|
ÖZET: Başvuru, yurtdışından getirilen bir telefonun IMEI kaydının tamamlanması talebiyle yapılmıştır. Başvuran, 21 Kasım 2022 tarihinde harç ödemesini gerçekleştirdiğini, ancak daha sonra telefonunun kayıt dışı olduğuna dair mesajlar aldığını belirtmiştir. Eşi de benzer bir başvuru yaparak, iki telefon için harç ödemesi yaptığını, ancak bir telefonun kaydının yapılmadığını ifade etmiştir. Bu durum üzerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na başvurmuş, ancak sorun devam etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin inceleme yaparak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan bilgi talep etmiştir. Kurum, IMEI kayıt işlemlerinin e-Devlet üzerinden yapılması gerektiğini, harç ödendikten sonra kayıt işleminin onaylanmasının şart olduğunu belirtmiştir. Harç ödemesinin, kayıt işleminin tamamlanması için yeterli olmadığı, başvuranın e-Devlet üzerinden gerekli adımları tamamlamadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. Başvuranın, harç ödemesinin yanı sıra e-Devlet üzerinden kayıt işlemini tamamlaması gerektiği vurgulanmıştır. İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, kayıt işlemlerinin eksiksiz gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7372-S.24.11529
BAŞVURU NO : 2024/1571
KARAR TARİHİ : 12.07.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
21 Kasım 2022 tarihinde harç ödemesi yapılan telefonun IMEI kayıt
BAŞVURUNUN KONUSU :
işlemlerinin tamamlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; yurtdışından
getirmiş olduğu telefonunun harç ödemesini seyahat dönüşünde Çeşme Vergi Dairesine ödediğini, bir süre sonra gelen mesajda telefonunun kayıt dışı olduğunun bildirildiğini, bu durum üzerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna müracaat ettiğini, ancak bir müddet sonra aynı mesajların yeniden gelmeye devam ettiğini iddia ve ifade ederek; konuyla ilgili mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
1.1) Başvuranın eşi da 07.12.2023 tarihinde Kurumumuza yapmış
olduğu başvuruda özetle; 2022 Kasım tarihinde İtalya’ya yaptığı seyahatte iki adet telefon aldığını, döndüğünde pasaportu ile birlikte Çeşme Vergi Dairesi’ne giderek iki ayrı kişinin pasaportuna iki ayrı numarayı kaydettirdiğini ve telefonların o günkü değerden yatırılması gereken vergilerini yatırdığını, muhtemelen pasaport numarasının yanlış yazılması veya buna benzer bir olaydan dolayı vergi dairesindeki işlemin bir adet telefonda kayıtlara geçtiğini diğerinin ise kayıtlara geçmediğini, bu durumu da telefonuna gelen mesajdan anladığını, bu durum üzerine 120 nolu telefon hattını arayarak kayıtları kontrol etmek istediğini söylediğini, “kendisine ait telefonun kaydının göründüğü ancak ’a ait telefonun vergileri ödenmediği için kayıtlara geçmediği” hususlarını öğrendiğini, bu durum üzerine ilgili evraklarla birlikte Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na 21.08.2023 tarihinde müracaat ettiğini, müracaatının üzerinden 1 ay geçtikten sonra BTK’yı arayarak durumunu kontrol ettirdiğini, “bu tarz olaylarda cevabın
gecikebileceğini Turkcell ile konuşularak telefonun görüşmelere kapanmasının engellenebileceği” yönünde bilgi verildiğini ifade etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Başkanlığının 26.03.2024 tarihli ve sayılı cevabi
yazısı ve eklerinde özetle;
2.1.1) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların, ülkemiz
içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiği, söz konusu kayıt işleminin usulünün 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu uyarınca yayımlanan ilgili Yönetmelik ve Tebliğler ile düzenlendiğini,
2.1.2) Kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştiği, sistem üzerinde ilgili kurumlar arası
entegrasyonun mevcut olduğu, söz konusu sistemde Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve Maliye Bakanlığı (GİB), Ticaret Bakanlığı vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verildiği, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumlarının dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği,
2.1.3) 19.10.2012 tarihli ve 2021/2 sayılı GİB Harçlar Kanunu İç Genelgesinde yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin, kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aradığını ve kayıt işlemine bu gerekçe ile onay vermediğini, başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulamanın da Hazine ve Maliye Bakanlığının sistemleri aracılığı ile yapıldığı, buna onay verilmemesi halinde işleme devam edilmediği,
2.1.4) IMEI kayıt işlemlerinde ödeme kontrol işlemlerinin, Kurumlarının herhangi bir ilişkisi olmaksızın
Türksat A.Ş. tarafından GİB servisi kullanılarak yapıldığı, Türksat A.Ş. sistemleri ile GİB arasında yapılan kontroller sonrasında başvuru işlemlerinin tamamlanması için Kurumlarına Türksat A.Ş. tarafından sadece
“Ödeme Alındı” bilgisinin gönderildiğini, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir paylaşım yapılmadığını, dolayısıyla alındı bilgisi dışında hangi tarihte hangi tutar üzerinden cihaz kaydı için tahsilat yapıldığına dair bilgi alınmayan konuda ve kayıt işleminin gerçekleşmesinde Kurumları tarafından doğrudan yapılan herhangi bir işlem veya verilen bir karar olmadığı,
2.1.5) Harç ödemesinin kayıt işlemi sırasında e-Devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri
aracılığı ile yapılabildiği ancak sadece harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediğini, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği,
2.1.6) Yurtdışından yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının kaydı amacıyla e-Devlet
kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin sorumlu olduğunu, IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir sürecin tanımlandığı, e-Devlet kapısı ekranlarında nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numaralarının, gerekli teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı,
2.1.7) Dikkat edilmesi gereken hususunun söz konusu harcın tahakkuk aşaması olduğu, 19.12.2012 tarihli
ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olarak benimsendiği, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının gerek yasal gerekse sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı,
2.1.8) e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek
başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiği büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular sekmesinin” Yurtdışından Getirilen
Cihazlar” başlığı altında (https://tukatici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi) vatandaşların bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak “Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış olmuyor mu?” sorusuna cevap olarak “Hayır, E-Devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir… Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla yapıldı ise e-Devlet kayıt sayfasına geri dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. ”yanıtının verildiği,
2.1.9) Somut olayda önemli olan hususun; yurda girişinden itibaren süresi içinde kayıt işlemlerinin tüm
unsurlarını eksiksiz tamamlaması olduğu, bu nedenle kayıt işlemlerinin sadece bir parçası olan kullanım izin harcını yatıran ancak işlemlerin tümünü sistem üzerinden tamamlamamış olan kişinin cihazının haberleşme hizmetine kapatılması hususunun Kurumlarının takdirinde değil bağlı yetkisinde olan bir durum olduğunu,
2.1.10) Kayıt işlemi yapılamayan veya sehven kayıt yapılan cihazlara ilişkin harç bedelinin iadesi
konusunda ise ilgili vergi dairesine başvurulması gerektiği,
2.1.11) İlgili başvurunun 07.07.2023 tarihli ve 32242 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7344 sayılı CBK
ile kullanım izin harcının 20.000 TL olarak belirlenmesi sonrasında 07.07.2023 tarihinde yaşanan olağanüstü yoğunlukla ilgili bir husus olmadığı, bir önceki yılın (2022) harç ücretine (2732,40 TL) ilişkin bir başvuru olduğunun görüldüğü,
2.1.12) Yapılan kontrollerde başvurucu ’a ait bireysel başvuru kaydının
bulunmadığının tespit edildiği, Mobil Cihaz Kayıt Sisteminde (MCKS) yapılan sorgulama sonucunda
IMEI numaralı cihazın “Kayıtdışı Olduğu Tespit Edilen IMEI” statüsünde yer aldığının görüldüğü,
2.1.13) Harç ödemesinin kayıt işlemi sırasında e-Devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri
aracılığıyla yapılabildiği, ancak sadece harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, ’nun cihaz kayıt işlemlerini tamamladığı, başvurucunun ise sonuç adımını tamamlamadığının görüldüğü,
2.1.14) IMEI kayıt süreçlerinin sade bir akış ve işlem bütününden oluştuğu, vatandaşların büyük
çoğunluğunun herhangi bir sorun yaşamadan kayıtlarını tamamladıklarını, IMEI kayıt sürecini kolaylaştıracak ve şikayetleri azaltacak iyileştirme çalışmalar kapsamında, e-Devlet üzerinde Bankalararası
Kart Merkezi entegrasyonu ile ödemenin de aynı akış içerisinde yapılmasının sağlanacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
6.1) “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci
fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
6.2) “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi
kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
7) 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde;
“ İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”
7.1) “Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını
kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”
7.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
7.3) “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça,
harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”
7.4) “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen almadan
işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”
7.5) (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.1985-
3239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 md; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 md.) “1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı
Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”
8) 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 542 sıra nolu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğinde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”
9) 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun “Elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”
9.1) “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik
bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”
10) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan,
b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun mülga Geçici 6 ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.1) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı
14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h)
bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”
11) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”
12) 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 67 Seri No.lu Tebliğde; “Söz konusu
cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir.
Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır.
Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”
13) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, harç ödemesini yapmış olduğu telefona
yönelik IMEI kaydının yapılmasını talep etmektedir.
16) Benzer şekilde Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuranın eşi
da; Çeşme Vergi Dairesi’ne giderek iki ayrı kişinin pasaportuna iki ayrı numarayı kaydettirdiğini ve telefonların o günkü değerden yatırılması gereken vergilerini yatırdığını, vergi dairesindeki işlemin bir adet telefonda kayıtlara geçtiğini diğerinin ise kayıtlara geçmediğini, bu durumu da telefonuna gelen mesajdan anladığını, bu durum üzerine 120 nolu telefon hattını arayarak kayıtları kontrol etmek istediğini söylediğini, “kendisine ait telefonun kaydının göründüğü ancak
’a ait telefonun vergileri ödenmediği için kayıtlara geçmediği” yönünde bilgi verildiğini ifade etmiştir.
16.1) Başvuran kendisi ile birlikte harç yatıran eşinin IMEI kaydının yapıldığını, kendisinin kaydının
yapılmadığını ifade etmektedir. Bu çerçevede hem “başvuranın harç ödemesini yapmış olduğu telefona ait
IMEI kaydının yapılması talebi, idarenin harç yatırıldığında resen IMEI kaydı yapılıp yapılmayacağı, hem de “başvuranın eşi ve kendisinin yurtdışından almış oldukları telefonlara yönelik harç ödemesinin yapılmasına rağmen başvuranın sadece kendi telefonunun kayıt dışı olduğu yönünde uyarı aldığı” eşinden farklı yönü olup olmadığı ve başvuranın telefonunun süresi içinde IMEI kaydı yapılması için bilgilendirme yapılıp yapılmadığı yönünden iddialar inceleme konusu yapılmıştır.
17) Öncelikle ülkemizde elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı 5809 sayılı Kanun, Elektronik
Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapması gerekmektedir. Ancak cihazın mevzuatta belirtilen süreler içinde kayıt altına alınmaması halinde ise elektronik haberleşme bağlantısı kesilmektedir.
18) Nitekim Yönetmelikte; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının
yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
19) Bu duruma göre özetle; cihaz sahibinin e-Devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden (öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması,) cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurarak belirlenen harç ücretini ödemesi gerekmektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir.
20) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden
alınmaktadır. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin
harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca adı geçen Kanunda anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir.
21) Kurumumuzca yapılan incelemelerde, İMEİ kayıt işlemi için kişinin kimlik bilgilerinin Nüfus
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrolleri ve pasaport ile ilgili hususlar
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kullanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili Ticaret Bakanlığı düzenlemesinin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından teknik alt yapısı üzerinden gerçekleştirilerek bu kontrollerde herhangi bir olumsuzluk olmaması halinde kayıt işlemine sistem üzerinden doğrudan onay verildiği tespit edilmiştir. İlgi işlemler elektronik ortamda gerçekleşmektedir. Bu noktada farklı kurumların yetkisinde bir onay süreci mevcut olup, harç yatırıldığında, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun kendiliğinden İMEİ kaydını tamamlama yetkisi mevcut değildir.
22) İnceleme konusu yapılan somut olaydaki uyuşmazlığın da; harç ödemesi gerçekleştirildikten sonra e-
Devlet sistemi üzerinden IMEI kayıt işleminin tamamlanmamasına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Başvuran ve eşi tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde; yurtdışından 2 adet telefonun ülkemize getirildiği ve 2022 yılı Kasım ayında Vergi Dairesi aracılığı ile güncel harç bedellerinin ödendiği ancak telefonlardan birisinin IMEI kaydı sistemde görüntülenebilirken diğerinin IMEI kaydının bulunmadığı yönünde bilgi verildiği ifadelerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
23) Konuyla ilgili olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından gönderilen cevabi yazıda
ise özetle; yapılan kontrollerde başvurucu ’a ait bireysel başvuru kaydının bulunmadığının tespit edildiği, harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, ’nun cihaz kayıt işlemlerini tamamladığı, başvurucunun ise sonuç adımını tamamlamadığının görüldüğü açıklamalarına yer verilmiştir.
24) Yukarıda da ifade edildiği üzere yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazların (cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar vs.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 365 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Ancak daha önceki aşamaların tamamlanması ve Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi üzerinden harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması ya da kayıt işleminin tamamlanması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İdarece de; IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir sürecin tanımlandığı, bu dört adımın başvuru sahibi tarafından e-Devlet kapısı ekranlarında nihayetlendirilmesi halinde cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı ifade edilerek kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştiği, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumlarının dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği ancak kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olma şartının aradığını ve başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulamanın da
Hazine ve Maliye Bakanlığının sistemleri aracılığı ile yapıldığı, buna onay verilmemesi halinde ise işleme devam edilmediği belirtilmektedir.
25) Mevzuatta belirtilen hükümler gereğince “süre, 3 yılda 1 adet cihaz getirme hakkı, ülkeye giriş- çıkış
yapılması” ile ilgili hususların yerine getirilmesinin yanı sıra IMEI kaydı için güncel harç ödemesinin yapılarak kaydın e-Devlet üzerinden tamamlanması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda kullanım harcı ödemesi, cihaz getirme hakkı, pasaport, kimlik bilgileri de dahil olmak üzere mevzuat kapsamında belirtilen hususlara yönelik aranan kontrollerden geçen/ bilgileri doğrulanan IMEI’ler kayıt altına alınmaktadır. Bu çerçevede başvuranın eşi tarafından her iki telefonun harç ödemesinin yapıldığı, bir telefonun kaydı bulunurken diğer telefonun IMEI kaydının bulunmadığı belirtilmiş olmasına rağmen sadece harç bedelinin ödenmesi ile doğrudan/sistemsel olarak kayıt işleminin yapılmadığı ya da kayıt işleminin tamamlanmadığı, başvurucular tarafından mutlaka e-Devlet üzerinden kayıt işleminin onaylanarak
8 haneli başvuru takip numarasının alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
26) Ayrıca somut uyuşmazlıkta şikayet konusuyla ilgili olarak harç yatırıldıktan sonra kaydı
tamamlaması gerektiği konusunda, bilgilendirme yapılıp yapılmadığı yönünden de inceleme yapılmış olup; idarece e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular sekmesinin”
Yurtdışından Getirilen Cihazlar” başlığı altında (https://tukatici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
vatandaşların bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak “Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış olmuyor mu?” sorusuna cevap olarak “Hayır, E-Devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir… Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla yapıldı ise e-Devlet kayıt sayfasına geri dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. ”yanıtının verildiği ifade edilmiştir.
27) Aşağıdaki görüntüde de yer aldığı üzere bilgilendirme kısmının son maddesinde de harç bedelinin
ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, başvuru numarasının ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği bilgisi bulunmaktadır. (https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kaydet)
28) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; IMEI kayıt işleminde kişinin kimlik bilgilerinin, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin, 3 yılda
1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili düzenlemenin kontrolünün teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği,
28.1) Harç ödemesinin yapılmasının IMEI kaydının tamamlanması için yeterli olmadığı, harç yatırıldıktan
sonra e-Devlet kayıt sayfasındaki onay butonunun basılması ve başvuru numarası alınması gerektiği,
28.2) Ancak somut olayda sistemsel yoğunluk/bilgilendirme eksikliği/idarece resen yapılması gereken
bir işlemin yapılmaması gibi hususların tespit edilemediği, başvuranın eşi tarafından her iki telefonun harç ödemesinin yapılmasına rağmen bir telefonun kaydı bulunurken diğer telefonun IMEI kaydının bulunmadığı belirtilmekle birlikte, eşi ’nun cihaz kayıt işlemlerini tamamladığı, başvurucunun ise sonuç adımını tamamlamadığının görüldüğü, halbuki sadece harç bedelinin ödenmesi ile doğrudan/sistemsel olarak kayıt işleminin yapılmadığı ya da kayıt işleminin tamamlanmadığı, başvurucular tarafından mutlaka e-devlet üzerinden kayıt işleminin onaylanarak
8 sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği ancak kaydı yapılan eşinden
farklı olarak söz konusu süreçlerin tamamlandığına yönelik bir veriye ulaşılamadığından, İdarenin resen kaydı tamamlama yetkisi bulunmadığından ve IMEI kaydının tamamlanarak IMEI kayıt numarası alınması gerektiğine ilişkin bilgilendirme yapıldığından, idarece talebin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi