlem gördüğü bir borsa olup borsada çoklu fiyat sürekli müzayede yöntemine göre ELÜS Piyasası Normal Seansında arz ve talebe göre gerçekleşen işlemler üzerinden miktar ağırlıklı ortalama fiyatlar (AOF) hesaplanır. Çoklu fiyat sürekli müzayede yöntemi ELÜS

Piyasası İşlem Sistemine gönderilmiş olan emirlerin sürekli bir şekilde fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak farklı fiyatlardan eşleştirilmesidir. Bu yöntemde emir sisteme iletildiği anda karşı taraftaki emirler karşılaştırılmaktadır ve fiyat ve zaman önceliğine göre işlemler gerçekleşmektedir. Emirlerin işlem görme sıralamasında ilk önce fiyat, fiyatın aynı olması durumunda ise zaman önceliğine bakılmaktadır.

17. Bu kapsamda 10.08.2017 tarihli ve 30150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ürün

İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in (Dayanağı 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunudur) 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak tanzim edilen Yönerge’nin “Baz fiyatın belirlenmesi” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasına göre ELÜS için baz fiyat, bir seans süresince işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin belirlenmesine esas teşkil eden fiyat olup baz fiyat ağırlıklı ortalama fiyatı ifade eder ve ilgili ELÜS’te en son işlem yapılan seansta kayda alınan işlemlerin ağırlıklı ortalama fiyatının en yakın kuruşa yuvarlanması ile tespit edilir. Yine mezkur Yönerge’nin “Fiyat Değiştirme Sınırları” başlıklı 22 nci maddesine göre piyasada baz fiyata uygulanacak ve fiyat değiştirme sınırlarını belirleyecek oran, yüzde olarak Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Baz fiyat yöntemine göre işlem gören her ELÜS için seans sırasında tek fiyat veya sürekli işlem yöntemine göre oluşan fiyatlar bu düzenlemede tanımlanan baz fiyattan ±%20’den farklı olamaz.

18. 22-26 Mayıs 2023 tarihli Tarım Ürünleri Bültenine bakıldığında ise en çok işlemin gerçekleştiği

“Buğday Makarnalık Düşük Vasıflı” ürünlerde 22.05.2023 tarihinde piyasanın 7,70 TL/kg’den açıldığı ve ağırlıklı ortalama fiyatın 7,53 TL/kg olduğu; 26.05.2023 tarihinde ağırlıklı ortalama fiyatın 7,54 TL/kg olduğu, son olarak tüm Makarnalık Buğday ürünlerinde haftalık işlem ortalamasının 7,59 TL/kg olarak gerçekleştirildiği görülmektedir.

19. Tüm bu açıklamalar ışığında bakıldığında başvuranın Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk

Anonim Şirketi tarafından mevzuat ilgili maddeleri uyarınca bilgilendirildiği ancak başvuranın ürünlerini depodan süresi içerisinde almadığı, bunun üzerine bahsi geçen şirket tarafından 3500 kg makarnalık buğdayın TÜRİB üzerinden satışa çıkarıldığı, ürün sınıfı ve kalite kriterleri çerçevesinde satıcı şirket tarafından satış emri fiyatının belirlenebildiği, 2021 yılı hasat ürünü olan makarnalık buğdayın emir fiyatının 6,50 TL olarak belirlendiği, satışın 24.05.2023 tarihinde gerçekleştirildiği ve 22.05.2023-

26.05.2023 tarihleri arasında makarnalık buğday ürünlerinde haftalık işlem ortalamasının 7,59 TL/kg

olduğu, baz fiyat yöntemine göre işlem gören her ELÜS için seans sırasında tek fiyat veya sürekli işlem yöntemine göre oluşan fiyatlar bu düzenlemede tanımlanan baz fiyattan ±%20’den farklı olamayacağının hüküm altına alındığı ve satış fiyatının sınırlandırıldığı, bu kapsamda 7,59 TL’nin %20’sinden az bir fiyatla satış emri verilemeyeceği, 7,59 TL’nin %20’sinin 1,518 TL’ye denk geldiği, bu anlamda en düşün fiyatın 6,072 TL olabileceği, dolayısıyla 6,50 TL’nin belirlenen sınırlar içerisinde kaldığı anlaşıldığından bahsi geçen şirketin belirlediği fiyata ilişkin herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

20. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında Kurumuzca yapılan değerlendirmede; başvuranın satış yapılan tarihteki piyasa fiyatının tekrar değerlendirilmesi ve ortaya çıkan farkın tarafına ödenmesi talebinin karşılanmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, bu nedenle söz konusu ilkelere uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve Ticaret Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi