|
ÖZET: Başvuran, Samsun İli’nde bulunan evine elektrik bağlantısı talep etmiş, ancak başvurusu olumsuz sonuçlanmıştır. 13 Nisan 2023 tarihinde yapılan abonelik başvurusunun ardından, Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından yapılan incelemede, evin en yakın dağıtım trafosuna yaklaşık 1700 metre mesafede olduğu belirlenmiştir. Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği gereğince, meskun mahal dışında kalan bu tür taleplerin karşılanabilmesi için en az beş bağlantı başvurusunun yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın sunduğu iddialar, elektrik hattının kuş uçuşu 350 metre mesafede olduğu yönündedir; ancak bu mesafenin özel mülkiyet alanlarından geçtiği belirtilmiştir.
Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş., başvurunun olumsuz değerlendirilmesinin gerekçelerini açıklamış ve orta gerilim seviyesinden bağlantı talep edilmesi durumunda, başvurunun yeniden değerlendirileceğini bildirmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini ve idarenin açıklamalarını göz önünde bulundurarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddine karar vermiştir. İlgili idareye, başvuranın bağlantı talebinin koşulları sağlandığında yerine getirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4140-S.24.6608
BAŞVURU NO : 2023/17076
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YEŞİLIRMAK ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, evine elektrik bağlantısının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan (T.C Kimlik No:
başvurusunda özetle; Samsun İli İlçesi Mahallesi Sok. No: sayılı adresinde evi bulunduğunu, evine elektrik bağlanması için aracı firma vasıtasıyla 13 Nisan 2023 tarihinde abonelik başvurusunda bulunduğunu ve başvurusu hakkında olumsuz dönüş yapıldığını, evine en yakın hattın kuş uçuşu 350 metre olduğunu, 30 metre yakından da yüksek gerilim hattı geçtiğini, direk dikilmeden trafo konmadan yüksek gerilim hattı direkleri kullanılarak kaplama kablo ile bile elektrik bağlanabilmesinin mümkün olduğunu belirterek; evine elektrik bağlantısının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 29.12.2023 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş’den bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından gönderilen 24.01.2024 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Şirkete yapılan bağlantı başvurularının, Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği hükümleri
çerçevesince değerlendirildiğini ve başvurunun ilgili yönetmeliğin 10/A maddesinin 6.fıkrası çerçevesinde olumsuz olarak değerlendirildiği,
2.2 Yapılan bağlantı başvurusunda, Samsun İli İlçesi Mh. ada nolu parseldeki
tüketim tesisinin enerji arzının karşılanabilmesi için inceleme yapılmış olup, söz konusu yapının en yakın dağıtım trafosuna yaklaşık olarak 1700 metre mesafede olduğunun tespit edildiği,
2.3 Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği 10/A maddesinin 6. Fıkrasında; “Meskun mahal dışında
bulunan kullanım yerlerinde bağlantı taleplerinin AG seviyesinden karşılanabilmesi için bir dağıtım trafosundan beslenebilecek şekilde en yakın dağıtım şebekesine, tarımsal sulamaya dayalı talepler hariç, fiili şebeke güzergahına göre uzaklığı iki km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az beş ve uzaklığı beş km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az on kullanım yerine ilişkin bağlantı başvurusunun yapılmış ve akabinde bağlantı anlaşması imzalanmış olması gerekir. Bu kapsamda bulunan kullanım yerlerine ilişkin bağlantı hattı mesafesi her bir kullanım yeri için iki yüz metre olarak uygulanır.” Hükmü yer aldığını, ilgili hüküm çerçevesince; bağlantı başvurusunun alçak gerilim(AG) seviyesinden olması, tüketim noktasının bulunduğu bölgede alçak gerilim(AG) şebekesinin bulunmaması, tüketim noktasının meskun mahal dışında bulunması, bölgede bir dağıtım trafosundan beslenebilecek şekilde en az 5 talebin bulunmaması gerekçeleriyle bağlantı başvurusunun olumsuz sonuçlandırıldığı,
2.4 Başvuru yapılan yapıya en yakın hattın kuş uçuşu 350 m olduğu, ancak kuş uçuşu 350 m mesafenin; 3.
şahıs arazisi veya devlet arazi içerisinden geçilecek güzergahta olduğu, sunulan krokiden de anlaşılacağı üzere kamusal yol takip edildiğinde tüketim noktasının en yakın dağıtım şebekesine yaklaşık 1380 metre uzaklıkta olduğu,
2.5 Alçak gerilim seviyesinden bağlantı görüşü bildirebilmek için gerekli teknik kalite sağlanamaması ve
bölgeye yeni dağıtım trafosu tesis edilebilmesi için mevzuat hükümlerinin yerine getirilememesinden dolayı AG seviyesinden enerji arzı sağlanamadığını, ancak orta gerilim(OG) seviyesinden bağlantı başvurusu yapılması halinde talebin değerIendirilip olumlu görüş bildirileceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasını;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”
3.2 “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz”
3.3 “ Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. Maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu
haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”
3.4 “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”,
3.5 “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinde; “ Anayasa ile tanınmış hak ve
hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”,
3.6 “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65. maddesinde; “Devlet, sosyal ve
ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
3.7 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4.
fıkralarında; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet
Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesine göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…” 5. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun;
5.1 “Dağıtım Faaliyeti” başlıklı 9. maddesinde; “Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi
tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan ortak olamaz. Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Genel aydınlatma, dağıtım sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullanılmak üzere elektrik enerjisi satın alınması ile sistem teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır. Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda yan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür… Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir… Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde, genel aydınlatmadan ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur…”
6. 28.01.2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası
Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin;
6.1 “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3. Maddesinde; “…a) Bağlantı anlaşması: Bir üretim şirketi,
dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı, b) Bağlantı hattı: Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım şebekesine bağlamak için gerekli ve bu Yönetmelik kapsamında belirtilen mesafe sınırları dâhilinde olan; AG’den bağlı tüketiciler için yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar, OG’den bağlı tüketiciler için
tüketicinin şalt sahasının bittiği noktadan itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hattı…e) Dağıtım tesisi:
İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları… y) Dağıtım şebekesi: Tüketicilerin iç tesisatını
dağıtım sistemine bağlamak üzere tesis edilen bağlantı hatları hariç dağıtım tesisini…bb) Meskun mahal:
2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinde belirtilen “yerleşme alanı” ve “belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan köy ve mezraların yerleşik alanı ve civarı” ile mera, yaylak (yayla) ve kışlakların ilgili mevzuata göre geçici yerleşime açılan kısımlarını…ifade eder.”
6.2 “Bağlantı ve sistem kullanım hakları” başlıklı 4. Maddesinde; “(1) Gerçek veya tüzel kişilerin,
iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır. (2) Serbest tüketici niteliği kazanmış bir tüketicinin tedarikçisini seçme serbestisine hiçbir surette müdahale edilemez ve serbest tüketicilerin sisteme bağlantı ve sistem kullanım hakları engellenemez. (3) Gerçek veya tüzel kişilerin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından işletilmekte olan iletim veya dağıtım sistemlerine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında; a)
Bağlantı yapılması öngörülen tarihte, bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özelliklerinin yetersiz olması, b) (Değişik:RG-9/11/2023-32364) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesinde, sisteme bağlantıyla ilgili olarak 28/5/2014 tarihli ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Elektrik Şebeke Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuatta yer alan standartların sağlanamaması, c) Yapılması istenilen bağlantı ve elektrik enerjisi nakil işleminin kamu hizmeti yükümlülüklerini engellediğinin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından gerekçeleriyle belgelenmesi, ç) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesi için gerekli olması durumunda, gerilim düşümü, harmonik, elektromanyetik girişim, fliker seviyesi gibi değerlerin, şebekeye giriş veya çıkış noktasında ve iletim ve dağıtım kademelerinde, ilgili mevzuatta belirlenen sınırları karşılamaması durumu, d) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin, sistem elektrik enerjisinin kalitesini, ilgili mevzuatta yer alan standartların dışına çıkarması durumu, e) Rüzgar veya güneş enerjisine dayalı üretim tesisi bağlantı taleplerinde, talep edilen bağlantı noktasına oranla ekonomik açıdan daha uygun ve daha düşük sistem kaybı sağlayan bağlantı noktasının varlığı durumu, hariç olumsuz görüş verilemez. (4) TEİAŞ ve dağıtım şirketinin sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki olumsuz görüşlerinin gerekçelendirilmesi zorunludur. Sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki olumsuz görüş gerekçelerinin Kurum tarafından yapılan veya yaptırılan inceleme sonucunda Kurul tarafından uygun bulunmaması halinde, TEİAŞ veya dağıtım şirketi, başvuru sahibi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını imzalamakla yükümlüdür. (5) Sisteme bağlantının, bağlantı yapılması talep edilen nokta itibarıyla bu maddede yer alan koşullardan herhangi biri nedeniyle mümkün olmaması durumunda, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından bir başka bağlantı noktası teklif edilebilir. (6) İletim veya dağıtım sistemine bağlantı yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından kendilerine iletim veya dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanımı konusunda; a) Adil koşulların teklif edilmediği, b) Ayrımcılık yapıldığı, c) Gösterilen gerekçelerin yetersiz olduğu, gibi hususlardaki itirazları
Kurum tarafından incelenerek, başvuru tarihinden itibaren azami altmış gün içerisinde sonuca bağlanır.
Üretim tesislerine ilişkin itirazlar Kurul kararıyla sonuçlandırılır.”
6.3 “Bağlantı başvurusu” başlıklı 10. Maddesinde; “(Değişik:RG-1/6/2017-30083) (1) Tüketim tesisleri
için dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişiler bağlanmayı talep ettikleri tarihi belirterek bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat eder. (2)
(Değişik:RG-9/11/2023-32364) Birinci fıkra kapsamında bağlantı talebinde bulunan başvuru sahibi; a)
Tapu kaydını ve onaylı elektrik projesini, b) İlgili idareden alınacak yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni ya da olağanüstü hal ile genel hayata etkililik kararı alınan bölgelerde ilgili idareden verilen izinleri, c)
Ruhsat gerektirmeyen kullanım yerleri için mevzuat kapsamında ilgili mercilerden alınacak izin belgesini, ç) İlgili mevzuatın zorunlu kılması halinde istenecek diğer belgeleri, dağıtım şirketine ibraz eder. (3)
Kullanım amacıyla sınırlı bir süre için, dağıtım sistemine geçici bağlantı yaparak elektrik enerjisi temin etmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, elektrik projesini ve kullanım amacının gerektirdiği izin belgesini ibraz etmek kaydıyla başvuruda bulunur.”
6.4 “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinde; “(Ek:RG-1/6/2017-30083) (1) Gerçek veya tüzel
kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esastır. (2) Bağlantı için yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından, 4 üncü madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirilir…(5) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi aşağıdaki şartlar dahilinde karşılanır: a) Meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren; 1) Sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay, 2) Mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay, 3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken durumlarda altı ay, 4)
Sadece OG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda dört ay, 5) OG bağlantı hattı dışında, iki km’ye kadar OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda altı ay, 6) OG bağlantı hattı dışında, iki km’den daha uzun OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda on sekiz ay, içinde karşılanması esastır. b) Bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, (a) bendinde belirlenen ilgili süreye iki ay ilave edilir ve varsa kazı yasağı uygulanan dönem bağlantı tarihinin belirlenmesinde dikkate alınır. c)
Bağlantı için gerekli olan dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezinin tesis edilebileceği uygun yerin mevcut olmaması halinde (a) bendindeki ilgili süreye altı ay ilave edilir. Ancak gerekli yerin kullanıcı tarafından tahsis edilmesi halinde bu süre ilavesi yapılmaz. ç) Bağlantı talebinin karşılanması için yapılması gereken tesis yatırımı (a) bendinde belirtilenlerden iki veya daha fazlasını içeriyorsa bağlantı talebinin karşılanmasında (a), (b) ve (c) bentleri dikkate alınarak belirlenen sürelerden uzun olanı esas alınır. d) (b) ve (c) bentlerinde yer alan izin ve süreçler açısından, dağıtım şirketinin süresi içerisinde ve uygun şekilde ilgili kamu kurumuna başvuru yapmış olması şartıyla; ilgili kamu kurumunda gerçekleşecek işlem sürecinde yaşanacak olası gecikmeler nedeniyle (b) ve (c) bentlerinde belirlenen sürelerin aşılması halinde, aşan süre kadar (a) bendindeki sürelere ekleme yapılır. e) Meskun mahal dışında bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı talepleri kullanıcının bağlantı başvurusunda bulunduğu tarihten itibaren en geç (Değişik ibare:RG-9/11/2023-32364) 3 yıl içinde karşılanır. f) Başvuru sahibinin dağıtım sistemine bağlanmak istediği tarihin bu madde hükümlerine göre belirlenen tarihten daha sonra olması halinde bağlantı, başvuru sahibinin dağıtım sistemine bağlanmayı öngördüğü tarihe kadar yapılır. g ) (Değişik:RG9/11/2023-32364)Meskun mahal içinde bulunan ve bağımsız bölüm bazında kurulu gücü 160 kW’a kadar olan tarımsal faaliyet haricindeki kullanım yerlerine ait bağlantı talepleri AG’den karşılanır. Bu fıkra kapsamında mesken haricindeki bağlantı talepleri, başvuru sahibinin OG seviyesinden enerji talebine
ilişkin yazılı başvurusu olması kaydıyla OG’den karşılanabilir. ğ) (g) bendi kapsamı dışındaki diğer durumlarda bağlantı yapılacak gerilim seviyesi mevcut şebeke koşulları ve planlamalara göre dağıtım şirketi tarafından belirlenir. h ) (Değişik:RG-9/11/2023-32364)AG dağıtım şebekesi bulunmayan mevcut yerleşim yerlerinin ilk kez yerleşime açılan genişleme alanlarında bağlantı taleplerinin AG seviyesinden karşılanabilmesi için bir dağıtım transformatöründen beslenebilecek şekilde tarımsal faaliyet haricinde en az beş kullanım yerine ilişkin bağlantı başvurusunun yapılmış olması gerekir. ı) (Değişik:RG-9/11/2023-
32364) Ruhsata tabi olmayan kuyudan veya akarsu, gölet ve benzeri diğer su kaynaklarından tarımsal
faaliyet yapma amaçlı bağlantı talepleri ile yapı ruhsatına tabi olmayan baz istasyonları ve benzeri bağlantı taleplerine, mevcut AG şebekesinin uygun olması ve yeni yatırım gerekmemesi durumunda olumlu görüş verilir. Bağlantı talebinin mevcut dağıtım şebekesinde yapılacak kapasite artışı ile karşılanabilir olması durumunda kullanıcının söz konusu kapasite artış yatırımının maliyetini üstlenmesi halinde bağlantı talebi karşılanır. (6)(Ek:RG-9/5/2021-31479) (Değişik:RG-9/11/2023-32364)Meskun mahal dışında bulunan kullanım yerlerinde bağlantı taleplerinin AG seviyesinden karşılanabilmesi için bir dağıtım trafosundan beslenebilecek şekilde en yakın dağıtım şebekesine, tarımsal faaliyete dayalı talepler hariç, fiili şebeke güzergahına göre uzaklığı iki km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az beş ve uzaklığı beş km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az on kullanım yerine ilişkin bağlantı başvurusunun yapılmış ve akabinde bağlantı anlaşması imzalanmış olması gerekir. Bu kapsamda bulunan kullanım yerlerine ilişkin bağlantı hattı mesafesi her bir kullanım yeri için iki yüz metre olarak uygulanır. (7)
(Ek:RG-9/5/2021-31479) (Değişik:RG-9/11/2023-32364)Bir OG kullanıcısına ait transformatörden ilgili transformatör malikinin muvafakati ile; a) Meskun mahal dışında bulunan, b) Meskun mahal içerisinde bulunan ve ilgili OG kullanıcısı ile aynı veya bitişik parselde yer alan, en fazla beş kullanım yerine ayrı kullanıcı olarak müstakil ölçü sistemi ile bağlantı yapılabilir. Bu durumda söz konusu transformatör ortak kullanım haline gelen tesis olarak değerlendirilmez ve bu transformatörden bağlı kullanıcılar OG kullanıcısı olarak kabul edilir. Bu durumdaki bir tesise altıncı kullanıcının bağlanacak olması durumunda söz konusu tesisin ortak kullanım haline geldiği kabul edilir ve 37 nci madde kapsamında işlem yapılır.
Ancak ortak kullanıma konu edilmesi talep edilen tesisin özel mülkiyette yer alması ve arızaya anında müdahale için uygun fiziksel koşulların olmaması durumunda söz konusu tesis devralınmayabilir. (8)
(Ek:RG-8/9/2022-31947) (Değişik:RG-9/11/2023-32364)OG seviyesindeki tarımsal faaliyet amaçlı bağlantı taleplerinde, birden fazla talebin bulunması ve şebeke yatırımının gerekmesi halinde, bu kapsamda tesis edilen bağlantı hatları, tarımsal bağlantı hattı olarak kabul edilir. Bu çerçevede, tarımsal bağlantı hattı tesis edilmesi için, fiili şebeke güzergâhına göre uzaklığı iki km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az iki ve uzaklığı beş km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az beş kullanım yerine ilişkin bağlantı başvurusunun yapılmış ve akabinde bağlantı anlaşması imzalanmış olması gerekir. Bu kapsamda bulunan kullanım yerlerine ilişkin tarımsal bağlantı hattı mesafesi her bir kullanım yeri için beş yüz metre olarak uygulanır. Bu çerçevede, ortak kullanıma konu şebeke unsurları ilgili dağıtım şirketi tarafından tesis edilir.
Tarımsal bağlantı hattının yapılacağı taşınmazlar için söz konusu taşınmaz malikinin muvafakatinin verilmiş olduğu kabul edilir. (9) (Ek:RG-8/9/2022-31947) Sekizinci fıkra kapsamında tesis edilen tarımsal bağlantı hattı, geçici kabulünün tamamlanması ile birlikte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın dağıtım tesisi niteliğini haiz olur. Talep halinde bu hattan yeni bağlantı görüşleri verilir.” 7. 14/06/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım
Yönetmeliği’nin;
7.1 “Mekânsal kullanım tanımları ve esasları” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde; “k)
Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir.”
7.2 “Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri” başlıklı 6. Maddesinde; “Mekânsal planlar
kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar
Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla;
Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur.
Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur.”
7.3 “Plan raporu” başlıklı 9. maddesinin 4. Fıkrasında; “Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve
yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.”
7.4 “İmar planı ilkeleri” başlıklı 21.maddesinin 8. ve 9. Fıkralarında; “Çevre kirliliği oluşturmayan
mevcut veya ilave ihtiyaç duyulan sosyal ve teknik altyapı alanlarının, öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü kurum ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde planlanması esastır. İnsan sağlığı ve güvenliği üzerinde doğrudan veya dolaylı olumsuz etkileri olan enerji nakil hatları, dere koruma kuşakları, taşkın risk alanları, afete maruz alanlar ve benzeri alanlara ilişkin kurum ve kuruluş görüşleri imar planlarına yansıtılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’ İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; evine elektrik bağlantısının yapılmasını talep etmektedir.
10. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
10.1 Başvuranın, Samsun İli İlçesi Mahallesi Sok. No: sayılı adresinde
bulunan evine elektrik bağlanması için aracı firma vasıtasıyla 13.04.2023 tarihinde abonelik başvurusunda bulunduğu,
10.2 İdare tarafından yapılan inceleme neticesinde; söz konusu yapının en yakın dağıtım trafosuna yaklaşık
olarak 1700 metre mesafede olduğunun tespit edildiği, Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği 10/A maddesinin 6. Fıkrası hükmü gereğince; tüketim noktasının bulunduğu bölgede alçak gerilim (AG)
şebekesinin bulunmaması, tüketim noktasının meskun mahal dışında bulunması, bölgede bir dağıtım trafosundan beslenebilecek şekilde en az 5 talebin bulunmaması gerekçeleriyle bağlantı başvurusunun olumsuz sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
11. Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan
güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasını sağlamak amacıyla 6446 sayılı Elektrik piyasası Kanunu çıkarılmıştır.
12. 6446 sayılı Kanun kapsamında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri tespit edilmiştir.
13. Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetlerden biri de dağıtım faaliyeti olup; dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
14. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi de yine ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.
15. İlgili kanun ayrıca piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esasların da yönetmelikle düzenleneceğini belirtmiştir.
16. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 4. maddesinde; gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım taleplerinin TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı, bağlantı yapılması öngörülen tarihte, bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özelliklerinin yetersiz olması varlığı durumu, hariç olumsuz görüş verilemeyeceği, sisteme bağlantının, bağlantı yapılması talep edilen nokta itibarıyla bu maddede yer alan koşullardan herhangi biri nedeniyle mümkün olmaması durumunda, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından bir başka bağlantı noktasının teklif edilebileceği düzenlenmiştir.
17. Yine ilgili Yönetmeliğin 10/A maddesinde; gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için yapılan başvurunun, dağıtım şirketi tarafından, 4. madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirileceği, tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin meskun mahal dışında bulunan kullanım yerlerindeki bağlantı taleplerinin, AG seviyesinden karşılanabilmesi için bir dağıtım trafosundan beslenebilecek şekilde en yakın dağıtım şebekesine, tarımsal faaliyete dayalı talepler hariç, fiili şebeke güzergahına göre uzaklığı iki km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az beş ve uzaklığı beş km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az on kullanım yerine ilişkin bağlantı başvurusunun yapılmış ve akabinde bağlantı anlaşması imzalanmış olması gerektiğini, bu kapsamda bulunan kullanım yerlerine ilişkin bağlantı hattı mesafesinin ise her bir kullanım yeri için iki yüz metre olarak uygulanacağı belirtilmiştir.
18. Somut olayda; Samsun İli İlçesi Mh. ada nolu parselin, meskun mahal dışında bulunduğu ve en yakın dağıtım mesafesine uzaklığının idarece tespiti ile yaklaşık olarak 1700 metre olduğu meskun mahal dışında bulunan kullanım yerlerinde bağlantı taleplerinin AG seviyesinden
karşılanabilmesi için en yakın dağıtım şebekesine fiili şebeke güzergahına göre uzaklığı iki km’ye kadar olan kullanım yerleri için en az beş bağlantı başvurusunun yapılmış olması gerektiği ancak somut olayda, beş bağlantı talebinin bulunmadığı, orta gerilim (OG) seviyesinden bağlantı başvurusu yapılması halinde talebin değerlendirilip olumlu görüş bildirileceği bu kapsamda; hali hazırda AG seviyesinden enerji arzı sağlanamaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
19. Başvuranın; “evine en yakın hattın kuş uçuşu 350 metre olduğunu, 30 metre yakından da yüksek gerilim hattı geçtiğini, direk dikilmeden trafo konmadan yüksek gerilim hattı direkleri kullanılarak kaplama kablo ile bile elektrik bağlanabilmesinin mümkün olduğu” iddialarına ilişkin olarak;
19.1 Bu kapsamda idare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; başvuru yapılan yapıya en
yakın hattın kuş uçuşu 350 m olduğu, ancak kuş uçuşu 350 m mesafenin; 3. şahıs arazisi veya devlet arazi içerisinden geçilecek güzergahta olduğu, kamusal yol takip edildiğinde tüketim noktasının en yakın dağıtım şebekesine yaklaşık 1380 metre uzaklıkta olduğu belirtilmiştir.
19.2 Fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini
sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla Mekansal
Planlar Yapım Yönetmeliği çıkarılmış olup; Yönetmelikte kamu veya özel sektör tarafından yapılacak olan elektrik iletim hattı, trafo gibi servislerin temini için yapılan tesislere teknik alt yapı alanı denilmiştir. Çevre kirliliği yaratmayan mevcut veya ilave ihtiyaç duyulan teknik alt yapıların ise; öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü olan kurum ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde planlanmasının esas olduğunu düzenlemiştir.
19.3 Somut olayda; başvuru yapılan yapıya en yakın hattın kuş uçuşu 350 m olduğu, ancak kuş uçuşu 350
m mesafenin; 3. şahıs arazisini de kapsadığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği kapsamında elektrik iletim hattı, trafo gibi servislerin temini için yapılan teknik alt yapı alanlarının öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü olan kurum ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde planlanmasının esas olduğu dikkate alındığında, idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
20. Öte yandan; 6446 sayılı Kanun kapsamında Elektrik piyasasında dağıtım faaliyetlerine ilişkin taşınmaz temini işlemleri ile ilgili olarak; dağıtım faaliyetinde bulunan lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin lisansa konu faaliyetlerine ilişkin taşınmaz temini taleplerine yönelik işlemlerin, 2942 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine göre TEDAŞ tarafından yürütüleceği belirtilmiş olup; Elektrik Piyasası Bağlantı ve
Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 10/A maddesinde de; bağlantı için yapılan başvuruların, dağıtım şirketi tarafından, dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirileceği belirtilmiştir. 6446 sayılı Kanun kapsamında; dağıtım şirketlerinin, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmak ve dağıtım lisansında belirlenen bölgelerde talep tahminlerinin hazırlanması ve TEİAŞ’a bildirilmesi ile yükümlü olduğu da dikkate alındığında; başvuranın bağlantı talebini müteakip işletilen hukuki sürece uygun olarak öngörülen çalışmaların tamamlanması ve elektrik bağlantısının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir. Nitekim; idarenin cevabi yazısında da orta gerilim (OG) seviyesinden bağlantı başvurusu yapılması halinde talebin değerlendirilip olumlu görüş bildirileceği hususunun belirtildiği görülmektedir.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde idare tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Samsun İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın elektrik bağlantısı talebinin bu aşamada REDDİNE, Başvuranın bağlantı talebini müteakip işletilen hukuki sürece uygun olarak öngörülen çalışmaların tamamlanması ve koşulların oluşması halinde elektrik bağlantısının yapılması konusunda işlem tesisine yönelik YEŞİLIRMAK ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yeşilırmak Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA VE YEŞİLIRMAK ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi