|
ÖZET: Başvuru, 17 Aralık 2021 tarihinde PTT Konya Alaaddin Şubesinden yurtdışına gönderilen bir kargo ile ilgili yaşanan mağduriyetin giderilmesi ve bilgi talebine yöneliktir. Şikayetçi, kargo içerisinde bulunan bir oyuncak nedeniyle gönderinin iade edildiğini, ancak kargonun geri dönüş sürecinde yaşanan belirsizlikler ve iletişimsizlik nedeniyle mağduriyet yaşadığını belirtmiştir. Başvurunun ardından Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idarelerden bilgi talep etmiş ve yapılan incelemeler sonucunda, kargonun iade sürecinin gümrük mevzuatı çerçevesinde yürütüldüğü tespit edilmiştir.
İlgili idareler, gönderinin PTT tarafından “turpex” gönderisi olarak kabul edildiğini ve iade işlemlerinin yalnızca gönderici tarafından başlatılabileceğini açıklamıştır. Ayrıca, göndericiye yapılan bilgilendirmelere rağmen, gerekli başvuruların yapılmadığı için kargonun tasfiye sürecine alındığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olarak değerlendirildiğini ve idarenin işlemlerinde bir usulsüzlük tespit edilmediğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana iletilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4592-S.23.7482
BAŞVURU NO : 2022/14689
KARAR TARİHİ : 07.04.2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Şikâyetçinin, kargo gönderimi esnasında oluştuğu iddia edilen
BAŞVURUNUN KONUSU :
mağduriyetinin giderilmesi ve konu hakkında tarafına bilgi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10.10.2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKNO: tarafından özetle,
17/12/2021 tarihinde PTT Konya Alaaddin Şubesinden kodu ile yurtdışına kargo gönderiminde bulunulduğu, kargo içerisinde oyuncak olarak yer alan bir ürünün içerisinde asit bulunması nedeniyle yurtdışına çıkamayacağı söylendiği için oyuncağın çıkartılarak kargonun tekrar gönderildiği, ancak kargonun karşı tarafa ulaşmadığı, PTT gönderi sorgulama ekranında iade görünmesi sebebiyle ilgili şubeye birkaç kez başvuruda bulunulduğu, kargonun adrese gelmesinin beklenmesi gerektiğinin söylenildiği, çok uzun süre geçince idarece dilekçe verilmesinden bahsedildiği, 09/08/2022 tarihinde verilen dilekçeye cevap verildiği ve 6 aylık sürenin geçirildiğinin belirtildiği, bunun üzerine 26/08/202201/09/2022 01/09/2022-09/09/2022-30/09/2022 tarihlerinde CİMER dilekçeleri ile 4982 sayılı Bilgi
Edinme Kanunu çerçevesinde, 17/12/2021 tarihinde PTT Konya Alaaddin Şubesinden barkod no.lu kargonun adrese iade işleminin neden yapılmadığı, kargo içerisinde bulunan ürünlerin hangi mevzuat ile ne şekilde kullanılacağı ve ilgili mevzuat işleyişine göre kargonun içindeki ürünlerin nerede olduğu konusunda bilgi talebinde bulunulduğu, ancak 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde bilgi talebinin karşılanmadığı, kargo içerisinde yaklaşık 1000-TL maliyeti bulunan ürün ve kargo bedeli olarak 300-TL ödediği ifade ve iddia edilerek mağduriyetinin giderilerek 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu kapsamında bilgi verilmesinin sağlanması talep edilmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 07/12/2022 tarihli ve S. sayılı yazımız ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğünden ve 16/02/2023 tarihli ve S. sayılı yazımız ile Ticaret Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir.
2.1) Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün 13/12/2022 tarihli ve sayılı
cevabi yazısında özetle;
2.2) Konya/Alaaddin Müdürlüğü kabul Almanya varışlı barkodlu turpex gönderisi
hakkında inceleme yapıldığı, 05/01/2022 tarihi itibariyle no.lu konşimento ile iade sürecine alındığı, 01/06/2022 tarihinde Ülkemiz gümrüğüne giriş yaptığı, gümrükten çekme işlemlerinin zamanında yapılmamış olması nedeniyle de 18/07/2022 tarihinde tasfiyeye alındığının yüklenici firma yetkisince bildirildiği,
2.3) 15/05/2019 tarihi itibariyle Gümrük Kanunu’nda yapılan değişikliğe istinaden kapsamında eşya
bulunan ve yurt dışından iade gelen turpex gönderilerinin tamamının İstanbul gümrüğüne giriş yapmakta olduğu, gönderisince bizzat 444 00 40-3 no.lu DHL çağrı merkezi ile irtibat kurularak “Geri Gelen
Gönderi” kapsamında başvuru yapılması gerektiği, gümrük mevzuatı uyarınca gümrükten çekme işlemi yalnızca konşimento üzerinde görünen şahıs tarafından yapılabilmekte olduğundan İdarelerince bu işleme aracılık edilmesinin mümkün bulunmadığı,
2.4) Gümrükten çekme işlemleri tamamlanmayan gönderilerin ortalama yirminci gün sonrasında tasfiye
işlemine alındığı, gönderi kapsamında bulunan eşyaların ilgili gümrük müdürlüğüne terk edildiği, bu kapsamda barkod no.lu gönderinin göndericisince başvuru yapılmamış olması nedeniyle tasfiyeye alındığı anlaşıldığından konu hakkında İdarelerince yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Şikâyete konu yurt dışı kargo sürecine ilişin ayrıntılı bilgi ve belgelerin temini maksadıyla Ticaret
Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ticaret Bakanlığının 21/03/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantılı idaresi İstanbul Posta Gümrük
Müdürlüğünden alınan 28/02/2023 tarihli ve sayılı yazıda; Müdürlüklerince yapılan araştırma neticesinde; söz konusu gönderinin PTT tarafından “Turpex” gönderisi olarak kabul edildiğinin anlaşıldığı, bu tür yurt dışı gönderilere Müdürlüklerinde herhangi bir işlem yapılmadığı,
3.2) Bununla birlikte, konuyla ilgili olarak Uluslararası Posta/Kargo İşleme Müdürlüğünden bilgi
talep edildiği, 17/12/2021 tarihli Konya/Alaaddin PTT Merkezi kabullü no.lu gönderi hakkında gönderici tarafından araştırma başlatılmış ancak turpex gönderilerinde araştırma başlatma süresinin 6 ay olduğu, araştırma yapılamayacağı, gönderici iade işlemlerini yapmadığı için DHL firmasınca tasfiye işlemi uygulandığı bilgisi verildiği,
3.3) Bahse konu gönderi varış ülkesi adresinde alıcısına teslim edilemediğinden 05/01/2022 tarihinde
bekleme süresi bittiği için iade işlem sürecine alındığı, sonrasında DHL gümrüklü giden-geri gelen gönderi birimine iade geldiği, bu birime iade gelen tüm gönderiler için yapılan bilgilendirme yani göndericinin
gönderi üzerine yazdırdığı “ numaralı telefona sms ile bilgilendirme yapılmasına rağmen gönderici gönderisi için bizzat iade işlemlerini başlatmadığı gerekçesi ile 20 günlük bekleme süresi bitiminde tasfiye edildiği,
3.4) Yurtdışına sevk edilip çeşitli sebepler ile ülkemize iade edilen bu tür gönderiler, özel kargo
şirketlerince(DHL, UPS…) gönderisine haber verilmesini müteakip alınmayan gönderiler için imha ve tasfiye işlemleri listeleri hazırlandığı ve bu listelerin İstanbul Havaalanı Gümrük Müdürlüğüne sunularak bu kurumun onayı ve gözetiminde imha ve tasfiye edildiğinin bildirildiği,
3.5) İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantılı idaresi İstanbul Havalimanı
Gümrük Müdürlüğünden alınan 09/03/2023 tarihli e sayılı cevabi yazıda; söz konusu başvuruya ait işlemlerle alakalı olarak eşyanın taşımacılığını gerçekleştiren Müdürlüğü denetimi altında bulunan DHL Geçici Depolama işletmesine muhatap 05/03/2023 tarihli ve sayılı yazıya istinaden 07/03/2023 tarihli e sayılı dilekçede belirtildiği üzere, daha önce numaralı gönderi ile turpex tarafından yurtdışı edilen ancak alıcısına ulaşılamayan gönderinin varış ülkesinden tekrar ülkemize konşimento numarası ile DHL taşıyıcı firması tarafından geri gelen eşya statüsünde geri getirildiği, gönderi ile ilgili olarak işletici kuruluşun, şahsın gönderi üzerinde belirtmiş olduğu telefon numarasına sms ve e-posta üzerinden bilgilendirme yapıldığı, ancak Gümrük Kanunu’nun 46’ncı maddesinin 2/b fıkrasında belirtildiği üzere “Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün içinde tamamlanır.” hükmü gereğince 20 günlük bekleme süresi içinde işletici kuruluşa herhangi bir başvuru veya geri dönüş yapılmaması sebebiyle Gümrük Yönetmelik’inin 86’ncı maddesi kapsamında tasfiye işlemlerinin başlatıldığı,
3.6) Bu sebeple, söz konusu gönderinin Gümrük Kanununun 50’nci maddesi ile 177’nci maddeleri
gereğince ambar bekleme süresi dolan gönderiler için taşıyıcı firma tarafından hazırlanan tasfiye listesi dikkate alınarak numaralı TTB’nin düzenlenerek Erenköy Tasfiye İşletme Müdürlüğüne teslim edildiği,
3.7) Konu ile ilgili olarak İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantılı idareleri İstanbul
Posta Gümrük Müdürlüğü ile İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğünün yaptığı iş ve işlemlerin meri mevzuat hükümleri doğrultusunda uygun bulunduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’inin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”, /
6) 09/05/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun “Posta hizmetleri için
yetkilendirilme” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “PTT, bu Kanun çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında posta hizmetlerini yürütmeye ve gerekli altyapıyı kurmaya yetkilidir. PTT’nin söz konusu yetkiye ilişkin hak ve yükümlülükleri Kurum ile imzalanacak görev sözleşmesi ile belirlenir…’’,
6.1) “Faaliyet konuları ve nitelikleri” başlıklı 22’nci maddesinde; “PTT; yurt içinde ve yurt dışında her
türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı ve satımı, denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanununa tabi olmaksızın, anılan Kanun kapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler, 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Yabancı Resmî Belgelerin
Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesinin Tasdikinin Uygun Olduğu Hakkında Kanunla uygun bulunan Sözleşme uyarınca yetkili birimler tarafından onay şerhi (apostille) verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık işlemleri ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür.’’,
6.2) “Uygulama alanı” başlıklı 30’uncu maddesinde; “Uluslararası anlaşmalarda aksine bir hüküm
bulunmadıkça bu Kanun hükümleri uluslararası posta işlerinde de uygulanır. ’’,
7) 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 3’üncü maddesinin on üçüncü fıkrasında;
“Bu Kanunda geçen “Gümrük kontrolü” deyimi, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gümrük idareleri tarafından yürütülen; eşyanın muayenesi, beyanname verileri ile elektronik veya yazılı belgelerin varlığının ve gerçekliğinin doğrulanması, işletmelerin hesap ve diğer kayıtlarının incelenmesi, taşıma araçlarının kontrolü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları diğer eşyanın kontrolü ile resmi araştırmalar ve diğer benzeri uygulamaları.”; on dokuzuncu fıkrasında, “Eşyanın teslimi” deyimi, eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda gümrük idareleri tarafından ilgilisine teslimini.” …ifade eder.; 36’ncı maddesi birinci fıkrasında; “Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya, girişinden itibaren gümrük gözetimine tabidir. Bunlar, yürürlükteki hükümlere uygun olarak gümrük idareleri tarafından denetlenir.”;
7.1) “Gümrüğe sunulan eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenmesi
zorunluluğu” başlıklı 46’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Gümrüğe sunulan eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilir”; ikinci fıkrasında; “Özet beyan kapsamındaki eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek, buna ilişkin işlemler; (a) bendinde; Denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırk beş gün, (b) bendinde; Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün, içinde tamamlanır.”;üçüncü fıkrasında; “Şartlar gerektirdiği takdirde, Müsteşarlık 2’nci fıkrada ve 48’inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sürelerden daha kısa bir süre saptayabilir veya bu sürelerin uzatılmasına izin verebilir. Ancak, gerçek ihtiyaçları aşan süre uzatımı yapılamaz. ”;
7.2) 50’nci maddesinin birinci fıkrasında;“46’ncı maddeye göre belirlenmiş süreler ile 48 inci maddenin
2’nci fıkrasında belirtilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde, 177 ila
180 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.” ikinci fıkrasında; “Gümrük idareleri, söz konusu eşyayı
durumu belirleninceye kadar, eşya sahibinin risk ve hesabına gümrüğün gözetimindeki özel bir yere sevk edebilir.”,
7.3) “Posta gümrük işlemleri ” başlıklı 173’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Posta yoluyla
Türkiye Gümrük Bölgesine gelen, Türkiye’den gönderilen veya Türkiye’ye iade edilen eşya, posta çantaları ve koliler gümrük idaresinin kontrolüne ve muayenesine tabidir.; ikinci fıkrasında, “Türkiye Gümrük
Bölgesine gelen bütün posta çantaları ve koliler ilk giriş kapısından itibaren gümrük gözetimi altında posta idarelerine sevk edilir ve buralarda gümrük muayenesine tabi tutulur.”; dördüncü fıkrasında; “Posta gönderilerine ait gümrük kontrolünün kapsamı ve yöntemi, Ulaştırma Bakanlığı ve Gümrük
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.”;
7.4) “Tasfiye edilecek eşyaya ilişkin işlemler” başlıklı 177’nci maddesi birinci fıkrasında; “Bu
Kanunun; a) 48 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarına konulan ve buralarda bekleme süresi dolan yolculara ait eşya, b) 50’nci maddesine göre verilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, c) 57’nci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen eşya, d) 66’ncı maddesinin beşinci fıkrasına göre tahlilden arta kalan ve ilgilisi tarafından bir ay içerisinde alınmayan numunelik eşya, …178’ inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.”
8) 07/10/2009 tarih ve 27369 sayı ile Resmi Gazetede Yayımlanan Gümrük Yönetmelik’inin “Süresi
içerisinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmayan eşya” başlıklı 86’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Geçici depolanan eşya, sahipleri veya bunların temsilcileri tarafından verilen usulüne uygun beyanname ile gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulur.” ikinci fıkrasında; “Kanunun 46’ncı maddesi ile ve bu Yönetmeliğin 76’ncı maddesinde belirtilen süreler içerisinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek buna ilişkin işlemlere başlanmayan eşya hakkında herhangi bir adli veya idari takibat olmaması halinde tasfiye hükümleri uygulanır. Gümrük idareleri, bu tür eşyayı durumu belirleninceye kadar eşya sahibinin risk ve hesabına gümrüğün denetimindeki uygun göreceği bir yere sevk edebilir veya söz konusu eşya sahipleri hesabına geçici depolama yeri işleticisince antrepoya kaldırılabilir. Bu tür işlemlerin yapılması sırasında eşya hakkında tasfiye hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere özetle, yurtdışına gönderdiği kargonun teslim edilmesi sürecinde oluştuğu iddia edilen mağduriyetinin giderilmesi ve konu hakkında tarafına bilgi verilmesi talebi hakkındadır.
11) “Gelişen teknoloji mektup gibi geleneksel haberleşme yöntemlerinin kullanımını ciddi ölçüde
düşürmüşken ‘posta hizmetleri’nin neden bu kadar stratejik önem atfedilen tartışmaların odağında yer
aldığını anlamak ve tartışmaları doğru yorumlayabilmek için elbette posta hizmetleri diye adlandırdığımız sektörün bugün neyi ifade ettiğini bilmek gerekiyor. Posta hizmetleri diye genelleştirdiğimiz sektör geleneksel haberleşme niteliğindeki mektup gönderilerinin taşınmasının yanı sıra kargo taşımacılığı, lojistik ve finansal hizmetler alanında çözümler sunan çok geniş ve entegre bir hizmet ağını içeriyor.
Giderek büyüyen e-ticaret pazarı da günümüzde posta sektörü için önemli bir faaliyet konusu haline gelmiş durumda. E-ticaret sektörü posta ağının sürdürebilirliği açısından vazgeçilemeyecek fırsatlar sunduğu gibi aslında e-ticaretin işleyişi açısından da posta ağı ve bu ağın bileşenleri önemli bir belirleyici olarak ortaya çıkmaktadır.( Dünya Posta Birliği (UPU) İdari Konsey Başkanı, PTT AŞ. Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü-Kenan BOZGEYİK, 145.Yılında Kritik Bir Dönemeçte Dünya Posta Birliği, dünya.com/köşe yazısı, 19 Eylül 2019)”
12) Başvuru konusu somut olayda; şikâyetçi tarafından kurumumuza tarihinde yapılan
başvuruda özetle; PTT Konya Alaaddin Şubesinden barkod no.lu kargonun adrese iade işleminin neden yapılmadığı, kargo içerisinde bulunan ürünlerin hangi mevzuat ile ne şekilde kullanılacağı ve ilgili mevzuat işleyişine göre kargonun içindeki ürünlerin nerede olduğu konusunda bilgi talebinde bulunulduğu, ancak 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde bilgi talebinin karşılanmadığı, kargo içerisinde yaklaşık 1000-TL maliyeti bulunan ürün ve kargo bedeli olarak 300TL ödediği ifade ve iddia edilerek mağduriyetinin giderilerek 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu kapsamında bilgi verilmesinin sağlanması talep edilmektedir. Söz konusu başvurunun çözümü amacıyla Kurumumuz tarafından Posta ve
Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiş olup, ayrıca mevzuat konusunda ayrıntılı bilgi edinilebilmesi maksadıyla Ticaret Bakanlığı’nın görüşlerine başvurulmuştur.
12.1) Bu kapsamda söz konusu başvurunun “turpex” gönderisi kapsamında olduğu, mevcut durumda PTT
ile DHL firması arasında yapılan sözleşme kapsamında turpex gönderilerinin söz konusu şirket tarafından yapıldığı, iade kapsamında gelen eşyanın bizzat gönderisince başvuru yapılarak talep edilebildiği, söz konusu işleme PTT tarafından aracılık yapılamadığı, PTT tarafından atılan mesajların otomatik olarak yapıldığı, ayrıca göndericinin sistemde kayıtlı numarasına( sms ile bilgilendirme yapıldığı, benzer şekilde Ticaret Bakanlığının cevabi yazısında da belirtildiği üzere DHL firması tarafından sms ve e-posta üzerinden bilgilendirme yapıldığı, akabinde ise gümrük mevzuatı kapsamında 20 günlük bekleme süresi sonrası tasfiye işlemlerinin başlatıldığı bilgisi verilmiştir.
12.2) Diğer taraftan, şikâyetçi tarafından şubeye şifahen birkaç defa başvuru yapıldığının belirttiği, buna
ilişkin bir belgenin bulunmadığı, gönderinin 17/12/2021 tarihli olmasına karşın en erken İdareye başvurunun 09/08/2022 tarihinde reklamasyon talebi olduğu, şikâyetçinin dilekçesinde belirtiği çeşitli tarihlerde olmak üzere CİMER dilekçeleri ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde başvuru yapıldığı ve talebinin karşılanmadığı iddiası hususunda ise, söz konusu başvurulara idare tarafından cevap verildiğinin ek belgelerde sunulan çıktılarda görüldüğü, ayrıca idare tarafından şikâyetçinin 09/08/2022 tarihli talebine ilişkin olarak 17/08/2022 tarih ve sayılı yazısı ile cevap verildiği, söz konusu yazıda 17/12/2021 tarihli gönderinin 6 aylık araştırma başlatma süresi dolduğundan ve gönderi alıcısına teslim edilemediğinden bekleme süresi bitiminde tasfiye işlemi yapıldığının bildirildiği tespit edilmiştir.
13) 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 22’nci maddesinde PTT’nin faaliyet konuları ve nitelikleri
belirlenmiş olup, yurt içinde ve yurt dışında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri ile sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürüteceği hüküm altına alınmıştır. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslar ile posta gönderiler sınıflara ayrılmış ve “turpex gönderileri” uluslararası posta hizmetleri yönünden posta gönderileri kapsamında sayılmıştır. Turpex gönderimi tanımı PTT’nin resmi internet sitesinde; “bu hizmet kapsamında müşterilerimiz kenar uzunlukları 110 santimetreyi ve ağırlığı 60 kilogramı geçmeyen evrak, doküman, kişisel, hediyelik, ticari
eşyalarını, numune ürünleri ile tanıtıcı yayınlarını hızlı ve güvenilir bir şekilde turpex gönderisi olarak postaya vererek yurtdışına gönderebileceklerdir.” şeklinde ifade edilmiştir.
(https://www.ptt.gov.tr/Sayfalar/Turpex/Hakkimizda.aspx/Erişim Tarihi:24/03/2023)
13.1) Bu kapsamda 17/12/2021 tarihinde turpex gönderisi olarak kabul edilen ancak yurt dışındaki alıcına
ulaştırılamayan gönderi DHL taşıyıcı firma tarafından geri gelen eşya kapsamında getirildiğinden bu aşamada Gümrük Kanunu hükümleri kapsamında işlem yapıldığı anlaşılmıştır.
13.2) Gümrük Kanunu’nun 46’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; Diğer bir yolla gelen
eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün, içinde tamamlanır.”; ve mezkur kanunun 50’nci maddesinin birinci fıkrasında;“46’ncı maddeye göre belirlenmiş süreler ile 48’inci maddenin 2’nci fıkrasında belirtilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde, 177 ila 180’inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.” hükümleri kapsamında bekleme süresi dolan gönderiler için taşıyıcı firma tarafından hazırlanan tasfiye listesi dikkate alınarak Gümrük Kanunu’nun 177’nci maddesi birinci fıkrası (a) bendinde; “Bu Kanunun; 48’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarına konulan ve buralarda bekleme süresi dolan yolculara ait eşya 178’ inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.” hükümleri kapsamında işlem yapılmıştır.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kurumumuza tarihinde 17/12/2021 tarihli gönderi kapsamında yapılan başvuruya ilişkin olarak İdareye verilen en erken dilekçe tarihinin 09/08/2022 tarihli reklamasyon talebi olduğu, PTT’nin Posta ve Kargo
Hizmetleri Usul ve Esaslarının Gönderilerin sınıflandırılması başlıklı 32’nci maddesinin üçüncü fıkrasında uluslararası posta hizmetleri yönünden posta gönderileri kapsamında sınıflandırılan turpex gönderilerinin
PTT ile anlaşmalı taşıyıcı firma ( DHL) ile taşındığı, ancak yurt dışındaki alıcına ulaştırılamayan gönderi
DHL taşıyıcı firma tarafından geri gelen eşya kapsamında yurda getirildiği, Uluslararası Posta/Kargo
İşletme Müdürlüğü cevabi yazısında; gönderinin üzerindeki numaralı telefona sms ile bilgilendirme yapıldığı ifade edilmesine rağmen gönderici tarafından bizzat iade işlemleri başlatılmadığı için 20 günlük bekleme süresi 05/01/2022 tarihinde dolan kargonun tasfiye işlemlerine Gümrük
Kanununun 46’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan hüküm kapsamında (diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün içinde tamamlanması gerektiği) süre bitiminde tasfiye işlemlerine başlanıldığı anlaşılan gönderi hakkında Kurumumuzca İdare tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemlerde yürürlükteki hukuka aykırı olduğu yönünde bir tespit yapılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin süresinde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı Konya
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi