Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Muğla ili Bodrum ilçesindeki taşınmazların doğal sit alanı statüsü ile ilgilidir. Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı Kooperatifi’nin vekili, müvekkilinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edildiğini, ancak resmi kayıtlarda “II. Derece Doğal Sit Alanı” olarak gösterildiğini belirtmiştir. Bu durum, kooperatifin mülkiyet haklarını kullanmasını engellemekte ve yanıltıcı bilgi verilmesine neden olmaktadır. Başvuran, ilgili kamu kurumlarının hatalı bilgileri düzeltmesini ve bu süreçte sorumlu kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılmasını talep etmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, taşınmazların mevcut durumunun “II. Derece Doğal Sit Alanı” olarak devam ettiğini ve bu statüde bir değişiklik yapılmadığını belirtmiştir. Ayrıca, ilgili idarelerin arşiv verilerinin güncel ve doğru bir şekilde muhafaza edilmesi gerektiği yönünde tavsiyelerde bulunmuştur. Başvuranın taleplerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yönünde bir karar verilmiştir. Bu karar, ilgili kamu kurumlarına tebliğ edilmiştir ve idarelerin bu karar doğrultusunda işlem yapmaları beklenmektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2025/684-S.25.1050

BAŞVURU NO : 2024/9004

KARAR TARİHİ : 21.01.2025

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BODRUM BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Başvuranın, doğal sit alanı ile ilgili talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 23.07.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı Kooperatifi tüzel kişiliğin vekili ’in başvurusunda özetle;

1.1. Mülkiyeti müvekkili Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı Kooperatifine ait Muğla İli

Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazların imar planlarında “Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” olarak belirlenmesine dair plan kararlarının iptali için dava açıldığını, davalarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının taşınmazların “II.

Derece Doğal Sit Alanı” olduğunu bildirerek davayı kaybetmelerine neden olduğunu, müvekkil kooperatifin 19.02.2022 tarihli numaralı CİMER başvurusuna 30.05.2022 tarihinde Mekansal

Planlama Genel Müdürlüğünce ve 27.10.2022 tarihinde Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinde “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edildiğinin

bildirildiğini; ancak III. Derece Doğal Sit Alanlarında konut yapı inşa etme olanakları mümkün iken bu durumun yargı sürecinde bilirkişi, mahkeme ve müvekkile bilgi olarak iletilmediğinden yanıltıldıklarını, bu taşınmazların imar planı kararıyla yapılaşmaya kapatılması sonucunu doğuran plan kararları alınmasına da neden olduğunu, mülkiyetten kaynaklanan hakların kullanmasının engellediğini,

1.2. Ayrıca Bodrum Belediye Başkanlığına 22.01.2024 tarihli dilekçe ile anılan taşınmazın belediye kayıtlarında “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak düzeltilmesi talebi ile başvuruda bulunulduğunu, Bodrum

Belediye Başkanlığınca 11.03.2024 tarihli yazı ile belediye arşiv kayıtlarında anılan taşınmazların II.

Derece Doğal Sit Alanı olarak görüldüğü ve konunun değerlendirilmesi için Muğla Çevre, Şehircilik ve

İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiği yönünde cevaplandığı,

1.3. Aynı taleple 17.01.2024 tarihli dilekçe ile Bakanlığa da başvurulduğunu ve Tabiat Varlıklarını Koruma

Genel Müdürlüğünce 08.02.2024 tarihinde konunun Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl

Müdürlüğüne değerlendirilmesi için gönderildiğini aktararak, İl Müdürlüğünce Bodrum Belediye

Başkanlığı kayıtlarının düzeltilmesi için gereğinin yapılmadığını, sit derecesi ile ilgili kamu kurumları arasında doğru bilgilendirme yapılmadığını, idarelerin bu tutumlarının müvekkilinin zarar görmesine neden olunduğunu, yanıltıcı bilgi verilmesine neden olan sorumlu kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılmasını talep ettiklerini; fakat işlem yapılmadığını,

İddia ve ifade ederek; anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olduğuna ilişkin bilginin Bodrum Belediye Başkanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara bildirilmesi, kurumlardaki hatalı bilginin düzeltilmesi ile sit derecesinin düzeltilmesini engelleyen personelin araştırılarak haklarında kanuni takibin başlatılması için araştırma ve inceleme yapılmasını vekil olarak

Kurumumuzdan talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. sayılı başvuru hakkında Kurumumuz 02.09.2024 tarihli sayılı, 18.11.2024 tarihli sayılı ve 05.12.2024 tarihli sayılı yazılarla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği

Bakanlığı ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün

25.11.2024 tarihli – – sayılı ve 23.12.2024 tarihli – –

sayılı cevabi yazılarında özetle,

2.1. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazların mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile tescil edilen “2. Derece Doğal Sit” alanı sınırları içerisinde yer aldığının tespit edildiği, talep konusu alanı da içeren Dört Mevsimli Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında Bodrum Yarımadası için önerilen Doğal Sit alanlarına ilişkin değerlendirmenin devam ettiği,

2.2. Talebe ilişkin olarak Muğla Çevre, Şehircilik ve iklim Değişikliği İl Müdürlüğü hitaplı 22.10.2024 tarihli sayılı ve 10.09.2024 tarihli sayılı yazılar ile istenen belgelerin 25.11.2024 tarihinde e-posta ile gönderildiği ve yazı ekinde mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı karara ve Muğla İli Bodrum İlçesi Doğal Sit Alanları Paftasına yer verildiği,

2.3. Söz konusu taşınmazların bulunduğu bölgenin II. Derece Doğal Sit Alanı olarak tescil edildiği, sit durumunun değişmemiş olduğu ve halihazırda II. Derece Doğal Sit Alanı statüsünün devam ettiği; imar

durumuna ilişkin olarak ise bahse konu parsellerin (2.9.) ve (2.10) numaralı paragraflarda yer verilen açıklamalara tekrar değinildiği; ayrıca Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca almış oldukları kararlar ile bir yerin doğal sit olmasının uygun olup olmadığının değerlendirildiği, tescil işlemi Bakanlık

Makam Olur’u veya Cumhurbaşkanı Kararı ile gerçekleştiği, anılan taşınmazların sit statülerinde değişiklik yapılmasına yönelik Bakanlık Makam Olur’u veya Cumhurbaşkanı Kararı alınmadığı,

2.4. Mevzu bahis bölge (mülga) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile II. Derece Doğal Sit Alanı olarak tescil edildiği; Tabiat Varlıklarını Koruma Genel

Müdürlüğünün kurulmasıyla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları “mülga” durumuna geldiği, halihazırda Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Komisyonlarının iki farklı birim olarak görev yaptığı; ayrıca mülga kurul tarafından alınan kararların dağıtımının ilgili Koruma Kurulu Bölge Müdürlüğünce yapılmakta olduğundan 2863 sayılı Kanunda yapılan değişiklik öncesinde gerçekleşen bu işlem hakkında iletebilecek görüşlerinin bulunmadığı,

2.5. Doğal Sit Alanlarında güncel koruma statülerinin belirlenmesine yönelik alınan Tabiat Varlıklarını

Koruma Bölge Komisyonu Kararları onaya sunulmak üzere Bakanlıklarına (Tabiat Varlıklarını Koruma

Genel Müdürlüğü) gönderildiği ve tescil süreci tamamlanması ile Resmi Gazete’de ilan edildikten sonra ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtımının yapıldığı,

2.6. Mülga Kurul Kararlarına döneminde (varsa) yapılan itirazların Genel Müdürlüklerinin arşivinde yer almamakta olduğu, Muğla Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü arşivinde yer aldığı; ayrıca konu hakkında Genel Müdürlüklerinin arşivinde yer alan belgelerin yazı ekinde gönderildiği,

2.7. Yazı ekinde İl Müdürlüklerine ve başvurana iletilen 08.02.2024 tarihli sayılı yazı, başvuranın

05.01.2024 tarihli dilekçesi, 19.02.2022 tarihli CİMER başvurusu ve 28.07.2023 tarihli başvuran hitaplı

yazının yer aldığı,

2.8. II. Derece Doğal Sit Alanına ilişkin bilgi, belge ve sit sınırlarının Bakanlıklarının Sit Alanları Yönetim

Sisteminde (SAYS) yer aldığı; ancak veri giriş tarihleri ile ilgili envanter tutulmadığı,

2.9. II. Derece Doğal Sit Alanı tescil işleminin, Kültür ve Turizm Bakanlığınca (mülga) Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Kararıyla ve tescil tarihindeki meri mevzuat çerçevesinde yapıldığı, bahse konu parsellerin; Aydın-Denizli-Muğla Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında

“Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alan” ve “Doğal Sit Alanı” kullanıma isabet ettiği,

2.10. Taşınmazların, Bakanlık Makamının 04.02.2011 tarihli sayılı Olur’u ile onaylanan ve henüz kesinlik kazanmayan Muğla ili Bodrum ilçesi Bitez Mahallesi 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı

Revizyon İlave Nazım ve Uygulama İmar Planı Değişikliğinde “II. Derece Doğal Sit Alanı” ve “Doğal

Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” kullanımında kalmakta olduğu, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı

Plan Hükümlerinin 6.5. maddesinde; “Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar Plan Hükmünde, Doğal ve ekolojik korunacak alanlar, Günübirlik kullanım izni verilmiş olanlar hariç yapılaşmaya açılamaz.

Ancak bu alanlarda 19.06.2007 tarihli ve numaralı ilke kararlarında belirtilen yapılaşmaya yönelik hükümler dışındaki diğer hükümler geçerlidir. Bu alanlarda zorunlu olan teknik altyapı hizmetleri uygulamaları dışında, doğal bitki örtüsü, topografya ve siluet etkisini bozacak ya da cephe tahribatına sebep olacak hiçbir uygulama yapılamaz. Bu alanlar yapılaşmaya açılamaz.” hükmüne yer verildiği,

2.11. II. Derece Doğal Sit Alanı statüsünde bulunan alanlarda izin verilebilecek faaliyetlerin 728 sayılı İlke

Kararında tanımlandığı, yapılacak her türlü uygulama için Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Komisyonundan izin alınması gerektiği,

2.12. Başvuran tarafından yapılan CİMER başvurusuna verilen cevap ile alanda herhangi bir faaliyete müsaade edilmesinin söz konusu olmadığından 2863 sayılı Kanun’un ve koruma mevzuatına aykırılık teşkil eden herhangi bir husus bulunmadığı,

2.13. Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projelerinin ilgili yönetmelik ve Bakanlıklarınca belirlenen

“Doğal Sit Alanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Teknik Esaslar” çerçevesinde icra edildiği,

2.14. Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’in 17 nci maddesi uyarınca yeni sit statüleri değerlendirilmek üzere Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Komisyonu gündemine alındığı, komisyonca alınan karar onaylanmak üzere Genel Müdürlüklerine gönderildiği, yapılan incelemeler sonucunda dosyada teknik hatalar görüldüğünden bahse konu taşınmazların bulunduğu bölgenin yeni sit statülerinin önerildiği tescil dosyasının yeniden değerlendirilmek üzere 03.06.2024 tarihli ve sayılı yazı ile Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl

Müdürlüğüne iade edildiği,

2.15. Yazı ekinde gönderilen Muğla İli Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi

Bodrum Yarımadası Doğal Sit Alanları Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu’nda; Tabiat

Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonunun, 31.01.2014 tarihli ve 28899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 28.11.2013 tarihli ve No.lu İlke Kararı gereği, 01-Bodrum Yarımadası

Doğal Sit Alanları Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu kapsamında araştırma alanı sınırlarının belirlendiği ve 1991-2009 yılları arasında Bodrum Yarımadasında çok sayıda I., II. ve III. derece doğal sit alanı kararları alındığı,

2.16. Korunan alanlar ile ilgili iş ve işlemlerin 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında yapıldığı, talep edilen diğer değerlendirmeler için sürenin kısıtlı olması da göz önünde bulundurularak

Bakanlıklarının Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden görüş alınması, başvuru konusuyla ilgili devam eden veya sonuçlanan dava bulunup bulunmadığı ile ilgili de anılan Genel Müdürlükten bilgi alınması gerektiğinin değerlendirildiği,

3. sayılı başvuru hakkında Kurumumuz 02.09.2024 tarihli ve sayılı yazı ile Muğla

Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Muğla Büyükşehir Belediye

Başkanlığının 24.09.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısında özetle,

3.1. Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazların yaklaşık olarak

Aydın-Muğla-Denizli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında “Tarım arazisi” ve “Doğal Sit Alanı” ve

“Arkeolojik Sit Alanı”nda kaldığı ve Başkanlıklarının plan onama yetki alanı dışında olduğunun tespit edildiği,

3.2. Cumhurbaşkanlığı 1 No.lu Kararnamesi’nin 109 uncu maddesince söz konusu doğal sit alanlarının tescil kararları ile planlamaya esas işlemlerin Bakanlık yetkisinde olduğu ve plan onama yetki alanları dışında kaldığından, tescil kararları ile alt ölçekli planlara ilişkin ayrıntılı bilginin ilgili Bakanlık ve İlçe belediyesinden temin edilmesi gerektiği,

4. sayılı başvuru hakkında Kurumumuz 02.09.2024 tarihli ve sayılı ile 28.11.2024 tarihli ve sayılı yazıları ile Bodrum Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Bodrum Belediye Başkanlığının Kurumumuz evrak birim kayıtlarına 06.12.2024 tarihinde kaydedilen – – sayılı cevabi yazısında özetle,

4.1. Bahse konu taşınmazların, Bakanlık Makamının 18.09.2014 tarihli ve sayılı Olur’u ile onaylanan

İlçe Bitez Koruma Amaçlı 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planında 2. Derece Doğal Sit

Alanı içerisinde Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanda kaldığı, Bitez Mahallesi ada parselin bir kısmının tescilli kültür varlığı korunma alanında kaldığından korunma alanı içerisinde yapılacak işlemlerde KUDEB/Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünden görüş alınması gerektiği,

4.2. Ancak, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 16.02.2023 tarihli ve – – 5 sayılı yazısı ile dava konusu Bakanlık Makamının 04.02.2021 tarihli ve sayılı

Olur’u ile onaylanan Bitez Koruma Amaçlı Revizyon ve İlave 1/5000 ölçekli Nazım ile 1/1000 ölçekli

Uygulama İmar Plan Değişikliğinin Muğla 2. İdare Mahkemesinin 29.09.2022 tarihli / Esas No.lu ve / Karar No.lu kararıyla iptal edildiği ve Bakanlık Makamının 18.09.2014 tarihli ve sayılı

Olur’u ile onaylanan “Muğla İli, Bodrum İlçesi, Bitez Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli

Revizyon ve İlave Nazım ve Uygulama İmar Planı”nın ise 04.02.2021 tarihinde yapılan değişiklikten bu yana yürürlüğü bulunmadığının bildirildiği,

4.3. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 25.04.2024 tarihli ve – – sayılı yazısı ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 13.02.2024 tarihli / Esas

No.lu ve / Karar No.lu kararı ile “… iptal kararının yalnızca davacıya ait parsel yönünden geçerli olacak şekilde işlem yapılmasının uygun olacağı” değerlendirildiğinin bildirildiği, askı süresi içerisinde yapılan itirazların Bakanlık tarafından değerlendirme aşamasında olan “Bakanlık Makamının 04.02.2021 tarihli ve sayılı Olur’u ile onaylanan Bitez Koruma Amaçlı Revizyon ve İlave 1/5000 ölçekli Nazım ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği”nin ve Bakanlık Makamının 18.09.2014 tarihli ve sayılı Olur’u ile onaylanan “Muğla İli, Bodrum İlçesi, Bitez Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli

Revizyon ve İlave Nazım ve Uygulama İmar Planı”nın yürürlükte olup olmadığına ilişkin 23.05.2024 tarihli ve – – sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat

Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne görüş sorulduğu, gelen görüş doğrultusunda iş ve işlemlerin yürütüleceği,

4.4. Mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 04.05.2011 tarihli ve sayılı yazısı ile Bodrum Yarımadası Doğal Sit Alanları sınırları mülga Muğla Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile mülga Bitez Belediye

Başkanlığına tebliğ edildiği, kurul kararı eki sit haritasında bahse konu parsellerin 3. Derece Doğal Sit

Alanında kaldığının görüldüğü,

4.5. Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı Kooperatifinin Belediye Başkanlığının evrak sistemine kayıtlı dilekçesinin Muğla Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğüne hitaben

11.03.2024 tarihli ve sayılı yazı ile iletildiği, Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl

Müdürlüğünün 04.11.2024 tarihli ve sayılı yazı ile “Muğla İli, Bodrum İlçesi, Bitez Mahallesi, Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazlar için sehven 3. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer aldığına ilişkin bilgi verildiği; ancak Müdürlüğümüz arşivinde yapılan incelemede bahsi geçen taşınmazların Mülga Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2021 tarihli

ve sayılı ile kararı ile tescil edilen 2. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir.” şeklinde cevaplandığı,

4.6. Ayrıca; yazı ekinde anılan taşınmazların lokasyonu işaretlenerek Doğal Sit Alanları Haritasına, Muğla

Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 04.05.2011 tarihli ve sayılı yazısına ve yazı eki 29.04.2021 tarihli ve sayılı Kurul kararına yer verildiği,

5. Bodrum Belediye Başkanlığının Kurumumuza iletilen 02.01.2025 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle,

5.1. 06.12.2024 tarihli ve sayılı yazının . sayfa . paragrafında “Mülga Muğla Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 04.05.2011 tarihli ve sayılı yazısı ile Bodrum

Yarımadası Doğal Sit Alanları sınırları mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile mülga Bitez Belediye Başkanlığına tebliğ edilmiş olduğu, kurul kararı eki sit haritasında bahse konu parsellerin 3. Derece Doğal Sit Alanında kaldığı görülmektedir,” ifadesinde sehven 3. Derece Doğal Sit Alanında kaldığının belirtildiği, 06.12.2024 tarihli ve sayılı yazı eki doğal sit alanı haritasında da görüleceği üzere bahse konu parsellerin 2. Derece

Doğal Sit Alanında kaldığı,

6. sayılı başvuru hakkında Kurumumuz 02.09.2024 tarihli ve sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Bodrum Tapu Müdürlüğünün e-posta ile iletilen

09.09.2024 tarihli – – sayılı ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü XVIII:

(Denizli) Bölge Müdürlüğünün 17.09.2024 tarihli – – sayılı yazılarında özetle,

6.1. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi ada ve parsellerin tapu kaydı ve kütük sayfası örneklerinde de görüleceği üzere anılan taşınmazlarda “doğal sit alanında” kaldığına dair bir beyan bulunmadığı,

6.2. Taşınmaza ait 09.09.2024 tarihinde raporlanan tapu kaydına bakıldığında;

6.2.1. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi ada parsele ait tapu kaydı ve kütük sayfalarında

10.01.1989 tarihli ve yevmiye No. ile “İhtiyati Haciz” ve 07.12.1988 tarihli ve yevmiye No. ile

“Haciz: 07.12.1988 Yev: . : Borç: 3,695,632 TL.” şerhlerinin; 15.05.2018 tarihli ve yevmiye No. ile “2565 Sayılı Kanun’un 28. Maddesi Gereği Belirtilen Alan İçerisinde Kalmaktadır.” ve

21.03.2005 tarihli ve yevmiye No. ile “Bakanlar Kurlu Kararı Uyarınca Askeri Yasak Bölgeler ve

Güvenlik Bölgeleri İçerisinde Bulunmaktadır.” beyanlarının bulunduğu,

6.2.2. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi ada parsele ait tapu kaydı ve kütük sayfalarında

15.05.2018 tarihli ve yevmiye No. ile “2565 Sayılı Kanun’un 28. maddesi Gereği Belirtilen Alan

İçerisinde Kalmaktadır.”; 21.03.2005 tarihli ve yevmiye No. ile “Bakanlar Kurlu Kararı Uyarınca

Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri İçerisinde Bulunmaktadır.” beyanlarının, 19.10.1989 tarihli ve yevmiye No. ile “İhtiyati Tedbir” şerhinin ve bila tarihli “ No.lu parsel bu parsel ile No.lu parsel arasında-Müşterektir” beyanının bulunduğu,

6.3. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel sayılı taşınmazlara ait Bodrum Tapu Müdürlüğünce gönderilen tapu kaydı, tapu kütük fotokopileri, tedbir şerhi ve askeri

güvenlik bölgesi şerhine ait evrakların Kurumumuza iletilerek tapu kayıtlarında ve tapu kütüğü fotokopilerinde görüldüğü üzere taşınmazlar üzerinde herhangi bir korunması gerekli kültür varlığı/doğal sit alanı ve benzeri kültür varlığı şerhine rastlanmadığı,

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

7. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

7.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”,

7.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,

7.3. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.”,

7.4. “Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar, bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alır. Bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler kanunla düzenlenir.”,

7.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

7.6. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinde; “…Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,

8. 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 No.lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı

Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

8.1. “Hizmet birimleri” başlıklı 99 uncu maddesinde; “… ı) Tabiat Varlıklarını Koruma Genel

Müdürlüğü, …”,

8.2. “Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü” başlıklı 109 uncu maddesinde; “(1) Tabiat

Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … b) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları belirlemek ve bu alanların sınırlarını tespit ve tescil etmek, yönetmek ve yönetilmesini sağlamak, c) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, özel çevre

koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer alanların kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirlemek ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak, yaptırmak, değiştirmek, onaylamak, uygulamak veya uygulanmasını sağlamak, … e) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerine ilişkin olarak; halihazır haritaları aldırmak, gerekli görülen projeleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak, her türlü araştırma ve inceleme yapmak, yaptırmak, izlemek, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek, kullanım yasağı getirilen alanların kamulaştırma veya benzer yollarla kamunun eline geçirilmesini sağlamak, kontrol ve denetim yapmak, gerekli görülen alanların korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla yatırım yapmak veya ilgili idarelerin yatırım projelerini desteklemek, bu alan ve bölgelerde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunmak, işletmek, işlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara ilişkin insan ve finansman kaynağı sağlamak, …”,

9. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin

Sözleşmeye Ek (1) No.lu Protokol’ün;

“Mülkiyetin korunması” başlıklı 1 inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,

10. 23.05.1982 tarihli ve 8/4788 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 14.02.1983 tarihli ve

17959 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair

Sözleşme’nin;

10.1. “Kültürel ve Doğal Mirasın Tanımları” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu sözleşmenin amaçları bakımından aşağıdakiler “kültürel miras” sayılacaktır: … Sitler: Tarihsel, estetik, etnolojik veya antropolojik bakımlardan istisnai evrensel değeri olan insan ürünü eserler veya doğa ve insanın ortak eserleri ve arkeolojik sitleri kapsayan alanlar.”, 3 üncü maddesinde; “Yukarıda 1. ve 2. maddelerde belirtilen ve kendi toprakları üzerinde bulunan çeşitli varlıkları saptayıp belirlemek bu Sözleşmeye taraf olan her devlete ait bir sorumluluktur.”,

10.2. “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması İçin Hükümetlerarası Komite” başlıklı 11 inci maddesinde; “Bu Sözleşmeye Taraf olan her Devlet, kültürel ve doğal mirasının bir parçasını oluşturan, kendi topraklarında bulunan ve bu maddenin 2. paragrafındaki listeye girmesi uygun olan kültürel varlıklarının bir envanterini, mümkün olan en kısa sürede, “Dünya Kültür Mirası Komitesi”ne sunacaktır.

Nihai addedilmeyecek olan bu envanter söz konusu kültürel varlığın yerini ve önemini gösteren belgeleri ihtiva edecektir. …”,

11. 18.12.1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu’nun;

28 inci maddesinde; “Askeri yasak bölgelere yakınlığı veya diğer stratejik nedenlerle tespit edilecek

bölgelerde yabancıların taşınmaz mal edinemeyeceklerine ve izin alınmadıkça kiralayamayacaklarına, Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.”,

12. 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun;

12.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar şunlardır: a) Tanımlar: … (3) “Sit”; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır. (4) “Koruma”; ve “Korunma”; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında muhafaza, bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirme işlemleri; taşınır kültür varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım ve restorasyon işleridir. (5) “Korunma alanı”; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır. …

(13) (Ek: 08.08.2011-KHK-648/41 md.) “Doğal (tabii) sit”; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır. … İfade eder.”,

12.2. “Tespit ve tescil” başlıklı 7 nci maddesinde; “(Değişik: 17.06.1987-3386/2 md.) (Değişik birinci fıkra: 26.05.2004-5177/26 md.) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır. …”,

12.3. Ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “(Ek: 08.08.2011-KHK-648/51 md.) (1) Taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu

Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlık, Çevre ve Şehircilik

Bakanlığıdır. Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanunda öngörülen diğer iş ve işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere; … Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada (…) …Tabiat Varlıklarını

Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun

Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanır.”,

12.4. Ek 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından

Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge kurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur. …”,

13. 02.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında

Kanunu’nun;

“İzin vermeye yetkili merciler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Soruşturma izni yetkisi a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam, b) (Değişik:06.12.2019-7196/51 md.) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kaymakamlar hakkında vali, c) Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi, d) Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar ve bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında o kuruluşun en üst idari amiri, e) (Değişik:06.12.2019-7196/51 md.) (b) ve (c)

bentlerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan, … h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir, il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında

İçişleri Bakanı, i) İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında

bulundukları ilin valisi, j) Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar ve kamu görevlileri hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali, Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır. Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas alınır. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.”,

14. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;

14.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

14.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yapılan başvurulardan; a)

Belli bir konuyu içermeyenler, b) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olanlar, c) İkinci fıkrada belirtilen şartları taşımayanlar, ç) Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olanlar ile daha önce sonuçlandırılanlar, incelenmez.”,

15. 10.12.1987 tarihli ve 19660 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mülga Korunması Gerekli

Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının Tespit-Tescili Hakkında Yönetmelik’in;

15.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Kanun’nun 3 üncü maddesinde tarif olunan ve 6 ncı maddesinde belirtilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespit tescili ile bu Kanunu değiştiren 3386 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinde belirtilen araştırma, kazı ve sondaj yapılan alanların korunması ve değerlendirilmesini ve 6 ncı maddesinde belirtilen sil alanı ilanı sırasındaki müktesep hakların korunması ile ilgili usulleri, esasları ve kıstasları kapsar.”,

15.2. “Kısaltma ve Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen kısaltma ve tanımlar şunlardır: a) Kısaltmalar: … b) Tanımlar: … “Taşınmaz tabiat varlıkları”; jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup, ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan taşınmazları, …”,

15.3. “Tescil İşlemleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “Tescil kararının ilgili kuruluşlara dağıtımı kararı alan koruma kurullarınca yapılır. Tescil edilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı il merkez ilçesinde bulunuyorsa valilikçe, ilçe sınırları içinde kalıyorsa kaymakamlıkça, tescil kararının valiliğe veya kaymakamlığa tebliğ tarihinden itibaren en geç 3 gün içinde ilan tahtalarına asmak, belediye hoparlörüyle duyurmak ve köy muhtarlığına bildirmek suretiyle ilan edilir. Bu ilana ait tutanak Bakanlığın o ildeki temsilcisine teslim edilir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı il merkez ilçesinde bulunuyorsa valinin, ilçe sınırlan içinde kalıyorsa kaymakamın yazısı üzerine, tapu kütüğünün beyanlar hanesine, korunması gerekli taşınmaz kültür veya tabiat varlığı olduğuna dair kayıt konur.”,

15.4. “Tescil Kaydının Kaldırılması” başlıklı 8 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik hükümlerine göre tescil edilmiş korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tescil kayıtlarının kaldırılması yukarıdaki maddelere uygun olarak yürütülür.”,

16. 18.10.2011 tarihli ve 28088 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Tabiat Varlıklarını Koruma

Komisyonları Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’in;

16.1. “Merkez komisyonunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Merkez Komisyonunun görev ve yetkileri şunlardır: a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ve doğal sit alanlarının korunması ile ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirlemek. … ç) (Değişik: RG-23.08.2013-28744) Bölge komisyonlarınca; tabiat varlıkları, sit alanı tescili, derecelendirilmesi, sit alanı geçiş dönemi koruma esasları, kullanma şartları ve revizyonlarına ilişkin alınan kararlara karşı, diğer kurum ve kuruluşlar ile vatandaşlarca yapılan itirazları değerlendirerek karar almak.”,

16.2. “Bölge komisyonlarının görevleri” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Bölge komisyonları, taşınmaz tabiat varlıkları ve doğal sit alanlarında, Kanun ve ilgili mevzuat ile Merkez Komisyonunun ilke kararları doğrultusunda aşağıdaki görevleri yürütür) Bakanlıkça tespit edilmesi öngörülen tabiat varlıkları veya doğal sit alanlarının esas değerlendirmesini yaparak görüş vermek. … c) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar vermek.”,

16.3. “Merkez komisyonu ve bölge komisyonlarınca alınan kararlar ve dağıtımı” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Merkez Komisyonu ve bölge komisyonları tarafından alınacak kararlar toplantı sonunda başkan ve üyelerce imzalanır, onaya sunulur. (2) Onaylanan kararlardan; Merkez Komisyonu kararları Genel Müdürlük tarafından, bölge komisyonu kararları müdürlük tarafından dağıtılır. (3) Onay makamınca uygun görülmeyen kararlar gerekçesiyle birlikte ilgili komisyona iade edilir.”,

16.4. “Kararlara uyma zorunluluğu” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Onaylanan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler uymak zorundadır. (2) Merkez Komisyonunun ilke kararları

Resmi Gazete’de yayımlanır. (3) Kararlara karşı açılan davalarda, idari yargı tarafından iptal veya yürütmenin durdurulması kararı verilmedikçe bölge komisyonları, davacı ve mecburi dava arkadaşı dışındaki kişilerce yapılan başvuruları değerlendirebilir.”,

16.5. “Merkez komisyonuna yapılacak itirazlar” başlıklı 18 inci maddesinde; “(1) Planlama yetkisi bulunan kamu kurum ve kuruluşları ile valilik ve belediyeler, komisyonlarca alınan tabiat varlıklarının koruma alanları, sit alanı, derecelendirilmesi, sit geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları, koruma amaçlı imar planları ve revizyonlarına ilişkin kararlara karşı altmış gün içerisinde Merkez

Komisyonuna itiraz edebilir. (2) İtiraz yazılarında, itirazda bulunan merciin planlama yetkilerine dair hususlar ile itirazın hukuki gerekçeleri belirtilir. İtiraza ilişkin yazılar, müdürlükçe Genel Müdürlüğe gönderilir. (3) Merkez Komisyonuna yapılan itirazlar sonuçlanıncaya kadar itiraza konu bölge komisyonu kararının uygulanmasına devam edilir. İtiraz sonucu bölge komisyonu kararı Merkez Komisyonu tarafından kaldırılırsa, müdürlükçe kararın dağıtıldığı yerlere yeniden dağıtım yapılır.”,

17. 23.03.2012 tarihli ve 28242 sayılı Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmelik’in;

17.1. “Doğal sit alanlarında yapılacak koruma amaçlı imar planları” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Doğal sit alanlarında yapılacak koruma amaçlı imar planları aşağıdaki ilkeler doğrultusunda hazırlanır. a) (Değişik: RG-06.12.2016-29910) Bir alanın doğal sit alanı olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plan uygulamasını durdurur. Sit alanının etkileşim-geçiş sahası göz önünde bulundurularak varsa çevre düzeni plan kararları ve notları, alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilir ve Bakanlıkça onaylanır. … yapılacak yeniden değerlendirme sonucunda; 1) 1. Derece doğal sit alanı iken Nitelikli Doğal Koruma Alanı ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü kullanım alanı olarak, 2) 2. ve 3. Derece doğal sit alanı iken Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü kullanım alanı olarak,

ilan edilen alanlarda yeni koruma amaçlı imar planları yapılıncaya kadar Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik hükümleri ile yeni statüler için belirlenen ilke kararlarına aykırı olmamak şartıyla yürürlükteki koruma amaçlı imar planları geçerlidir. … e) Bakanlar

Kurulu kararı ile yapı yasağı getirilen alanlar içerisinde Genel Müdürlükçe tespit edilecek alanı kapsayacak şekilde yapı yasağına ilişkin imar planları yapılabilir. f) Koruma amaçlı imar planlarındaki kullanım kararlarının ve yapılaşma koşullarının, alanda tabiat varlıklarına ilişkin varsa biyoçeşitlilik gibi araştırmalar doğrultusunda belirlenmesi esastır. …”,

17.2. “Planların onaylanması” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Korunan alanlarda hazırlanan her tür ve ölçekte planlara ilişkin teklif dosyaları il müdürlüklerine sunulur. Teklif dosyaları, il müdürlüklerince 3194 sayılı İmar Kanunu, ilgili diğer mevzuat ve bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda incelenir. Plan teklif dosyası, varsa eksik bilgi ve belgeler ile düzeltmeler tamamlatılarak, teknik inceleme raporu ile birlikte

Genel Müdürlüğe sunulur. (2) Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilaveten il müdürlüğünce; a) Doğal sit alanlarına ait Koruma Amaçlı İmar Planı teklifleri Bölge Komisyonu kararı ile birlikte, … Genel

Müdürlüğe sunulur.”,

18. 19.07.2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’in;

18.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; … f) Doğal sit: Jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yeraltında veya su altında bulunan korunması gerekli alanları, … p) Korunma alanı: Taşınmaz tabiat varlıklarının muhafazaları veya tabii çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alanı, … bb) Tescil: Yapı yasağı önerilen doğal sit alanı, özel çevre koruma bölgesi, ramsar alanı, milli

park, orman alanı dışında yer alan; tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanlarının (Değişik ibare:

RG-16.3.2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı ile yapı yasağı önerilmeyen doğal sit alanı, tabiat varlığı, orman alanı dışında yer alan sulak alanların Bakan onayı ile belirlenmesi, bu alanların kadastral parsellere işlenmesi ve tapu siciline şerh konulması, cc) Tespit: Doğal sit alanları, Tabiat Varlıkları ve

Özel Çevre Koruma Bölgelerinde, bu Yönetmelikte belirtilen usuller, esaslar ve kriterler doğrultusunda yapılan ve belgelendirilen teknik çalışmayı, … ifade eder.”,

18.2. “Doğal sitlerin tespit ilke ve kriterleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Doğal sit alanları, aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçını ihtiva eden alanlardır. a) Ekosistem işlevlerini sürdürebilecek yeterli büyüklükte olan. b) Tür, genetik, habitat ve ekosistem çeşitliliği açısından önemli biyolojik çeşitlilik değerlerine sahip. c) Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde nesli tehdit ve tehlike altında olan, dar yayılımlı veya endemik türleri barındıran veya bu türlerin yaşamlarının belirli bir dönemini geçirdikleri habitatları içeren. ç) Tehdit altındaki ekosistemlerin veya yok olma tehlikesi altında bulunan türlerin korunması açısından bu türleri temsil etme kabiliyetine sahip. d) Kaynak ve peyzaj bütünlüğünü sağlayan sosyal, kültürel ve rekreasyonel değere sahip. e) İnsan müdahalesinin olmadığı veya sınırlı müdahalenin olduğu doğal yapısını muhafaza edebilen. f) Tipik, doğal, nadir özellikler taşıyan. g) İçerdiği tür ya da habitatları diğer tür ya da habitatlara göre daha ilgi çekici olan. ğ) Hidrolojik-hidrojeolojik açıdan ekolojik önemi bulunan yer üstü ve yeraltı su kaynaklarına sahip. h) Göçmen kuş türlerine ait bir habitatı temsil eden. ı)

Mevcut ve potansiyel habitat tiplerini içine alacak biçimde ekolojik rehabilitasyon veya ekolojik restorasyon çalışmaları ve ıslah yöntemleri ile yeniden kazanılabilen. i) Biyolojik çeşitliliğin uzun vadeli devamlılığını sağlayacak doğal süreçleri ve türleri muhafaza eden.

(2) Doğal sit alanları; kesin korunacak hassas alanlar, nitelikli doğal koruma alanları ve sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları olarak üç kategoriye ayrılır.”,

18.3. “Tespit aşamasında düzenlenecek belgeler” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Tabiat varlığı, doğal sit alanı ve özel çevre koruma bölgelerinin tespiti için asgari aşağıda yer alan bilgi, belge ve dokümanların bulunması aranır. a) Hangi niteliği ve özellikleri sebebi ile tespit edileceğini belgeleyen tespit raporu ve tespit fişi. … d) Varsa kadastral planı ve mülkiyet bilgileri. … (2) Tespit fişi, doğal sit ve tabiat varlıkları için ayrı ayrı hazırlanır. …”,

18.4. “Tespit raporu, tespit fişi ve gerekli belgelerin sunumu” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) İl

Müdürlüğüne iletilen doğal sit alanı ve taşınmaz tabiat varlıklarının koruma statüsü değişikliği veya ilanına ilişkin başvurular Bölge Komisyonunda değerlendirilir. (2) Komisyon alana ilişkin ardışık dört mevsimi kapsayan ekoloji temelli bilimsel araştırma çalışması talep eder. (3) Tabiat Varlıklarını Koruma Şube

Müdürlüğü araştırma raporu kapsamında tespit raporu, tespit fişi hazırlar. (4) Tespit raporu, tespit fişi ile birlikte 3 nüsha olarak hazırlanarak ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü tarafından Bölge

Komisyonuna sunulur. …”,

18.5. “Araştırma ekibinin oluşturulması ve çalışmasına ilişkin usul ve esaslar” başlıklı 16 ıncı maddesinde; “(1) Mevcut ve potansiyel tabiat varlığı ve doğal sit alanı araştırma çalışmalarını gerçekleştirmek üzere Bakanlıkça araştırma ekibi oluşturulur. … ç) Araştırma ekibi tespit raporunu Genel

Müdürlük ve ilgili İl Müdürlüğüne teslim eder. (2) İl Müdürlüğü araştırma raporu kapsamında tespit raporu hazırlayarak Bölge Komisyonuna sunar.”,

18.6. “Doğal sit alanları ve tabiat varlıklarının tesciline, ilanına ve itirazlara ilişkin usul ve esaslar” başlıklı 17 nci maddesinde; “… Tespit edilen ve değerlendirilmek üzere Bölge Komisyonuna sunulan

Tespit Raporu Bölge Komisyonunda değerlendirilir. Değerlendirme sonucu tescil kararı alınmış ise üç suret olarak sunulan karar örneği, bir sureti İl Müdürlüğünde kalmak üzere diğer suretleri Genel

Müdürlüğe gönderilir. b) Genel Müdürlük tarafından incelenen Bölge Komisyonu Kararında eksiklik veya hata görülmesi halinde yeniden değerlendirilmek üzere İl Müdürlüğüne gönderilir. İl Müdürlüğü tarafından tekrar Bölge Komisyonuna sunulur. Alınan komisyon kararı Genel Müdürlüğe iletilir. c) Genel

Müdürlük Bakan onayı alınmak üzere kararı Bakanlık Makamına gönderir. ç) Eğer kararda yapı yasağı

var ise; Bakanın teklifi ile (Değişik ibare: RG-16.03.2020-31070) Cumhurbaşkanına sunulur. d) (Değişik:

RG-27.10.2017- 30223) Bakan onayı veya (Değişik ibare: RG-16.03.2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı alınması ile tescil işlemi tamamlanmış olur. Tescil işlemi tamamlanamayan durumlarda söz konusu alanın

mevcut durumu devam eder. … f) Kararın dağıtımı ilgili İl Müdürlüğü tarafından yapılır. … ğ) (Değişik:

RG-27.10.2017- 30223) Tescil edilen doğal sit alanı veya tabiat varlığı İl Müdürlüğünün yazısı üzerine, tapu kütüğünün beyanlar hanesine “Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas Alan”, “Doğal Sit-Nitelikli Doğal

Koruma Alanı” ve “Doğal Sit-Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” veya tabiat varlığı olduğuna dair kayıt konur. h) Tescil kaydının kaldırılması bu Yönetmeliğe uygun olarak yürütülür. …”,

18.7. Geçici 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce herhangi bir korunan alan statüsü verilmiş alanların koruma statüsü, bu Yönetmelik gereğince yeniden değerlendirme yapılıncaya kadar devam ettirilir. Bu alanlara ilişkin yürürlükteki koruma amaçlı imar planları geçerlidir.”,

18.8. Geçici 3 üncü maddesinde; “(Ek madde: 19.02.2013-28564 S. R.G. Yön./4. md.) (1) 644 sayılı

Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 6 ncı maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığından

Bakanlığa devredilen mevcut doğal sit alanlarının güncel durumu ön değerlendirme raporuna göre belirlenir. Doğal sit özelliği taşımayan alanların statüsünün iptali; doğal sit özelliği taşıdığı belirlenen

alanların ise ardışık en az dört mevsimi kapsayacak ekolojik temelli bilimsel araştırma sonucuna göre koruma statüsünün devamı, yeni statü tesisi veya iptali önerilir.”,

19. 02.05.2013 tarihli 28635 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tabiat Varlıkları ve Doğal Sit

Alanları ile Özel Çevre Koruma Bölgelerinde Bulunan Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki

Yerlerin İdaresi Hakkında Yönetmelik’in;

19.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(Değişik: RG-23.06.2018-30457) (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sınırları kesin olarak belirlenmiş olan tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinde yer alan; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması, ön izin verilmesi, kullanma izni verilmesi, ecrimisil, tahsis, işletilmesi, işlettirilmesi ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

19.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, sınırları kesin olarak belirlenmiş olan tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinde yer alan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsar.”,

20. 28.11.2013 tarihli ve 56 karar numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu İlke

Kararında;

“Ön Değerlendirme Raporları ve Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporlarının, Doğal Sit Alanlarının

Değerlendirilmesine İlişkin Teknik Esaslara uygun olarak hazırlanması, Araştırma alanı sınırlarının ise; a) Ekolojik değerlendirmelerde, kritik tür veya türler ile habitatların, ekosistemin mevcut durumu bir bütün olarak irdelenmeli, alanın sınırları ise, kritik türlerin yayılım sınırları da dikkate alınarak (alansal ve zamansal boyutta) belirlenmesi, b) Alanın konumu, büyüklüğü ve doğal ve yapay eşiklerle ilişkisi ve ayırıcı unsurlar otoban, karayolu, tren yolu, kanal, coğrafi sınırlar (sırt, tepe, orman sınırı, nehir, göl, deniz) vb. göz önüne alınarak belirlenmesi, c) Öncelikle varsa güncel hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri ile daha önceden elde edilmiş envanter bilgilerinden faydalanılarak, alanda mutlak korunması gereken tür ve habitatlar var ise bunların yayılım alanları, ekolojik koridorlar ve yaşayan popülasyonları barındıracak yeterli büyüklüğü dikkate alınarak belirlenmesi, d) Alanda var olan herhangi bir organizmanın beslenme, yuvalama ve üreme gibi yaşamsal faaliyetlerini sürdürdüğü alanların bütünlük durumunun dikkate alınarak belirlenmesi, e) Jeolojik ve jeomorfolojik açıdan istisnai ve ilginç özellik barındırması halinde ise kaynak değerin sınırları dikkate alınarak belirlenmesi, Hazırlanan ve hazırlanacak olan Ön Değerlendirme Raporu ve

Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu alan sınırlarının, alanda bulunan diğer koruma statüleri de dikkate alınarak yukarıdaki hususlar çerçevesinde değerlendirilmesi”,

21. 11.07.2007 tarihli ve 26579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 19.06.2007 tarihli ve 728 Karar

Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma

Ve Kullanma Koşulları ile İlgili İlke Kararında;

“Bu alanlarda yapılacak tespit çalışmalarında, alanın özelliğine göre ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınması esastır.

1- I. Derece Doğal (Tabii) Sit: Bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka korunması gerekli

olan, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alanlardır. Bu alanlarda, bitki örtüsü, topografya, siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir eylemde bulunulamayacağına, ancak; …

2- II. Derece Doğal (Tabii) Sit: Doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yanında kamu yararı göz önüne alınarak kullanıma açılabilecek alanlardır. Bu alanlarda, turizm yatırım ve turizm işletme belgeli turistik tesisler ile hizmete yönelik yapılar dışında herhangi bir yapılaşmaya gidilemeyeceğine, …

3- III. Derece Doğal (Tabii) Sit: Doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yolunda, yörenin potansiyeli ve kullanım özelliği de göz önünde tutularak konut kullanımına da açılabilecek alanlardır. …”,

22. 28.07.2013 tarihli ve 28721 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21.05.2013 tarihli ve 47 Karar

Numaralı İlke Kararında;

“Doğal sit alanlarında Devletin güvenlik ve emniyeti için zaruret arz eden yapılarla ilgili hususların değerlendirilmesi sonucunda; Doğal Sit Alanlarında Devletin güvenlik ve emniyeti için zaruret arz eden; harekat, savunma ve hudut güvenliğine yönelik yapılar ile karakol, nöbetçi kulübesi, gözetleme kulesi, sığınak, radar istasyonları gibi yapıların Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının kararıyla yapılabileceğine karar verildi.”,

23. 20.07.2022 tarihli ve 31898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01.07.2022 tarihli ve 113 Karar

Numaralı Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları İlke Kararında;

“2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 19.07.2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair

Yönetmelik çerçevesinde; kesin korunacak hassas alanlar ve nitelikli doğal koruma alanları ile sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları olarak tescil edilen doğal sit alanları için koruma ve kullanma koşulları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.”,

24. 28.02.2017 tarihli ve 2296 sayılı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 2017/02

Numaralı Genelgesi’nin;

24.1. 15 inci maddesinde; “TVK Bölge Komisyonu kararları yazılırken; kararın ilgi bölümünde karara esas olacak yazışmalar belirtilir, değerlendirmeye esas olan talep açıkça yazılır, kararlarda taşınmazın sit derecesi, koruma statüsü ve mülkiyet durumu izah edilir. Konu ile ilgili varsa önceki ilke kararları, Mülga

Kurul kararları, TVK Bölge Komisyonu karaları ve yargı kararları belirtilir, yürüklükteki kanun, yönetmelik ve ilke kararlarına atıfta bulunarak, dayanakları ve bilimsel gerekçeleri ile birlikte açık ve anlaşılır biçimde yazılır”,

24.2. 16 ncı maddesinde; “Doğal sit alanlarında yapılan imar uygulamaları ve talebe bağlı olarak yapılan cins tashihi gerektiren işlemler ile yüzölçümü değiştiren (yola terk, yoldan ihdas, ifraz, tevhid ve benzeri)

işlemler, TVK Bölge Komisyonundan izin alınmaksızın meri mevzuat çerçevesinde incelenerek doğrudan ilgili İl Müdürlüğünce sonuçlandırılacaktır.”,

24.3. 18 inci maddesinde; “Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmeliğin 5/a maddesinde belirtilen yürüklükteki koruma amaçlı imar planları, Korunan Alanların Tespit Tescil ve Onayına İlişkin

Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik hükümleri ile yeni statüler için belirlenen ilke kararlarına uygunluğu açısından komisyonca değerlendirilir.”,

24.4. 20 inci maddesinde; “Onaylanan kararlar Komisyonun bulunduğu İl Müdürlüğü tarafından ilgili kurum, kuruluş ve kişilere bildirilir.”,

24.5. 21 inci maddesinde; “TVK Bölge Komisyonlarınca alınan karar altmış gün içerisinde kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar Genel Müdürlükçe değindirilir. Gerekli görüldüğü takdirde TVK Merkez Komisyonu gündemine alınır. Bu itirazlar TVK Merkez Komisyonunca incelenir ve karar bağlanır. Bölge Komisyonu kararı Merkez Komisyonu tarafından kaldırılırsa, İl

Müdürlüğünce kararın dağıtıldığı yerlere yeniden dağıtım yapılır.”,

24.6. 22 nci maddesinde; “Kararlara ilişkin dosyalar il, ilçe, köy, mahalle, mevkii, pafta, ada, parsel gibi veriler dikkate alınarak hazırlanır. Onaylanan kararların veri girişleri …. Sit Alanları Yönetim Sistemine…

bölge komisyonlarının bulunduğu İl Müdürlüğü tarafından karar onayını takiben bir hafta içinde yapılır.”,

25. 13.09.2019 tarihli ve 2972508 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi

Başkanlığı’nın 2019/8 (1802) Numaralı Genelgesi’nin;

25.1. “Tabiat Varlığı ve Doğal Sit Alanlarına Belirtme Yapılması” başlıklı 2 nci maddesinde; “2863 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinin beşinci fıkrası gereğince taşınmazın beyanlar sütununa belirtme yapılabilmesi için söz konusu taşınmazların kadastral bilgileri (köy-mahalle adı ve pafta-ada-parsel ve numaraları) ile birlikte tapu müdürlüğüne gönderilmesi gerekir. …”,

25.1.1. “Tabiat Varlığı ve Doğal Sit Alanlarına Belirtme Yapılması” başlıklı 2 nci maddesinin (a)

bendinde; “Tabiat varlığı ve doğal sit alanları kadastral haritalar üzerinde belirlenmiş ise bu bilgiler, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile Genel Müdürlüğümüz arasında düzenlenecek protokol kapsamında çevre ve şehircilik il müdürlükleri ile kadasrto müdürlüklerince ortaklaşa belirlenir. Protokol yapılmamışsa, çevre ve şehircilik il müdürlüğünce talep edilmesi ve belirlenen tabiat varlıkları ve doğal sitlerin kroki ve koordinatlarının (ED-50 koordinat sisteminde 3 derecelik dilim orta meridyenine veya

TUREF koordinat sisteminde) niteliği de belirtilmek suretiyle kadastro müdürlüğüne gönderilmesi halinde il, ,ilçe, köy/mahalle adı, pafta, ada ve parsel numaraları, parselin bir bölümünün veya tamamının sit içinde veya telcilsiz alanda kaldığı bilgilerini içeren liste kadastro müdürlüğünce çevre ve şehircilik il müdürlüğüne gönderilir.”,

25.1.2. “Tabiat Varlığı ve Doğal Sit Alanlarına Belirtme Yapılması” başlıklı 2 nci maddesinin (b)

bendinde; “19.07.2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 17 nci maddesinin (ğ) bendi gereğince, çevre ve şehircilik il müdürlüğünün yazısı ile üzerinde tabiat varlığının veya kesin yapılanma yasağı olup olmadığı da bildirilen doğal sit alanının bulunduğu taşınmazların tapu sicilinin beyanlar sütununa, varsa kesin yapılanma yasağı da belirtilerek, söz konusu yazı gereğince “Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas

Alanlardır”, “Doğal Sit-Nitelikli Doğal Koruma Alanıdır” ve “Doğal Sit”Sürdürülebilir Koruma ve

Kontrollü Kullanım Alanıdır” veya “Tabiat Varlığıdır” şeklinde belirtme konulur. …”,

25.2. “Diğer İdarelerin Yetkili Olduğu Durumlar” başlığında C) maddesinde; “2863 sayılı Kanun kapsamında kültür varlıklarını koruma bölge kurulu müdürlüklerine, koruma, uygulamam ve denetim büroları ile çevre ve şehircilik il müdürlüklerine (tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonları) verilen görev ve yetkiler, özel kanunları (7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunu vb.) gereğince başka idareler verilmişse, bu yeki ve görevler ilgili idarelerince yürütülür.”,

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ERTUNÇ ERKAN BALTA’NIN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

26. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde; başvuranın, anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olduğuna ilişkin bilginin Bodrum Belediye Başkanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara bildirilmesiyle kurumlardaki hatalı bilginin düzeltilmesi talebinin

Reddine; anılan taşınmazlar ile ilgili alınan ve geçerliliği devam eden kurul kararlarıyla ilgili şerh/beyan/belirtmelerin yapılması, ilgili şerh/beyan/belirtme yapılmamasından sorumlu olduğu anlaşılan personel(ler)e dair değerlendirmenin ilgili idarelerce yapılması yönünde; ayrıca korunan alanların tespit, tescil, onay sürecine ilişkin arşiv verilerinin doğru, sağlıklı, güvenilir ve kronolojik muhafaza edilmesi ile aktif izlemenin yapılarak güncel verilere ulaşılması yönünde ilgili idarelere Tavsiyede bulunulmasına dair

“Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

27. Başvuran vekili özetle, mülkiyeti müvekkili Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı

Kooperatifine ait Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olduğuna ilişkin bilginin Bodrum Belediye Başkanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara bildirilmesi, kurumlardaki hatalı bilginin düzeltilmesi ve sit derecesinin düzeltilmesini engelleyen personelin araştırılarak haklarında kanuni takibin başlatılması için araştırma ve inceleme yapılmasını vekil olarak Kurumumuzdan talep etmektedir.

28. Başvuru konusu iddialar ve talep hakkında dosya muhteviyatına sunulan evraklar çerçevesinde incelenmiş olup başvuruya konu Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada

ve parsel numaralı taşınmazlara dair özetle:

29. Taşınmazların 23.02.1987 tarihinde Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı Kooperatifi tarafından edinim sağlandığı, 11.11.2013 tarihli ve yevmiye numarası ile 3402 sayılı Kanun’un 22/A maddesi gereğince yenilemenin tescili yapıldığı, malikin halihazırda Sınırlı Sorumlu Arsa ve

Konut Yapı Kooperatifinin olduğu; anılan taşınmazın ediniminden sonraki bir tarih olan 2011 yılında

Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca kurul kararı alındığı anlaşılmaktadır.

30. Bodrum Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün 09.09.2024 tarihli ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

XVIII: (Denizli) Bölge Müdürlüğünün 17.09.2024 tarihli cevabi yazıları ve eklerinden anılan taşınmazlar üzerinde korunması gerekli kültür varlığı, doğal sit alanı ve benzeri kültür varlığı, doğal sit alanında kaldığına dair bir beyan/şerh bulunmadığı; ancak 2018 yılına ait “2565 Sayılı Kanun’un 28 inci Maddesi

Gereği Belirtilen Alan İçerisinde Kalmaktadır.” ve 2005 yılına ait “Bakanlar Kurlu Kararı Uyarınca

Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri İçerisinde Bulunmaktadır.” şeklinde şerh/beyanın bulunduğu görülmektedir.

31. Başvuranın,

31.1. 19.02.2022 tarihli numaralı CİMER başvurusunda; Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez

Beldesi Balcılar Mevki pafta ( ada), – parsellerin ( – ) Aydın Muğla Denizli 1/100.000’lik

ÇDP planında mesnetsiz doğal ve ekolojik yapısı korunacak alan içerisinde kaldığı belirtilerek mağduriyetlerinin giderilmesi yönünde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından 30.01.2015 tarihli dilekçe ile talepte bulunduklarını; buna istinaden “Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına

İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik” ve “Doğal Sit Alanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Teknik

Esaslar” doğrultusunda Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından doğal sit alanlarının yeniden değerlendirilmesi amacıyla, “Muğla ili Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma

Projesi”ne 15.09.2014 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında başlanıldığına dair cevap verildiğini ileterek 09.03.2011 tarihinde onaylanan Aydın Muğla Denizli 1/100.000’lik ÇDP planında tapulu arazilerinin üzerine konulan ekolojik ibaresinin araştırma raporu olmadan konulduğunu ve ibarenin kaldırılması için yapılan müracaatlarının üzerinden yedi yıl geçtiğini belirterek araştırma raporunun ve rapor neticesinin taraflarına iletilmesini talep ettikleri,

31.2. Anılan CİMER başvurusuna Mekansal Stratejiler ve Çevre Düzeni Planları Dairesi Başkanlığınca

30.05.2024 tarihinde “… konuya ilişkin olarak 01.07.2015 tarihli ve 2176 sayılı yazı ile görüş iletildiği,

görüşe eklenecek yeni husus bulunmadığı, konuya ilişkin Danıştay 6. Dairede / ve /

Esas No. ile kayden açılan davalarda yargılama sürecinin devam ettiği … ”; 27.10.2022 tarihinde ise Tabiat

Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü Harita ve Kamulaştırma Daire Başkanlığınca “… Muğla İli Bodrum

İlçesi Bitez Beldesi Balcılar Mevki pafta ada, ve parsellerin 29.04.2011 tarihinde III. Derece

Doğal Sit Alanı olarak tescil edildiği, sit alanlarının yeniden değerlendirilmesine ilişkin Bakanlıkça yürütülen ekolojik temelli bilimsel çalışmasının devam ettiği …”ne dair cevap verildiği,

31.3. 05.07.2023 tarihli ve sayılı Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne,

III. Derece Doğal Sit statüsünde yer alan Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi ada ve parsel numaralı

taşınmazların, Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporuna göre belirlenen yeni sit derecelendirmesine göre statüsü hakkında bilgi verilmesi talebi ile başvurduğu; başvurusuna 28.07.2023 tarihli ve sayılı yazı ile “… bahsi geçen taşınmazlar Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projeleri Sonuç Raporuna istinaden Müdürlüğümüzce değerlendirme aşamasında olup talebinize ilişkin bilgi, öneri doğal sit statülerinin Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, tescil işlemlerinin Bakanlığımız Tabiat Vardıklarını Koruna Genel Müdürlüğünce tamamlanması neticesinde internet sayfamız üzerinden duyurulacaktır.” şeklinde cevap verildiği,

31.4. 05.01.2024 tarihli dilekçe ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına; “… 19.02.2022 tarihli ve sayılı dilekçesine Muğla İli, Bodrum İlçesi, Bitez Beldesi, – – – – – pafta, ada, ve parsel sayılı taşınmazlarda 29.04.2011 tarihinde “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescillendiğinin bildirildiği; taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olduğuna ilişkin bilginin saklanarak yargı organlarını nezdinde görülen davalarda arsaların “II. Derece

Doğal Sit Alanı” olduğu bilgisinin verildiği; ayrıca Danıştay Altıncı Dairesinin 12.10.2016 tarihli

/ Esas No.lu ve / Karar No.lu kararın “II. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edildiği bilgisi üzerine karar verildiği; taşınmazlar üzerinde mülkiyet haklarını kullanamadıklarını, doğru bilginin ilgili kurumlara iletilmediğinden, ilgili kurumlarca “II. Derece Doğal Sit Alanı” olduğu ileri sürülerek işlem tesis edildiği, bu durumun kooperatif üyelerinin de mağduriyet yaşamasına nedenleri ile sit derece bilgisinin düzeltilmesi, anılan taşınmazlara dair doğal sit statülerinin, tescilinin yapılarak ilan edilmesi, sit derece bilgisinin düzeltilmesini engelleyen personeller hakkında kanuni takip başlatılmasını ve 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit Alanı” olan taşınmazların “II. Derece Doğal Sit Alanı” olarak gösterilmesi nedeni ile 12.000.000 Türk Lirası maddi ve 12.000.000 manevi zararın tazmin edilmesi”nin talebi ile başvurduğu,

31.5. 17.01.2024 tarihli dilekçe ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına; anılan taşınmazların mevcut sit statüsü hakkında tereddüt bulunduğundan söz konusu parsellerin Sürdürülebilir Koruma ve

Kontrollü Kullanım Alanı olarak tescili talebi ile başvurduğu; başvurusuna Tabiat Varlıklarını Koruma

Genel Müdürlüğünce 08.02.2024 tarihli ve – – sayılı yazı ile Muğla İli Bodrum

İlçesinde bulunan Doğal Sit Alanlarının güncel koruma statüsü Korunan Alanların Tespit, Tescil ve

Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan hükümleri uyarınca

Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi sonuç raporlarına göre yeniden değerlendirileceği ve çalışmaların devam ettiği, doğal sit alanları ve tabiat varlıkları hakkında tüm kurul/komisyon kararları, kararlarda belirlenen sınır verilerine ilişkin bilgi belgelerin anılan Yönetmeliğin 17 nci maddesi kapsamında

İl Müdürlüğü arşivinde yer aldığı ve mevcut sit statüsü hakkında nihai değerlendirmenin il Müdürlüğünce yapılması için bilgi verildiği,

31.6. Ayrıca; 05.01.2024 tarihli dilekçe ile belediye sınırları dahilinde bulunan anılan taşınmazların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 29.04.2011 tarihinde “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edilmesine karşın taşınmazların kayıtlarında “II. Derece Doğal Sit Alanı” olarak göründüğünden taşınmazlar üzerinde mülkiyet haklarını kullanamadıklarını belirterek mağduriyetlerinin giderilmesi için kanuni statünün “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak düzeltilmesi talebi ile Bitez Belediye

Başkanlığına da başvuruda bulunulduğu,

31.7. Diğer taraftan, başvuranın 22.01.2024 tarihli dilekçe ile Bodrum Belediye Başkanlığına; anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinde “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edilmesine rağmen Belediye kayıtlarında “II. Derece Sit Alanı” olarak görüldüğünden taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkını kullanamadıklarını belirterek mağduriyetlerinin giderilmesi için doğal sit alanı statüsünün “III. Derece

Doğal Sit Alanı” olarak düzeltilmesi talebi ile başvuruda bulunduğu,

31.8. 22.01.2024 tarihli başvurusuna 11.03.2024 tarihli ve – – sayılı yazı ile anılan parsellerin Bakanlık Makamının 18.09.2014 tarihli ve sayılı Olur’u ile onaylanan İlçe Bitez

Koruma Amaçlı 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planında II. Derece Doğal Sit Alanı içerisinde Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanda kalırken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği

Bakanlığı Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğünün 14.02.2023 tarihli sayılı yazısında “Söz konusu planının 04.02.2021 tarihinde yapılan değişiklikten bu yana yürürlüğü bulunmadığı ve Muğla İli

Bodrum İçesi Bitez Mahallesinde, 23.03.2012 tarihli 28242 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmelik” ile 03.01.2017 tarihli 2017/1 sayılı

“Korunan Alanlarda Yapılacak İmar Planı Teklifi Usul ve Esaslarına Dair Genelge” hükümleri doğrultusunda Belediyelerince Revizyon Planı teklifi hazırlanması ve Bakanlığa sunulması gerektiği” bilgisinin iletildiği; ayrıca Belediye arşivinde yapılan incelemede mülga Muğla Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Kurulunun 29.04.2011 tarihli bila sayılı kararı eki Muğla İli Bodrum İlçesi Doğal Sit

Alanları Paftasında II. Derece Doğal Sit Alanında kaldığı, ancak söz konusu parsellerin, tapu kaydı beyanlar hanesinde doğal sit alanına ilişkin herhangi bir beyan bulunmadığı ile Belediyelerince yapılacak uygulamalarda hataya mahal vermemek adına talebin İl Müdürlüğünce değerlendirilmesi hususunda iletildiği yönünde cevap verildiği, görülmektedir.

32. Öte yandan anılan taşınmazlara ilişkin;

32.1. Danıştay Altıncı Dairesinde / Esas No.lu ve / Karar No.lu, Muğla İli Bodrum

İlçesi Bitez Beldesi – – – – – pafta, ada, ve parsel numaralı taşınmazların “Doğal ve

Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” kapsamında değerlendirilmesine ilişkin 09.03.2011 onay tarihli

Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu ile 25.03.2014 tarihinde onaylanan Muğla-Bodrum-Bitez Beldesi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı İlave ve Revizyon

Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planının taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle dava açıldığı ve 12.10.2016 tarihinde davanın reddi yönünde karar verildiği,

32.2. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda / Esas No.lu ve / Karar No. ile Danıştay

Altıncı Dairesinin 12.10.2016 tarihli ve E. / , K. / sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması isteminin görüldüğü ve davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilerek Danıştay Altıncı Dairesinin davanın reddine ilişkin temyize konu 12/10/2016 tarih ve

E. / , K. / numaralı kararının 09.03.2011 onay tarihli Aydın-Muğla-Denizli Planlama

Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonunun davacı taşınmazlarına yönelik kısmının onanmasına; 25.03.2014 tarihinde onaylanan Muğla-Bodrum-Bitez beldesi, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı

İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İlave ve Revizyon Uygulama İmar

Planının davacı taşınmazlarına yönelik kısmının bozulması yönünde karar verildiği,

32.3. Danıştay Altıncı Dairesinde / Esas No.lu ve / Karar No. ile anılan taşınmazların

“Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” olarak belirlenmesine dair mülga Çevre ve Orman

Bakanlığının 09.03.2011 tarihli işlemiyle onaylanan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 25.03.2014 tarihli işlemiyle onaylanan Muğla-Bodrum-Bitez Beldesine ait 1/5000 ölçekli koruma amaçlı ilave ve revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı ilave ve revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle dava açıldığı ve 27.06.2022 tarihinde dava konusu imar planları yönünden davanın reddedilmesi yönünde karar verildiği; ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca / Esas No.lu ve / Karar No. ile

Danıştay Altıncı Dairesinin 27.06.2022 tarihli ve / Esas No.lu / Karar No.lu kararının temyizen incelenerek bozulması istemine dair 24.05.2023 tarihinde temyiz isteminin reddi, davanın belirtilen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 27.06.2022 tarihli ve

E. / , K. / numaralı kararının onanması yönünde karar verildiği, anlaşılmaktadır.

33. Diğer taraftan; Doğal Sit Alanlarında güncel koruma statülerinin belirlenmesine yönelik alınan Tabiat

Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu Kararlarının onaya sunulmak üzere Tabiat

Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne gönderildiği, tescil süreci tamamlanması ile Resmi Gazete’de ilan edildikten sonra ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtımının yapıldığı anlaşılmakla birlikte 29.04.2011 karar tarihli ve No.lu kurul kararının mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca alındığı ve 04.05.2011 tarihli ve sayılı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu

Müdürlüğünün yazısı ile gereği için Muğla Valiliğine (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) (İl Özel İdaresi

Genel Sekreterliği), Bodrum Kaymakamlığına (Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi Müdürlüğüne), (Tapu

Sicil Müdürlüğü) (Kadastro Şefliği), Bodrum Belediye Başkanlığına, Yalı Belediye Başkanlığına, Göltürkbükü Belediye Başkanlığına, Gündoğan Belediye Başkanlığına, Yalıkavak Belediye Başkanlığına, Gümüşlük Belediye Başkanlığına, Turgutreis Belediye Başkanlığına, Ortakent-Yahşi Belediye

Başkanlığına, Konacık Belediye Başkanlığına ve Bitez Belediye Başkanlığına dağıtım yapıldığı; dağıtım yapılan ekler arasında “Karar örneği (11 adet), sit haritası ve CD (sayısal sit haritası)” yer aldığı görülmektedir ki anılan kurul kararının sayısal sit haritası ile birlikte ilgili tapu müdürlüğüne ve ilgili belediyelere iletildiği görülmektedir.

34. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 25.11.2024 tarihli cevabi yazı, eklerinden;

34.1. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurullarının “mülga” durumuna geldiği, Kültür

Varlıklarını Koruma Bölge Kurullarının ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının iki farklı birim olarak görev yaptığı; ayrıca Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca alınan kararlar ile bir yerin doğal sit olmasına uygunluk durumunun değerlendirilerek doğal sit alanlarında güncel koruma statülerinin belirlenmesine yönelik Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca alınan kararlar onaya sunulmak üzere Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne gönderildiği ve tescil işleminin Bakanlık

Makam Olur’u veya Cumhurbaşkanı Kararı ile gerçekleştirildiği, tescil süreci tamamlanması ile Resmi

Gazete’de ilan edildikten sonra ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtımının yapıldığı,

34.2. Anılan taşınmazların Mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun

29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile tescil edilen II. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer

aldığı ve anılan kararın kaldırılmasına dair bir karar alınmadığı, II. Derece Doğal Sit Alanı statüsünün devam ettiği ve sit statülerinde değişiklik yapılmasına yönelik Bakanlık Makam Olur’u veya

Cumhurbaşkanı Kararı alınmadığı,

34.3. Talep konusu alanı da içeren Dört Mevsimli Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında

Bodrum yarımadası için önerilen Doğal Sit Alanlarına ilişkin değerlendirmenin devam ettiği; ancak

Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projeleri ilgili yönetmelik ve Bakanlıklarınca belirlenen “Doğal Sit

Alanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Teknik esaslar” çerçevesinde icra edildiği, Korunan Alanların

Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’in 17 nci maddesi uyarınca yeni sit statüleri değerlendirilmek üzere Genel Müdürlükçe 03.06.2024 tarihinde Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim

Değişikliği İl Müdürlüğüne iade edildiği ve tescil dosyasının yeniden değerlendirildiği,

34.4. Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu’nun biyoçeşitlilik, jeolojik, jeomorfolojik, hidrojeolojik ve peyzaj değerleri açısından yapılan tespitler sonucu ortaya konulan rapor olarak tanımlandığı anlaşılmakla birlikte (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Doğal Sit Alanlarının

Değerlendirilmesine İlişkin Teknik Esaslar, s.3. Erişim Tarihi:13.12.2024.) anlaşılmakla birlikte 2016 yılında hazırlanan “Muğla İli Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi/01Bodrum Yarımadası Doğal Sit Alanları Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu”’na bakıldığında; Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonunun, 31.01.2014 tarihli ve 28899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 28.11.2013 tarihli ve No.lu İlke Kararı gereği, 01-Bodrum Yarımadası

Doğal Sit Alanları Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu kapsamında araştırma alanı sınırı belirlendiği; sit alanının, ülke koordinat sisteminde = – ve = – koordinatları arasında kaldığı, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 1991-2009 yılları arasında Bodrum Yarımadasında çok sayıda I., II. ve III. derece doğal sit alanı kararları aldığı,

34.5. 29.04.2011 karar tarihli ve karar No.lu Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge

Kurulunca “.. kararımız eki haritada sınırlarının belirlendiği şeklide söz konusu alanların I., II. ve III.

Derece Doğal Sit olarak tesciline karar verildi.” şeklinde karar alındığı, karar eki Doğal Sit Alanlarını

Gösterir Pafta Haritası lejant anahtarında ise “turkuaz” renk ile işaretlenen alanların I. Derece Doğal Sit

Alanı, “sarı” renk ile işaretlenen alanların II. Derece Doğal Sit Alanı ve “yeşil” renk ile işaretlenen alanların III. Derece Doğal Sit Alanı olarak tanımlandığı; ancak anılan taşınmazların lokasyonu işaretlenirken lejant anahtarında tanımlanan üç rengin de taralı olduğu bir alanda işaretlendiğinden hangi derece sit alanında kaldığının Doğal Sit Alanlarını Gösterir Pafta Haritası üzerinde yorumlanamadığı,

34.6. Anılan parsellerin Aydın-Denizli-Muğla Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında

“Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alan” ve “Doğal Sit Alanı” kullanıma isabet ettiği; taşınmazların,

04.02.2011 tarihli Olur ile onaylanan ve henüz kesinlik kazanmayan Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez

Mahallesi 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon İlave Nazım ve Uygulama İmar Planı

Değişikliğinde “II. Derece Doğal Sit Alanı” ve “Doğal Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” kullanımında kaldığı,

34.7. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce No.lu kararın ilgili idarelere dağıtımının yapıldığının anlaşılabileceği 04.05.2011 tarihli sayılı üst yazıya yer vermediği, mülga kurul

kararlarına dönemin yapılan itirazlara ilişkin verilerin Genel Müdürlük arşivinde yer almadığı Muğla

Valiliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) arşivinde yer aldığı belirtilerek anılan verilerin paylaşıl(a)madığı, II. Derece Doğal Sit Alanına ilişkin bilgi, belge ve sit sınırlarının Sit Alanları

Yönetim Sisteminde yer aldığına değinilmesine karşın veri giriş tarihleri ile ilgili envanter tutulmadığı belirtilerek SAYS verilerinin paylaşıl(a)madığı; ayrıca başvuru konusu ile devam eden veya sonuçlanan yargı sürecine ilişkin bilgi belgeler ile talep edilen diğer değerlendirmeler için Hukuk Hizmetleri Genel

Müdürlüğünden görüş alınması gerektiği belirtilerek bilgi belgelerin iletil(e)mediği,

34.8. II. Derece Doğal Sit Alanı statüsünde bulunan alanlarda izin verilebilecek faaliyetlerin 728 sayılı

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma ve Kullanma

Koşulları İle İlgili İlke Kararında tanımlanmış olduğu anlaşıldığından yapılacak her türlü uygulama için

Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan izin alınması gerektiği, ilgililerince yapılan

CİMER başvurusuna verilen cevap ile alanda herhangi bir faaliyete müsaade edilmesinin söz konusu olmadığı, 2863 sayılı Kanun ve koruma mevzuatımıza aykırılık teşkil eden herhangi bir hususun bulunmadığı,

34.9. Başvuranın sit derecesini öğrenme amaçlı başvuru dilekçelerine “taşınmazlar için sehven 3. Derece

Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer aldığına ilişkin bilgi verildiğine” dair bir cevabi yazıya dosyada rastlanmadığı, hususları tespit edilmiştir.

35. Ayrıca; Bodrum Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünce iletilen Doğal Sit Alanları Haritasına bakıldığında, anılan taşınmazların lokasyonunun işaretlenerek gösterildiği, lejant bilgilerinde “kırmızı” renkle işaretli alanların I. Derece Doğal Sit Alanı, “mavi” renk ile işaretli alanların II. Derece Doğal Sit

Alanı ve “yeşil” renk ile işaretli alanların ise III. Derece Doğal Sit Alanı bilgilerine yer verildiği ve anılan taşınmazlar için işaretlenen lokasyonun “mavi” renk ile tanımlanan II. Derece Doğal Sit Alanında kaldığı görülmektedir.

36. Başvuruya konu istem, Anayasanın 63 üncü maddesi ile meri mevzuat, Cumhurbaşkanlığı 1 No.lu

Kararnamesi’nin 109 uncu maddesi, 2863 sayılı Kanun hükümleri, ilke ve kurul kararları ile envanter ve arşiv verileri çerçevesinde mülkiyet hakkı ve doğal sit alanları yönünden inceleme gerektirdiği anlaşılmıştır. Bilindiği üzere, insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen “tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunması”na ülkemizde Anayasal düzeyde önem atfedilmiş olup bu husus

Anayasanın 63 üncü maddesinde ifade bulmuştur. Söz konusu madde ile Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarını ve değerlerini korumak, bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri almak ile yükümlendirilmiş, bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımların ve tanınacak muafiyetlerin Kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

37. Öyle ki, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun;

37.1. 3 üncü maddesince tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlar “sit” olarak tanımlanırken 728 Karar No.lu İlke Kararınca doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yanında kamu yararı göz önüne alınarak kullanıma açılabilecek alanlar II. Derece Doğal Sit; doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yolunda, yörenin potansiyeli ve kullanım özelliği de göz önünde tutularak konut kullanımına da açılabilecek alanlar ise III. Derece Doğal Sit olarak tanımlandığı; bu tanımlardan bir taşınmazın II.

Derece Doğal Sit Alanı olması durumunda kullanıma açılabilecek alan olurken III. Derece Doğal Sit Alanı olması durumunda konut kullanımına da açılabilecek alan olduğu, bu durumun malikin tasarruf yetkisini farklılaştırdığı,

37.2. 7 nci maddesince korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılacağı, sit alanlarının, tabiat varlıklarının ve tek yapı ölçeğinde tescil edilen taşınmazlarda dahil olmak üzere malikleri idarece tespit edilemeyen taşınmazların tescil kararlarının Resmi

Gazete’de yayımlanacağı ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulacağı,

37.3. Ek 4 üncü maddesince ise 08.08.2011 tarihine kadar Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür ve

Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları tarafından alınan kurul kararlarına göre iş ve işlemlerin yapıldığı, bu tarihten itibaren ise taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlığın

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının olduğu, Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez

Komisyonu, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edileceği, anlaşılmaktadır.

38. Ayrıca; Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonları Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair

Yönetmelik hükümlerince Bölge komisyonlarınca; tabiat varlıkları, sit alanı tescili, derecelendirilmesi, sit alanı geçiş dönemi koruma esasları, kullanma şartları ve revizyonlarına ilişkin alınan kararlara karşı, diğer kurum ve kuruluşlar ile vatandaşlarca yapılan itirazları değerlendirerek karar alınması merkez komisyonun; Bakanlıkça tespit edilmesi öngörülen tabiat varlıkları veya doğal sit alanlarının esas değerlendirmesini yaparak görüş verilmesi ise bölge komisyonlarının görevleri arasında sıralanırken onaylanan kararlardan, merkez komisyonu kararları Genel Müdürlük tarafından, bölge komisyonu kararları müdürlük tarafından dağıtımının yapılacağının düzenlendiği görülmektedir.

39. Diğer yandan, Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik hükümlerince yapı yasağı önerilen doğal sit alanı, özel çevre koruma bölgesi, ramsar alanı, milli park, orman alanı dışında yer alan; tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanlarının Cumhurbaşkanı kararı ile yapı yasağı önerilmeyen doğal sit alanı, tabiat varlığı, orman alanı dışında yer alan sulak alanların Bakan onayı ile belirlenmesi, bu alanların kadastral parsellere işlenmesi ve tapu siciline şerh konulması tescil; doğal sit alanları, Tabiat Varlıkları ve Özel Çevre Koruma Bölgelerinde, bu Yönetmelikte belirtilen usuller, esaslar ve kriterler doğrultusunda yapılan ve belgelendirilen teknik çalışma ise tespit olarak tanımlanmakta olup tespit aşamasında tespit raporu, tespit fişi, kadastral plan ve mülkiyet bilgilerinin düzenlenmesi gereken belgeler olduğu görülmektedir.

40. İl Müdürlüğüne iletilen doğal sit alanı ve taşınmaz tabiat varlıklarının koruma statüsü değişikliği veya ilanına ilişkin başvurunun Bölge Komisyonunca değerlendirildiği ve Tabiat Varlıklarını Koruma Şube

Müdürlüğünce araştırma raporu kapsamında tespit raporu ve tespit fişi hazırlanarak Bölge Komisyonuna sunulduğu, sunulan Tespit Raporu Bölge Komisyonunda değerlendirilerek tescil karar örneğinin Genel

Müdürlüğe gönderildiği, Genel Müdürlük tarafından Bakan onayı alınmak üzere Bakanlık Makamına gönderdiği ve tescil işleminin tamamlandığı, kararın dağıtımının ilgili İl Müdürlüğü tarafından kurumlara yapılması gerektiği; ayrıca tapu kütüğünün beyanlar hanesine “Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas Alan”, “Doğal Sit-Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ve “Doğal Sit-Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım

Alanı” veya tabiat varlığı olduğuna dair kayıt konulduğu belirtilerek tescil sürecinin tamamlandığı ilgili

Yönetmelik hükümlerince düzenlenmiştir.

41. Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’in Geçici 1 ve

3 üncü maddelerinde Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce herhangi bir korunan alan statüsü verilmiş

alanların koruma statüsünün, bu Yönetmelik gereğince yeniden değerlendirme yapılıncaya kadar devam ettiği, bu alanlara ilişkin yürürlükteki koruma amaçlı imar planlarının geçerli olduğu; 644 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname’nin Geçici 6 ncı maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığından Bakanlığa devredilen mevcut doğal sit alanlarının güncel durumu ön değerlendirme raporuna göre belirleneceği, doğal sit özelliği taşımayan alanların statüsünün iptali, doğal sit özelliği taşıdığı belirlenen alanların ise ardışık en az dört mevsimi kapsayacak ekolojik temelli bilimsel araştırma sonucuna göre koruma statüsünün devamı, yeni statü tesisi veya iptali önerildiği hükmüne amirdir.

42. 113 Karar Numaralı İlke Kararına göre ise; 2863 sayılı Kanun ve Korunan Alanların Tespit, Tescil ve

Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik çerçevesinde kesin korunacak hassas alanlar ve nitelikli doğal koruma alanları ile sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları olarak tescil edilen doğal sit alanları için koruma ve kullanma koşulları belirlenmiş olup anılan taşınmazlara ilişkin Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Kurulunca alınan No.lu kararın 13 Mart 2012 tarihli 28232 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin

Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik’in 10 uncu maddesine göre yürürlükten kaldırılan 10.12.1987 tarihli ve 19660 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının

Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik kapsamında karar verildiği görülmektedir.

43. Bu durumda; mülga Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili

Hakkında Yönetmelik’in “Tescil İşlemleri” başlıklı 7 nci maddesi hükmüne bakıldığında tescil kararının ilgili kuruluşlara dağıtımının kararı alan koruma kurullarınca yapılacağı, tescil edilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı il merkez ilçesinde bulunuyorsa valilikçe, ilçe sınırları içinde kalıyorsa kaymakamlıkça, tescil kararının valiliğe veya kaymakamlığa tebliğ tarihinden itibaren en geç 3 gün içinde ilan tahtalarına asmak, belediye hoparlörüyle duyurmak ve köy muhtarlığına bildirmek suretiyle ilan edileceği, bu ilana ait tutanağın Bakanlığın o ildeki temsilcisine teslim edileceği, bu işlemler tamamlandıktan sonra, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı il merkez ilçesinde bulunuyorsa valinin, ilçe sınırları içinde kalıyorsa kaymakamın yazısı üzerine, tapu kütüğünün beyanlar hanesine, korunması gerekli taşınmaz kültür veya tabiat varlığı olduğuna dair kayıt konulacağı anlaşılmaktadır.

44. Aynı şeklide, 2019/8 (1802) No.lu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının

Genelgesince;

44.1. 2863 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinin beşinci fıkrası gereğince taşınmazın beyanlar sütununa belirtme yapılabilmesi için söz konusu taşınmazların kadastral bilgileri ile birlikte tapu müdürlüğüne gönderilmesi gerektiği, üzerinde tabiat varlığının veya kesin yapılanma yasağı olup olmadığı da bildirilen doğal sit alanının bulunduğu taşınmazların tapu sicilinin beyanlar sütununa, varsa kesin yapılanma yasağı da belirtilerek, söz konusu yazı gereğince “Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas Alanlardır”, “Doğal SitNitelikli Doğal Koruma Alanıdır” ve “Doğal Sit Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanıdır” veya “Tabiat Varlığıdır” şeklinde belirtme konulacağı,

44.2. 2863 sayılı Kanun kapsamında kültür varlıklarını koruma bölge kurulu müdürlüklerine, koruma, uygulamam ve denetim büroları ile çevre ve şehircilik il müdürlüklerine verilen görev ve yetkiler, özel kanunları gereğince başka idareler verilmişse, bu yeki ve görevler ilgili idarelerince yürütüleceği, düzenlenmiştir.

45. 4721 sayılı Kanun’un 1023 üncü maddesinde “Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur” hükmü gereğince tapu kütüğünde sicile güven ilkesi taşıdığı anlaşılmaktadır.

46. Ancak; anılan taşınmazlar üzerinde, hakkında 2565 sayılı Kanun’un 28 inci madde hükmünce askeri yasak bölge askeri yasak bölgelere yakınlığı veya diğer stratejik nedenlerle tespit edilecek bölgelerde yabancıların taşınmaz mal edinemeyeceklerine ve izin alınmadıkça kiralayamayacaklarına, Cumhurbaşkanınca karar verilebileceğinin anlaşıldığı beyanın bulunduğu görülmekte olup Karar

No.lu Kurul kararının 04.05.2011 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Kurulu Müdürlüğünce gereği için Bodrum Kaymakamlığına Tapu Sicil Müdürlüğüne, Kadastro

Şefliğine, Bodrum Belediye Başkanlığına ve Bitez Belediye Başkanlığına dağıtımlı yazı gönderilmesine karşın tapu kayıtlarında herhangi bir korunması gerekli kültür varlığı/doğal sit alanı ve benzeri kültür varlığı şerhinin bulunmadığı, görülmektedir.

47. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’nün “https://tvk.csb.gov.tr/sit-alanlari-yonetim-sistemiuygulamasi-duyuru-4166” web adresinde; 47.1. Doğal sit alanlarının mevcut durumunun belirlenmesi amacıyla, doğal sit alanlarına ilişkin halihazırda bulunan verilerin incelenip değerlendirildiği, pilot olarak seçilen altı il kapsamında ki, başvuru konusu olan taşınmazların bulunduğu Muğla ilinin de bu kapsamda yer aldığı, doğal sit sınırları mevcut dosyalar üzerinden belirlenerek veri tabanına aktarıldığı, Bakanlık bünyesinde doğal sit alanlarına ilişkin Sit Alanları

Yönetim Sisteminin (SAYS) geliştirildiği, 47.2. SAYS uygulaması içerisinde dosyaların arşivlenerek Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri ve ilgili birimler arasında web servisler aracılığıyla paylaşımının sağlandığı, harita veya dosya bilgilerine göre uygun görülen sit alanları geometrileri ve Komisyon Kararları, Mahkeme Kararları, Karara esas rapor vb.

sözel bilgileri SAYS veri tabanına aktarıldığı, sözel ve harita üzerinde sorgulamalar yapılabildiği, sınır değişiklikleri ve derece değişiklikleri sit alanı bazında takip edilebildiği, değişikliklere ilişkin karar metni ve evrakların görüntülenebildiği, sınır değişikliğinde eski sınırlar harita (grafik veri) ve karar olarak görüntülenebildiği, sit alanı ile ilgili geçmiş evraklarına, kararlarına ve grafik verilerine de erişilebildiği bilgisine yer verildiği (https://tvk.csb.gov.tr/sit-alanlari-yonetim-sistemi-uygulamasi-duyuru-4166 Erişim

Tarihi: 12.12.2024), 47.3. SAYS uygulamasına Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün “https://says.csb.gov.tr/” web adresinde vatandaş portalı üzerinden e-devlet şifresi ile vatandaşların da giriş yapabildiği (https://says.csb.gov.tr/ Erişim Tarihi: 12.12.2024.); ancak, Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerde SAYS programı verilerine değinil(e)mediği, anlaşılmaktadır.

48. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün “https://tvk.csb.gov.tr/anit-agac-dogal-sit-vemagara-tespit-fisleri-i-4099” web adresinde yayınlanan Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü

Doğal Sit Envanter Formu ve Form Açıklamalarına bakıldığında ise; doğal sit alanına ilişkin karar tarih ve numarası, varsa diğer koruma statüsü ve yeni sit statüsü gibi detaylı envanter bilgilerine yer verilerek envanter fişlerinin oluşturulduğu anlaşılmakta ki (https://tvk.csb.gov.tr/anit-agac-dogal-sit-ve-magaratespit-fisleri-i-4099. Erişim Tarihi: 13.12.2024) anılan taşınmazlara ilişkin envanter formu ya da envanter bilgilerinin Kurumumuza iletil(e)mediği görülmektedir.

49. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün web adresinde yayınlanan Tabiat Varlıklarını

Koruma Genel Müdürlüğü Araştırma ve Tescil Dairesi Başkanlığının iş süreçleri incelendiğinde;

49.1. “Doğal Sit Alanlarının Tespit Yeniden Değerlendirme ve Tescili” iş süreci ve akış şemasına bakıldığında: 2863 sayılı Kanun, Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına ilişkin Usul ve Esaslara Dair

Yönetmelik’in kontrol kriterlerinde Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporları ile Türkiye’deki mevcut sit alanlarının biyoekolojik, jeolojik, jeomorfolojik ve peyzaj değerleri bakımından irdelenerek yeni sit kategorilerinin belirlenmesi süreç hedefinde, Genel Müdürlük veya İl Müdürlüğüne müracaat, talep veya talimat oluşması halinde sürecin başlatıldığı, ETBA Raporu mevcut değil ise ETBA Raporu sonucu beklenerek Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Komisyonuna sunulduğu, yeni doğal sit kategorisi veya iptaline dair onaya sunulmak üzere karar verildikten sonra inceleme yapıldığı, uygun ise Bakan Onayı sunulduğu, yapı yasağı var ise Bakanlar Kurulu Onayına sunulduğu ve tescil ve ilan edilerek sürecin tamamlandığı,

49.2. “Komisyonlar” iş süreci ve akış şemasına bakıldığında: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Kanunu ve ilgili mevzuatı kontrol kriterlerinde alınan kararın ilgili idare veya kişilerce yerine getirilmesi süreç hedefinde talep başvurusu ile sürecin başlatıldığı ve eksikliklerin olması halinde tamamlanarak inceleme yapıldığı, raportör raporunun hazırlanması, Komisyon gündemine alınması, Kararın alınması, Onay Karar dağıtımının yapılması, iki ay içerisinde itiraz var ise Bölge Komisyon kararının ne şekilde yeniden değerlendirilmesi gerektiğinin Genel Müdürlükçe belirtilmesi, konunun ilk toplantıda yeniden değerlendirilmesi ile Merkez Komisyonunun gündemine alınması ve Merkez

Komisyonunca karar alınması akabinde Bakan Onayı dağıtımının yapılması ile sürecin tamamlandığı, bu sürece ilişkin işlemlerin tamamının elektronik ortama kayıt yapıldığı anlaşılmasına karşın Kurumumuza ilgili bilgi ve belgelerin tam iletil(e)mediği tespit edilmiştir (https://ickontrol.csb.gov.tr/ickontrol/anasayfa#. Erişim Tarihi:13.12.2024).

50. 2022 yılında Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Doğal Sit

Alanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Teknik Esaslar”a bakıldığında ise; potansiyel doğal sit alanları için ön değerlendirme çalışması yapılmasının esas alındığı, hazırlanacak ön değerlendirme raporu neticesinde alanın doğal sit karakterinde bir alan olup olmadığına ilişkin veriler ortaya konulduğu, ön değerlendirme raporu ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca değerlendirilerek bilimsel araştırma çalışmasının gerekliliğine karar verilmesi durumunda Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu hazırlatıldığı, mevcut doğal sit alanlarının yeniden değerlendirilmesi için Ekolojik Temelli Bilimsel

Araştırma Raporu hazırlatılmasının esas olduğu bilgilerine yer verildiği görülmektedir (https://webdosya.csb.gov.tr/db/tabiat/icerikler/tekn-k_esaslar-25.03.2022_ahpli-2022032512294 1.pdf.

Erişim Tarihi:13.12.2024).

51. Dosya kapsamında ilgili İdarelerin Kurumumuza ilettiği bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde;

51.1. Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi Balcılar Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazların malikinin 23.02.1987 tarihinden itibaren Sınırlı Sorumlu Arsa ve Konut Yapı

Kooperatifi tüzel kişiliğinin olduğu; Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce anılan taşınmazlar ile ilgili olarak mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca 29.04.2011 tarihli

Karar No.lu karar ile II. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde bulunduğu, halihazırda II. Derece Doğal

Sit Alanı statüsünün devam ettiği, sit statülerinde değişiklik yapılmasına yönelik Bakanlık Makam Olur’u veya Cumhurbaşkanı Kararı alınmadığı,

51.2. Anılan taşınmazların Aydın-Denizli-Muğla Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni

Planında “Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alan” ve Doğal Sit Alanı” kullanımına isabet ettiği,

04.02.2011 tarihli Olur ile onaylanan henüz kesinlik kazanmayan Muğla İli Bodrum İlçesi Bitez Mahallesi,

1/5000 ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon İlave Nazım ve Uygulama İmar Planı Değişikliğinde

“2. Derece Doğal Sit Alanı” ve “Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar” kullanımında kaldığı,

51.3. Dört Mevsimli Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında Bodrum Yarımadasına önerilen Doğal Sit alanlarına ilişkin değerlendirmenin devam ettiği, yeni sit statülerinin önerildiği tescil dosyasının yeniden değerlendirilmek üzere Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne iade edildiği,

51.4. No.lu kurul kararının 04.05.2011 tarihli ve sayılı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün yazısı ile Bodrum Kaymakamlığına (Tapu Sicil Müdürlüğü), (Kadastro Şefliği), Bodrum Belediye Başkanlığına ve Bitez Belediye Başkanlığına dağıtımının yapıldığı; dağıtım yapılan ekler içerisinde karar örneği, sit haritası ve sayısal sit haritası CD’sinin yer aldığı,

51.5. Ancak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tapu kütük defterleri ve tapu kayıtlarında anılan taşınmazlar üzerinde herhangi bir korunması gerekli kültür varlığı ya da doğal sit alanı ve benzeri kültür varlığı olduğuna dair beyan/şerh/belirtme bulunmadığı,

51.6. Diğer yandan, başvurana 19.02.2022 tarihli numaralı CİMER başvurusuna Mekansal

Planları Genel Müdürlüğü ile Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından anılan taşınmazların

29.04.2011 tarihinde “III. Derece Doğal Sit Alanı” olarak tescil edildiğinin bildirildiği; ancak, Muğla

Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 04.11.2024 tarihli ve sayılı

Bodrum Belediye Başkanlığına cevabi yazısında “Muğla İli, Bodrum İlçesi, Bitez Mahallesi, Balcılar

Mevkiinde ada ve parsel numaralı taşınmazlar için sehven 3. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer aldığına ilişkin bilgi verildiği ancak Müdürlüğümüz arşivinde yapılan incelemede bahsi geçen taşınmazların Mülga Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 29.04.2021 tarihli ve sayılı ile kararı ile tescil edilen 2. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir.” ifadelerine yer verilirken bu durumdan başvurana bir bilgilendirme yapılmadığı,

51.7. Ayrıca Bodrum Belediye Başkanlığınca da “mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma

Bölge Kurulu Müdürlüğünün 04.05.2011 tarihli ve sayılı yazısı ile Bodrum Yarımadası Doğal Sit

Alanları sınırları mülga Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.04.2011 tarihli ve sayılı kararı ile mülga Bitez Belediye Başkanlığına tebliğ edilmiş olup, kurul kararı eki sit haritasında bahse konu parsellerin 2. Derece Doğal Sit Alanında kaldığı görülmektedir” şeklinde cevap verildiği ve cevabi yazı ekinde yer alan Doğal Sit Alanları Haritasında da başvuruya esas taşınmazların yeri işaretlenmek sureti ile lejant bilgilerinde “mavi” renk ile tanımlanan II. Derece Doğal Sit Alanında kaldığı,

51.8. Öte yandan, No.lu karar Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından alındığı ve kararın ilgili kurumlara dağıtımının da Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu

Müdürlüğünce yapıldığı; ancak 08.08.2011 tarihten itibaren taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlığın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının olduğu,

51.9. Ayrıca, 1 No.lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Kararnamesinin 102 nci maddesi hükmünce tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinin tespit ve tescil etmek, yönetmek ve yönetilmesini sağlamak görev ve yetkileri Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün; envanter çalışmalarını yürütmek, onay, tescil ve ilanıyla ilgili her türlü iş ve işlemleri yürütmek, tespit ve tescil edilen alanlara mekana dayalı sayısal veri tabanı oluşturmak, internet aracılığı ile bu bilgilerin paylaşımını ve

yaygın kullanımını sağlamak, SAYS projesinin bakanlık birimleri ile koordinasyonunu sağlamak, korunan alanlara ilişkin sınır koordinatları ile tespit ve tescile esas her türlü bilgi ve belgeleri muhafaza etmek Harita ve Kamulaştırma Daire Başkanlığı Envanter ve Tescil Şube Müdürlüğünün görevleri arasında yer

aldığı(Bkz. https://tvk.csb.gov.tr/birimler/envanter-ve-tescil-sube-mudurlugu/1054. Erişim Tarihi:

26.12.2024.); ancak, arşiv verilerinin güncel ve aktif olmadığı,

51.10. Doğal sit alanı kararı ile artık doğal sit alanı ilan edilen arazi parçasında gerçekleştirilecek imar uygulamaları, sit derecesine bağlı olarak ilgili mevzuat hükümlerine tabi olacağı; ayrıca doğal sit alanı içerisinde bulunan taşınmazların hukuki statüsünde meydana gelen değişikliklerin mülkiyet hakkının kullanılmasında çeşitli kısıtlamaları da getireceğinden doğal sit alanı ilan edilme kararının önemli bir yere sahip olduğu anlaşıldığından,

51.11. Başvuranın tapu kayıtlarına anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal

Sit Alanı” olduğuna ilişkin bilginin Bodrum Belediye Başkanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara bildirilmesi, kurumlardaki hatalı bilginin düzeltilmesi talebinin reddedilmesi,

51.12. Anılan taşınmazlar ile ilgili alınan ve geçerliliği devam eden kurul kararları ile ilgili şerh/beyan/belirtmelerin yapılması; ayrıca sit derecesinde bir değişiklik meydana gelmediğinden ilgili personelin değişiklik bildirimi yapmadığından bahisle kusurundan bahsedilemeyeceği, anılan taşınmazların edinim tarihinden günümüze el değiştirmediğinden bir zarar oluşmadığı, şayet kurul kararına rağmen kasıtlı ve kusurlu olarak tapuda gerekli şerh/beyan/belirtme yapılmamasından sorumlu personel(ler)in varlığı tespit edilirse bu hususun yetkili ve görevli idareler tarafından göz önünde bulundurularak gereğinin yapılması gerektiği yönünde Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne ve Tapu ve Kadastro Genel

Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması,

51.13. Yukarıda sıralanan gerekçe ve mevzuatı gereğince merkez ve taşra teşkilatınca, korunan alanların tespit, tescil, onayına ilişkin tüm süreçlere ilişkin arşiv verilerinin doğru, sağlıklı, güvenilir ve kronolojik muhafaza edilmesi ile aktif izlemenin yapılarak güncel verilere ulaşılması yönünde Tabiat Varlıklarını

Koruma Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması,

gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme

52. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak İdarenin, şikayetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı , İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmekte olup ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ilkesine uygun şekilde Kurumumuza gönderilmediği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

53. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi

gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,

Başvuranın tapu kayıtlarına anılan taşınmazların 29.04.2011 tarihinden itibaren “III. Derece Doğal Sit

Alanı” olduğuna ilişkin bilginin Bodrum Belediye Başkanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlara bildirilmesi, kurumlardaki hatalı bilginin düzeltilmesi talebinin REDDİNE,

Anılan taşınmazlar ile ilgili alınan ve geçerliliği devam eden kurul kararları ile ilgili şerh/beyan/belirtmelerin yapılması; ayrıca kurul kararına rağmen kasıtlı ve kusurlu olarak tapuda gerekli şerh/beyan/belirtme yapılmamasından sorumlu personel(ler)in varlığı tespit edilirse bu hususun yetkili ve görevli idareler tarafından değerlendirilmesi yönünde ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM

DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

VE TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Yukarıda sıralanan gerekçe ve mevzuatı gereğince merkez ve taşra teşkilatınca, korunan alanların tespit, tescil, onayına ilişkin tüm süreçlerine ilişkin arşiv verilerinin doğru, sağlıklı, güvenilir ve kronolojik muhafaza edilmesi ile aktif izlemenin yapılarak güncel verilere ulaşılması yönünde ÇEVRE,

ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI TABİAT VARLIKLARINI KORUMA

GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili

idareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın, BAŞVURANA, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI TABİAT

VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE VE TAPU VE KADASTRO GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE, MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA VE BODRUM

BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi