|
ÖZET: Başvuru, Akdeniz Belediye Başkanlığı tarafından iş güvenliği uzmanlığı görevlendirmesinin sonlandırılması ve görev yapılmayan döneme ait parasal hakların ödenmesi talebini içermektedir. Başvuran, 11.06.2024 tarihinde yapılan idari işlemin gerekçesinin kamu yararı ile bağdaşmadığını belirterek, bu kararın iptalini istemiştir. İdare, başvuranın görevine son verilmesinin, 08.02.2024 tarihinde imzalanan bir sözleşme ile gerekçelendirildiğini ve başka iş güvenliği uzmanlarının da mevcut olduğunu ifade etmiştir.
İdarenin sunduğu belgelerde, başvuranın görevi yerine getirdiğine dair herhangi bir kanıt olmadığı, dolayısıyla yapılan görevlendirmenin geçersiz olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin tamamının dışarıdan alınmasının hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. Başvuranın görev süresi sona erdikten sonra başka bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilmediği, dolayısıyla kamu zararına yol açılmaması adına bu durumun önemli olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın idari işleminin hukuka uygun olmadığına kanaat getirerek, Akdeniz Belediye Başkanlığı’na bu işlemin kaldırılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuru sahibine karşı iyi yönetim ilkelerine uygun davranmadığı da tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13319-S.24.20019
BAŞVURU NO : 2024/10133
KARAR TARİHİ : 02.12.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, İş Güvenliği Uzmanlığı görevlendirmesini sonlandıran birel idari işlemin kaldırılması ve görev yaptırılmayan döneme ilişkin parasal hakların tarafına ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Akdeniz Belediye Başkanlığının 11.06.2024 tarihli Oluru ile iş güvenliği uzmanlığı görevlendirmesinin sonlandırıldığını, söz konusu idari işleme gerekçe olarak İdarenin 08.02.2024 tarihinde firması ile sözleşme imzalamış olmasının gösterildiğini, ancak ortaya konan gerekçenin kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleriyle bağdaşmadığını ifade ederek iş güvenliği uzmanlığı görevlendirmesini sonlandıran birel idari işlemin kaldırılmasını ve görev yaptırılmayan döneme ilişkin parasal hakların tarafına ödenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdarelerden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. Akdeniz Belediye Başkanlığının söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 30.09.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevap yazısında özetle; 3.1. Belediye kayıtlarında, başvuruda bulunan personelin söz konusu görevi fiilen yerine getirdiğine ve çalışma yapıldığına dair ve herhangi bir bilgi, rapor, belge ve dokümanın bulunmadığı, aksine hizmet alımının gerçekleştirildiği Ltd. Şti tarafından düzenlenen öneri, eksiklerin tespiti, raporlama ve çalışma alanlarında eğitim verme tutanak ve görsellerine ait bilgi ve belgelerin mevcut olduğu ve sunulduğu, /
3.2. Belediyede başvurandan başka İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikasına sahip personelin bulunduğu, söz konusu görevin başvuranın şahsına özgü bir görev olmadığı, 3.3. 08.02.2024 tarihli Birimi Ltd. Şti. ile Belediye arasında imzalanan iş sağlığı ve güvenliği hizmet teminine ait İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmet Sözleşmesi çerçevesinde yürütülen hizmet sunumunda, Belediye bünyesinde bulunan İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikasına sahip personellerden yapılacak görevlendirme ile seçilenler tarafından yürütülecek iş ve işlemlerin de veriliyor olması nedeniyle başvurana açıkça mükerrer bir ödeme yapılmasıyla kamu zararına yol açıldığı, 3.4. Başvuran ile Belediye arasında T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı online sistemi üzerinden imzalanan bir sözleşme bulunmadığı, dolayısıyla başvuran ile Belediye arasında yasal mevzuat gereği imzalanması gereken sözleşmenin de imzalanmamış olması nedeniyle yapılan görevlendirmenin yok hükmünde olduğu, 3.5. İş sağlığı ve güvenliği hizmet teminine ait İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmet Sözleşmesi’nin “Tarafların
Yükümlülükleri” başlıklı 4’üncü maddesinde düzenlenen, “6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda belirtilen İş Güvenliği Uzmanlığı, İşyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli hizmetlerini sunmak.” hükmü çerçevesinde alınan hizmetin ilgili firmaya yapılan ödeme içerisinde olmasının mükerrer ödeme ile kamu zararına neden olduğu, 3.6. Ayrıca, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nin, “Görevlendirme Belgesi ve Sözleşme
Başlıklı” 14’üncü maddesinin birinci fıkrası ile yedinci fıkrası hükümleri çerçevesinde, başvuruda bulunan personelin İdare ile sözleşme imzalanmamış olması nedeniyle yapılan görevlendirmenin yok hükmünde olduğu, 3.7. Sadece iş güvenliği eğitiminden ibaret olmayan, işyeri hekiminin bulunmaması nedeniyle kurumsal olarak yürütme imkanının bulunmadığı söz konusu komplike hizmetin, 08.02.2024 tarihinde yapılmış olan sözleşme çerçevesinde hizmet temini işi ile yürütüldüğü, 3.8. Hâlihazırda Belediye bünyesinde iki “A”, bir “B”, dört “C” İş Güvenliği Uzmanlığı sertifikalı personelin bulunduğu, Belediyede 4857 sayılı Kanun’a tabi 57 işçi personel bulunduğu ve 6331 sayılı
Kanun’a göre istihdam zorunluğu olan İş Güvenliği Uzmanının bir kişi olduğu, tehlike durumuna göre verilecek eğitim süresi ve sertifika sınıfının gözetildiği, 3.9. Başvuran personelin görevinin sonlandırılması sonrasında başkaca bir İş Güvenliği Uzman Sertifikalı personelin görevlendirilmesinin olmadığı, zira hizmet alımı dâhilinde verilen görev için başvurana mükerrer ödeme yapılması durumunda kamu zararına yol açılacağı, 3.10. Başvuranın görevlendirilmesinin yetkide paralellik ilkesi gereği Başkanlık Olur’u ile sona erdirildiği, İdarenin yasal mevzuat gereği gerçekleştirmek durumunda olduğu işlemi yerine getirdiği, ortada başvuran aleyhine kullanılan bir takdir yetkisinin bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun:
6.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.” 6.2. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; […] f) İş Güvenliği Uzmanı: Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı, […] ı) İşyeri hekimi: İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, işyeri hekimliği belgesine sahip hekimi, i) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi: İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birimi, […] m) Ortak sağlık ve güvenlik birimi: Kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile Türk Ticaret
Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimi, […] ifade eder.” 6.3. “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren; a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir. […]” 6.4. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8’inci maddesinin beşinci ve yedinci fıkralarında; “[…] (5) İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır. Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının ve işyeri
/
hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir. Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir.
[…] (7) Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.” 7. 29.12.2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri
Yönetmeliği’nin:
7.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
“(1) Bu Yönetmelikte geçen:
[…] ç) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB): İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birimi, d) İSG-KÂTİP: İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili iş ve işlemlerin Genel Müdürlükçe kayıt, takip ve izlenmesi amacıyla kullanılan iş sağlığı ve güvenliği kayıt, takip ve izleme programını, […] f) Ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB): Kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimi, […] h) Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere 6331 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimi, ifade eder.” 7.2. “İşverenin iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) İşveren, işyerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, çalışanların ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla; çalışanları arasından ilgili yönetmeliklerde belirtilen nitelikleri haiz bir veya birden fazla işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı görevlendirir. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri ayrıca diğer sağlık personeli görevlendirir. Gerekli nitelikleri haiz olması halinde tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir.
/
(2) İşveren, işyerinde gerekli niteliklere sahip personel bulunmaması halinde birinci fıkrada sayılan yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını, OSGB ya da ÇASMER’lerden hizmet alarak yerine getirebilir.
[…] (7) İşveren işyerinde görev yapan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli ile hizmet alınan OSGB’lerin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre geçerli yetki belgesi ile görevlendirilmesinden sorumludur. […]” 7.3. “İşyeri sağlık ve güvenlik birimi” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “(1) İSGB; en az bir işyeri hekimi ile işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip en az bir iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesi ile oluşturulur. Bu birimde işveren diğer sağlık personeli de görevlendirebilir.” 7.4. “Görevlendirme belgesi ve sözleşme” başlıklı 14’üncü maddesinde; “(1) İşyerinde çalışanlar arasından işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli görevlendirilmesi durumunda bu kişilerle işveren arasında; OSGB’lerden hizmet alınması durumunda
OSGB ile işveren arasında sözleşme imzalanır.
[…] (3) Sözleşme ve görevlendirme belgeleri Yönetmelikteki eklerine uygun olarak aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenir.
[…] c) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalışanlar arasından görevlendirme yapılması durumunda en geç beş gün içerisinde İSG-KATİP’teki örneğine uygun görevlendirme belgesi düzenlenir ve sistem üzerinden ilgili kişiler tarafından onaylanır. Görevlendirmenin farklı bir kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerine yapılması halinde düzenlenen görevlendirme belgesinin görevlendirilen kişiler tarafından da sistem üzerinden onaylanması gerekmektedir. İSG-KATİP üzerinden onaylanan görevlendirme belgesinin bir nüshası kurum tarafından, bir nüshası da görevlendirme yapılan kişiler tarafından saklanır.
[…] (5) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde OSGB’lerden hizmet alınması halinde; İSG-KATİP’teki örneğine uygun sözleşme düzenlenir ve karşılıklı olarak en geç beş gün içerisinde sistem üzerinden onaylanır. İSG-KATİP üzerinden onaylanan sözleşme nüshalarından biri kurum tarafından, biri OSGB’ler tarafından saklanır. OSGB’den hizmet alınması durumunda görevlendirilecek işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli bu konuda ayrıca bilgilendirilir.
[…] (7) Sözleşme veya görevlendirilmeleri Genel Müdürlükçe onaylanmayan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki görevlerine başlatılamaz ve yetkilerini kullanamazlar.
(8) İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmaları yaptığı süre içinde başka görev verilemez.
(9) Bu maddede belirtilen sözleşme veya görevlendirme belgeleri ile bu belgelerin fesih veya başka bir nedenle geçerliliğini yitirmesi halinde durum çalışanlar arasından işyerinde görevlendirme yapılmış olması halinde işveren tarafından; işyeri dışından hizmet alınmış olması halinde OSGB tarafından beş iş günü içinde Genel Müdürlüğe İSG-KATİP üzerinden bildirilir. […]” hükümleri yer almaktadır.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle; Akdeniz Belediye Başkanlığı tarafından, firması ile sözleşme imzalanmış olması gerekçe gösterilerek İş Güvenliği Uzmanlığı görevinin sonlandırıldığını ifade etmiş ve söz konusu görevini sonlandıran birel idari işlemin kaldırılmasını ve görev yaptırılmayan döneme ilişkin parasal hakların tarafına ödenmesini talep etmiştir (§ 1).
10. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde özetle (§ 2); 08.02.2024 tarihinde
Ltd. Şti. ile Belediye arasında imzalanan İş sağlığı ve güvenliği hizmet teminine ait İş
Sağlığı ve Güvenliği Hizmet Sözleşmesi’nin “Tarafların Yükümlülükleri” başlıklı 4’üncü maddesinde düzenlenen, “6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda belirtilen İş Güvenliği Uzmanlığı, İşyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli hizmetlerini sunmak.” hükmü çerçevesinde alınan hizmetin ilgili firmaya yapılan ödeme içerisinde olmasının mükerrer ödeme ile kamu zararına neden olduğu, ayrıca İş
Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde başvuran ile İdare arasında usulüne uygun olarak imzalanmış bir sözleşme bulunmaması nedeniyle yapılan görevlendirmenin yok hükmünde olduğu, Belediyede başvurandan başka İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikasına sahip personelin bulunduğu, söz konusu görevin başvuranın şahsına özgü bir görev olmadığı, başvuranın görevlendirmesinin yetkide paralellik ilkesi gereği Başkanlık Olur’u ile sona erdirildiği belirtilmiştir.
11. Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; Akdeniz Belediye
Başkanlığı bünyesinde Park ve Bahçeler Müdürü kadrosunda bulunan başvuran, C Sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı Sertifikasına sahip olduğundan 07.07.2022 tarihinde Belediye Başkanının oluru ile 30 saat/ay süreli İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı olarak görevlendirilmiştir. 08.02.2024 tarihinde ise yüklenici olarak firması ile Belediye arasında İş Sağlığı ve Güvenliği Sözleşmesi imzalanmıştır. Bahsi geçen Sözleşme hükümleri çerçevesinde söz konusu firmanın, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini yüklenilen işin bedeli dâhilinde veriyor olması gerekçe gösterilerek 11.06.2024 tarihinde Belediye Başkanının oluru ile başvuranın İş Güvenliği Uzmanlığı görevinin sonlandırılmasına karar verilmiştir.
12. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun (Kanun) 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde, işverenin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde ayrıca diğer sağlık personeli görevlendirebileceği, ancak çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebileceği düzenlenmiştir.
13. 6331 sayılı Kanun’a dayanılarak hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 5’inci maddesinde de işverenin, işyerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, çalışanların ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla; çalışanları arasından ilgili yönetmeliklerde belirtilen nitelikleri haiz bir veya birden fazla işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendireceği, fakat işyerinde gerekli niteliklere haiz personel bulunmaması halinde söz konusu hizmetlerin tamamını veya bir kısmını, OSGB ya da ÇASMER’lerden hizmet alarak yerine getirebileceği düzenlenmiştir.
/
14. Kanun’da yer alan maddenin lafzından, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek için gerekli niteliklere sahip çalışanı bulunması durumunda işverenin, öncelikli olarak bu kişiler arasından görevlendirme yapması gerektiği, çalışanları arasında gerekli nitelikte personel bulunmaması halinde ise
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alabileceği açıkça anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, işverenin ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alabilmesi için çalışanları arasında söz konusu hizmeti yürütebilecek nitelikte personel bulunmaması gerekmektedir.
15. Diğer yandan Kanun’un 6’ncı maddesinde “… bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir.” ve Yönetmelik’in 5’inci maddesinde “… sayılan yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını, OSGB ya da ÇASMER’lerden hizmet alarak yerine getirebilir.” denilerek işverenin hizmetin tamamını dışarıdan alabileceği gibi ayrıca söz konusu hizmetin bir kısmını kendi bünyesinde kurabileceği, diğer kısmını ise iş yeri dışından Bakanlıkça yetkilendirilmiş birimlerden alabileceği de açıkça düzenlenmiştir.
16. Somut olayda 07.07.2022 tarihinde iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvuranın görevlendirmesi 11.06.2024 tarihinde sona erdirilmiştir. Başvuranın görevinin sonlandırılması sonrasında başkaca bir İş Güvenliği Uzman Sertifikalı personelin görevlendirilmesinin yapılmadığı, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek için Ltd. Şti. ile sözleşme imzalandığı, söz konusu Sözleşme’nin iş güvenliği uzmanlığı, işyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli hizmetlerini kapsadığı, diğer bir deyişle İdarenin söz konusu hizmetin tamamını dışarıdan aldığı anlaşılmıştır.
17. Somut olayda İdare, bünyesinde iki tane “A”, bir tane “B”, dört tane de “C” İş Güvenliği Uzmanlığı sertifikalı personelinin bulunduğunu, Belediyede 4857 sayılı Kanun’a tabi 57 işçi personel bulunduğundan
6331 sayılı Kanun’a göre istihdam zorunluğu olan İş Güvenliği Uzmanının bir kişi olduğunu ifade etmiştir.
Dolayısıyla, İdarenin söz konusu sertifikalara sahip personellerinden istekli olanlar arasından iş güvenliği uzmanı istihdam etmesi, iş yeri hekimi için ise OSGB ya da ÇASMER’lerden hizmet alması gerekirken
İdare tarafından hizmetin tamamının dışarıdan alması işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
18. Öte yandan, Kanun’un 5’inci maddesinin yedinci fıkrası kapsamında, işveren iş yerinde görev yapan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli ile hizmet alınan OSGB’lerin Kanun’a göre geçerli yetki belgesi ile görevlendirilmesinden sorumlu olup Yönetmelik’in 14’üncü maddesi uyarınca
Sözleşme ve görevlendirme belgelerinin usulüne uygun olarak düzenlenmesi ve İSG-KATİP sistemi üzerinden ilgililer tarafından onaylanması gerekmektedir. Dolayısıyla somut olayda İdare her ne kadar başvuranın görevlendirmesinin yok hükmünde olduğunu ileri sürmüşse de mevzuat kapsamında söz konusu görevlendirmeye ilişkin yükümlülükler işveren İdareye aittir.
19. Dosya kapsamı, ilgili mevzuat ve yukarıda izah edilen hususlar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; muhatap Belediyede iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek için mevzuatta belirlenen gerekli niteliklere sahip personelin bulunduğu ve İş Güvenliği Uzmanlığı için bu kişilerden istekli olanlara öncelik sağlanması gerektiği, diğer yandan hizmetin geri kalan kısmı için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alınabileceği anlaşılmış olup İdarenin, başvuranın İş Güvenliği Uzmanlığı görevlendirmesini sonlandıran idari işlemine gerekçe olarak Ltd. Şti. ile yapılan sözleşmeyi göstermesi nedeniyle söz konusu idari işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı tespit edildiğinden idari işlemin kaldırılması hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
21. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
23. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Belediyede iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek için mevzuatta belirlenen gerekli niteliklere sahip personelin bulunması nedeniyle İş Güvenliği Uzmanlığı için bu kişilerden istekli olanlara öncelik sağlanması ve bu sebeple İdarenin, başvuranın İş Güvenliği Uzmanlığı görevlendirmesini sonlandıran idari işleminin sebep unsuru bakımından hukuka uygun olmadığı tespit edildiğinden idari işlemin kaldırılması hususunda AKDENİZ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, AKDENİZ
BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve AKDENİZ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi