|
ÖZET: Başvuru, Şanlıurfa ili sınırları içinde bulunan 294,53 hektarlık alanın sanayi alanı olarak belirlenmesine itiraz eden bir tarafça yapılmıştır. Başvuran, bu alanın mera vasfında olduğunu ve yerel halk tarafından hayvancılık amacıyla kullanıldığını öne sürerek, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın bu kararı alırken gerekli görüşleri almadığını iddia etmektedir. Başvuru, 16 Ekim 2023 tarihinde yapılmış ve karar 17 Eylül 2024 tarihinde verilmiştir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, başvuruya ilişkin açıklamalarında, alanın sanayi bölgesi olarak belirlenmesine yönelik çalışmaların yürütüldüğünü ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli işlemlerin tamamlandığını belirtmiştir. Ayrıca, mera alanlarının sanayi alanına dönüştürülmesi için daha önce yapılan tahsis taleplerinin, mera alanlarının yetersizliği nedeniyle reddedildiği ifade edilmiştir. Ancak, bilirkişi raporları ve yapılan yerinde incelemeler, bu alanın mera olarak korunmasının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve söz konusu alanın sanayi alanı olarak belirlenmesi kararının yeniden değerlendirilmesi için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. Bu karar, ilgili bakanlıkların dikkatine sunulmuş ve otuz gün içinde işlem yapılması talep edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9817-S.24.15144
BAŞVURU NO : 2023/16556
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sanayi alanı olarak ilan edilen bölgenin mera vasfının değiştirilmemesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 16.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran ( özetle; Şanlıurfa İli
İlçesi ve Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan 294,53 hektarlık alanın sanayi alanı olarak belirlendiğini, bahsi geçen alanın mera vasfında olduğunu ve bölge halkı tarafından hayvancılık amacıyla kullanıldığını, Şanlıurfa Tarım İl Müdürlüğünden alınan verilerce merada kayıtlı 8000 hayvanın otlatıldığını, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bahsi geçen alanı sanayi bölgesi alanı ilan ederken ilgili kurumlardan görüş almadığını iddia ve ifade ederek, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel
Müdürlüğünün – sayılı Yer Seçimi konulu işleminin ve bu işleme dayanılarak çıkarılan ilgili 7680 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından 30.11.2023 tarihli ve S.
sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri
Genel Müdürlüğü tarafından 06.12.2023 tarihinde gönderilen: sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Şanlıurfa Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün 26.05.2023 tarihli ve sayılı yazısı (Ek-1) ile Şanlıurfa ili ilçesi mahalleleri kadastral sınırları içerisinde bulunan 294,53 hektarlık alanın sanayi alanı olarak belirlenmesi için çalışmaların yapıldığı ve söz konusu alanın
12.03.2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 136 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında
Sanayi İşyerlerine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” kapsamında sanayi alanı olarak belirlenmesinin talep edildiği, 2.2. Adı geçen sanayi alanlarının ilanı, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi süresinin bitiş tarihi olan 12.06.2023 tarihine kadar tamamlanamadığı, daha sonrasında 136 sayılı KHK hükümlerinin 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na Geçici 17’nci madde kapsamında eklenerek 15.07.2023 tarihli ve 32249 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bu nedenle ilgili kurumlardan aynı yerler için tekrar görüş almaya ihtiyaç duyulmadığı, Şanlıurfa ili ilçesi mahalleleri kadastral sınırları içerisinde bulunan 294,5 ha alanın sanayi alanı olarak belirlenmesine ilişkin iş ve işlemlere devam edildiği, 2.3. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun Geçici 17’nci maddesi kapsamında ilan edilen
Sanayi Alanları, alanın büyüklüğü veya sanayi işyerlerinin niteliğine göre 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı
Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu veya 9.01.2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamına alınacağı, Şanlıurfa Sanayi Alanının, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanunu’nun Geçici 17’nci maddesinde yer alan “…Birinci fıkra kapsamında görüş sorulan alanlar için, ilgili mevzuatta kurul, komisyon ve benzerlerine verilen yetkiler ilgili bakanlar tarafından kullanılır. İlgili bakanlar bu yetkilerini devredebilir. İlgili kurumlarca verilmesi gereken görüşler bir hafta içinde verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Belirlenen sanayi alanlarında ilgili kurumlarca izinlendirme ve vasıf değişikliği bir hafta içinde yapılır. Bu işlemlerde Bakanlıktan herhangi bir ücret talep edilmez.” hükmü kapsamında mera vasıf değişikliği işlemlerinin bir hafta içinde yapılmasının 17.10.2023 tarih ve sayılı yazıyla (Ek-5) Tarım ve Orman Bakanlığından talep edildiği, Bakanlığa iletilmiş bir cevap bulunmadığı, bu kapsamda OSB olarak değerlendirilmesine ilişkin Bakanlıklarınca başlatılmış herhangi çalışma da bulunmadığı, 2.4. 08.06.2023 tarih ve sayılı yazıyla Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel
Müdürlüğüne görüş sorulduğu, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün bila tarih ve sayılı yazısında (Ek-6) daha önce bu alanların Organize Sanayi Bölgesi olarak kullanılması için iki kez tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulduğunun, bu taleplerin 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında Bakanlıklarında kurulan komisyon tarafından mera alanlarının yetersiz olması ve alternatif alan bulunması nedenleriyle reddedilmiş olduğunun, Organize Sanayi Bölgesi yapılması için talep edilen mera vasıflı taşınmazların bitişiğinde alternatif alan olarak değerlendirilebilecek fazla miktarda tescil harici hazine arazisi bulunduğunun tespit edildiğinin, bu bilgiler doğrultusunda söz konusu mera alanlarının
” Sanayi Alanı” olarak belirlenmesinin uygun olmadığının belirtildiği, bu hususların
Bakanlıklarınca hazırlanan değerlendirme raporunda da yer almakta olduğu, 2.5. Söz konusu değerlendirme raporunun 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun Geçici 17’nci maddesinde yer alan “6.2.2023 tarihinde yaşanan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, afet bölgesi ilan tarihinden itibaren bir yıl süreyle sanayi alanı olabilecek yerler, fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, alanın durumuna göre ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilir. Tespit edilen yerler
Cumhurbaşkanı kararıyla sanayi alanı olarak belirlenir.” hükmü kapsamında Cumhurbaşkanlığına iletildiği,
2.6. Söz konusu alanın Şanlıurfa Sanayi Alanı olarak 02.10.2023 tarih ve 32328 sayılı Resmî
Gazete’de 7680 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla ilan edilmiş olup çalışmaların mer’i mevzuat hükümleri doğrultusunda yürütüldüğü, hususlarına yer verilmiştir.
3. Başvuru konusu ile ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanlığından 22.01.2024 tarihli ve S.
sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel
Müdürlüğü tarafından 16.02.2024 tarihinde gönderilen: E- sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. Şanlıurfa İli İlçesi Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan 2.969.245,83 m²’lik alanın 4342 sayılı Mera Kanunu’nun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi gereği OSB (Organize Sanayi Bölgesi) yapılmasına yönelik tahsis amacının değiştirilerek Hazine adına tescilinin talep edildiği, bu talebe Tarım ve Orman Bakanlığı olarak 27.04.2021 tarih ve sayılı yazıları ile “tahsis amacı değişikliğinin uygun görülmediği” şeklinde cevap verildiği, 3.2. Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün tahsis amacı değişikliği işleminin yeniden değerlendirilmesi talebi üzerine Tarım ve Orman İl Müdürlüğünce 1.949.995,76 m² alan için 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Genelgesi kapsamında kendilerinden yeniden izin talep edildiği ve bu talebe de 30.12.2022 tarih ve
E. sayılı yazı ile “tahsis amacı değişikliğinin uygun görülmediği” şeklinde bir kez daha cevap verildiği, 3.3. 12.03.2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 136 sayılı “Olağanüstü Hal
Kapsamında Sanayi İşyerlerine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi”nin 2. maddesi kapsamında söz konusu alanın Sanayi Alanı olarak kullanılıp kullanılamayacağı hususunda, 08.06.2023 tarih ve
E. sayılı yazı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından kurumlarından görüş talep edildiği ve talebe Bakanlık olarak 13.06.2023 tarih ve sayılı yazı ile “söz konusu alanın Sanayi Alanı olarak belirlenmesinin uygun görülmediği” şeklinde cevap verildiği, 3.4. Verilen bu olumsuz görüşlere rağmen 3 Ekim 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan
Cumhurbaşkanı Kararı ile söz konusu alanın Şanlıurfa Sanayi Alanı olarak belirlenmesine, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunun geçici 17. Maddesi gereğince karar verildiği, 3.5. mahallesinin toplam mera alanının 5.005.214,00 m² ve mahallesinin toplam mera alanının 17.541.444,25 m² olduğu ve bu alanlarda aktif hayvancılık yapıldığı, mevcut mera alanlarının mahallelerdeki küçükbaş ve büyükbaş hayvan varlığı için yetersiz olduğu, 3.6.İlin mera varlığının 3.370.680 da olduğu ve 2.325.456 adet küçükbaş, 328.948 adet büyükbaş hayvan mevcudu bulunduğu, İl genelinde kaba yem ihtiyacının karşılama oranının %59,6 olduğu ve kaba yem ihtiyacının karşılanamadığı, söz konusu mahallelerde hayvancılığın aktif olarak yapılması, bölgede
13.500 küçükbaş 2.000 adet büyükbaş hayvan varlığı olması ve mevcut meraların ihtiyacı karşılayamadığı,
daha önce bu alanların Organize Sanayi Bölgesi olarak kullanılması için iki kez tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulduğu, bu taleplerin 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında
Bakanlıklarınca kurulan komisyon tarafından mera alanlarının yetersiz olması ve Organize Sanayi Bölgesi yapılması için talep edilen mera vasıflı taşınmazların bitişiğinde alternatif alan olarak değerlendirilebilecek
/
fazla miktarda tescil harici hazine arazisi bulunması nedenleriyle reddedildiği ve bu kapsamda söz konusu tahsis amacı değişikliği yapılmasının uygun görülmediğinin belirtildiği, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Toprak Mülkiyeti” başlıklı 44. maddesinde; “Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alır…” 4.2. “Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması” başlıklı 45. maddesinde; “Devlet, tarım arazileri ile çayır ve mer’aların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önlemek, tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak maksadıyla, tarım ve hayvancılıkla uğraşanların işletme araç ve gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırır…” 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4.4. “Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey” başlıklı 166. maddesinde; “Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin görevidir…” hükmü yer almaktadır 5. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 12.04.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı organize sanayi bölgelerinin kuruluş, yapım ve işletilmesi esaslarını düzenlemektir.” 6.2. “Yer seçimi, kuruluş ve planlama” başlıklı 4. maddesinde ; (1) “OSB, yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur.
(2) OSB’lere ait yer seçimi, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığı inceleme sonucunda, varsa üst ölçekli plan kararları dikkate alınarak yapılır. Komisyonda kararlar oybirliği ile alınır. Oybirliği sağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar, yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlıkça verilir. Mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasına izin verilmeyen alanlar
OSB yeri olarak incelemeye alınmaz.”
/
(Ek fıkra:4/4/2023-7451/5 md.) “(3) Yürürlükteki imar planlarında sanayi alanı olarak belirlenmiş yerlerde, planı onaylayan idarenin görüşünün alınması ve imar planına esas jeolojik ve jeoteknik etüt yapılması kaydıyla OSB yer seçimi işlemi yapılmadan OSB alanı kesinleştirilir.” (Değişik fıkra:4/4/2023-7451/5 md.) “(7) OSB yer seçimi kesinleştirilen alanın bulunduğu büyükşehir belediyesi, il belediyesi, ilçe belediyesi, belde belediyesi, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre kurulan sanayi odası, yoksa ticaret ve sanayi odası, o da yoksa ticaret odası, il özel idaresi veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, konuyla ilgili mesleki kuruluş ve teşekküllerin temsilcileri Bakanlık uygun görüşüne istinaden OSB kuruluşunda yer alabilir. OSB kuruluşunda yer alan kurum ve kuruluşların temsilcileri ve vali tarafından imzalanmış kuruluş protokolünün Bakanlıkça onaylanması ve sicile kaydı ile OSB tüzel kişilik kazanır.
(8) OSB kuruluşunda, yedinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde belirlenen odanın yer alması zorunludur.” 6.3. Geçici 7. maddede; “4342 sayılı Mera Kanununun yürürlüğe girdiği tarihe kadar mera olarak nitelendirilen alanlara yapılmış OSB’ler; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanmış ve yatırım programına alınmış olmaları şartıyla mera vasfını kaybetmiş olur. Bu alanlar 4342 sayılı Mera Kanununun hükümlerine tabi değildirler. İl mera komisyonlarının bu alanlarla ilgili daha önce aldıkları kararlar hükümsüzdür.” (Ek fıkra: 18/2/2009-5838/22 md.) “1/1/2005 tarihinden önce kesinleşen imar planlarında küçük sanayi sitesi olarak ayrılan veya aynı tarihten önce, Bakanlık tarafından onaylanan ve yatırım programına alınan
OSB’lerin bulunduğu alanlardaki mera vasıflı taşınmazlar hakkında; ilgili kamu idarelerince daha önce yapılan kamulaştırma ve diğer işlemler, tezyidi bedel dahil kamulaştırma, faiz ve diğer bedellerin ödenmesi kaydıyla geçerli kabul edilir, bu işlemlere dayanılarak ilgili gerçek ve tüzel kişiler adına tapuda yapılan tesciller korunur, (…)” 6.4. “Afet bölgelerinde sanayi alanları ve işyerleri” başlıklı Geçici 17. maddesinde; “(1) 6/2/2023 tarihinde yaşanan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, afet bölgesi ilan tarihinden itibaren iki yıl süreyle sanayi alanı olabilecek yerler, fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, alanın durumuna göre ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilir.
(2) Tespit edilen yerler Cumhurbaşkanı kararıyla sanayi alanı olarak belirlenir. Birinci fıkra kapsamında görüş sorulan alanlar için, ilgili mevzuatta kurul, komisyon ve benzerlerine verilen yetkiler ilgili bakanlar tarafından kullanılır. İlgili bakanlar bu yetkilerini devredebilir. İlgili kurumlarca verilmesi gereken görüşler bir hafta içinde verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Belirlenen sanayi alanlarında ilgili kurumlarca izinlendirme ve vasıf değişikliği bir hafta içinde yapılır. Bu işlemlerde Bakanlıktan herhangi bir ücret talep edilmez. İmar ve parselasyon planları ile değişiklikleri Bakanlıkça hazırlanır veya hazırlattırılır ve onaylanır. Bakanlıkça hazırlanacak imar planlarına ilişkin ilgili kurumlardan talep edilen görüşler bir hafta içinde bildirilmek zorundadır. Bakanlıkça onaylanan plan ve parselasyon planlarında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun plan ve parselasyon ile ilgili işlemlerindeki askı, ilan, itirazlara ilişkin hükümleri uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.
7. 19.01.2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu’nun; /
7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı endüstri bölgelerinin kurulması, yönetim ve işletilmesine ilişkin esasları düzenlemektir. Bu Kanun, (…)1 endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilânını, yatırım izni sürecini, teşvik tedbirlerini ve yönetici şirketin görev ve yetkilerini belirleyen hükümleri kapsar.” 8. 25.02.1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu’nun; 8.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasını, bakım ve ıslahının yapılarak verimliliklerinin artırılmasını ve sürdürülmesini, kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini, korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamaktır.” 8.2. “Tahsis amacının değiştirilmesi” başlıklı 14. maddesinde; “Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz. Ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden; g) Doğal afet bölgelerinde yerleşim yeri için ihtiyaç duyulan, i) (Ek: 28/11/2017-7061/53 md.) 9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında ilan edilen endüstri bölgeleri, 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında ilan edilen teknoloji geliştirme bölgeleri, 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan organize sanayi bölgeleri ve 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında kurulan serbest bölgeler için kuruluş ve genişleme aşamalarında ihtiyaç duyulan yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır.”
“(Değişik ikinci fıkra: 9/7/2008-5784/26 md.) Bu madde kapsamında başvuruda bulunan kamu kurumları ile işletmeciler, faaliyetlerini çevreye ve kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütmek ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. Bu yerler, tahsis süresi bitiminde özel sicile kaydedilir.
Komisyon gerektiğinde; 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu
Kanununun uygulanmasını Bakanlıktan talep edebilir ve köy veya belediyelerde toplulaştırma projeleri uygulatabilir.”
“(Değişik dördüncü fıkra: 26/3/2008-5751/3 md.) Durumu ve sınıfı çok iyi veya iyi olan mera, yaylak ve kışlaklarda birinci fıkranın (a), (f), (g), (ğ) ve (h) bentleri hariç, tahsis amacı değişikliği yapılamaz.” 9. 12.03.2023 tarihli ve 136 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Sanayi İşyerlerine İlişkin
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 9.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin amacı, 8/2/2023 tarihli ve
6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında sanayi işyerlerine ilişkin bazı
düzenlemelerin yapılmasıdır.” 9.2. “Sanayicilerin afet zararlarının giderilmesi için alınan tedbirler” başlıklı 2. maddesinde; “(1)
6/2/2023 tarihinde yaşanan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen
yerlerde, üç ay süreyle, afetten etkilenen sanayiciler için sanayi alanı olabilecek yerler, fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, alanın durumuna göre ilgili kurumların görüşü alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca birlikte tespit edilir. Tespit edilen yerler Cumhurbaşkanı kararıyla sanayi alanı olarak belirlenir. (2) Birinci fıkra kapsamında görüş sorulan alanlar için, ilgili mevzuatta kurul, komisyon ve benzerlerine verilen yetkiler ilgili bakanlar tarafından kullanılır. İlgili bakanlar bu yetkilerini devredebilir. İlgili kurumlarca verilmesi gereken görüşler üç gün içinde verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. (3) Birinci fıkra kapsamında belirlenen alanlarda ilgili kurumlarca izinlendirme ve vasıf değişikliği üç gün içinde yapılır. İmar ve parselasyon planları ile değişiklikleri Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı tarafından imar şartnamesine göre hazırlanır veya hazırlattırılır ve onaylanır. Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca hazırlanacak imar planlarına ilişkin ilgili kurumlardan talep edilen görüşler üç gün içinde bildirilmek zorundadır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca onaylanan plan ve parselasyon planlarında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun plan ve parselasyon ile ilgili işlemlerindeki askı, ilan, itirazlara ilişkin hükümleri uygulanmaz. (4) Birinci fıkra kapsamında belirlenen alanlar ile sekizinci fıkra kapsamındaki sanayi işyerlerinin altyapı ve üst yapı ile ilgili etüt, harita, plan ve projeleri
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanır veya hazırlattırılır ve onaylanır.” 10. 28.03.2013 tarih ve 28601 Resmi Gazete Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme ve araştırma usulü” başlıklı 22. Maddesinin 4. fıkrasında; “Şikâyet konusunun insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın ve çocuk haklarına ilişkin olması halinde yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. Kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik şikâyetlerde ise, şikâyetçi veya şikâyet edilen idarenin talebi üzerine yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. İlgili idare ve yetkililer bunun için gerekli her türlü kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.” 11. 11 Eylül 2018 tarihinde yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde; “Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir…” 12. 3 Ekim 2023 tarihinde 32328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7680 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı’nda; “Şanlıurfa İli, İlçesinde bulunan ve ekli haritada sınırları gösterilen alanın
Şanlıurfa Sanayi Alanı olarak belirlenmesine, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun geçici 17 inci maddesi gereğince karar verilmiştir.” şeklindeki hükümler yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yapılan yerinde inceleme ve bu doğrultuda oluşturulan bilirkişi raporları ile birlikte tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvuranın mera alanlarının sanayi alanına dönüştürülmemesi talebine binaen, bahsi geçen alanın “Sanayi
Alanı” olarak belirlenmesine ilişkin kararın tekrar gözden geçirilmesi hususunun Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı’na tavsiye edilmesi yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Şanlıurfa İli İlçesi
Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan 294,53 hektarlık alanın sanayi alanı olarak belirlendiğini, bahsi geçen alanın mera vasfında olduğunu ve bölge halkı tarafından hayvancılık amacıyla kullanıldığını iddia ve ifade ederek, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün – – / sayılı Yer Seçimi konulu işleminin ve bu işleme dayanılarak çıkarılan ilgili 7680 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin iptalini talep etmektedir 15. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada; Şanlıurfa Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün 26.05.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile Şanlıurfa ili ilçesi mahalleleri kadastral sınırları içerisinde bulunan 294,53 hektarlık alanın sanayi alanı olarak belirlenmesi için çalışmaların yapıldığı ve söz konusu alanın
03.10.2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 136 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında
Sanayi İşyerlerine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” kapsamında sanayi alanı olarak belirlenmesinin talep edildiği ve söz konusu alanın Şanlıurfa Sanayi Alanı olarak 02.10.2023 tarih ve 32328 sayılı
Resmî Gazete’de 7680 sayılı karar ile ilan edilerek gerekli çalışmaların mer’i mevzuat hükümleri doğrultusunda yürütüldüğü belirtilmiştir.
16. Başvuru dosyası incelendiğinde; uyuşmazlığın, mera vasfı olan ve bölge halkı tarafından hayvancılık amacıyla kullanılan bölgenin sanayi alanı olarak belirlenmesi noktasında düğümlendiği görülmektedir.
17. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır.
17.1. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisinin, yasama organının çizdiği sınırlar içerisinde, Anayasa, Kanun ve Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla mümkün olabileceği açıktır.
18. 1982 Anayasası’nda toprak mülkiyeti hususunda, Devletin toprağın verimli olarak işletilmesi, korunması ve geliştirilmesi hususunda, gerekli tedbirleri alacağının belirtildiği; tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması hususunda, tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribatını önlemek, bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak maksadıyla tarım ve hayvancılıkla uğraşanların tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak kolaylaştırıcı bir çaba göstereceği vurgulanmıştır.
19. Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na göre, OSB’lere ait yer seçiminin Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan bir komisyon tarafından belirlendiği, aynı Kanuna 06.02.2023 tarihinde geçici olarak eklenen afet bölgelerinde sanayi alanları ve işyerleri
/
başlıklı 17. maddeye göre afet bölgesi ilan tarihinden itibaren iki yıl süreyle sanayi alanı olabilecek yerlerin, fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, alanın durumuna göre ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edileceği ve tespit edilen yerlerin
Cumhurbaşkanı kararıyla sanayi alanı olarak belirleneceği belirtilmiştir. 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremlerden sonra çıkarılan 136 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Sanayi İşyerlerine İlişkin
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde, genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, üç ay süreyle, afetten etkilenen sanayiciler için sanayi alanı olabilecek yerlerin, fay hattına mesafesi, zeminin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek, alanın durumuna göre ilgili kurumların görüşü alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığınca birlikte tespit edileceği ifade edilmiş olup tespit edilen yerlerin de Cumhurbaşkanı kararıyla sanayi alanı olarak belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
20. Mera Kanunu’na göre, tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlak alanlarından kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılmayacağı, ancak bu kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan organize sanayi bölgeleri için ihtiyaç duyulan yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacının değiştirilebileceği ve söz konusu yerlerin tescillerinin Hazine adına, vakıf meralarının tescillerinin ise vakıf adına yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır.
21. 2018/8 Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde, kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak her türlü tasarrufa yönelik işlemlerinin bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapılması gerektiği, söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçların Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirileceği belirtilmiştir.
22. Şikayete konu uyuşmazlık, bir bölgenin mera alanı olduğu iddiası karşısında sanayi alanına çevrilmesi hususu olduğu için öncelikle yerinde inceleme yapılması, diğer yandan bu konunun teknik incelemeyi gerektirmesi nedeniyle uyuşmazlığın çözümü için uzman bilirkişilerin görüşüne başvurmak gerekmiştir.
Bu nedenle, konuyla ilgili bilirkişi görevlendirmesi yapılmıştır.
23. Dosya kapsamında, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik uyarınca bilirkişilerinde yer aldığı bir heyetin Kamu Denetçisi Arif Dülger’e eşlik etmesi ile birlikte 16.05.2024 tarihinde bahsi geçen bölgenin mahallen keşfi yapılarak yerinde inceleme süreci tamamlanmış olup, bu keşif sırasında anılan taşınmazın Şanlıurfa İli İlçesi mahalleleri arasında olduğu, arazi yapısının taşlık ve kuru otlarla kaplı, çevresinde küme evlerin bulunduğu, bu taşınmazın toplam parsel olarak kayıtlarda mera vasfında olduğu, köyündeki Ada Parselin yer yer ağaçlandırıldığı, tarla sürümü ve mesken yapılması suretiyle işgalli olduğu, bu parselin 375 dekara tekabül ettiği, genel olarak keşfe konu taşınmazın çevresinin evlerle çevrili taşlık bir arazi görünümüne sahip olduğunun müşahede edildiği tutanak altına alınmış olup ayrıca bahsi geçen arazide otlayan 100’ü aşkın küçükbaş hayvan tespiti yapılmıştır.
24. Şikayet konusu hakkında bilirkişi heyeti (Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi
Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi ve Ziraat Mühendisi )
tarafından hazırlanan 24.06.2024 tarihli Bilirkişi raporunda; /
24.1. “Çayır ve meraların toprak özellikleri, ekosistem sağlığı ve ekonomik sürdürebilirlik açısından büyük öneme sahip olduğu; toprağın yapısı, organik madde içeriği, pH seviyesi ve besin elementleri, bu alanların verimliliğini ve biyolojik çeşitliliğini doğrudan etkileyeceği, Türkiye genelinde ve özelde Şanlıurfa’da çayır ve meraların korunması ve sürdürülebilir yönetimi, hayvancılık ve tarım ekonomisi için kritik öneme sahip olduğu, gelecek nesillere sağlıklı ve verimli topraklar bırakmak için, bilinçli ve sürdürülebilir toprak yönetim uygulamalarının hayata geçirilmesi gerektiği, ayrıca çayır ve meraların sağlıklı yönetimi, hayvancılığın gelişmesi ve ekonomik kalkınma açısından da büyük fırsatlar sunacağı, sağlıklı topraklar, kaliteli yem üretimini destekleyerek hayvan verimliliğini artıracağı ve bunun da bölgesel ve ulusal ekonomiye olumlu katkılar sağlayacağı,” 24.2. “Şanlıurfa ilinin hayvancılık potansiyeli açısından önemli bir il oluşu, Tarım ve Orman Bakanlığı sistemlerine kayıtlı 2.5 milyon küçükbaş ve yaklaşık 400 bin büyükbaş hayvan bulunduğu, sistemlere kayıtlı olmayan hayvanların da bulunabileceği göz önünde bulundurulduğunda il genelindeki bütün büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayının çok daha fazla olacağı, Şanlıurfa İlinde toplam 8.321 mera parseli ile 334.000 hektarlık bir çayır-mera alanının bulunduğu, mera varlığı ile Şanlıurfa İlinin ülkemiz genelinde 9. Sırada yer aldığı ancak Şanlıurfa İlindeki mera parsellerinin işgal altında bulunduğu ve bu durumun hayvancılık sektörünün olumsuz anlamda etkilediği,” 24.3. “Şikayete konu Şanlıurfa İli İlçesi mahallesinde 568 büyükbaş hayvan, toplamda 4277 adet küçükbaş hayvan; mahallesinde 243 büyükbaş hayvan, toplamda 3583 adet küçükbaş hayvan bulunduğu, literatürlere göre 10 küçükbaş hayvan için veya 3 büyükbaş hayvan için 1 dekar mera alanının uygun beslenebilmeleri açısından yeterli olduğu, bölgede mevcut hayvancılık potansiyeli düşünüldüğünde yaklaşık 1000 dekar mera alanının hayvan beslenmesi için yeterli olduğu, bölgede köyünde 5020 dekar mera alanının olduğu, köyünde ise 17.541 dekar mera alanının bulunduğu, toplam mera alanının bulunduğu, toplam mera alanının 22.561 dekar olduğu, Şanlıurfa İli
İlçesi nüfusunun 2023 yılına göre 127.277 olduğu ve nüfusun neredeyse yarısının erkeklerden oluştuğu tespiti yapılmıştır. Ülkemizde işsizlik probleminin en önemli problemler arasında yer aldığı, işsizlik probleminin çözümü noktasında en önemli çıkış noktasının Organize Sanayi Bölgelerinin kurulması olduğu, bahse konu İlçesi köylerinde bulunan 22 bin dekarlık mera alanının
3.000 dekarlık alanının organize sanayi bölgesi kuruluşu için kullanılabileceği ancak bölgenin sosyal
yapısı düşünüldüğünde Şanlıurfa İli genelinde olduğu gibi bölgede de mera alanlarına ekim-dikim yapmak veya ev yapılması suretiyle tecavüzler olduğu, bahse konu yerde organize sanayi bölgesi kurulması durumunda mera alanlarının kaybedilebileceği korkusunun bölgedeki üretici açısından üretimi devam ettirmesi konusunda kararsızlığa sebep olduğu/olacağı, Organize Sanayi Bölgesi kuruluşunun bölgede önemli bir ihtiyaç olduğu kesin ise de; aynı bölgede hayvancılığın yapılmadığı, şikayete konu arazinin kuzeyinde bulunan taş ocağı ilerisinde kurulmasının alternatif bir alan olarak da değerlendirilebileceği, bir bölgedeki mevcut hayvancılık faaliyetinin artışının bölgedeki meraların korunması faktörü ile doğrudan ilişkili olduğu, İlçesinde mevcut hayvancılık faaliyetinin yüzde onuna yakın kısmının bu bölgede gerçekleştirildiği, bölgedeki hayvancılığın sürdürülmesi ve hatta artırılması açısından mera alanlarının korunması ve iyileştirilmesinin hayati öneme sahip olacağı, sonuç olarak tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde Şanlıurfa İli İlçesi Kırsal Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan 294.53 hektarlık alanının vasfının değiştirilerek Organize Sanayi Bölgesi kurulmasının oy çokluğu ile “Uygun Olmayacağı” görüş ve kanaati oluştuğu,”
İfadelerine yer verilmiştir.
/
25. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, bilirkişi raporları ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesi neticesinde; 25.1. Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, Devletin toprağın verimli olarak işletilmesi, korunması ve geliştirilmesi konusunda tedbirler alacağı, ayrıca tarım arazileri, çayır ve meraların amaç dışı kullanılması ve tahribatının önlenmesi, tarım ve hayvancılıkla uğraşanlara işlerini kolaylaştırıcı çaba göstereceği hususlarının Anayasa’da hüküm altına alındığı, 25.2. 136 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Sanayi İşyerlerine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde, genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, afetten etkilenen sanayiciler için sanayi alanı olabilecek yerlerin çeşitli kriterler gözetilerek ilgili kurumların da görüşünün alınması suretiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca birlikte tespit edileceği ve bu tespit edilen yerlere Cumhurbaşkanlığı Kararıyla sanayi alanı olarak belirleneceğinin belirtildiği, 25.3. Daha önce başvuruya konu alanların Organize Sanayi Bölgesi olarak kullanılması için iki kez tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulduğu, bu taleplerin 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığında kurulan komisyon tarafından mera alanlarının yetersiz olması ve alternatif alan bulunması nedenleriyle reddedilmiş olduğu, 25.4. Konu hakkında hazırlanan Bilirkişi Raporunda; bahse konu yerde organize sanayi bölgesi kurulması durumunda geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan yöre halkının zihninde mera alanlarının kaybedilebileceği korkusunun oluşmasının muhtemel olduğu, Organize Sanayi Bölgesinin bahsi geçen arazinin kuzeyinde bulunan taş ocağı ilerisinde kurulmasının alternatif bir alan olarak da değerlendirilebileceği, bölgedeki hayvancılığın sürdürülmesi ve hatta artırılması açısından mera alanlarının korunması ve iyileştirilmesinin hayati öneme sahip olacağı, sonuç olarak tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde bahsi geçen alanın vasfının değiştirilerek Organize Sanayi Bölgesi kurulmasının uygun olmayacağının ifade edildiği, 25.5. Tarım ve Orman Bakanlığının da vermiş olduğu görüşte Bilirkişi raporunda ifade edilen hususlara paralel olarak, bölgede aktif hayvancılık yapıldığı, mevcut mera alanlarının mahallelerdeki küçükbaş ve büyükbaş hayvan varlığı için yetersiz olduğu, il genelinde kaba yem ihtiyacının yeterli olmadığı ve
Organize Sanayi Bölgesi yapılması için talep edilen mera vasıflı taşınmazların bitişiğinde alternatif alan olarak değerlendirilebilecek fazla miktarda tescil harici hazine arazisi bulunmasından ötürü bahsi geçen alanların sanayi olarak belirlenmesi hususunun uygun olmayacağını ifade etmiş olup sonuç olarak ilgili mevzuat, bilirkişi raporları ve idarenin açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde bahsi geçen alanın “sanayi alanı” olarak belirlenmesi hususunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca tekrar değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri
süresinde ve gerekçeli gönderdiği, başvurana verilen gerekçeli cevaplarda ise işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde, durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Esas hakkında karar vermek için gerekli bilgi belge temini ve inceleme devam ettiğinden, kanuni hakların kaybına neden olunmaması için şikâyet tarihi olan tarihinden itibaren başlayan altı aylık inceleme ve araştırma süresinin 16.04.2024 tarihinde sona ereceği ve durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı hususu, 04/04/2024 tarih ve sayılı yazımız ile tarafınıza bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Şanlıurfa ili ilçesi mahalleleri sınırları içerisinde bulunan 294,53 hektarlık alanın
“Sanayi Alanı” olarak belirlenmesi kararının tekrar değerlendirilmesi hususunda SANAYİ VE
TEKNOLOJİ BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın; BAŞVURANA ve SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞINA tebliğine, bilgisi için TARIM
VE ORMAN BAKANLIĞINA iletilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/