|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tesisatçı olarak çalışan bir kişinin, ailesinin ikamet ettiği Sakarya iline nakil talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, nakil için gerekli muvafakatleri aldıktan sonra, Sağlık Bakanlığına yaptığı başvurunun, bulunduğu ildeki personel ihtiyacının Sakarya’dan fazla olması gerekçesiyle reddedildiğini belirtmiştir.
Sağlık Bakanlığı, başvuranın talebinin, 2023 yılı iller arası yer değişikliği talepleri kapsamında değerlendirildiğini ve mevcut personel ihtiyacının Sakarya’dan daha fazla olduğunu ifade etmiştir. Bu durum, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde uygun bir gerekçe olarak sunulmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, talebin reddinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Ayrıca, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin iyi yönetim ilkelerine uygun olarak yürütüldüğü, ancak başvuru yollarının açıkça belirtilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3277-S.24.5181
BAŞVURU NO : 2023/16424
KARAR TARİHİ : 22.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : İşçi personelin nakil talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılan başvuruda; başvuran özetle, Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tesisatçı olarak çalıştığını, ailesinin ve kendisinin ikinci ikameti olan Sakarya’ya gitmek için önce kendi çalıştığı hastaneden sonra İl Sağlık Müdürlüğünden muvafakat alarak nakil başvurusu yaptığını ancak “Başvurunuz
Bakanlığımızca incelenmiş olup; bulunduğunuz İlde personel ihtiyacı, gitmek istediğiniz İlden daha fazla olması nedeniyle talebiniz uygun görülmemiştir.” cevabıyla talebinin reddedildiğini belirterek Sakarya iline nakil talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Sağlık Bakanlığından alınan 06/11/2023 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazı ve eklerinde; 2.1. Başvuranın Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Sürekli İşçi kadrosunda
Tesisatçı olarak görev yaptığı, 2.2. 05.06.2023 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren yeni Toplu İş Sözleşmesinin İşyeri Değişikliğine
İlişkin Usul ve Esaslar Başlıklı 19 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında “Kapsama dahil işçilerin iller arası işyeri değiştirme dönemi Haziran ayıdır. İller arası yer değişikliği isteyen işçi Haziran dönemi için Mayıs ayında bağlı bulunduğu İl Sağlık Müdürlüğüne talepte bulunur. İl Sağlık Müdürlüklerince toplanan talepler toplu olarak Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğüne gönderilir. Talep sahiplerinin işyeri değişikliği Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Kadro Standartları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair
Yönergesinde belirtilen standardın uygun olması kaydıyla boş kadro imkânları ve ihtiyaçlar çerçevesinde gerçekleştirilir.” hükümlerine yer verildiği,
2.3. Bakanlıkları kayıtlarının tetkiki neticesinde adı geçen Sürekli İşçi Personelin 2023 Yılı İller Arası Yer
Değişikliği taleplerinde Sakarya iline naklen atanmak üzere 03.05.2023 tarihli dilekçesiyle yer değiştirme talebinde bulunduğu, talebi yukarıda belirtilen mevzuat hükmü uyarınca değerlendirilerek çalışmış olduğu
Kocaeli İlinde bulunan Tesisatçı branşında görev yapan personel ihtiyacının, gitmek istediği Sakarya İlindeki personel ihtiyacına oranla daha fazla olması nedeniyle uygun görülemediğine dair hazırlanan Bakanlıkları 22.09.2023 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinin tarafına tebliğ edilmek üzere İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne gönderildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 3.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, 4.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 4.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Devlet Memurları Kanunu’nun İstihdam şekilleri başlıklı 4üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. …D) İşçiler: (Değişik birinci cümle: 4/4/2007 – 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” 6. 4857 sayılı İş Kanununun,
6.1. “Tanımlar” başlıklı 2nci maddesinde, “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.”
6.2. “Tanım ve şekil” başlıklı 8inci maddesinde; “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 393 üncü maddesinde; “Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.”
8. Sağlık Bakanlığı’nın üyesi olduğu Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Öz Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası (ÖZ SAĞLIK-İŞ) arasında imzalanan ve 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli İşletme Toplu İş Sözleşmesi Sözleşmesi’nin; “İş ve işyeri değişikliğine ilişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 19’uncu maddesinde; “1-Kapsama dâhil işçilerin iller arası işyeri değiştirme dönemi Haziran ayıdır. İller arası yer değişikliği isteyen işçi Haziran dönemi için
Mayıs ayında bağlı bulunduğu İl Sağlık Müdürlüğüne talepte bulunur. İl Sağlık Müdürlüklerince toplanan talepler toplu olarak Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğüne gönderilir. Talep sahiplerinin işyeri değişikliği vizeli boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Kadro
Standartları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönergesinde belirtilen standardın da uygunluğu halinde ihtiyaçlar çerçevesinde gerçekleştirilir. 2-İller arası iş yeri değiştirme talebinde bulunacak işçi; bulunduğu iş yerinde fiilen 2 (iki) yıl çalışmadıkça işyeri değişikliği talebinde bulunamaz. Yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri fiili çalışmadan sayılır. 3- İstihdam şekline bakılmaksızın, İşverenin merkez ve taşra teşkilatı bünyesinde görev yapan, aynı unvanlı kadroda/branşta çalışan İşçiler, kendi aralarında anlaşmak ve işveren vekilinin de rızasını almak kaydı ile işyerlerini değiştirebilirler. Bu çerçevedeki usul ve esaslar işveren tarafından belirlenir. Karşılıklı olarak yer değiştiren işçiler iki yıl geçmeden yeniden karşılıklı yer değişikliği talebinde bulunamazlar. …16- İller arası işyeri değişiklikleri
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, il içindeki yer değişikliği işlemleri ise İl Sağlık
Müdürlüklerince yapılacaktır. 17-Herhangi bir sebeple iller arası işyeri değişikliği yapılan işçinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu, sahte bilgi ve belge düzenlediği tespit edilmesi halinde işyeri değişikliği iptal edilir ve kişiler hakkında yasal işlem başlatılır. … ”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tesisatçı olarak çalıştığını belirterek ailesinin ve kendisinin ikinci ikameti olan Sakarya iline nakil talep etmektedir.
11. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde özetle, adı geçenin çalıştığı Kocaeli İlinde bulunan
Tesisatçı branşında görev yapan personel ihtiyacının, gitmek istediği Sakarya İlindeki personel ihtiyacına oranla daha fazla olması nedeniyle talebinin uygun görülemediği belirtilmektedir.
/
12. Anayasanın 5’inci maddesinde, Devletin temel amaç ve görevleri arasında, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak yer almaktadır.
13. Anayasanın 49’uncu maddesiyle, çalışanların hayat seviyesinin yükseltilmesi ve çalışma hayatını geliştirmek için gerekli tedbirlerin alınmasının Devletin ödevi olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabii olarak çalışan personelin işçi olarak adlandırıldığı, 4857 Sayılı İş Kanununda işçi ile işveren arasındaki ilişkinin bir iş sözleşmesine bağlı olduğu, iş sözleşmesinin kapsamının bağımlı iş görme ve ücret ödemesinden oluştuğu, Türk Borçlar Kanununda ise hizmet sözleşmesinin belirli veya belirli olmayan süreyle işçinin işverene bağımlı olarak iş görmesi olarak tanımlamıştır.
14. Kişilerin ailevi ve sosyoekonomik sebepler gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)
15. İdari işlemlerin hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6. baskı,
C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak
imkânı vermekle birlikte işlem yapmak ya da yapmamak konusunda da hareket serbestisi kazandırmaktadır.
Bu doğrultuda idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Bununla birlikte idare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır. İdareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve sınırsız olmayıp, objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeksizin kullanılması gereken bir yetkidir.
16. Sürekli işçi kadrosunda çalışan personelin yer değişikliği talepleri, detaylarına 8inci paragrafta yer verilen Sağlık Bakanlığı’na ilişkin Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre karşılanmaktadır. Toplu İş
Sözleşmesi’nin 19’uncu maddesinde, iş yerinde fiilen 2 yıl çalışmak, yer değişikliği döneminde başvuruda bulunmak ve vizeli boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla, standardın uygunluğu halinde yer değişikliği taleplerinin ihtiyaçlar çerçevesinde değerlendirileceği, düzenlemesine yer verilmiştir.
17. Somut olaya bakıldığında İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuranın nakil talebinin
Toplu İş Sözleşmesi’nin 19 uncu maddesinin 1inci (vizeli boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla, standardın uygunluğu halinde ihtiyaçlar çerçevesinde değerlendirileceği,) fıkrası uyarınca reddedildiği anlaşılmaktadır.
18. Bununla birlikte, idarelerin varlık amacının kamu hizmetinin sürekli ve sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesi olduğu düşünüldüğünde kamu hizmetinin aksatılmadan yürütülebilmesi için İdarelerin kadro ve personel planlaması hususlarında aldığı tedbirlerin normal karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın nakil talebinin Sağlık Bakanlığınca
Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre bulunduğu iş yerinde 2 yıl çalışma şartı, vizeli boş sürekli işçi
kadrosu bulunup bulunmaması, standardın uygunluğu ve ihtiyaçlar çerçevesinde değerlendirilerek reddedildiği, bu hususta kamu yararı ve hizmeti gereklerine aykırı bir durum bulunmadığı ve idarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir bir sebep dışında başka bir sebebe dayanmadığı görülerek başvuranın nakil talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/