|
ÖZET: Başvuran, 2012 yılında geçirdiği iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri talep etmiş, ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan değerlendirmede iş göremezlik oranının %0 olarak belirlenmesi nedeniyle talebi reddedilmiştir. Başvuran, tüm sağlık kontrollerine katıldığını ve maaşının bağlanmadığını öne sürerek, gerekli işlemlerin yapılmasını istemiştir. SGK, başvuranın iş kazası sonrası geçici iş göremezlik ödeneği aldığını ve sürekli iş göremezlik geliri için gereken %10 oranında kaybın tespit edilmediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve SGK’nın açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirlemiştir. İlgili mevzuat gereği, sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için meslekte kazanma gücünde en az %10 oranında bir azalma olması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın durumunda bu şartın sağlanmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiş ve bu kararın başvurana ve SGK’ya tebliğ edilmesine hükmetmiştir. Başvuran, bu karara karşı İzmir İş Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7171-S.24.11199
BAŞVURU NO : 2024/5499
KARAR TARİHİ : 09.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik
BAŞVURUNUN KONUSU :
geliri bağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; iş kazası sonucu kontrollere gitmediği için maaş bağlanmadığını ancak bütün kontrollere gittiğini, iş kazası sonucunun kayıp olduğunu belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 23/05/2024 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından gönderilen 12/06/2024 tarihli ve sayılı cevabî yazıda özetle; 2.1. TC kimlik numaralı ‘ün 05.06.2012 tarihinde iş kazası geçirdiği, 2.2. 06.09.2016 tarih varide sayılı evrak ile Sosyal Güvenlik Kurumuna Sürekli İş Göremezlik
Geliri talebinde bulunduğu, 2.3. Başvurusu üzerine hastaneye sevk edildiği ve hastanedeki muayeneleri tamamlayarak İzmir
Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 21.10.2016 tarih sayılı raporu ile Üniversitesi Hastanesi
Göz Ana Bilim Dalının 19.02.2017 tarih sayılı Sağlık Kurulu raporlarının düzenlendiği,
2.4. Kurum Sağlık Kurulunun 28.03.2017 tarih sayılı sayılı kararı ile sürekli iş göremezlik derecesinin
%0 olduğuna karar verildiğinden gelir bağlanamadığı ve söz konusu kararda kontrol muayenesinin gerekmediği, 2.5. Başvurana 05.06.2012 tarihli iş kazasından dolayı 05.06.2012-15.08.2012 süresi istirahatli bırakılmış ve bu süre için kendisine 4.964,96.-TL geçici iş göremezlik ödemesi yapıldığı, 2.6. 5510 sayılı Kanunun 19.maddesi gereği ‘ İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır’ denildiğinden, Sigortalı
‘ün iş göremezlik oranının %10’ un altında olması sebebiyle gelir bağlanamadığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “(…) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler(…)” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir (…)” hükmü yer almaktadır.
5. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesin 4 ve 5 inci fıkralarında “ Kısa vadeli sigorta kolları: İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını, Uzun vadeli sigorta kolları: Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını,” tanımladığı, 5.2. “Sigortalı Sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında “Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar, b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise; 1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, 2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar, 3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları, 4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,…………….”, 5.3. “Hizmet Akdiyle veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tabi Olduğu
Kısa Vadeli Sigorta Hükümleri” başlıklı Üçüncü bölümünün “İş kazasının tanımı, bildirilmesi ve
soruşturulması” alt başlıklı 13 üncü maddesinde “iş kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. (2) İş kazasının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde, b) (b) bendi kapsamında bulunan sigortalı bakımından kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde, c) iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya
Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda yazılı olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan,
96 ncı madde hükmüne göre tahsil edilir. İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme
usulü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir”, 5.4. “ İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar” başlıklı 16 ncı maddesinde “İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır: a) Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi. b) Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması. c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması. d) Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi. e) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi………”, 5.5. “ Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesinde birinci fıkrasında “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %
10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. ”
dördüncü fıkrasında “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.”,
5.6. “Geçici İş Göremezlik Ödeneği” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; a) İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için ……… geçici iş göremezlik ödeneği verilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; iş kazası sonucu kontrollere gitmediği için maaş bağlanmadığını ancak bütün kontrollere gittiğini belirterek maaşının bağlanmasını talep etmektedir.
8. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik
Merkezi tarafından özetle; başvuranın 05.06.2012 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazasına istinaden sürekli iş görmezlik geliri talebinde bulunduğunu talebi gereği hastane sevk işlemlerinin yapıldığını, İzmir
Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 21.10.2016 tarih sayılı ve Üniversitesi Hastanesi Göz
Ana Bilim Dalının 19.02.2017 tarih sayılı Sağlık Kurulu raporlarının düzenlendiğini, ilgili raporlara istinaden düzenlenen Kurum Sağlık Kurulunun 28.03.2017 tarih sayılı sayılı kararı ile sürekli iş göremezlik derecesinin %0 olduğuna karar verildiğinden gelir bağlanamadığı ve söz konusu kararda kontrol muayenesinin gerekmediğinin belirtildiği ayrıca Başvurana 05.06.2012 tarihli iş kazasından dolayı 05.06.2012-15.08.2012 süresi istirahatli bırakılmış ve bu süre için kendisine 4.964,96.-TL geçici iş göremezlik ödemesi yapıldığı belirtilmiştir.
9. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın temel olarak; başvuranın geçirmiş olduğu iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik geliri bağlanıp bağlanmayacağı hususunda ortaya çıktığı görülmektedir.
10. Dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde başvuranın 05.06.2012 tarihinde İzmir
A.Ş ünvanlı işyerinde çalışmaktayken iş kazası geçirdiği, iş kazasına yönelik bildirimlerin
06.09.2016 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapıldığı, başvuranın 06.09.2016 tarih sayılı
talep ile sürekli iş göremezlik geliri talebinin bulunduğu, talebinin gereği olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş göremezlik derecesinin tespiti için hastaneye sevk edildiği ve yapılan tetkikler neticesinde
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 21.10.2016 tarih sayılı raporu ile
Üniversitesi Hastanesi Göz Ana Bilim Dalının 19.02.2017 tarih sayılı Sağlık Kurulu raporlarının düzenlendiği, söz konusu raporlara istinaden düzenlenen Sosyal Güvenlik Kurumu Kurum Sağlık
Kurulunun 28.03.2017 tarih sayılı sayılı kararı ile sürekli iş göremezlik derecesinin %0 olduğuna karar
verilmiş olması sebebiyle sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanamadığı. Ve başvuranın ayrıca 05.06.2012 tarihli iş kazasından dolayı 05.06.2012-15.08.2012 süresi istirahatli bırakıldığı ve bu süre için kendisine 4.964,96.-TL geçici iş göremezlik ödemesinin yapıldığı anlaşılmıştır.
11. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13 üncü maddesinde iş kazasının tanımı yapılmış, 16 ıncı maddesinde iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar belirtilmiştir. Yine adı geçen Kanunun 19 uncu maddesinde ise iş kazası sigortasından sağlanan haklardan olan sürekli iş görmezlik geliri bağlanmasına hak kazanma şartları tanımlanmıştır. Buna göre sigortalılara sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için iş kazası, meslek hastalığı olaylarının vuku bulması ve geçirmiş olduğu iş kazası, meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden
Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az % 10 oranında azalmış bulunduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
12. Somut olayda başvuranın 05.06.2012 tarihinde iş kazası geçirmiş olduğu ancak yapılan tıbbi değerlendirmeler neticesinde başvuranın maluliyetinin oluşmadığı, meslekte kazanma gücü kaybı oranının
%0 (Yüzde sıfır) olarak belirlendiği ve kontrol muayenesine tabi tutulmadığı anlaşıldığından ilgili Kanun hükmünde belirtilen iş göremezlik geliri bağlanma şartlarına haiz olmadığı değerlendirilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin başvurana sürekli iş göremezlik geliri bağlamaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediğinden kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkeleri yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumundan istenen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, anılan idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarelerin bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi