|
ÖZET: Başvuran, Ankara’da bulunan dükkanının önüne yerleştirilen elektrik dağıtım kutusunun kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurusunda, bu kutunun dükkanının önünü kapatarak ekonomik zarar oluşturduğunu belirtmiştir. Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş., bu kutunun alçak gerilim dağıtım şebekelerini beslemek amacıyla yerleştirildiğini ve gerekli güvenlik önlemlerinin alındığını ifade etmiştir. Ayrıca, kutunun bulunduğu yerin mevzuata uygun olarak belirlendiği ve gerekli izinlerin alındığı belirtilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceledikten sonra, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin uygulamalarında hukuka aykırılık tespit etmemiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, saha dağıtım kutusunun deplase edilmesi talebinin mevcut şartlar altında yerine getirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Ancak, yürürlüğe girecek yeni yönetmelik kapsamında yaya yollarının genişletilmesi durumunda kutunun yerinin değiştirilebileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın ilgili taraflara tebliğ edilmesi sağlanmıştır. Başvuran, bu karara karşı idari yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5134-S.24.8113
BAŞVURU NO : 2023/19497
KARAR TARİHİ : 14.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın , dükkanının önünde yer alan saha dağıtım kutusunun kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Mahallesi Caddesi no: /Ankara adresinde bulunan dükkânının önüne konulan elektrik panosunun dükkanının önünü kapatmasından ötürü mağduriyet yaşadığını ifade ederek dükkanının ekonomik ömrüne zarar verecek şekilde konulan elektrik panosunun kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz konu hakkında Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. den 11.12.2023 tarihinde bilgi ve belge talep etmiştir. Bilgi ve belge talep yazımıza istinaden; Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından
30.01.2024 tarihinde kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvurucunun şikayetinde bahsettiği panonun bir saha dağıtım kutusu (“SDK”) olduğu, alçak gerilim dağıtım şebekelerini beslemek için kullanılan ve tek hat şemasına uygun olarak donatılmış olan, giriş ve çıkışlara ait kabloların irtibatlandığı sac veya cam elyaf takviyeli polyester mahfazalı kutu olduğu ve alçak gerilim saha dağıtım kutuları teknik şartnamesi, Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (“TEDAŞ”)
tarafından nolu Şartname ile düzenlendiği,
2.2. Dağıtım tesisleri, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda iletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve
sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçlar olarak tanımlandığı, Elektrik Piyasası Kanunu dokuzuncu maddesinin altıncı fıkrasında ise elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyetinin kamuya ait olduğunun düzenlendiği, mülkiyeti TEDAŞ’a ait dağıtım tesislerinin işletme hakkının TEDAŞ ile Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. arasında imzalanan 24.07.2006 tarihli İşletme
Hakkı Devir Sözleşmesi (“İHDS”) ile Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’ya bırakıldığı, Elektrik dağıtım lisansı kapsamında elektik dağıtım faaliyeti ile iştigal eden Başkent Dağıtım A.Ş.’nin, mülkiyeti TEDAŞ’a ait olan dağıtım tesislerinin işletilmesinden, tesis edilmesinden, bakım ve onarımından sorumlu olduğu, Şikâyete konu saha dağıtım kutusunun da bir dağıtım tesisi olup, Başkent Dağıtım A.Ş.’nin başta Elektrik Piyasası
Kanunu olmak üzere ikincil mevzuat ve İHDS’den kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirilmesi amacıyla tesis edildiği,
2.3. Şikâyete konu saha dağıtım kutusunun tesisi de belirtilen Usul ve Esaslar uyarınca hazırlanan ve Kurul tarafından onaylanan yatırım projesi sonucu tesis edildiği ve şikâyet konusu saha dağıtım kutusunun da dahil olduğu yatırım projesi için gerekli olan kazı izinleri ilgili belediyeden alındığı, 2.4. Elektrik dağıtım faaliyetini yerine getirirken ihtiyaçlar veya iyileştirme çalışmaları kapsamında tesis edilecek yeni dağıtım tesisleri için Başkent Dağıtım A.Ş. yatırım planlama ekibi tarafından enerji ihtiyacına yönelik taleplerin toplandığı ve yasal mevzuata uygun olarak yatırımın kapsamının ve bütçesinin belirlendiği, yatırım planlarının Kurul tarafından onaylanması akabinde bağlantı noktası, sahanın durumu, bulunacağı konum, parsel bilgileri, mülkiyet vb. hususlar göz önünde bulundurularak en uygun noktalar üzerinden yapım işleri ekibi tarafında projelerin oluşturulduğu, Dağıtım tesislerinin deplase/iptaline ilişkin uygulanacak usul ve esasların TEDAŞ tarafından belirlendiği,
2.5. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’nin 5. maddesi gereğince “Kuvvetli akım tesislerinin her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır.” hükmüne başvurucunun dilekçesinde yer verdiği ancak söz konusu saha dağıtım kutusu, alçak gerilim dağıtım tesisi olup, her türlü can ve mal güvenliği riski gözetilerek gerekli koruma ve topraklamalar yapıldığı ve can ve mal güvenliğine uygun şekilde tesis edildiği,
2.6. Somut olay özelinde ise mevzuat hükümleri ve saha dağıtım kutusunun bulunduğu yer ile enerji ihtiyaçları ve proje kapsamındaki diğer koşullar göz önünde bulundurulduğunda, saha dağıtım kutusunun deplase edilmesi hususu Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından olumlu değerlendirilemediği ancak dostane çözüm adına saha dağıtım kutusunun bulunduğu mevcut kaldırımın genişliğinin, 07.11.2023 tarihli
Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01.07.2024 tarihinde yürürlüğe girecek Yaya Yolları ve Kaldırımların
Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik uyarınca ilgili idare tarafından genişletilmesi durumunda, bahse konu saha dağıtım kutusunun deplasesinin (kaldırımda işyerinin önüne alınması şeklinde) Başkent Dağıtım
A.Ş. tarafından değerlendirilebileceği,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
B
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 14.3.2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun;
5.1. ‘Amaç’ başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”
5.2. ‘Tanımlar ve kısaltmalar’ başlıklı 3. maddesinde; “e) Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi, f) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları, s) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu, ş) Kurum: Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumunu, ifade eder.”
5.3. ‘Elektrik piyasası faaliyetleri’ başlıklı 4. maddesinde; “(1) Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetler şunlardır: …c) Dağıtım faaliyeti… (2) Piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”
5.4. ‘Dağıtım faaliyeti’ başlıklı 9. maddesinde; “(2) Dağıtım şirketi, … dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. (5) Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir. (6) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde yapılan özelleştirme sonrası elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyeti
kamuya aittir. Özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay ve değişiklik yetkisi Kurula aittir. Dağıtım hizmetinin bu Kanunda öngörülen nitelikte verilmesini sağlayacak yatırımların yapılması esastır. Kurum dağıtım faaliyetlerini yönlendirir, izler ve denetler.”
6. 13/7/2005 tarihli ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanununun
‘Belediyenin yetkileri ve imtiyazları’ başlıklı 15. maddesinde; “ş) (Ek:24/12/2020-7261/33 md.) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri yürütmek.”
Hükmüne yer verilmiştir.
7. 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem
Kullanım Yönetmeliğinin;
7.1. ‘Amaç ve kapsam’ başlıklı 1. maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişilerin elektrik iletim veya dağıtım sistemine bağlanmaları ile bu sistemleri ve enterkonneksiyon hatlarını kullanmalarına ilişkin usul ve esasları düzenler.”
7.2. ‘Tanımlar ve kısaltmalar’ başlıklı 3. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bağlantı anlaşması: Bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşmayı…
e) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhizedilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhizedilen ya da devralınan sayaçları, ifade eder.”
7.3. ‘Bağlantı ve sistem kullanım hakları’ başlıklı 4. maddesinde; “ (1) Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır.”
8. 30/11/2000 tarih ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliğinin;
8.1. ‘Amaç ve kapsam’ başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmelik, elektrik kuvvetli akım tesislerinin kurulmasının, işletilmesinin ve bakımının can (insan hayatı) ve mal emniyeti bakımından güvenlikle yapılmasına ilişkin hükümleri kapsar.” 8.2. ‘Tanımlar’ başlıklı 4. maddesinde; “Tanımlar; genel tanımlar, elektrik tesislerinde aşırı gerilimlere ilişkin tanımlar, hava hatlarına ilişkin tanımlar, kablo şebekelerine ilişkin tanımlar olmak üzere dörde ayrılmıştır. a) Genel tanımlar: 1) Elektrik kuvvetli akım tesisleri: İnsanlar, diğer canlılar ve eşyalar için bazı durumlarda (yaklaşma, dokunma vb.) tehlikeli olabilecek ve elektrik enerjisinin üretilmesini, özelliğinin değiştirilmesini, biriktirilmesini, iletilmesini, dağıtılmasını ve mekanik enerjiye, ışığa, kimyasal
/
enerjiye vb. enerjilere dönüştürülerek kullanılmasını sağlayan tesislerdir. 2) Alçak gerilim: Etkin değeri
1000 volt ya da 1000 voltun altında olan fazlar arası gerilimdir.”
8.3. ‘Kuvvetli akım tesislerinin güvenliği’ başlıklı 5. maddesinde; “Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır. Herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akım tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulması olanaksız olmalıdır ve ilerideki bölümlerde belirtilen emniyet mesafeleri ile koruma önlemleri sağlanmalıdır.”
9. 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin; 9.1. ‘Yapılaşmada İdarenin Yükümlülükleri’ başlıklı 26 ncı maddesinde; “(1) İdareler; tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgili mevzuatına göre; a) Bisiklet yolu, otopark, yönlendirme, sinyalizasyon, aydınlatma ve ağaçlandırma uygulamalarıyla ve kent mobilyalarıyla beraber kaldırım ve kavşak düzenlemelerini yapmak veya yaptırmakla, b) Reklam ve bilgilendirme levha ile pano düzenlemelerini yapmak veya yaptırmakla, c) Topluma açık yerlerde ihtiyaçların karşılanması amacıyla; büfe, mescit, para çekme makinesi, telefon kulübesi, tuvalet, çeşme ve benzeri tesislerin kurulmasına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle, ç) Belirli bir süre için düzenlenen sosyal ve kültürel etkinlikler için geçici olarak ihtiyaç duyulan altyapıyı ve geçici olarak talep edilen hafif ve sökülüp takılır malzemeden yapılan fuar, sergi, sahne ve çadır gibi üstyapının kurulması ve kaldırılması için gereken izinlerin verilmesine ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle ve güvenlik tedbirlerinin alınmasını sağlamakla, yükümlüdür. (2) Birinci fıkrada belirtilenlerin ve her türlü altyapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya sirkülasyonunun engellenmemesi, engellilerin erişiminin, can ve mal güvenliğinin sağlanması zorunludur.
(3) Bu madde kapsamında yürütülen çalışmalarda tescilli ve tarihi yapılar ile doğal dokunun korunması esas alınır.” 9.2. ‘Kamu alanlarında yapılacak yapılarda ruhsat’ başlıklı 56. Maddesinde; “(5) Kamuya ait alanlarda kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan; karayolu, demiryolu, liman, yat limanı ve benzeri ulaşım tesisleri, bunların tamamlayıcı niteliğindeki trafik ve seyir kuleleri, çekek yeri, iskele, açık ve kapalı barınak, tersane, tamir ve bakım istasyonları, tünel, köprü, menfez, baraj, hidroelektrik santrali, rüzgâr ve güneş enerji santrali, sulama ve su taşıma hatları, su dolum tesisleri, arıtma tesisleri, katı atık depolama ve transfer tesisleri ile atık ayrıştırma tesisleri, her tür ve nitelikteki enerji, haberleşme ve iletişim istasyonları ve nakil hatları, doğal gaz ve benzeri boru hatları, silo, dolum istasyonları, rafineri gibi enerji, sulama, tabii kaynaklar, ulaştırma, iletişim ve diğer altyapı hizmetleri ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı niteliğinde olan kontrol ve güvenlik üniteleri, trafo, eşanjör, elavatör, konveyör gibi yapılar, bu işleri yapmak üzere geçici olarak kurulan beton ve asfalt santralleri, yapı ruhsatına tabi değildir. (6) Beşinci fıkradaki yapı ve tesislerin projelerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca incelenerek onaylanmış olması, denetime yönelik fenni mesuliyetin üstlenilmiş olması ve inşasına başlanacağının, ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu tarafından mülkiyete ilişkin bilgiyle birlikte yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi gerekir. Bu yapılarda sorumluluk ilgili kamu kurum ve kuruluşunundur.”
10. 07.11.2023 tarihli ve 32362 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yaya Yolları ve Kaldırımların
Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmeliğin ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1. maddesinde; “(1) Bu
Yönetmeliğin amacı, yayaların; yaya yollarında, kaldırımlarda ve yeşil alanlardaki yürüme yollarında hareketlerini erişilebilirlik gereklerine uygun olarak kesintisiz sürdürebilmeleri ve bağımsız, rahat, güvenli ulaşımlarının sağlanması için gerekli düzenlemelerin planlanması, projelendirilmesi ve yapımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” (2) Bu Yönetmelik uygulama imar planı bulunan yerlerde; yeni yapılacak ve bu Yönetmelikte verilen ölçülerin sağlanabilmesi halinde yenilenecek yaya yolları ve kaldırımları kapsar. (3) Özel kanunlar kapsamında korunan alanlarda ilgili mevzuatı uyarınca işlem tesis edilir. Bu özel kanunlara istinaden çıkarılan yönetmeliklerde aksine bir hüküm bulunmuyorsa bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.”
11. 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi
Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar ‘Şebeke Yatırımları’ başlıklı 10. maddesinde; “(4) Müstakil yatırım projesi hazırlanarak dağıtım sisteminde ekonomik ömrünü tamamlaması nedeni ile yenilenecek olan ölçü transformatörleri hariç trafolar, modüler hücreler ile harici veya dahili AG dağıtım panolarına ilişkin ekonomik ömür 30 yıl olarak kabul edilir. Aydınlatma armatürleri için ekonomik ömür
10 yıl olarak kabul edilir. Bu fıkra kapsamına girmeyen şebeke varlıklarına ait yenileme harcamaları ön
kabulden geçmiş yatırım harcaması olarak değerlendirilmez.”
12. Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul Ve Esaslar ‘Deplase/iptal
Taleplerinin Değerlendirilmesi’ başlıklı 7 nci maddesinde: “(1)(b) kamulaştırma/kiralama/tahsis işlemleri yapılmamış, tapuda TEDAŞ adına herhangi bir hak tesis edilmemiş taşınmazlarda veya tescil harici alanlarda bulunan alçak gerilim seviyesindeki elektrik dağıtım tesislerinin tamamı ile orta gerilim seviyesindeki en fazla iki direk kapsamına girmesi durumlarında deplase taleplerinin Usul ve Esaslar çerçevesinde elektrik dağıtım şirketi tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır. (2) Bunun dışında kalan deplase talepleri TEDAŞ’a iletilir. (4) Deplase/iptal talepleri, a) Elektrik dağıtım tesislerinin oluşturduğu can ve mal emniyeti riski ile işletme koşulları, b) Şebeke bütünlüğü ve projelendirmeye ilişkin teknik hesaplamalar/kriterler, c) Deplase/iptal talep edilen tesisin mevzuatta yer alan ekonomik ömür durumu, ç)
Deplase/iptal komisyonunca bu Usul ve Esaslar çerçevesinde deplase maliyetinin elektrik dağıtım şirketince karşılanması kararı verilen hallerde dağıtım tesisinin bulunduğu mevcut yerin TEDAŞ tarafından belirlenecek tahmini kamulaştırma maliyeti ile deplase işlemine ait tesis bedelinin kıyaslanması, d) Deplase talebinin gerekçesi e) Tesisin deplase edileceği yerin, hizmet kalitesini olumsuz etkileyip etkilemediği, göz önüne alınarak değerlendirilir.
Hüküm ve düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi Arif DÜLGER tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başkent Elektrik
Dağıtım Anonim Şirketinin başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran, dükkânının önüne konulan elektrik panosunun dükkanının önünü kapatmasından ötürü mağduriyet yaşadığından ilgili elektrik panosunun kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
15. Konu hakkında ilgili İdareden gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, bahsi geçen panonun bir saha dağıtım kutusu (“SDK”) olduğu, alçak gerilim dağıtım şebekelerini beslemek için kullanılan ve tek hat şemasına uygun olarak donatıldığı, alçak gerilim dağıtım tesisi olan dağıtım kutusu ilgili adrese konulurken, her türlü can ve mal güvenliği riski gözetilerek gerekli koruma ve topraklamalar yapıldığı ve can ve mal güvenliğine uygun şekilde tesis edildiği, mevzuat hükümleri ve saha dağıtım kutusunun bulunduğu yer ile enerji ihtiyaçları ve proje kapsamındaki diğer koşullar göz önünde bulundurulduğunda, saha dağıtım kutusunun deplase edilmesi hususunun olumlu değerlendirilemediği ifade edilmiştir.
16. Başvuru dosyası incelendiğinde; Uyuşmazlığın, başvuranın işyerinin önüne konulmuş olan saha dağıtım kutusunun başvuran tarafından kaldırılmasının talep edilmesi karşısında ilgili idarenin yapılan işlemin mevzuata uygun olduğundan bahisle deplase edilmesi talebinin mevcut şartlar altında yerine getirilmesinin mümkün olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
17. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı
Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içerinde, Anayasa, Kanun ve Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla düzenleme yapabileceği açıktır.
18. Elektrik Piyasası Kanununda; Dağıtım şirketinin, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlü olduğu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevinin ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine ait olduğu, özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay ve değişiklik yetkisinin
Kurula ait olduğu hüküm altına alınmıştır.
19. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde, kuvvetli akım tesislerinin her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde
yapılmasının gerektiği, herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akım tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulmasının olanaksız olduğu, emniyet mesafeleri ile koruma önlemlerinin sağlanması gerektiği belirtilmiştir.
20. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde; İdarelerin, tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, sinyalizasyon, aydınlatma ve ağaçlandırma uygulamalarını, kent mobilyalarıyla beraber kaldırım ve kavşak düzenlemelerini ve reklam ve bilgilendirme levha ile pano düzenlemelerini yapmak veya yaptırmakla TSE standartlarına ve ilgili mevzuat çerçevesinde yükümlü olduğu belirtilmiştir.
21. Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslarda, müstakil yatırım projesi hazırlanarak dağıtım sisteminde ekonomik ömrünü tamamlaması nedeni ile yenilenecek olan ölçü transformatörleri hariç trafolar, modüler hücreler ile harici veya dahili AG dağıtım panolarına ilişkin ekonomik ömrün 30 yıl olarak kabul edildiği ifade edilmiştir.
22. Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul Ve Esaslar Taslağında, kamulaştırma/kiralama/tahsis işlemleri yapılmamış, tapuda TEDAŞ adına herhangi bir hak tesis edilmemiş taşınmazlarda veya tescil harici alanlarda bulunan alçak gerilim seviyesindeki elektrik dağıtım tesislerinin tamamı ile orta gerilim seviyesindeki en fazla iki direk kapsamına girmesi durumlarında deplase taleplerinin
Usul ve Esaslar çerçevesinde elektrik dağıtım şirketi tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılacağı belirtilmiştir. Deplase/iptal talepleri; elektrik dağıtım tesislerinin oluşturduğu can ve mal emniyeti riski ile işletme koşulları, şebeke bütünlüğü ve projelendirmeye ilişkin teknik hesaplamalar/kriterler, deplase/iptal talep edilen tesisin mevzuatta yer alan ekonomik ömür durumu, deplase/iptal komisyonunca bu Usul ve
Esaslar çerçevesinde deplase maliyetinin elektrik dağıtım şirketince karşılanması kararı verilen hallerde dağıtım tesisinin bulunduğu mevcut yerin TEDAŞ tarafından belirlenecek tahmini kamulaştırma maliyeti ile deplase işlemine ait tesis bedelinin kıyaslanması, deplase talebinin gerekçesi, tesisin deplase edileceği yerin, hizmet kalitesini olumsuz etkileyip etkilemediği hususları göz önüne alınarak değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
23. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesi neticesinde;
23.1. Mülkiyeti TEDAŞ’a ait dağıtım tesislerinin işletme hakkının, TEDAŞ ile Başkent Elektrik Dağıtım
A.Ş. arasında imzalanan 24.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi (“İHDS”) ile Başkent Elektrik
Dağıtım A.Ş.’ ye bırakıldığı, bu çerçevede dağıtım tesislerinin işletilmesinden, tesis edilmesinden, bakım ve onarımından sorumlu olan Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından yatırım projesi hususunda Kazı
Ruhsatı verilmesi için Belediyeye başvuru yapıldığı ve ilgili Belediyeden kazı izinlerinin alındığı, iş ve işlemlerin alınan izin çerçevesinde yapıldığı, yatırım programına alınan dağıtım tesisinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesisinin inşa edilmesi görevinin ilgili dağıtım şirketinin yetkisinde olduğu,
23.2. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği uyarınca, kuvvetli akım tesislerinin her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmasının gerektiği, bu doğrultuda başvuranın dükkanının önüne konulan saha dağıtım kutusunun alçak gerilim dağıtım tesisi olduğu, bu hususta koruma ve topraklama çalışmalarının yapıldığı ve gerekli güvenlik tedbirlerin alınarak tesis edildiğinin ilgili idare tarafından beyan edildiği,
23.3. Güncel Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde, idarelerin tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerlerde kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için her türlü altyapının yapımı ve kullanımı ile bakım ve onarımı sırasında yaya sirkülasyonunun engellenmemesi, engellilerin erişiminin, can ve mal güvenliğinin sağlanması hususlarında sorumluluğun idarelere bırakıldığı; 5393 sayılı Belediye
Kanununda ise yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işlerin sorumluluğunun Belediyelere bırakıldığı, 1 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe girecek olan Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik uyarınca ise yaya yollarında, kaldırımlarda ve yeşil alanlardaki yürüme yollarında hareketlerini erişilebilirlik gereklerine uygun olarak kesintisiz sürdürebilmeleri ve bağımsız, rahat, güvenli ulaşımlarının sağlanması için gerekli düzenlemelerin planlanması, projelendirilmesi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uhdesine bırakıldığı, bu çerçevede ilgili idare tarafından yaya yollarının ve kaldırımların genişletilmesi durumunda, bahse konu saha dağıtım kutusunun deplasesinin değerlendirilebileceği hususu ilgili dağıtım şirketi olan
Başkent Elektrik Dağıtım Şirketi tarafından deklare edildiği ve şifahen de bu durumun başvurana iletildiği,
23.4. Dağıtım sisteminde ekonomik ömrünü tamamlaması nedeni ile yenilenecek olan trafoların, modüler hücrelerin ve AG dağıtım panolarının ekonomik ömrünün 30 yıl olarak kabul edildiği, bahsi geçen saha dağıtım kutusunun kamusal alanda (kaldırımda) yer aldığı ve ekonomik ömrünü tamamlamadığı; deplase edilmesi veya iptaline ilişkin usul ve esaslarda, hangi durumlarda deplase edilebileceği veya iptal edileceğinin 22 numaralı paragrafta maddeler halinde belirtildiği, burada bahsi geçen saha dağıtım kutusunun deplase edilmesi gibi bir durumun yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuranın talebinin ilgili idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri
süresinde ve gerekçeli gönderdiği, başvurana verilen gerekçeli cevaplarda ise işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Başvurunun REDDİNE, Kararın Başvuran ile BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi