|
ÖZET: Başvuran, 2019 yılında üçüncü evre meme kanseri teşhisi almış ve tedavi sürecinde %63 maluliyet oranına ulaşarak işini bırakmak zorunda kalmıştır. Malulen emeklilik talebiyle Gaziantep ve Ankara’daki Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) başvuruları reddedilmiştir. Başvuran, tedavi sürecinde yaşadığı sağlık sorunları ve SGK’nın belirttiği 4000 gün çalışma şartı nedeniyle talebinin yeniden değerlendirilmesini istemektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumu ile ilgili SGK’dan bilgi talep etmiş ve SGK, başvuranın maluliyetinin tespitine yönelik başvurularının reddedildiğini bildirmiştir. Yapılan incelemelerde, başvuranın ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediği sonucuna varılmıştır. Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan değerlendirmede ise başvuranın mevcut sağlık durumunun maluliyet kriterlerini karşılamadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın malulen emeklilik talebi, SGK tarafından yapılan değerlendirmeler ve Adli Tıp Kurumu’nun raporu doğrultusunda reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Başvuranın talebinin reddine ilişkin karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. |
HİZMETE ÖZEL T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9794-S.24.15121
BAŞVURU NO : 2023/5842
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Maluliyet işlemleri hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24.04.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 2019 yılında meme CA teşhisi ile kendisine üçüncü evre kanser teşhisi konulduğunu, kanser hastası olmasına rağmen, çalıştığı iş yerinde işine devam ettiğini, ancak gördüğü tedaviler sonucu %63 malul kalmasıyla birlikte işi bırakmak zorunda kaldığını, malulen emeklilik için Gaziantep SGK ve sonrasında Ankara’ya başvuru yaptığını, her iki başvurusunun da reddedildiğini, kanser tedavisinden dolayı oluşan engelden kaynaklı sol kolunu kullanamadığını, sağ koluna yüklenince de lif yırtığı ve boyun fıtığı oluştuğunu, kanser teşhis, tedavi ve epikriz evrakları ile yapmış olduğu başvuruların reddine ilişkin kurum evraklarının ve sağ koluna yüklenmesi nedeniyle oluşan sıkıntı sebebiyle verilen doktor raporunun (MRG, Servikal vertebra kontrastsızraporu) dilekçesinin ekinde yer aldığını, bununla birlikte SGK tarafından 4000 gün çalışması olması gerektiğine ilişkin bilgi verildiğini ifade ederek, başvurusunun yeniden incelenmesini ve malulen emeklilik talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusu hakkında Kurumumuzca gerçekleştirilen incelenme ve araştırma kapsamında, 02/05/2023 tarih ve S. sayılı yazımız ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen 26/05/2023 tarihli ve E.
sayılı cevabi yazıda; 2.1. İlgilinin, maluliyetinin tespiti talebiyle SGK’ye yapmış olduğu 10/11/2021 tarihli başvuru neticesinde
Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevk edildiği ve hakkında düzenlenen 21/12/2021 tarihli sağlık kurulu raporu ve eki belgelerin Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı
Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında incelenmesi neticesinde 11/01/2022 tarihli kurum sağlık kurulu
kararı ile ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğinin (malul olmadığı) tespit edildiği, bu karara itiraz etmesi üzerine durumunun bir kez de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca incelendiği ve 13.04.2022 tarihli kararda sonucun değişmediği, 2.2. 5510 sayılı Kanunun, 25 inci maddesi birinci fıkrasında, sigortalının veya işverenin talebi üzerine
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az
%60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık
Kurulunca tespit edilen sigortalının malûl sayılacağı, 26 ncı maddesi ikinci fıkrasında, malûllük aylığı bağlanabilmesi için 25 inci maddeye göre malul sayılan sigortalının, en az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması ve malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması gerektiği, 2.3. 5510 sayılı Kanunun, 53 üncü maddesi altıncı fıkrasında, “bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sigortalı sayılanlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışmış olanların yaşlılık aylığı bağlanma taleplerinde, en fazla sigortalılığın geçtiği sigortalılık hali, hizmet sürelerinin eşit olması ile malûllük ve ölüm halleri ile yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları sigortalılık halinin kanunla değiştirilmesi durumunda ise son sigortalılık halinin esas alınacağı,
28 inci maddesi ikinci fıkrasında, ilk defa bu Kanuna göre sigortalı sayılanlara;
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacağı, ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için prim gün sayısı şartı 7200 gün olarak uygulanacağı, b) (a) bendinde belirtilen yaş şartı;
1) 1.1.2036 ilâ 31.12.2037 tarihleri arasında kadın için 59, erkek için 61,
2) 1.1.2038 ilâ 31.12.2039 tarihleri arasında kadın için 60, erkek için 62,
3) 1.1.2040 ilâ 31.12.2041 tarihleri arasında kadın için 61, erkek için 63,
4) 1.1.2042 ilâ 31.12.2043 tarihleri arasında kadın için 62, erkek için 64,
5) 1.1.2044 ilâ 31.12.2045 tarihleri arasında kadın için 63, erkek için 65,
6) 1.1.2046 ilâ 31.12.2047 tarihleri arasında kadın için 64, erkek için 65,
7) 1.1.2048 tarihinden itibaren ise kadın ve erkek için 65, olarak uygulanacağı,
ancak yaş hadlerinin uygulanmasında (a) bendinde belirtilen prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadlerinin esas alınacağı,
28 inci maddesi üçüncü fıkrasında ise, sigortalıların, ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan yaş
hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere üç yıl eklenmek ve adlarına en az 5400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla da yaşlılık aylığından yararlanabilecekleri, Geçici 6 ncı maddesi yedinci fıkrasında, aylık bağlama şartları bakımından bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılarak aylık bağlanacaklar için,
28 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen 5400 günlük süre ilk defa;
30/4/2008 tarihi ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar için 4600 gün olarak, 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise her takvim yılı başında 4600 güne 100 gün eklenmek suretiyle 5400 günü geçmemek üzere uygulanacağı,” hüküm altına alındığı, 2.4. Buna göre, 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalı olanlara, 7200 prim ödeme gün sayısı ile birlikte 5510 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen, 7200 prim ödeme gün sayısını doldurdukları tarihe göre belirlenen yaş koşulunu da sağlamaları ve talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylığı bağlanabildiği, 2.5. Ayrıca, 01.11.2011 tarihinde 4/1-(a) kapsamında sigortalılığı başlayan 4900 prim ödeme gün sayısı ile birlikte, 5510 sayılı Kanunun 28 inci maddesi ikinci ve üçüncü fıkrasına göre 4900 prim ödeme gün sayısını sağladığı tarihe göre tespit edilecek yaş koşulunu da sağlaması ve talepte bulunması halinde yaşlılık aylığı bağlanabileceği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği düzenlenmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 5.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum
Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır.” hükmü; yedinci fıkrasında, “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, 5.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır.” hükmü; ikinci fıkrasında, “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent: 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır.” hükmü, 5.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.” hükmü yer almaktadır.
6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanununun; “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek” hükmü; “İhtisas
Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp
Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.” hükmü düzenlenmiştir.
7. 28/09/2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maluliyet ve
Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Ağır düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmesini, b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, c) Bakmakla yükümlü olunan çocuk: Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde belirtilen çocuğu, ç) Balthazard formülü: Birden fazla iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik dereceleri veya birden fazla engellilik derecelerinin birleştirilmesinde kullanılan hesaplama şeklini, d) Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuk: 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında
Yönetmelikte tanımlanan “Çok ileri düzeyde ÖGV”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var
(ÖKGV)” ile 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelikte tanımlanan “Tam bağımlı engelli birey” durumunu, e) Hafif düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %40-49 arasında kaybedilmesini, f) Hak sahibi çocuk: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan çocuğu, g) Hastalık listesi: Çalışma gücünün hangi düzeyde kaybedildiğinin tespitine esas Ek-1’de yer alan listeyi, ğ) Kanun: 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu, h) Kontrol muayenesi: Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen hallerde istenilen muayeneyi, ı) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu, i) Kurum Sağlık Kurulu: Çalışma gücü kaybını, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını, erken yaşlanma halini ve kadın sigortalı çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığını belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları, j) Maluliyet: Çalışma gücünü ağır düzeyde veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetme veya vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan personel kanunlarına tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malul sayılmalarına esas alınacak hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak suretiyle bu süreleri doldurma hallerini, k) Orta düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %50-59 arasında kaybedilmesini, l) Sağlık kurulu raporu: Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarını, m) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, n) Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu: Kanunun 58 inci maddesinde belirtilen kurulu, o) Vazife malullüğü: Kanunun 47 nci maddesinde tarif edilen vazife ve/veya harp malullüğü hallerini, ifade eder.” 7.2. “Sigortalının ağır düzeyde çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Sigortalının çalışma gücünü ağır düzeyde kaybedip kaybetmediğinin tespitinde hastalık listesi esas alınır.
(2) Sigortalılık süresi içinde; a) Hastalık listesinde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, hastalık listesinde belirtilen seviyelere yükseldiği, /
c) Çalışma gücünü ağır düzeyde kaybetmiş haliyle ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık nedeniyle çalışma gücünü ağır düzeyde kaybettiği, ç) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalının vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği veya vazifesini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan personel kanunlarına tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malul sayılmasına esas alınacak hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak suretiyle bu süreleri doldurduğu, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır.
(3) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünü ağır düzeyde veya vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engeli sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz.
(4) Sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise değerlendirmede en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard formülü uygulanmaz.
(5) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların maluliyet kararlarında; a) Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde çalışan askeri ve sivil personel ile askerlik görevi yükümlüleri için, 31/10/2016 tarihli ve 2016/9431 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, b) İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan personel için, 3/1/2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, c) 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında çalışan ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi koruma güvenlik görevlileri için belirlenen 26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği, hükümleri gözetilerek Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir.
(6) Vazife malullüğü halinde ise maluliyet derecelerine, 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümleri esas alınarak Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir.” 7.3. “Orta ve hafif düzeyde çalışma gücü kaybı oranı tespiti” başlıklı 6 ıncı maddesinde; “(1)
Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrası ile geçici 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendinde belirtilen orta ve (b) bendinde belirtilen hafif düzeyde çalışma gücü kaybının tespitinde hastalık listesi esas alınır.
(2) Sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve
Balthazard formülü uygulanmaz.”
7.4. “Sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 11 inci maddesinde:
“(1) Çalışma gücü kaybı ile kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğunun tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; /
a) Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkilendirilmiş devlet hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri, b) Devlet üniversite hastaneleri, c) Belgelenmesi kaydıyla, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hastaneler dışında kalan yataklı sağlık hizmeti sunucularının yoğun bakımında tedavisi devam eden ve başka bir hastaneye nakli hayati risk taşıyanlar için yatmakta olduğu hastaneler, yetkilidir.
(2) Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan müşterek sigortalının veya çocuğunun sözleşme hükümlerine göre maluliyet tespitlerinde, sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ilgili ülkenin sigorta kurumunun gönderdiği raporlar değerlendirmeye alınır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 2019 yılında meme CA teşhisi ile kendisine üçüncü evre kanser teşhisi konulduğunu, kanser hastası olmasına rağmen, malulen emeklilik talebine ilişkin hazırlık işlemlerinin hem Bölge Sağlık Kurulu hem de Yüksek Sağlık Kurulu nezdinde reddedildiğini ifade ederek malulen emeklilik talep etmektedir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı söz konusu iddia bağlamında; ilgilinin, maluliyetinin tespiti talebiyle SGK’ye yapmış olduğu 10/11/2021 tarihli başvuru neticesinde Gaziantep Üniversitesi Şahinbey
Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevk edildiği ve hakkında düzenlenen 21/12/2021 tarihli sağlık kurulu raporu ve eki belgelerin Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında incelenmesi neticesinde 11/01/2022 tarihli kurum sağlık kurulu kararı ile ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğinin (malul olmadığı) tespit edildiği, bu karara itiraz etmesi üzerine durumunun bir kez de
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca incelendiği ve 13.04.2022 tarihli kararda sonucun değişmediği, açıklamalarına yer verilmiştir.
11. Malullük aylığına hak kazanma şartlarının, 5510 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde, sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum
/
Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalının malul sayılacağı şeklinde, 26 ncı maddesinde ise malullük aylığına hak kazanılabilmesi için çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ının kaybedilmiş olması buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerektiği düzenlenmiştir.
12. Başvuran ile SGK Başkanlığı arasındaki ihtilafın, başvuranın maluliyet durumunun tespitine ilişkin olduğu, dolayısıyla şikâyet konusunun çözümünün, söz konusu kayıp oranının belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
13. Söz konusu tespit tıp bilgisini ve uzmanlığını gerektirdiğinden, SGK Başkanlığından temin edilen ilgili evraklar, bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Kurumumuz tarafından Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir.
14. Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza 08/07/2024 tarihli üst yazı ekinde gönderilen, Adli Tıp 3.İhtisas Kurulu A.T.No Karar
numaralı mütalaada şu değerlendirmede bulunulmuştur:
“SONUÇ Mevcut belgelere ve Kurulumuzda yapılan muayene bulgularına göre; 1-) Mehmet oğlu/kızı 21/12/1980 doğumlu kendisinde mevcut ‘meme karsinomu’ hastalığı nedeniyle 03.08.2013 tarihli, 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri
Yönetmeliği E-28. Maddesi ve 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet
Tespit İşlemleri Yönetmeliği E-24. Maddesi gereğince Gaziantep Üniversitesi Hastanesi’nin rapor düzenlediği 19/09/2019 tarihinden itibaren 18 ay süreyle çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmiş olduğu, malul sayılması gerektiği, 2-) Mevcut belgelere göre; maluliyetinin Gaziantep Üniversitesi Hastanesi’nin raporunun düzenlendiği 19/09/2019 tarihinden itibaren başladığı, 3-) Halihazırda mevcut hastalık ve arızaları, 03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği ve 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında değerlendirildiğinde; kişide ‘meme karsinomu’ hastalığı bulunduğu, hastalık vasfında ilerleme, yani nüks veya metastaz olmadığı anlaşıldığından halihazırda çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu, malul sayılamayacağı, 4-) Özürlülük (engellilik) oranı kavramıyla, çalışma gücü kaybı (malulen emeklilik) kavramının farklı kavramlar oldukları, farklı tüzük ve yönetmeliklerin farklı bölümlerinde değerlendirildikleri, aralarında bağlantı bulunmadığı ve çelişkiden bahsedilemeyeceği oy birliği ile mütalaa olunur.”
Denilmektedir.
15. SGK Başkanlığı tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin meslek hastalığı ve malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda, Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda, sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
/
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; her ne kadar Adli Tıp Kurumunca başvuranın:
“19/09/2019 tarihinden itibaren 18 ay süreyle çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmiş olduğu, malul sayılması gerektiği,” belirtilmişse de, başvuranın SGK’ya maluliyetinin tespiti talebiyle bu
18 ayın da dolduğu tarihten sonra, 10/11/2021 tarihinde Kuruma başvurduğu ve başvuru neticesinde
Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevk edildiği ve hakkında düzenlenen 21/12/2021 tarihli sağlık kurulu raporu ve eki belgelerin Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı
Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında incelenmesi neticesinde 11/01/2022 tarihli kurum sağlık kurulu kararı ile ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğinin (malul olmadığı) tespit edildiği, bu karara itiraz etmesi üzerine durumunun bir kez de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca incelendiği ve 13.04.2022 tarihli kararda sonucun değişmediği anlaşıldığından, yine Adli Tıp Kurumunca: “Halihazırda mevcut hastalık ve arızaları, 03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği ve 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında değerlendirildiğinde; kişide ‘meme karsinomu’ hastalığı bulunduğu, hastalık vasfında ilerleme, yani nüks veya metastaz olmadığı anlaşıldığından halihazırda çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu, malul sayılamayacağı” hususu tespit edilmiş olduğundan, başvuranın malulen emekli aylığı bağlanması talebiyle SGK Başkanlığına yaptığı müracaatı üzerine Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen ve Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından onanan mütalaa ile Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın aynı doğrultuda olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, şikâyete konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verilmediği ve şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine başvuran bakımından uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin 6 ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 20/10/2023 tarihli ve – /
S. sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/