|
ÖZET: Yeditepe Üniversitesi’nin Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan 2022-2023 Akademik Yılı Denetim Raporu’na itirazı üzerine yapılan başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelendi. Başvuran, üniversitenin Hukuk Müşavirliği bünyesinde görev yapan avukatların sayısına rağmen, dışarıdan alınan hukuki danışmanlık hizmetinin gereksiz olduğunu iddia etti. İtirazda, alınan hizmetin somut gerekçelerle desteklenmediği ve bu durumun yersiz ödemelere yol açtığı vurgulandı. Ayrıca, üniversitenin kendi bünyesindeki avukatların yeterli hizmeti sunabileceği ifade edildi.
Yükseköğretim Kurulu, vakıf yükseköğretim kurumlarının kazanç amacı gütmeyeceğini ve elde edilen gelirlerin vakıf veya üçüncü şahıslara aktarılamayacağını belirten mevzuat hükümlerine atıfta bulunarak, Yeditepe Üniversitesi’nin hukuki danışmanlık hizmeti alımını değerlendirdi. Kurum, alınan hizmetin doğrudan temin usulü çerçevesinde yapıldığını ve bu durumun mevzuata uygun olduğunu belirtti. Ancak, alınan hizmetin kaynak aktarımına neden olup olmadığını gösteren nesnel kriterlerin sunulmadığına dikkat çekildi. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Yükseköğretim Kurulu’na, üniversitenin hukuki danışmanlık hizmet alımına ilişkin takdir yetkisinin bulunduğunu ve bu konunun takibinin yapılması gerektiğini tavsiye etti. Bu karar, idarenin işlem tesis etmemesi durumunda dava açma sürecinin devam edeceğini de belirtti. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12549-S.24.18988
BAŞVURU NO : 2024/9399
KARAR TARİHİ : 18.11.2024
TAVSİYE KARARI YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Yükseköğretim Kurulu Denetim Raporuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza / sayılı başvuru ile tarihinde Yeditepe Üniversitesini temsilen vekil tarafından yapılan başvuruda özetle; Yükseköğretim Kurulu’nun 08.05.2024 tarih sayılı 2022-2023 Akademik Yılı Denetim Raporunda yer alan 6 No’lu maddenin; “6) Denetim Nihai
Raporunun 6.1.5.5. numaralı maddesinde yer alan, Yükseköğretim Genel Kurulunun 25.05.2023 tarihli ve sayılı kararının 11. Maddesinde, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinde toplam 6 avukatın
., , ., ., .) görev yapmasına rağmen, Ankara Barosu Avukatı . 2021-
2022 denetim dönemi içerisinde KDV hariç 360.000,00 TL tutarında danışmanlık hizmeti satın alındığı,
bahse konu avukatın Üniversitenin eylem ve işlemleri nedeniyle taraf olduğu adli ve idari davalarda, icra işlemlerinde ve yargıya intikal eden her türlü uyuşmazlıklarda vekalet sunarak Üniversiteyi temsil ettiğine ya da hizmetinden yararlanıldığına dair denetim esnasında Üniversite yetkililerince bir bilgi ve belge paylaşılarak, satın alınan hizmetin somut olarak ortaya konulamaması da dikkate alındığında, . ’ye yersiz ödemeler yapıldığı tespitine ilişkin olarak cari denetim döneminde . ile sözleşmenin devam ettiği tespitine ilişkin olarak denetim sırasında elde edilen bilgiler ve vakıf yükseköğretim kurumu tarafından verilen cevap dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda, konunun müteakip denetim döneminde takip edilmesi teklifinin uygun olduğuna” hukuka aykırı olduğunu, Hukuk Müşavirliğinin, müvekkil kurumun her türlü hukuki iş ve işlemlerine destek sağlayan ve fiilen süreç yürüten bir birim olduğunu,
Hukuk Müşavirliği nezdinde 2022-2023 akademik yılının ilk 6 aylık döneminde 1 Hukuk Müşaviri ve 5 avukatın; ikinci 6 aylık dönemde ise 1 Hukuk Müşaviri ve 4 avukatın görev yaptığını, bu dönemde müvekkil üniversitenin kullanmış olduğu Elektronik Bilgi Yönetim Sistemi (EBYS) üzerinden Hukuk
Müşavirliğine yaklaşık 4.400 adet evrak girişi yapıldığını ve bu evrakların süreçlerinin Müşavirlik avukatları tarafından yürütüldüğünü, bu süreçlerde danışman Av. . destek alındığını, 2022-2023 akademik dönemde Hukuk Müşavirliği tarafından yürütülen ve dava dosyaları hakkında sair zamanlarda danışmanlık alınan yaklaşık 300 adet dava dosyası ve duruşma yoğunluğu bulunduğunu, çok sayıda zorunlu arabuluculuk ve uzlaştırma süreçlerinin de Müşavirliğe bağlı avukatlar tarafından yürütüldüğünü, müvekkil
Üniversite Fakülteleri, İdari Birimleri, Teknopark ve diğer tüm birimlerinde yürütülen iş ve işlemler hakkında talep edilen ve nitelikli hukuki bilgi gerektiren konularda Müşavirlik avukatlarının süreçleri yürüttüğünü, danışman Av. . ’nin müvekkil adına Ankara’da görülmekte olan hukuki iş ve işlemleri takip ettiğini, Av. . ve hukuk bürosundan alınan danışmanlık ve fiili avukatlık hizmeti karşılığı ödeme yapıldığını iddia ederek YÖK tarafından tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 23/09/2024 tarihli ve E sayılı cevabi yazıda;
2.1. T.C. Anayasası 130. maddesinde: “Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.”,
2.2. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı” başlıklı 28. maddesinde: “Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiçbir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez. Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz. Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz.”, 2.3. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 51/a maddesinde: “Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı, merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur. Daire başkanlıkları ve müdürlükler üst kuruluşlarda kurulların, üniversitelerde yönetim kurulunun kararı ile genel hükümlere göre kurulur.”, 2.3.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun ek 10. maddesinde: “Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonunda
Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim
Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler. Yükseköğretim Kurulu gözetim ve denetim görevi kapsamında, vakıf yükseköğretim kurumlarının ilişkili kişiler ile yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarına veya parasal hareketlere ilişkin olarak bu kişilerden bilgi ve belge isteyebilir ya da bu kişiler nezdinde söz konusu işlemlere ilişkin olarak inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu hükmün uygulanmasında ilişkili kişi, kurucu vakıf ve vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerinin ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin eşleri, mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır. Yükseköğretim Kurulu tarafından vakıf yükseköğretim kurumlarının yurt dışı mali ve finansal ilişkilerinin denetimi ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından talep edilebilir.” 2.4. 21.11.1983 tarih ve 18228 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 124 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3. maddesinde: “Yükseköğretim İdari Teşkilatı aşağıdaki birimlerden oluşur:
a) Özel Kalem Müdürlüğü, b) Genel Sekreterlik, c) Eğitim, Öğretim Daire Başkanlığı, d) Araştırma Planlama Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, e) Komptrolörlük Daire Başkanlığı, f) Yayın ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı, g) Bilgi işlem Merkezi Daire Başkanlığı, h) İnşaat, Bakım, Onarım Daire Başkanlığı, i) Hukuk Müşavirliği, j) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı” 2.4.1. 21.11.1983 tarih ve 18228 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 124 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 35. maddesinde; “Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a) Üniversitenin öğrencileri, diğer kişi ve kurumlarla olan anlaşmazlık ve uyuşmazlıklarında adli ve idari mercilerde üniversitenin haklarını savunmak, b) Üniversitenin tasarruflarının yürürlükteki kanunlara uygun olarak icrasında, idareye yardımcı olmak, c) Verilecek benzeri diğer görevleri yerine getirmek.” hükümlerinin yer aldığı, 2.5. Bu çerçevede vakıf yükseköğretim kurumlarının kazanç amacıyla kurulamayacağı ve vakıf yükseköğretim kurumunun elde ettiği gelirlerinin de vakıf veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemeyeceğinin hüküm altına alındığı, 2.6. Yeditepe Üniversitesine ilişkin ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen 2022-2023 Akademik Yılı
Denetim Raporuna istinaden alınan 20.03.2024 tarihli Yürütme Kurulu kararının 6. maddesinde; “Denetim
Nihai Raporunun 6.1.5.5. numaralı maddesinde yer alan; Yükseköğretim Genel Kurulunun 25.05.2023 tarihli ve sayılı kararının 11. Maddesinde, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinde toplam 6
avukatın ( görev yapmasına rağmen, Ankara Barosu
Avukatı ’den 2021-2022 denetim dönemi içerisinde KDV hariç 360.000,00TL tutarında danışmanlık hizmeti satın alındığı, bahse konu avukatın Üniversitenin eylem ve işlemleri nedeniyle taraf olduğu adli ve idari davalarda, icra işlemlerinde ve yargıya intikal eden her türlü uyuşmazlıklarda vekalet sunarak
Üniversiteyi temsil ettiğine ya da hizmetinden yararlanıldığına dair denetim esnasında Üniversite yetkililerince bir bilgi ve belge paylaşılarak, satın alınan hizmetin somut olarak ortaya konulamaması da dikkate alındığında, ’ye yersiz ödemeler yapıldığı tespitine ilişkin olarak cari denetim döneminde; . ile yapılan sözleşmenin devam ettiği tespitine ilişkin olarak denetim sırasında elde edilen bilgiler ve vakıf yükseköğretim kurumu tarafından verilen cevap dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda, konunun müteakip denetim döneminde takip edilmesi teklifinin uygun olduğuna” karar verildiği, 2.7. Söz konusu hususun; Üniversitenin 2021-2022 Akademik Yılı denetim dönemine ilişkin hazırlanan rapor ve alınan kararda da eleştiri konusu olduğu, bir sonraki denetim döneminde de (2022-
2023 Akademik Yılı) devam ettiği tespit edildiği ve bu doğrultuda bir önceki yıl olduğu gibi
sürecin takip edilmesine karar verildiği, ilgili karar kapsamında konuya ilişkin Üniversite tarafından işletilen süreçlerin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediği, ilgili mevzuat kapsamında Üniversite gelirlerinin korunması ve amacı dışında kullanılıp kullanılmadığının takip edilmesi amaçlandığı, 2.8. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde yer verildiği üzere Üniversitenin bünyesinde Hukuk
Müşavirliğinin bulunması gerektiği, Yeditepe Üniversite bünyesinde Hukuk Müşavirliğinin bulunduğu ve Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinde (çeşitli dönemlerde sayı değişmekle birlikte) 6 adet avukatın görev yaptığının anlaşıldığı, 2.9. Diğer taraftan Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi bulunduğu ve Hukuk Fakültesinin uzun yıllardır eğitim öğretim faaliyetine devam ettiği 02.09.2024 YÖKSİS veri tabanı kayıtlarına göre çeşitli anabilim dallarında olmak üzere üniversitenin Hukuk Fakültesi bünyesinde 23 öğretim üyesinin bulunduğu, 2.10. Bir yükseköğretim kurumunun taraf ve konu olacağı uyuşmazlıkların; kiralama, satın alma, alacak, tazminat ve iptal davaları gibi sınırlı nitelikte olduğu ve Üniversitenin istihdam ettiği Hukuk
Müşavirleri ve Avukatlar marifetiyle takip edilerek sonuçlandırıldığı, özellikle bu işler için istihdam edilen Üniversite bünyesindeki Hukuk Müşavirlerinin, hukuk ve alan bilgilerinin takip etmek ve sonuçlandırmakta yeterli olmayacağı hangi özel davalar, başka bir ifadeyle avukatlık hizmeti temin edilen kimselere Hukuk Müşavirlerinin sahip olmadığı hangi uzmanlık alanları ve sıfatları sebebiyle hizmet alımı yapılarak Üniversitenin öğrencilerden elde ettiği gelirler ile bu hizmetin karşılandığının bilinmediği, 2.11. Bünyesinde Hukuk Müşavirliği birimi ve Hukuk Fakültesi bulunan bir yükseköğretim kurumunun dışardan hukuki yardım almasının makul ve özenli yönetim anlayışıyla uyuşmayacağı diğer taraftan alınan hizmetin de tam olarak da izah edilememesi nedeniyle satın alınan bu hizmet için ödenen tutarın yersiz bir harcama olarak yükseköğretim kurumunun öğrencilerden temin ettiği kaynaklarının azalışına neden olduğunun değerlendirildiği, 2.12. Üniversite kendi bünyesindeki avukatlara ücret öderken bu kişilerin yapması gereken görevler için öğrencilerden temin edilen gelirler ile aynı zamanda avukatlık hizmeti satın alarak ayrıca bir ücret
ödemesi yapmasının, Üniversitenin kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan bir durum ortaya çıkardığının tespit edildiği dolayısıyla bu durumun kaynak aktarımı olarak değerlendirildiği, ilgili karar ile bir kaynak aktarımına mahal verilmemesi için Üniversite tarafından gerekli önlemlerin alınması amacıyla sürecin takibine karar verildiği, 3. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Yeditepe Üniversitesinden alınan 02/09/2024 tarihli ve sayılı, 21/10/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazılar ve eklerinde özetle; 3.1. Av. ’nin vekalet sunarak takip ettiği dosyalar ve Av. ’nin sözlü olarak hukuki danışmanlık hizmeti verdiği, gerektiğinde müvekkil Üniversitedeki toplantılara bizzat yada online katılarak hizmet sunduğu, ancak YÖK tarafından sadece vekaletle takip edilen dosyaların baz alındığı, 3.2. Hukuki danışmanlık hizmetinin sadece dava dosyalarının vekalet sunulmak sureti ile takip etmek anlamına gelmediği bu hizmeti yazılı ve sözlü danışmanlık hizmeti sunulması ile de sağladığı, istenilen yazılı ve sözlü hukuki danışmanlık hizmetinin, dava takibi sureti ile verilen hukuk hizmetinden daha ehemmiyetli görüldüğü, herhangi bir hukuki nizanın çıkmasından önce alınan hukuki görüşün, üniversitenin yıllarca devam edecek bir hukuki sürecin takibinden kurtulmasına, muhtemel yeni davaların açılmasına, bu davaların takibi, ödenecek tazminat yada dava masraflarının ödenmesinden kurtulmasına vesile olduğu, 3.3. Müvekkil Üniversite ile Av. . arasında imzalanan sözleşmenin “Hizmetin konusu” başlıklı 2.
Maddesinde açıkça “avukata tevdi edilen tüm dosyalarda hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetinin alınması” ibaresinin yer aldığı, sözleşmenin “Alınacak hizmetler” başlıklı 3. Maddesinde; “Üniversiteye (yazılı/sözlü/huzurda/telefonda/elektronik ortamda) hukuki danışmanlık yapacaktır.” ibaresinin yer aldığı, 3.4. 2021-2022 denetim dönemi içerisinde Av. . tarafından Danıştay 8. Daire nezdinde üç, 6. Daire nezdinde bir ve 2. Daire nezdinde iki olmak üzere toplamda altı dava dosyasının takip edildiği ve takip edilmeye devam edildiği, bu davalardan birinin “ilk derece” mahkemesi, üçünün temyizen incelenen dosya, ikisinin de karar düzeltme aşamasında olduğu, hukuk hizmeti salt “dava takibi” olarak algılandığı için idarece takip edilen dosyaların istendiği bunun haricindeki yazılı ve sözlü/online danışmanlık hizmetlerinin belgelenmesinin mümkün olmayıp hayatın olağan akışına aykırı olduğu, 3.5. Av. ’ye 2 Temmuz 2019 tarihinde vekaletname çıkarıldığı, yevmiye no.lu vekaletnamenin
2019 tarihinde çıkartılma sebebinin, o tarihte imzalanan vekaletname sözleşmesi gereği müvekkil
Üniversite adına Av. . ’nin Ankara’daki iş ve işlemleri yasal olarak takibinin temini olduğu, vekaletname sözleşmesinin, genel temayül gereği, ilk etapta bir yıllık olarak imza altına alındığı, ancak, tarafların sözleşmenin devamı yönündeki iradesi ve takip edilen hukuki süreçlerin yıllara sari olması nedeniyle taraflar vekalet sözleşmesini fesh etmedikleri için sözleşme otomatik olarak ücrette bir değişiklik olmaksızın birer yıl uzadığı, bu dönem pandemi kısıtlamalarının olduğu döneme denk geldiği için yüz yüze gelme imkanı olmadan sürecin yürütüldüğü, vekalet sözleşmesinin geçerlilik şartının “yazılı olması” olmadığı, noterden çıkartılan vekaletname dahi olmadan, sözlü beyanla vekalet ilişkisi kurulabildiği ve vekil edenin daha sonra vekaletname çıkarmasının mahkemelerce yeterli görüldüğü, mahkemeler ve kurumlar nezdindeki işlemlerde vekil edenin sözlü olarak “avukatımdır” yada “vekilimdir”
/
dediği avukatın ilk işlemleri yapabildiği ve daha sonra vekaletnamesini sunabildiği, bunun geçmişe sari bir şekilde işlemleri geçerli kıldığı, güncel hayatta bir çok vekalet sözleşmesinin sözlü yapıldığı, 3.6. Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmet sözleşmesinin Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında kaldığı, Av. . ’yle yapılan sözleşmenin Yeditepe Üniversitesi İhale Yönetmeliği’nin “Doğrudan temin” başlıklı 19/ç maddesine “(1) Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir: ç) Üniversitenin tahmini bedeli bir önceki hesap dönemi toplam giderlerinin TÜFE oranına göre güncellenecek üçyüzsekizbinüçyüzyetmişdört TL’ye karşılık gelen tutardaki bedeli aşmayacak olan mal ve hizmet alımları, tarifeli alımlar ile seyahat alımları.” göre yapıldığı, 3.7. Doğrudan temin usulünün, 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde, “Doğrudan temin: Bu Kanunda belirtilen hallerde ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usul” olarak tanımlandığı, 3.7.1. 4734 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2. Maddesinde, “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür: c) (Değişik: 30/72003-4964/1 md.) Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf Yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar.” şeklindeki düzenleme ile vakıf yükseköğretim kurumlarının, 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununun kapsamı dışında tutularak doğrudan temin usulünde özerk bir alan tanındığı, 3.8. Üniversite ile Av. arasında imzalanan sözleşmenin, Yeditepe Üniversitesi İhale Yönetmeliği’nin 19/ç maddesi kapsamında doğrudan temin parasal limitleri kapsamında kalması nedeni ile doğrudan temin usulü çerçevesinde imzalandığı, 3.9. Üniversite ile Av. arasındaki ilk hukuki danışmanlık ve vekalet sözleşmesinin 20 Ağustos 2019 tarihinde taraflarca bir yıllık olarak imza altına alındığı, ancak takip edilen hukuki süreçlerin yıllara sari olması nedeniyle taraflar vekalet sözleşmesini fesh etmedikleri için sözleşme otomatik olarak birer yıl uzadığı, devam eden süreç içinde sözleşme şartlarında değişiklik nedeni ile 1 Ocak 2022 yılı içinde ikinci sözleşme, 26.10.2023 yılında da üçüncü sözleşme imzalandığı, 3.10. Devlet üniversitelerinin dışarıdan hizmet alımı yoluyla hukuki danışmanlık alması “Serbest
Avukatlardan Hizmet Satın Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”le düzenlendiği, ancak bahse konu bu Yönetmelik Kamu İhale Kanunu’na göre alım yapılmasını öngördüğünden dolayı sadece devlet üniversitelerinin serbest avukatlardan hizmet alımını düzenlendiği, vakıf yükseköğretim kurumları 4734 sayılı Kanunun kapsamı dışında tutulduğundan kendi yönetmelikleri çerçevesinde hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti alındığı, 3.11. İstanbul’da görev yapan avukatların Ankara’ya gidip gelmesindeki konaklama, uçak, yeme içme vesaire giderleri ve İstanbul’da iş sirkülasyonundaki aksama ve buna bağlı olan kayıpların dikkate alınması gerektiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
4. / İstanbul Anadolu Asliye Ceza Mahkemesi, Danıştay Daire Başkanlığı /
Danıştay Daire Başkanlığı / Danıştay Daire Başkanlığı / Danıştay Daire
Başkanlığı / Danıştay Daire Başkanlığı / Danıştay Daire Başkanlığı /
/ İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara
İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara
İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, / Ankara
İdare Mahkemesi, / Ankara İdare Mahkemesi, UYAP sorgu ekran alıntılarında Av. . ’nin vekil olarak adının yer aldığı tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 5.1. Cumhuriyetin nitelikleri başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 5.2. Devletin temel amaç ve görevleri başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 5.3. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5.4. Yükseköğretim kurumları başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur. Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir. Kanun, üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir. Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcıları serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler. Ancak, bu yetki, Devletin varlığı ve bağımsızlığı ve milletin ve ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği aleyhinde faaliyette bulunma serbestliği vermez. Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır. Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır.
Üniversite yönetim ve denetim organları ile öğretim elemanları; Yükseköğretim Kurulunun veya
üniversitelerin yetkili organlarının dışında kalan makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklaştırılamazlar. Üniversitelerin hazırladığı bütçeler; Yükseköğretim Kurulunca tetkik ve onaylandıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığına sunulur ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara
uygun olarak işleme tabi tutularak yürürlüğe konulur ve denetlenir. Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde
Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir. Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.” 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 6.1. Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 6.2. Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun Yeditepe
Üniversitesi başlıklı Ek Madde 39 “(Ek: 5/6/1996-4142/2 md.) İstanbul’da İstanbul Eğitim ve Kültür
Vakfı tarafından, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip Yeditepe Üniversitesi adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulmuştur. Bu Üniversite, Rektörlüğe bağlı olarak; a) Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, b)
Tıp Fakültesi, c) Fen-Edebiyat Fakültesi, d) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, e) Diş Hekimliği Fakültesi, f) Güzel Sanatlar Fakültesi, g) Hukuk Fakültesi, h) İletişim Fakültesi, ı) Yabancı Diller Yüksek Okulu, i)
Spor Yüksek Okulu, j) Fen Bilimleri Enstitüsü, k) Sosyal Bilimler Enstitüsü l) Sağlık Bilimleri
Enstitüsü‘nden, Oluşur.” 8. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, 8.1. Yükseköğretim Kurulu başlıklı 6 ncı maddesinde; “(Değişik: 2/12/1987 – KHK – 301/1 md.) a.
Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur. Yükseköğretim Kuruluna; Yükseköğretim Denetleme Kurulu (…) ile gerekli planlama, /
araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimler bağlıdır.
…” 8.2. Yükseköğretim Kurulunun görevleri başlıklı 7 nci maddesinde; “(Değişik: 17/8/1983 – 2880/3 md.)
Yükseköğretim Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim – öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … g) Her yıl üniversitelerin verecekleri faaliyet raporlarını inceleyerek değerlendirmek; üstün başarı gösterenlerle, yeterli görülmeyenleri tespit etmek ve gerekli önlemleri almak, … o) Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının bu
Kanun hükümlerine göre açılması hususundaki görüş ve önerilerini Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, bu kurumlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve bunları gözetmek, denetlemek, …” 8.3. Yükseköğretim Denetleme Kurulu başlıklı 8 inci maddesinde; “Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında bulunduran, Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir kuruluştur.” 8.4. Yükseköğretim Denetleme Kurulunun görevleri başlıklı 9uncu maddesinde; “(Değişik: 17/8/1983
– 2880/5 md.) Yükseköğretim Denetleme Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarında, eğitim – öğretim ve diğer faaliyetlerin bu Kanunda belirtilen amaca ve ana ilkelere uygunluğunu Yükseköğretim
Kurulunca hazırlanacak esaslara göre ve onun adına denetlemek, …” 8.5. Yönetim örgütleri başlıklı 51 inci maddesinde; “a. Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı, merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur. Daire başkanlıkları ve müdürlükler üst kuruluşlarda kurulların, üniversitelerde yönetim kurulunun kararı ile genel hükümlere göre kurulur. b. Her fakültede, dekana bağlı ve fakülte yönetim örgütünün başında bir fakülte sekreteri, enstitü ve yüksekokullarda ise enstitü veya yüksekokul müdürüne bağlı enstitü veya yüksekokul sekreteri bulunur. Sekretere bağlı büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere gerekli görüldüğü takdirde, yeteri kadar müdür ve diğer görevliler çalıştırılır. Bunlar arasındaki iş bölümü dekanın veya müdürün onayından sonra uygulanmak üzere ilgili sekreterce yapılır. c. Genel sekreter ve sekreterler oy hakkı olmaksızın bağlı bulundukları kurumun kurullarında raportörlük yaparlar.
8.6. Ek Madde 5’de “(Ek :17/8/1983 -2880/32 md.) (Değişik: 28/12/1999 – 4498/1 md.) Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer. Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim
Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim
/
kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır.” 8.7. Ek Madde 6’da “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Kurulacak yükseköğretim kurumu, vakıf tüzelkişiliği dışında ayrı bir tüzelkişiliğe sahip olur ve bu kurumun gelirleri, geçici olarak dahi hiç bir suretle vakıf mamelekine veya hesaplarına intikal edemez. Vakıf yükseköğretim kurumuna doğrudan doğruya bağış ve yardım yapılabilir.” 8.8. Ek Madde 10’da “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonunda Yükseköğretim
Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yüksekögretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler. (Ek fıkra: 9/5/2018-7141/3 md.) Yükseköğretim Kurulu gözetim ve denetim görevi kapsamında, vakıf yükseköğretim kurumlarının ilişkili kişiler ile yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarına veya parasal hareketlere ilişkin olarak bu kişilerden bilgi ve belge isteyebilir ya da bu kişiler nezdinde söz konusu işlemlere ilişkin olarak inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu hükmün uygulanmasında ilişkili kişi, kurucu vakıf ve vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerinin ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin eşleri, mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır. …” 8.9. Ek Madde 11’de “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarında, beklenen eğitim – öğretim düzeyinin yetersizliğinin Yükseköğretim Kurulunca tespit edilmesi ve durumun düzeltilmesi için gerekli uyarı ve önerilerin sonuçsuz kalması halinde bu kurumun faaliyeti Yükseköğretim
Kurulunca durdurulur. (Ek fıkra: 19/11/2014-6569/31 md.) Eğitim-öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı Maliye
Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında, verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde, Yükseköğretim Kurulu gerektiğinde
düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır. (Ek fıkra:
20/8/2016-6745/15 md.) Yapılan denetimler sonucu faaliyet izninin kaldırılmasını gerektiren durumlar tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları ile kurucu vakıflarına kayyım atanan vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni, Cumhurbaşkanı kararı ile kaldırılır. Bu durum, ilgili vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş kanununun yürürlükten kaldırılmasının sağlanması için Yükseköğretim Kurulu tarafından Millî Eğitim Bakanlığına bildirilir. (Ek cümle: 15/4/2020-7243/13 md.) Vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izninin kaldırılması, kurucu vakfın tüzel kişiliğini etkilemez. Faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler Yükseköğretim Kurulu tarafından garantör üniversiteye veya belirlenecek bir Devlet üniversitesine intikal ettirilir. (Ek cümle: 15/4/2020-7243/13 md.)
Öğrenciler, bursluluk durumları gözetilmek şartıyla eğitim-öğretim ücretlerini garantör üniversiteye
ödemeye devam eder.8990 (Ek fıkra: 20/8/2016-6745/15 md.) Faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarının malvarlığı, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun resmî tasfiye hükümlerine göre tasfiye edilir. Resmî tasfiye süreci Yükseköğretim Kurulu tarafından başlatılır. Yetkili ve görevli mahkemece Maliye Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunun birer temsilcisi tasfiye memuru olarak atanır. Tasfiye giderleri, tasfiye olunan vakıf yükseköğretim kurumunun malvarlığından karşılanır. Tasfiye işlemleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. (Ek fıkra: 20/8/2016-6745/15 md.) Tasfiye memurları yaptıkları işlemler nedeniyle görevinin gereklerine açıkça aykırı davrandıklarının ceza mahkemesi kararıyla tespit edilmesi dışında malî ve idarî yönden sorumlu tutulamazlar. … (Ek fıkra: 20/8/20166745/15 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin tereddütleri gidermeye, gerektiğinde Maliye ve Millî
Eğitim Bakanlıklarının görüşünü alarak Yükseköğretim Kurulu yetkilidir. (Ek fıkra: 19/11/20146569/31 md.) Vakıf yükseköğretim kurumlarının denetimi ve bu denetim sonucu ilgili yükseköğretim kurumu hakkında yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı önlemlerin alınmasına ilişkin usul ve esaslar, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.” 9. 21/11/1983 tarihli ve 18228 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7/10/1983 tarihli ve
124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları İle Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin, 9.1. Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, Yükseköğretim üst
Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatının Kuruluş ve Görevlerine İlişkin Esasları düzenlemektir.” 9.2. Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararname, Yükseköğretim Üst
Kuruluşları ve bağlı kuruluşlarla Yükseköğretim Kurumlarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 51’inci maddesine göre kurulan idare teşkilatını kapsar.” 9.3. Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı ve Görevleri başlıklı Yedinci Bölüm Üniversite
İdari Teşkilatı başlıklı 26 ncı maddesinde; “Üniversite İdari Teşkilatı aşağıdaki birimlerden oluşur: a)
Genel Sekreterlik, b) Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, c) Personel Daire Başkanlığı, d)
Komptrolörlük Daire Başkanlığı, e) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, f) Sağlık, Kültür ve Spor Daire
Başkanlığı, g) Kütüphane ve Dökümantasyon Daire Başkanlığı, h) Bilgi İşlem Daire Başkanlığı, i) Hukuk
Müşavirliği, j) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı, k) Üniversite Hastanesi Başmüdürlüğü.” 9.4. Hukuk Müşavirliği başlıklı 35 inci maddesinde; “Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır: a)
Üniversitenin öğrencileri, diğer kişi ve kurumlarla olan anlaşmazlık ve uyuşmazlıklarında adli ve idari mercilerde üniversitenin haklarını savunmak, b) Üniversitenin tasarruflarının yürürlükteki kanunlara uygun olarak icrasında, idareye yardımcı olmak, c) Verilecek benzeri diğer görevleri yerine getirmek.” 10. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Vakıf
Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin, 10.1. Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, vakıf yükseköğretim kurumlarının kuruluş, işleyiş, gözetim ve denetimine ilişkin esasları düzenlemektir.” 10.2. Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümleri, vakıf yükseköğretim kurumlarını ve birimlerini kapsar.”
/
10.3. Hukuki Dayanak başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
130 uncu maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı
Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.” 10.4. Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen terimlerin tanımları aşağıda belirlenmiştir: Vakıf: 4721 sayılı Medeni Kanun hükümleri uyarınca kurulmuş, amaç ve faaliyetleri arasında yükseköğretim kurumları kurmaya ilişkin hüküm bulunan, 2547 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yükseköğretim kurumlarını ve bunlara bağlı birimleri kuran veya kurmak için başvuran tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Vakıf Yükseköğretim Kurumu: Kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile Vakıflar tarafından kurulmuş bulunan üniversite ile yüksek teknoloji enstitüsü ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, meslek yüksekokulu konservatuarlar, araştırma uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmayan meslek yüksekokuludur. …”
10.5. Vakıf üniversitesi başlıklı 5 inci maddesinde; “Vakıf üniversitesi gelirlerini sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafından kanunla kurulmuş bulunan kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan, fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokul, destek, hazırlık okulu veya birimleri, benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” 10.6. Gözetim-Denetim ve değerlendirme esasları başlıklı 24 üncü maddesinde; “(Değişik:RG19/11/2015-29537) Vakıf yükseköğretim kurumları, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda
Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir. Bu kurumların, denetim ve değerlendirilmeleri
Yükseköğretim mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütülür. Yükseköğretim Kurulu vakıf yükseköğretim kurumlarının hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, yıl içinde veya yıllar itibarıyla denetleyebileceği gibi akademik birim, program, proje ve konu bazında da denetleyebilir. Vakıf yükseköğretim kurumları her ders yılı sonunda Yükseköğretim Kuruluna yıllık faaliyet raporu sunarlar ve
Yükseköğretim Kurulunda bulunan diğer bilgi ve belgeler de göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenen plan çerçevesinde Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından genel denetlemeye ve değerlendirmeye tabi tutulurlar. Bu kurumlar ayrıca Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından gerekli görülmesi halinde Yükseköğretim Denetleme Kuruluna verilecek görev kapsamında belirli bir döneme bağlı olmaksızın yıl içinde de denetlenebilir. Vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyeti tarafından onaylanan ayrıntılı bütçesinin bir örneği ile bütçenin uygulanmasına ilişkin esaslar ve harcamaya ilişkin yetkileri gösterir mütevelli heyet kararları Yükseköğretim Kuruluna gönderilir. Kurucu vakfın veya vakıfların yönetim organındaki her türlü değişiklik ile buna bağlı olarak değişen mali durum, değişikliğin gerçekleşmesinden itibaren en geç bir ay içinde Yükseköğretim Kuruluna bildirilir.” 10.7. Vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı işlem ve eylemleri hakkında uygulanacak önlemler başlıklı 25 inci maddesinde; “(Başlığıyla birlikte değişik: RG-19/11/2015-29537) Vakıf yükseköğretim kurumlarında mevzuatın emrettiği hususların yerine getirilmemesi halinde, 2547 sayılı
Kanun gereğince eylemlerinin ağırlık derecesine göre; yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı nitelikte olmak üzere aşağıdaki önlemler uygulanır.
a) Uyarma ve düzeltme isteme:
Aşağıdaki hallerde vakıf yükseköğretim kurumuna işlem ve eylemlerinde daha dikkatli olması ve tespit edilen eksikliklerin ve aykırılıkların, istenilen bilgi ve belgelerin niteliğine bağlı olarak 15 günden az olmamak üzere verilen süre içerisinde tamamlanması veya düzeltilmesi yazılı olarak bildirilir.
1) Yükseköğretim Kurulu tarafından istenilen bilgi ve belgelerin haklı bir sebep olmaksızın belirlenen süre
içerisinde verilmemesi,
2) Denetleme raporlarında yer alan ve düzeltilmesi için vakıf yükseköğretim kurumuna bildirilen
hususların belirlenen süre içerisinde yerine getirilmemesi,
3) Vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyetinin mevzuata uygun olarak oluşturulmaması ve/veya
değişikliklerin bir ay içinde bildirilmemesi,
4) Vakıf yükseköğretim kurumları bünyesindeki kurulların mevzuata uygun olarak oluşturulmaması veya
çalıştırılmaması,
5) Vakıf yükseköğretim kurumunun işlem ve faaliyetine ilişkin kayıtlarının usulüne uygun tutulmaması,
6) Öğretim elemanı atama ve yükseltme işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılmaması,
7) Vergi, sosyal güvenlik ve işsizlik primi gibi zorunlu ödemelerin yapılmaması veya aksatılması nedeniyle
vakıf yükseköğretim kurumunun ek mali yük altına sokulması,
8) Öğrenciler için gerekli açık ve kapalı alanların Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen asgari miktardan az olması,
9) Başka bir vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyeti veya kurucu vakfında üye olarak bulunan
kişilerin vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyetinde veya kurucu vakfında üye olması.
b) Yeni akademik birim kurma ve program açma taleplerinin askıya alınması:
Aşağıdaki hallerde vakıf yükseköğretim kurumunun akademik birim ve program açma ile daha önce açılmasına izin verilmiş ve ilk defa öğrenci alınacak programlara ilişkin talepleri bir yıl süre ile askıya alınır.
1) Uyarma ve düzeltme istemine konu olan hususların belirlenen süre içerisinde düzeltilmemesi,
2) Vakıf yükseköğretim kurumuna ait her türlü mal ve hakkın amacı dışında ya da özel işlerde kullanılması,
3) Vakıf yükseköğretim kurumunun mali tablolarında gelir-gider ve mallarının eksik gösterilmesi,
4) Vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerinin 2547 sayılı Kanunun Ek Madde 5 hükmüne aykırı olarak
atanması,
5) Öğrenci kayıt kabulü, sınavlar, yurt içi ve yurt dışı yatay geçiş, mezuniyet işlemleri veya bunlarla ilgili
belgelerde usulsüzlük yapılması, /
6) Eğitim-öğretime başlanması ve sürdürülmesi için Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öğretim
elemanı ve üyesi sayılarının sağlanmadığının tespit edilmesi veya bu sayıların sağlanmış gösterilmesine yönelik yanıltıcı beyanda bulunulması,
7) Vakıf yükseköğretim kurumu mütevelli heyet üyelerinin toplantılara katılımlarının engellenmesi.
c) Öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması:
Aşağıdaki hallerde vakıf yükseköğretim kurumunun akademik birim ve programlarının tamamı veya bazılarının mevcut öğrenci kontenjanı, fiilin ağırlığı dikkate alınarak bir-iki yıl süre ile yüzde kırk oranına kadar azaltılır ya da öğrenci alımı tamamen durdurulur.
1) Vakıf yükseköğretim kurumunca (b) bendinde yer alan yeni akademik birim kurma ve program açma
taleplerinin askıya alınması önlemine konu olan hususlarda belirlenen süre içerisinde gerekli düzeltmelerin yapılmaması,
2) Öğrenci kayıt kabulü, sınavlar, yurt içi ve yurt dışı yatay geçiş, mezuniyet işlemleri veya bunlarla ilgili
belgelerde yaygın şekilde usulsüzlük yapıldığının tespit edilmesi,
3) Yükseköğretim Kurulunun izin verdiği program, yer ve alanlar dışında eğitim öğretim faaliyetinde
bulunulması,
4) Yükseköğretim Kurulundan gerekli izinler alınmadan önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim
programlarının açılması veya çift diploma programları düzenlenmesi ve bu programlara öğrenci kabul edilmesi,
5) Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen kontenjanların üzerinde öğrenci kaydedilmesi,
6) Denetim, inceleme ve soruşturma faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında istenilen bilgi ve belgelerin tam
ve zamanında verilmemesi veya gerçeğe aykırı beyanda bulunulması,
7) Vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerinin vakıf yükseköğretim kurumundan doğrudan veya dolaylı
olarak mevzuata aykırı menfaat sağlaması.
d) Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması:
Aşağıdaki hallerde vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyeti bir yıl süre ile Yükseköğretim Kurulu tarafından geçici olarak durdurulur ve yükseköğretim kurumunun yönetimi garantör devlet üniversitesi veya Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından kapasitesi dikkate alınarak belirlenecek aynı ildeki bir devlet üniversitesine verilir.
1) Vakıf yükseköğretim kurumu tarafından (c) bendinde yer alan öğrenci kontenjanı kısıtlanması veya
öğrenci alımının durdurulması önlemine konu olan hususların belirlenen süre içerisinde düzeltilmemesi,
2) Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretim ile idari, mali ve ekonomik faaliyetlerinin gözetim ve
denetimi ile inceleme ve soruşturma faaliyetlerine kasten engel olunması, /
3) Vakıf yükseköğretim kurumunun mali durumunun eğitim-öğretim faaliyetini sürdüremeyecek ölçüde mali
ve ekonomik rasyolar açısından zayıf olduğunun Yükseköğretim Denetleme Kurulu raporları ile tespit edilmesi,
4) Vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş taahhütlerinde yer alan mal varlığının Yükseköğretim
Kurulundan izin alınmaksızın değiştirilmesi veya elden çıkarılması,
5) Tutulması gerekli defter ve kayıtların tahrif edilmesi, yok edilmesi veya gizlenmesi,
6) Vakıf yükseköğretim kurumu mütevelli heyet üyelerinin üniversite ile ilgili işlemlerde mali yönetim ve
kontrol sistemini kasıtlı olarak zaafa uğratması.
e) Faaliyet izninin kaldırılması:
Aşağıdaki hallerde vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izni kaldırılır ve yükseköğretim kurumu kapatılır.
1) Vakıf yükseköğretim kurumunun, kuruluş tarihinden itibaren üç yıl içinde eğitim öğretime başlamaması,
2) Vakıf yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim, yayın, danışmanlık, ticari ve diğer faaliyetleri ile
bağışlardan elde ettiği gelirini, yükseköğretim kurumunun akademik faaliyetlerini, yatırım ve cari giderlerini finanse etmekte kullanmadığının tespit edilmesi,
3) Vakıf yükseköğretim kurumu kurucu vakfı veya vakıfları tarafından kuruluşta taahhüt edilen
harcamaların yükseköğretim kurumu gelirlerinden karşılanması,
4) Alım, satım ve ihalelerde vakıf yükseköğretim kurumunu zarara uğratıcı nitelikte usulsüzlük yapılması,
5) Vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerinin ülkenin bölünmez bütünlüğüne karşı eylemleri doğrudan
işlemesi veya bu tür eylemleri desteklemesi,
6) Kurucu vakıf tarafından vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş aşamasında kuruluş taahhüdü olarak
devir, temlik ve taahhüt edilen mal varlığı unsurlarının vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyetini sürdürmeye imkân vermeyecek ölçüde kaybedildiğinin tespit edilmesi,
7) 28 inci maddede sayılan yöntemlerden herhangi biri ile vakıf yükseköğretim kurumundan kaynak
aktarımı yapıldığının tespiti üzerine verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın iade edilmemesi,
8) Vakıf yükseköğretim kurumu mütevelli heyeti seçilmesi, yenilenmesi ve üyeliklerinin sona erdirilmesinde
hileli ve usulsüz işlemlerin yapılması.
Denetim, inceleme veya soruşturma raporlarına dayalı olarak Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından uygun bulunan veya Yükseköğretim
Kurulu Başkanı tarafından doğrudan talep edilen uyarma ve düzeltme istemi Yükseköğretim Yürütme
Kurulu, diğerleri ise Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından karara bağlanarak uygulanır.
10.8. Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı başlıklı 28 inci maddesinde; “(Başlığıyla birlikte değişik:RG-19/11/2015-29537) Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde
edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiç bir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez. Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz. Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz.
Kaynak aktarımı sayılan haller şunlardır: a) Mütevelli heyeti ve üyeleri ile bunlar dışındaki üçüncü gerçek ya da tüzel kişilerden yapılan borçlanmanın Merkez Bankasının Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan
Ağırlıklı Ortalama Faiz oranlarından, kiralamanın Gelir Vergisi Kanununda tanımlanan emsal kira bedelinden, mal ve hizmet alımlarının piyasa rayiçlerinden sebepleri izah edilemeyecek derecede yüksek bedeller ile yapılması, b) Vakıf yükseköğretim kurumunun maddi ve maddi olmayan varlıklarının bedel ödenmeksizin ya da piyasa rayiçlerine göre makul sayılamayacak derecede düşük bedelle kullandırılması, satılması, kiralanması, trampa edilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesis edilmesi ve benzeri tasarruflarda bulunulması, c) Vakıf yükseköğretim kurumunun parasal kaynaklarının, Merkez Bankasının Bankalarca
Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz oranlarından, mal varlığı kiralamasının Gelir Vergisi
Kanununda tanımlanan emsal kira bedelinden, mal ve hizmet alımlarının piyasa rayiçlerinden sebepleri izah edilemeyecek derecede düşük bedeller ile yapılması ya da bedelsiz olarak kullandırılması, d) Vakıf yükseköğretim kurumunun her türlü mal ve hizmet alımının, rekabet kuralları ve şeffaflık ihlal edilerek piyasa rayiçlerine göre yüksek bedelle yapılması, e) Vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyetlerinden elde edilen tüm gelirlerin kabul edilebilir sebepleri olmaksızın hesaplara zamanında ve tam olarak yansıtılmaması, tahsil edilmemesi veya zamanaşımına uğratılması, f) Vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında yapılan giderlerin gerçeğe aykırı olarak yüksek gösterilmesi, avans niteliğindeki ödemeler dışında mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, g) Vakıf yükseköğretim kurumunun kasada muhafaza edilen para ya da diğer menkul değerlerinin ya da geçici dahi olsa banka hesaplarında bulunan paraların, vakıf yükseköğretim kurumu dışında üçüncü gerçek ya da tüzel kişilere kullandırılması, h) Her düzeyde görev yapmakta olan personele mevzuat çerçevesinde görev tanımı içerisinde yer alan işler için sözleşme ücreti dışında çeşitli adlarla ödeme yapılması, her düzeyde görev yapmakta olan personele mevzuat çerçevesinde ödenmesi mümkün ücret-maaş, telif ücreti, yolluk ve yevmiye, ders ve tez danışmanlık ücreti, huzur hakkı gibi ödemelerin emsallerine göre sebepleri izah edilemeyecek derecede yüksek olması, i) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatta belirtilen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, j)
Yukarıdaki haller dışında kalan, yükseköğretim kurumu kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan, nesnel ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde tespit edilen kaynak aktarımı halleri.” 10.9. Kaynakların kullanımı başlıklı 31 inci maddesinde; “Vakıf yükseköğretim kurumlarının inşaat ve her çeşit alım, satım, kiralama işlerinde, mütevelli heyet tarafından kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanan yönetmelik hükümleri uygulanır.” 10.10. Uygulanacak hükümler başlıklı 32 nci maddesinde; “Vakıf yükseköğretim kurumları 2547 sayılı
Kanunun vakıf yükseköğretim kurumları ile ilgili ek Maddelerinde aksine bir hüküm bulunmadığı sürece
2547 sayılı Kanunun bütün hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
11. 15/07/2000 tarih ve 24110 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yeditepe Üniversitesi
Ana Yönetmeliğinin;
11.1. Kuruluş başlıklı 1 inci maddesinde; “Yeditepe Üniversitesi; İstanbul Eğitim ve Kültür Vakfı (İSTEK
VAKFI) tarafından kurulmasına karar verilen, 7/6/1996 tarih ve 4142 sayılı Kanunla kamu tüzel kişiliğini kazanmış merkezi İstanbul’da bulunan bir yükseköğretim kurumudur.” 11.2. Mütevelli Heyet İdari Teşkilatı başlıklı 5 inci maddesinde; “Üniversite Mütevelli Heyet İdari
Teşkilatı; hukuk müşavirliği, danışmanlar, denetim kurulu, hesap işleri müdürlüğü ve sekreteryadan müteşekkildir.” 11.3. Hukuk Müşavirliği başlıklı 6 ncı maddesinde; “Hukuk Müşavirliği doğrudan Başkana bağlı olup görevleri şunlardır: a) Üniversitenin kazai ve idari merciler karşısında haklarını savunmak, b)
Üniversitenin faaliyetlerinin yürürlükteki kanunlara uygun olarak icrasında Mütevelli Heyete yardımcı olmak, c) Başkanca verilecek benzeri görevleri yapmak.” 12. 11/04/2021 tarih ve 31451 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yeditepe
Üniversitesi İhale Yönetmeliği’nin Doğrudan temin başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir: a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi. b) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşme bedelinin %20’sini geçmeyecek ve ona dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması. c) Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımları. ç) Üniversitenin tahmini bedeli bir önceki hesap dönemi toplam giderlerinin TÜFE oranına göre güncellenecek üçyüzsekizbinüçyüzyetmişdört TL’ye karşılık gelen tutardaki bedeli aşmayacak olan mal ve hizmet alımları, tarifeli alımlar ile seyahat alımları. (2) Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, 7 nci maddede belirtilen komisyonları kurma ve 5 inci maddede belirtilen yeterlik koşullarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak bir tutanağa bağlanmak suretiyle ihtiyaçlar temin edilir.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran özetle, danışman Av. . ’nin müvekkil üniversite adına Ankara’da görülmekte olan hukuki iş ve işlemleri takip ettiğini, Av. . ve onun hukuk bürosundan alınan danışmanlık ve fiili avukatlık
hizmeti karşılığı ödeme yapıldığını iddia ederek YÖK tarafından tesis edilen işlemin (Yükseköğretim
Kurulu’nun 08.05.2024 tarih sayılı 2022-2023 Akademik Yılı Denetim Raporunun
6 No’lu maddesinde yer alan …konunun müteakip denetim döneminde takip edilmesi teklifinin uygun
olduğu ifadesinin) hukuka aykırı olduğunun tespitini talep etmektedir.
15. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerde özetle, vakıf yükseköğretim kurumlarının kazanç amacıyla kurulamayacağı ve vakıf yükseköğretim kurumunun elde ettiği gelirlerinin de vakıf veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemeyeceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu hususun; Üniversitenin 2021-2022
Akademik Yılı denetim dönemine ilişkin hazırlanan rapor ve alınan kararda da eleştiri konusu olduğu, bir sonraki denetim döneminde de (2022-2023 Akademik Yılı) devam ettiğinin tespit edildiği ve bu doğrultuda bir önceki yıl olduğu gibi sürecin takip edilmesine karar verildiği, ilgili karar kapsamında konuya ilişkin Üniversite tarafından işletilen süreçlerin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediği, ilgili mevzuat kapsamında Üniversite gelirlerinin korunması ve amacı dışında kullanılıp kullanılmadığının takip edilmesinin amaçlandığı, başvuran Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi bulunduğu ve Hukuk
Fakültesinin uzun yıllardır eğitim öğretim faaliyetine devam ettiği 02.09.2024 YÖKSİS veri tabanı kayıtlarına göre çeşitli anabilim dallarında olmak üzere üniversitenin Hukuk Fakültesi bünyesinde
23 öğretim üyesinin bulunduğu, bir yükseköğretim kurumunun taraf ve konu olacağı uyuşmazlıkların;
kiralama, satın alma, alacak, tazminat ve iptal davaları gibi sınırlı nitelikte olduğu ve Üniversitenin istihdam ettiği Hukuk Müşavirleri ve Avukatlar marifetiyle takip edilerek sonuçlandırıldığı, özellikle bu işler için istihdam edilen Üniversite bünyesindeki Hukuk Müşavirlerinin, hukuk ve alan bilgilerinin takip etmek ve sonuçlandırmakta yeterli olmayacağı hangi özel davalar, avukatlık hizmeti temin edilen kimselerde
Hukuk Müşavirlerinin sahip olmadığı hangi uzmanlık alanları ve sıfatları sebebiyle hizmet alımı yapılarak Üniversitenin öğrencilerden elde ettiği gelirler ile bu hizmetin karşılandığının bilinmediği, bünyesinde Hukuk Müşavirliği birimi ve Hukuk Fakültesi bulunan bir yükseköğretim kurumunun dışardan hukuki yardım almasının makul ve özenli yönetim anlayışıyla uyuşmayacağı diğer taraftan alınan hizmetin de tam olarak da izah edilememesi nedeniyle satın alınan bu hizmet için ödenen tutarın yersiz bir harcama olarak yükseköğretim kurumunun öğrencilerden temin ettiği kaynaklarının azalışına neden olduğunun değerlendirildiği, Üniversite kendi bünyesindeki avukatlara ücret öderken bu kişilerin yapması gereken görevler için öğrencilerden temin edilen gelirler ile aynı zamanda avukatlık hizmeti satın alarak ayrıca bir ücret ödemesi yapmasının, Üniversitenin kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan bir durum ortaya çıkardığının tespit edildiği dolayısıyla bu durumun kaynak aktarımı olarak değerlendirildiği, ilgili karar ile bir kaynak aktarımına mahal verilmemesi için Üniversite tarafından gerekli önlemlerin alınması amacıyla sürecin takibine karar verildiği, belirtilmiştir.
16. Yeditepe Üniversitesinden alınan bilgi ve belgelerde özetle; hukuki danışmanlık hizmetinin sadece dava dosyalarının vekalet sunulmak sureti ile takip etmek anlamına gelmediği bu hizmetin yazılı ve sözlü danışmanlık hizmeti sunulması ile de sağladığı, istenilen yazılı ve sözlü hukuki danışmanlık hizmetinin, dava takibi sureti ile verilen hukuk hizmetinden daha ehemmiyetli görüldüğü, herhangi bir hukuki nizanın çıkmasından önce alınan hukuki görüşün, üniversitenin yıllarca devam edecek bir hukuki sürecin takibinden kurtulmasına, muhtemel yeni davaların açılmasına, bu davaların takibi, ödenecek tazminat yada dava masraflarının ödenmesinden kurtulmasına vesile olduğu, Müvekkil Üniversite ile Av. . arasında imzalanan sözleşmenin “Hizmetin konusu” başlıklı 2. Maddesinde açıkça “avukata tevdi edilen tüm
dosyalarda hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetinin alınması” ibaresinin yer aldığı, sözleşmenin
“Alınacak hizmetler” başlıklı 3. Maddesinde; “Üniversiteye (yazılı/sözlü/huzurda/telefonda/elektronik ortamda) hukuki danışmanlık yapacaktır.” ibaresinin yer aldığı, hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmet sözleşmesinin Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında kaldığı, Av. . ’yle yapılan sözleşmenin Yeditepe
Üniversitesi İhale Yönetmeliği’nin Doğrudan temin başlıklı 19/ç maddesi uyarınca doğrudan temin parasal limitleri kapsamında kalması nedeni ile doğrudan temin usulü çerçevesinde imzalandığı, Üniversite ile Av.
arasındaki ilk hukuki danışmanlık ve vekalet sözleşmesinin 20 Ağustos 2019 tarihinde taraflarca bir yıllık olarak imza altına alındığı, ancak takip edilen hukuki süreçlerin yıllara sari olması nedeniyle taraflar vekalet sözleşmesini fesh etmedikleri için sözleşmenin birer yıl uzadığı, devam eden süreç içinde sözleşme şartlarında değişiklik nedeni ile 1 Ocak 2022 yılı içinde ikinci sözleşmenin, 26.10.2023 yılında da üçüncü sözleşmenin imzalandığı, Av. . ’den hizmet alımında İstanbul’da görev yapan avukatların Ankara’ya gidip gelmesindeki konaklama, uçak, yeme içme vesaire giderleri ve İstanbul’da iş sirkülasyonundaki aksama ve buna bağlı olan kayıpların dikkate alındığı ifade edilmiştir.
17. İdari işlemlerin hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6. baskı,
C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak
imkânı vermekle birlikte işlem yapmak ya da yapmamak konusunda da hareket serbestisi kazandırmaktadır. Bu doğrultuda idarenin hukuki danışmanlık hizmeti alması da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Bununla birlikte idare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır. İdareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve sınırsız olmayıp, objektif olarak kullanılması gereken bir yetkidir.
18. Başvuruya konu somut olaya bakıldığında, Yeditepe Üniversitesinin Av. ’den aldığı hukuki danışmanlık hizmetinin 4. No.lu paragrafta yer verildiği üzere çoğunlukla Danıştay ve Ankara İdare
Mahkemeleri nezdinde davaların takibi şeklinde olduğu UYAP sorgu ekran alıntılarından tespit edildiğinden İstanbul’da bulunan Üniversitenin İstanbul’da görev yapan avukatlarının Ankara’ya gidip gelmesindeki konaklama, uçak, yeme içme gibi iaşe giderleri ve İstanbul’daki iş sirkülasyonundaki aksamaları engellemek amacıyla istihdam edildiği belirtilmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun
“Avukatlığın amacı” başlıklı 2nci maddesinde avukatlık mesleğinin hukuki münasebetlerin düzenlenmesi, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesi ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, hakemler, resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlanması ile avukatların hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına tahsis etmesi olarak düzenlendiği görülmektedir. Bu kapsamda başvuran Üniversitenin anılan avukatı dava takibi dışında yukarıda belirtilen saiklerle diğer bir deyişle hukuki bilgi ve tecrübelerin aktarımı, çeşitli hukuki münasebetlerin düzenlenmesi, muhtemel yeni davaların açılması, bu davaların takibi sonucunda oluşacak tazminat ve alacaklardan ve dava masraflarından kurtulmaya katkı sağlanması gibi amaçlarla istihdam etmesinin Üniversitenin takdir yetkisi sınırlarında kaldığı değerlendirilmektedir.
19. Bununla birlikte 3.7.1. nolu paragrafta yer verildiği üzere 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun
“Kapsam” başlıklı 2. Maddesindeki düzenleme ile vakıf yükseköğretim kurumları 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununun kapsamı dışında tutulmuştur. 12 nolu paragrafta verildiği üzere Yeditepe Üniversitesi İhale
Yönetmeliğinin “Doğrudan temin” başlıklı 19 uncu maddesinde ise doğrudan temin usulüne başvurulacak
/
haller belirtilmiş ve Üniversitenin tahmini bedeli bir önceki hesap dönemi toplam giderlerinin TÜFE oranına göre güncellenecek üçyüzsekizbinüçyüzyetmişdört TL’ye karşılık gelen tutardaki bedeli aşmayacak olan mal ve hizmet alımlarının doğrudan temin kapsamında olduğu hükme bağlanmıştır. Bu kapsamda 08.05.2024 tarih sayılı 2022-2023 Akademik Yılı Denetim Raporunun 6
No’lu maddesinde belirtilen 6) Denetim Nihai Raporunun 6.1.5.5. numaralı maddesinde yer alan, Yükseköğretim Genel Kurulunun 25.05.2023 tarihli ve sayılı kararının 11. Maddesinde, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinde toplam 6 avukatın ( görev yapmasına rağmen, Ankara Barosu Avukatı . 2021-2022 denetim dönemi içerisinde KDV hariç 360.000,00 TL tutarında danışmanlık hizmeti satın alınmasının (Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihteki
TÜFE oranına göre güncelleme yapılmak suretiyle) doğrudan temin sınırları içinde kaldığı anlaşılmaktadır.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Yükseköğretim Kurulu tarafından Av. ’den alınan hukuki danışmanlık, Üniversitenin kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan bir durum olarak nitelendirilerek kaynak aktarımı olarak değerlendirilse de Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin
“Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı” başlıklı 28 inci maddesinde; kaynak aktarımı sayılan haller sıralandıktan sonra sıralanan haller dışında kalan durumlarda, yükseköğretim kurumu kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan, nesnel ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde tespit edilen kaynak aktarımı halleri ifadesine yer verilmiş olmasına karşın Üniversitenin aldığı avukatlık hizmetinin kaynak aktarımı şeklinde değerlendirilmesine yol açacak nesnel ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde tespitine ilişkin bir veri Yükseköğretim Kurulu tarafından Kurumumuza sunulmadığından ayrıca alınan danışmanlık hizmeti
Yeditepe Üniversitesi İhale Yönetmeliği uyarınca doğrudan temin sınırında kaldığından Yükseköğretim
Kurulu’nun 08.05.2024 tarih sayılı 2022-2023 Akademik Yılı Denetim Raporunun
6 No’lu maddesinde yer alan; “…konunun müteakip denetim döneminde takip edilmesi” teklifinde
hakkaniyete uyarlık bulunamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
/
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Üniversitenin hukuki danışmanlık hizmet alımı hususunda İdarenin hangi hizmeti kimden/nereden alacağına ilişkin konunun Üniversitenin takdir yetkisi kapsamında kaldığı şeklinde değerlendirilmesi hususunda YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.
/