|
ÖZET: Başvuran, emekli aylığının eksik hesaplandığını ve il müftülüğü görevindekilerin aylıklarının kendisinden fazla olduğunu belirterek, Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurmuştur. Başvuru, 24 Şubat 2024 tarihinde yapılmış olup, emekli aylığının düzeltilmesi talep edilmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emeklilik sicil dosyasını inceleyerek, emekli aylığının hesaplamasında herhangi bir hata olmadığını ve il müftüsü ile il müdürü arasındaki farkın yasal düzenlemelerden kaynaklandığını belirtmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın 39 yıl 11 ay 15 gün hizmet süresi bulunmaktadır ve emekli aylığı, 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanmıştır. İlgili mevzuat gereği, il müdürleri ile il müftüleri arasındaki emekli aylığı farkı, makam ve görev tazminatından kaynaklanmaktadır. Başvuranın talebinin yerine getirilmesi için yasal bir düzenleme yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın emekli aylığı ile ilgili talebi, hukuka uygun bulunmuş ve başvuru reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, ilgili idarenin süreçleri hakkında önerilerde bulunmuştur. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6253-S.24.9822
BAŞVURU NO : 2024/2922
KARAR TARİHİ : 07.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Emekli aylığı hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılmış olan başvuruda, başvuran özetle; İzmir Sanayi ve Ticaret İl Müdürü olarak görev yaparken emekli olduğunu, il müftülüğü görevinde bulunurken emekli olanların aylıklarının emekli aylığından fazla olduğunu ve aylığının eksik hesaplandığını beyan ederek aylığının düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusuna ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 29/04/2024 tarihli ve sayılı yazısında özetle; Başvuranın emekli sicil dosyasının tetkikinde; ilgilinin 23.02.1982 tarihinde stajyer öğretmen olarak 5434 sayılı Kanun kapsamında göreve başladığı, 1 inci derece öğretmen kadro ünvanında görev yapmakta iken 30.07.2001 tarihinde yine Sanayi ve Ticaret Bakanlığında 1 inci derece kadrolu il müdürü kadro ünvanına atandığı, son olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığında uzman kadro ünvanında görev yapmakta iken 22.01.2022 tarihinde istifaen görevinden ayrıldığı ve açıkta iken 25.02.2022 tarihli talebi üzerine 01.03.2022 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendine tabi 39 yıl 7 ay 14 gün fiili hizmeti, 4 ay 1 gün askerlik borçlanması olmak üzere toplam 39 yıl 11 ay 15 gün hizmet süresi, 1 inci derece 4 üncü kademe intibakı ve “3600” ek gösterge rakamı esas alınarak emekli aylığı bağlandığı ve (39) tam hizmet yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 7417 sayılı Kanun kapsamında ilgilinin ek göstergesinin 15.01.2023 tarihinden itibaren “4200” gösterge rakamına yükseltildiği, Ocak-Haziran 2024 dönemine ilişkin katsayılar esas alınarak adı geçenin güncel emekli aylığı ek ödemeler dâhil 26.981,22 TL iken aynı süresi ve koşullarda emekli olan il müftüsünün emekli aylığı ise ek ödemeler dahil 10.097,70 TL tutarındaki makam
ve görev tazminatı ödemesine bağlı olarak toplam 37.078,92 TL olarak hesaplanmakta olduğu, ilgilinin aynı statüde olduğunu belirttiği Bakanlık İl Müdürü (il idare kurulu olmayan) ünvanı ile İl Müftüsü ünvanı arasında yasal düzenlemeler uyarınca emekli aylığı hesabı arasında makam ve görev tazminatından yararlanmaya bağlı fark oluşmakta olduğu, ilgili hakkında yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmamakta olduğu, başvuranın 657 sayılı Kanun hükümlerine göre makam tazminatı ve buna bağlı olarak görev tazminatından yararlandırılmayan il idare kurulu üyesi olmayan bakanlık il müdürleri ile müftüler arasındaki emekli aylığı farklılıklarının giderilmesi/eşit uygulama yapılması yönündeki talebi yasal düzenleme gerektirmekte olduğu ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4 maddesi; ” Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı
Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalılığı bulunmayanların borçlandığı, ihya ettiği hizmetleri ile birlikte bu
Kanuna göre aylığa hak kazanmaları ve müracaat etmeleri halinde, bu maddeye göre borçlandığı ve ihya ettiği hizmetlerine ait paranın ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren kendilerine bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanarak aylık bağlanır. Hak sahipleri hakkında bu fıkra hükmü uygulanmak suretiyle aylığa hak kazandıklarında hesaplanan aylıkları, bu
Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerine göre ödenir. Ancak bu süreler emeklilik ikramiyesinde nazara alınmaz.” 6. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 6.1. “Emekli Aylığı” başlıklı mülga 41 inci maddesinde;“ a) Emekli, adi mâlüllük ve vazife mâlüllüğü aylıklarının hesaplanmasında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve Personel Kanunlarındaki ek göstergeler esas alınır. b) Emekli, adi mâlüllük ve vazife mâlüllüğü aylıkları, (a) fıkrasına göre tespit edilen rakamların her yıl Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak tutarın fiili ve itibari hizmet toplamı 25 yıl olanlara % 75’i, 25 yıldan az olanlara her tam yıl için % 1 eksiği, fazla olanlara da her tam yıl için % 1 fazlası üzerinden bağlanır. Fiili ve itibari hizmet toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için emekli aylığı bağlanmasına esas aylık tutarının %1′ inin onikide biri emekli aylığına ayrıca eklenir. ….” 6.2. Ek 70 inci maddesinde; “Sandık iştirakçilerine ödenmekte olan; a) Memuriyet taban aylığı ve kıdem aylığı tutarları ile,
b) Zam, tazminat ve ödenekler ile benzeri ödemeler toplamına karşılık gelmek üzere en yüksek
Devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) brüt tutarının;
-Ek göstergesi 8400 ve daha yüksek olanlarda % 255’ine, -Ek göstergesi 7800 (dahil) – 8400 (hariç) arasında olanlarda % 215’ine, -Ek göstergesi 7000 (dahil) – 7800 (hariç) arasında olanlarda % 195’ine, -Ek göstergesi 5400 (dahil) – 7000 (hariç) arasında olanlarda % 165’ine, -Ek göstergesi 3600 (dahil) – 5400 (hariç) arasında olanlarda % 145’ine, -Ek göstergesi 2800 (dahil) – 3600 (hariç) arasında olanlarda % 85’ine, -Diğerlerinde % 55’ine, tekabül eden miktarı, emeklilik keseneğine ve kurum karşılığına tabi tutulur.”, hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, il müdürlüğü ve il müftülüğü görevinde bulunanların emekli aylıkları arasında fark bulunduğu beyanı ile eksik hesaplandığını ifade ettiği aylığının düzeltilmesini talep etmiştir.
9. Başvuru konusunda İdareden temin edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi ve başvuranın emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; başvuranın 23.02.1982 tarihinde 5434 sayılı Kanun kapsamında göreve başladığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığında uzman kadro ünvanında görev yapmakta iken 22.01.2022 tarihinde görevinden ayrıldığı ve açıkta iken 25.02.2022 tarihli talebi üzerine 01.03.2022 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendine tabi 39 yıl 7 ay 14 gün fiili hizmeti, 4 ay 1 gün askerlik borçlanması olmak üzere toplam 39 yıl 11 ay 15 gün hizmet süresi, 1 inci derece 4 üncü kademe intibakı ve “3600” ek gösterge rakamı esas alınarak emekli aylığı bağlandığı, ek göstergesinin
15.01.2023 tarihinden itibaren “4200” gösterge rakamına yükseltildiği anlaşılmıştır.
10. 01/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik bakımından 4/1-c bendi kapsamında görevde bulunanlar hakkında 5434 sayılı Kanun hükümleri, ilk defa 01/10/2008 tarihinden sonra 4/1-c bendi kapsamında kamu görevine başlamış sigortalılar hakkında ise 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaktadır. 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre bağlanacak aylıkların ve ödenecek emekli ikramiyesinin hesabında temel aylık, taban aylığı, kıdem aylığı ve tazminat aylığının emekli aylığı bağlanmasına esas aylık tutarının hesabında esas alınmaktadır. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 68 inci
Belge /
maddesi uyarınca tabi oldukları personel kanunu hükümlerine göre makam veya yüksek hâkimlik tazminatına müstahak görevlerde bulunan emekliler emekli aylıkları ile birlikte makam veya yüksek hâkimlik tazminatı ile temsil/görev tazminatı ödemelerinden ayrıca yararlanmaktadır. 657 sayılı Devlet
Memuru Kanununa ekli (II) sayılı ve “Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfının Birinci Derecesinde
Bulunanların Ek Göstergeleri” başlıklı cetvelin; “1- Başbakanlık ve Bakanlıklarda” bölümünde İl İdare
Kurulu üyesi Bakanlık İl Müdürleri ile Ankara, İstanbul ve İzmir illerindeki diğer Bakanlık İl
Müdürlerinin “4200” gösterge rakamı, “2- Yargı Kuruluşları, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek
Öğretim Kuruluşlarında” bölümünde İl Müftülerinin “4200” gösterge rakamı esas alınarak ek göstergeden yararlandırılmaları düzenlenmiştir. Ekli IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 5 inci sırasının (f) bendinde; “Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin; İl İdare Kurulu Üyesi Bakanlık İl Müdürleri ile aynı illerin; İl Emniyet Müdürleri, İl Müftüleri ve Vali Yardımcıları” kadro ünvanlıların “3000” gösterge rakamı 9 uncu sırasında; Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla; a) Büyükşehir
Belediyesi bulunan illerin İl İdare Kurulu Üyesi Bakanlık İl Müdürleri ile aynı illerin İl Emniyet
Müdürleri, İl Müftüleri, Sosyal Güvenlik İl Müdürleri (Ankara, İstanbul, İzmir)” unvanlarının “1500” gösterge rakamı b) Diğer illerin İl İdare Kurulu Üyesi Bakanlık İl Müdürleri ile İl Emniyet Müdürleri, İl Müftüleri, Sosyal Güvenlik İl Müdürleri” unvanlarının “1000” gösterge rakamı, esas alınarak makam tazminatından yararlandırılmaları düzenlenmiş İl İdare Kurulu Üyesi olmayan Bakanlık İl Müdürleri için ise makam tazminatı belirlemesi yapılmadığı anlaşılmıştır.
11. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya konu talebin 657 sayılı Kanun hükümlerine göre makam tazminatı ve buna bağlı olarak görev tazminatından yararlandırılmayan il idare kurulu üyesi olmayan bakanlık il müdürleri ile müftüler arasındaki emekli aylığı farklılıklarının giderilmesi/eşit uygulama yapılması yönünde olduğu, söz konusu talebin yerine getirilmesinin ancak yasal bir düzenleme yapılması ile mümkün olacağı, başvuranın aylık hesaplama işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus bulunmadığı değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İzmir İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi