|
ÖZET: Başvuru sahibi, Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından kendisine gönderilen 25.606,19 TL tutarındaki elektrik faturasına itiraz ederek, bu tutarın haksız olduğunu ve elektriğinin kesilmesi nedeniyle ödediği miktarın iadesini talep etmiştir. Başvurunun incelenmesi sonucunda, Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından yapılan saha tespitinde, abonenin “Sayaç dışında harici hat” ile kaçak elektrik kullandığı belirlenmiştir. Bu tespit doğrultusunda, ilgili mevzuat hükümleri gereğince kaçak elektrik tüketimi için fatura düzenlenmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, kaçak elektrik kullanımı tespit edilen abonenin geçmiş tüketim verileri incelendiğinde, kaçak kullanım öncesi ve sonrası arasında belirgin bir fark olduğu görülmektedir. Bu durum, başvuru sahibinin iddialarının asılsız olduğunu ortaya koymaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu ve idarenin hukuka aykırı bir işlem tesis etmediğini belirlemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş olup, başvuru sahibinin yasal yollara başvurma hakkı saklıdır. İlgili idareye karşı dava açma süresi, bu kararın tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9805-S.24.15132
BAŞVURU NO : 2024/3985
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
Elektrik faturasına itiraz hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 19.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, Mardin ili İpek Mahallesi, 409 Sokak, No: adresinde
ikamet ettiğini, Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından 25.606,19 TL tutarında elektrik faturası gönderildiğini, söz konusu fatura tutarı için aşırı tüketim veya yasadışı kullanım yapılmadığını, haksız bir fatura olduğunu, fahiş faturayı ödeyemediği için de elektriğin kesildiğini belirterek ödediği fatura tutarının iadesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 21/03/2024 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin 09/07/2024 tarih ve – – sayılı yazılarında;
2.1) Başvuru sahibi adına kayıtlı tesisat nolu kullanım yerinde 31.01.2024 tarihinde yapılan saha
tespitinde abonenin “Sayaç dışında harici hat” ile kaçak elektrik kullanımının tespit edildiği, söz konusu tespite istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü ile yine anılan yönetmeliğin 43’üncü Maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince
31.01.2024 tarihinde seri nolu kaçak elektrik tespit tutanağının tanzim edildiği,
2.2) 31.01.2024 tarihinde yapılan kaçak elektrik kullanımı tespitine istinaden Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinin 43’ncü maddesi, 44’ncü maddesi ile 45’nci maddesinin ilgili hükümleri doğrultusunda 25.606,19 TL kaçak tüketim faturasının tahakkuk edildiği ve söz konusu kaçak tüketim faturasının kullanıcı tarafından ödendiğinin tespit edildiği, açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun ‘Dağıtım faaliyeti’ 9’uncu maddesinde, (1) Dağıtım
faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur.
6) 30/05/2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinin ‘Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri’ başlıklı 42’nci maddesinde, “ (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, …kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”,
6.1) “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci” başlıklı 43’üncü maddesinde, “(1) 42 nci maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır. b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır.
İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır. c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir. ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir. (3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç)
bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir. (5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. (6) (Mülga:RG20/2202131401) (7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır.”,
6.2) “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44 üncü maddesinde, “(1) 42 nci
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir. (2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak, b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir. …”,
6.3) “Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak
süre” başlıklı 45 inci maddesinde; “(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; …
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır (3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri; a)
Meskenlerde; 5 saat, ….olarak kabul edilir.”
6.4) “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması” başlıklı 46 ncı maddesinde; “(1) Tüm
kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz.
(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuru sahibi özetle Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından 25.606,19 TL tutarında elektrik faturası
gönderildiğini, söz konusu fatura tutarı için aşırı tüketim veya yasadışı kullanım yapılmadığını, haksız bir fatura olduğunu, fahiş faturayı ödeyemediği için de elektriğin kesildiğini belirterek ödediği fatura tutarının iadesinin yapılmasını talep etmektedir.
9) Başvuruya konu hususla ilgili İdare tarafından başvuru sahibi adına kayıtlı tesisat no’lu
kullanım yerinde 31.01.2024 tarihinde yapılan saha tespitinde abonenin “Sayaç dışında harici hat” ile kaçak elektrik kullanımının tespit edildiği, söz konusu tespite istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü ile yine anılan yönetmeliğin 43’üncü
Maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince 31.01.2024 tarihinde seri no’lu kaçak elektrik tespit tutanağının tanzim edildiği, kaçak elektrik kullanımı tespitine istinaden Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinin 43’ncü maddesi, 44’ncü maddesi ile 45’nci maddesinin ilgili hükümleri doğrultusunda 25.606,19 TL kaçak tüketim faturasının tahakkuk edildiği ve söz konusu kaçak tüketim faturasının kullanıcı tarafından ödendiğinin tespit edildiği, geriye dönük abonenin sağlıklı dönem tüketimlerinin bulunmaması nedeniyle önceki kaçak tespit tarihi olan 31.01.2023 ile 04.08.2023 tarihleri arası 185 günlük kaçak ek tahakkuku (4.335 watt* 5 saat* 185 gün)= 4.010 kwh kaçak tahakkuku hesaplandığı, hesaplanmış olan 3.902 kwh kaçak tüketim ve 4.010 adına aboneye 25.606,19 TL tahakkuk edildiği, 10)Kaçak kullanım dönemi 1 günlük ortalama tüketimlerinin 4,88 kwh olduğu, kaçak kullanım öncesi
1 günlük sağlıklı ortalama tüketimlerinin 28,10 kwh olduğu, yine kaçak tespiti ve kaçak kullanımının iptal
edilmesi sonucu tüketiciden kaçaktan sonraki tüketiminin günlük ortalamasının 29,50 kwh’a çıktığının görüldüğü, kaçak kullanım öncesi ve kaçak kullanım sonrası günlük ortalama tüketimler incelendiğinde kaçak kullanımın sabit olduğu açıkça görülmekle birlikte tüketicinin dilekçesinde belirttiği iddiaların asılsız olduğu anlaşılmaktadır.
11) Mezkur mevzuat hükümleri kapsamında, görevli dağıtım şirketi olan Dicle Elektrik Dağıtım Şirketince
başvuru sahibine ait olan elektrik tesisatında 31.01.2024 tarihinde yapılan saha tespitinde abonenin “Sayaç dışında harici hat” ile kaçak elektrik kullanımının tespit edildiği, geriye dönük abonenin sağlıklı dönem tüketimlerinin bulunmaması nedeniyle önceki kaçak tespit tarihi olan 31.01.2023 ile 04.08.2023 tarihleri arası 185 günlük kaçak ek tahakkuku hesaplandığı, kaçak kullanım dönemi 1 günlük ortalama tüketimlerinin 4,88 kwh olduğu, kaçak kullanım öncesi
1 günlük sağlıklı ortalama tüketimlerinin 28,10 kwh olduğu, yine kaçak tespiti ve kaçak kullanımının iptal
edilmesi sonucu tüketiciden kaçaktan sonraki tüketiminin günlük ortalamasının 29,50 kwh’a çıktığının görüldüğü, kaçak kullanım öncesi ve kaçak kullanım sonrası günlük ortalama tüketimler incelendiğinde kaçak kullanımın sabit olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, mahallinde yapılan tespit ve incelemeler ışığında aboneye ait tesisatta yapılan ölçümlerde kaçak kullanım dönemi ile normal kullanım dönemi elektrik sarfiyatında bariz farklılıkların olduğu, bu durumun kaçak elektrik kullanımı kaynaklı olduğunun açık olduğu; tüm bu tespit, ölçümü ile kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında söz konusu yönetmelik hükümlerine uygun hareket edildiği anlaşılmaktadır.
12) İlgili idare tarafından abonenin “Sayaç dışında harici hat” ile kaçak elektrik kullanımının tespit edildiği,
söz konusu tespite istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü ile yine anılan yönetmeliğin 43’üncü Maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince elektrik tespit tutanağının tanzim edildiği, Yönetmeliğinin 43’ncü maddesi, 44’ncü maddesi ile 45’nci maddesinin ilgili hükümleri doğrultusunda kaçak tüketim faturasının tahakkuk edildiği, kaçak elektrik enerjisi tespit sürecine ilişkin olarak herhangi bir eksiklik tespit edilememiştir.
13) Konuyla ilgili benzer bir Yargıtay kararında, “Somut olayda, davalı elemanlarınca yapılan kontroller
sırasında, davacının kaçak elektrik kullandığı saptanmış ve kaçak elektrik tutanağı düzenlenmiştir. Kaçak tutanakları aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir. Davacı taraf, tutanağın aksini ispat edememiştir. Tutanak
içeriği ile davacının kaçak elektrik kullandığı kesin bir biçimde saptandığından, davacının kaçak elektrik
kullanılmadığı yönündeki beyanına itibar edilemez” (Üçüncü Hukuk Dairesi Esas: 2019/39 Karar:
2019/1190 Tarih: 18.02.2019).” açıklamasına yer verilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, kaçak elektrik enerjisi tüketimiyle ilgili tespit, ölçü,
faturalandırma işlemlerinin mevzuatla açık bir şekilde düzenlendiği, idarece somut bulgulara göre tespiti yapılan hususlarla ilgili dosyada mevcut bilgi ve belgelerden İdarenin hukuka aykırı işlem tesis ettiğine ilişkin bir sonuca varılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mardin Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi