|
ÖZET: Başvuru, Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ne yönelik yüksek gerilim kaynaklı zararların tazmini talebiyle yapılmıştır. Başvuran, 13.08.2024 tarihinde yaşanan elektrik kesintileri sonrasında buzdolabının motorunun zarar gördüğünü ve bu nedenle yeni bir buzdolabı almak zorunda kaldığını belirtmiştir. Başvuru, 02.09.2024 tarihinde yapılmış olup, tazminat talebi, elektrik dağıtım şirketinin olumsuz yanıtı üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiştir.
Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuruya verdiği yanıtta, zarar gören kablonun camiye ait olduğunu ve başvuranın kendi abonesiyle ilgili zarar talebinin geçersiz olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, belirtilen bölgede başka zarar başvurusu olmadığı için talebin reddedildiği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu, çünkü başvuru sahibinin zararının dağıtım sisteminden kaynaklandığının tespit edilemediğini bildirmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin kararında, idarenin hukuka uygun hareket ettiğini belirtirken, başvuru sahibine hangi yollara başvurabileceği konusunda yeterli bilgi verilmediğini de vurgulamıştır. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuş ve idarenin bu konuda daha dikkatli olması gerektiği önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1930-S.25.2966
BAŞVURU NO : 2024/10906
KARAR TARİHİ : 21.02.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
Yüksek gerilim zararının tazmini hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza . tarafından yapılan başvuruda başvuru sahibi, son bir ay içinde defalarca elektrik kesintisi yaşandığını, 13.08.2024 tarihinde 2 defa elektrik kesintisi yaşandığını, söz konusu kesinti sonrası elektrik geldiğinde yüksek gerilim nedeniyle 2486 CEI marka buzdolabının motorunun zarar gördüğünü, cihazın motoru aşırı ısınma ve aşırı ses çıkardığını, sonrasında soğutmasının yetersiz olduğunu, motor tamiri için yüksek ücret istenildiğini, bu nedenle 27.08.2024 tarihinde yeni buzdolabı aldığını, eski buzdolabının motor arızası nedeniyle kullanılmadığını belirterek yüksek gerilim kaynaklı arızalanan cihaz için tamir bedeli ödenmesini yada ücretinin verilmesini, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26.09.2024 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme yazılarına istinaden Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin 17.01.2025 tarih ve sayılı yazılarında; 2.1. Başvuru formunda beyan edilen hususlara ilişkin yapılan inceleme sonucunda; patlayan kablonun camiye ait abone kablosu olduğu belirtilmektedir. (Cami Tesisat Numarası: ) Ancak vatandaş meskene ait kendi adına kayıtlı abone ile zarar ziyan başvurusunda bulunmuştur. Ayrıca belirtilen noktada başka zarar ziyan başvurusu gelmediği için komisyon tarafından talebin olumsuz karşılandığı, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , ‘Yargı yolu’ başlıklı 125’inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. …İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
“Tüketicilerin korunması” başlıklı 172’nci maddesinde; “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacıyla ilgili 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.” 6. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun ‘Giderim yükümlülüğü’ başlıklı 69’uncu maddesinde, “Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.” 7. 29/12/2020 tarih ve 31349 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik
Piyasasında Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde, 7.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde, pp) Uzun kesinti: Üç dakikadan uzun süren kesintiyi, rr) Uzun süreli kesinti tazminatı: Kentsel dağıtım bölgesinde 10 saati, kentaltı dağıtım bölgesinde 11 saati ve kırsal dağıtım bölgesinde 12 saati aşan ve sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan kesintiler için; kesintiden etkilenen her bir kullanıcıya dağıtım şirketi tarafından ödenen tazminatı, ss) Yıllık kesinti tazminatı: Bir takvim yılı içerisinde meydana gelen kesintiler için Tablo 9-A’da yer alan eşik süre ve/veya eşik sayı değerlerinin aşılması nedeniyle kullanıcılara ödenen tazminatı, ifade eder.
7.2. Aynı Yönetmelikte “Kullanıcı hasarının tazmini” başlıklı 26’ncı maddesinde, (1) Kullanıcı, elektrik dağıtım sisteminden kaynaklanan kalite sorunları nedeniyle teçhizatında oluşan hasara ilişkin zararın tazmini için zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 (otuz) gün içerisinde dağıtım şirketine talepte bulunur.
(2) Kullanıcı tarafından yapılan teçhizat hasarının tazminine ilişkin başvurularda, hasarın niteliği, kullanıcı tesisinin durumu, dağıtım sisteminde meydana gelen kesinti, arıza, gerilim dalgalanması gibi hususlarda dağıtım şirketi tarafından yapılacak inceleme ve değerlendirme neticesinde teknik rapor düzenlenir. Kullanıcı teçhizatı hasarının tazmin edilebilmesi için hazırlanan teknik rapor sonucunda söz konusu hasarın dağıtım sisteminden kaynaklandığının tespit edilmesi gereklidir.
(3) Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde başvurunun haklı bulunmadığı durumda, dağıtım şirketi başvuruyu müteakip 10 (on) iş günü içerisinde, gerekçe ve inceleme sonuçlarını içeren teknik rapor ile birlikte kullanıcıya bildirimde bulunur.
(4) Başvurunun haklı bulunduğu durumlarda; a) Dağıtım şirketi tarafından hasarın onarımının ya da hasarın onarımı için anlaşmalı servise/servislere yönlendirme yöntemlerinden birinin tercih edilmesi halinde, başvuru tarihini müteakip 3 (üç) iş günü içerisinde dağıtım şirketi hasarın tazminine ilişkin hususları kullanıcıya bildirir. Teçhizatın garanti haklarının korunması kaydıyla onarım, cihazın bulunduğu yerde veya başka bir yerde yapılabilir.
Onarım, kullanıcının başvurusunun haklı bulunmasından itibaren azami 15 (on beş) gün içerisinde gerçekleştirilir.
b) Dağıtım şirketi tarafından onarım masrafının ödenmesinin tercih edilmesi halinde ise başvuru tarihini müteakip 10 (on) iş günü içerisinde, dağıtım şirketi hasarın tazminine ilişkin hususları kullanıcıya bildirir. Kullanıcı tarafından teçhizatın onarım masrafına ilişkin faturanın ibraz edilmesinden itibaren dağıtım şirketi tarafından 5 (beş) iş günü içerisinde, kullanıcının tercih ettiği şekilde (banka/PTT vb.
aracılığıyla) fatura tutarı ödenir.
(5) Hasar gören teçhizatın onarımının yapılamaması durumunda dağıtım şirketi tarafından tespit edilecek/ettirilecek rayiç bedel veya dağıtım şirketinin uygun görmesi halinde kullanıcının talep ettiği bedel kullanıcıya ödenir.
(6) Teçhizat hasarına ilişkin dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında uyuşmazlık olması durumunda uyuşmazlık, konusuna göre tüketici hakem heyetlerinde ve/veya tüketici mahkemelerinde çözüme kavuşturulur.
8. 30.5.2018 tarih ve 30436 sayılı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinde, 8.1. “Tedarikçilerin yükümlülükleri” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Tedarikçi aşağıda belirtilen yükümlülükleri yerine getirir: a) Elektrik kesintileri hariç anlaşma koşulları çerçevesinde taahhüt ettiği elektrik enerjisi ve/veya kapasiteyi kesintisiz olarak sağlar.” 8.2. “Tüketici şikayetleri çözüm mekanizması” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “(1) Tedarikçiler; tüketicinin şikâyetlerinin iletildiği, kaydedildiği ve tüketici tarafından takip edilebildiği iletişim kanallarını tesis etmekle ve kendisine iletilen talepleri 15 iş günü içerisinde sonuçlandırarak tüketiciyi bilgilendirmekle yükümlüdür.” 8.3. “Tüketicilerin korunması” başlıklı 52’nci maddesinde; “(5) Planlı elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu tüketiciler elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim
aracıyla öncelikle bilgilendirilirler. (6) Plansız elektrik kesintileri söz konusu olması durumunda bu tüketiciler kesinti ile ilgili durum hakkında elektrik dağıtım şirketleri tarafından tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla bilgilendirilirler.” 8.4. “Tüketicilerin bilgilendirilmesi ile tüketici hakları ve zararların tazmini” başlıklı 56’ncı maddesinde; “(1) Dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını ve hizmet seçeneklerini öğrenmelerini teminen, gerekli bilgilendirme faaliyetini, yerine getirmekle yükümlüdür. (2) Tüketicilerin bilgilendirilmesi görevi, ilgili tüzel kişinin tüketici hizmetleri merkezleri tarafından yürütülür. İlgili tüzel kişiler, tüketicilere ücretsiz olarak broşür, katalog gibi araçlar dağıtabilir ve/veya elektronik posta veya kısa mesaj gönderebilir. Bu madde kapsamında yapılacak bilgilendirmeler, ayrıca internet sitesi üzerinden de kolayca ulaşılabilecek bir biçimde yayımlanır. (3) Dağıtım şirketi, tüketicinin talebi halinde ve her takvim yılı içerisinde iki defadan fazla olmamak üzere, tüketicinin geçmiş 24 aya yönelik elektrik enerjisi tüketimini tek zamanlı veya çok zamanlı olarak kWh cinsinden gösteren belgeyi ücretsiz olarak sunmakla yükümlüdür. (4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, tüketicileri dağıtım veya iletim sisteminde programlanmış bir müdahale nedeniyle meydana gelecek programlı kesintiler hakkında yazılı, işitsel veya görsel basın yayın kuruluşları aracılığıyla ve internet sitesinde, ayrıca isteyen kullanıcılara kısa mesaj ve/veya elektronik posta gönderilmesi suretiyle kesintinin tarih, başlangıç ve sona erme zamanının, kesintinin başlama zamanından en az kırk sekiz saat önce nihai tüketicilere bilgilendirmekle yükümlüdür.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuru sahibi özetle, ikamet ettiği konutunda 13.08.2024 tarihinde 2 defa elektrik kesintisi yaşandığını, söz konusu kesinti sonrası elektrik geldiğinde yüksek gerilim nedeniyle buzdolabının motorunun zarar gördüğünü, eski buzdolabının motor arızası nedeniyle kullanılmadığını belirterek yüksek gerilim kaynaklı arızalanan cihaz için tamir bedeli ödenmesini yada ücretinin verilmesini, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Başvuruya konu yüksek gerilim arızasıyla ilgili cihaz tamir bedelinin tazmini hakkında ilgili elektrik dağıtım şirketi tarafından patlayan kablonun camiye ait abone kablosu olduğu, dağıtım şebekesinde meydana gelen elektrik arızalarının tamamı incelendiğinde abonenin elektrik enerjisi almış olduğu trafo bölgesinde alçak gerilim seviyesindeki arızanın cihaz arızasına sebebiyet vermediği, belirtilen noktada başka zarar ziyan başvurusu gelmediği için komisyon tarafından talebinin olumsuz karşılandığı belirtilmiştir.
12. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125’inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına
alınmıştır. İdarenin işlem ve eylemlerinden dolayı idare edilenlerin uğrayacakları her türlü zararın tazmini
İdarenin sorumluluğu altındadır.
13. Elektrik dağıtım hizmeti özel dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine getirilen, söz konusu hizmetin gereklerinin yapmak konusunda da ilgili dağıtım şirketinin sorumlu olduğu hizmet biçimidir. Söz konusu hizmetlerin tüketicilere sunulması aşamasında dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlüdür. Nitekim elektrik hizmetlerinde yaşanan kesinti ve arızaların bulunması durumunda da gerekli inceleme ve araştırmaları ivedilikle yaparak tüketicilere sunulan hizmetin iyi işlemesini sağlamakla mükelleftir.
14. Elektrik hizmetinin sağlanması özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirebilen ve dağıtım şirketlerinin ve tedarikçi şirketin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. Bu kapsamda dağıtım şirketi ve tedarikçi firma hizmetin sağlanması aşamasında hizmetin kesintisiz ve iyi işlemesini sağlamak durumundadır. Hizmetin kötü işlemesi; idare tarafından sağlanması beklenen hizmetin hiç işlememesi yahut geç işlemesi gibi durumların varlığı olarak nitelenmektedir. 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanununun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının vurgulandığı, Elektrik Piyasasında
Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de Dağıtım şirketinin, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu olduğu belirtilmiştir. Elektrik üretimi ve dağıtımının tehlikeli faaliyet kapsamında olması nedeniyle bu amaca hizmet eden tüm organizasyon ile teknik cihazların kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüklerinin korunmasına ilişkin gerekliliklere uygun ve güvenli şekilde yerleştirilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Bu kapsamda kullanılan binalar, teknik ekipmanlar ile diğer cihazların bakım ve onarımının yapılması, korunması, gerekirse etkisiz hâle getirilmesi de bu yükümlülüğün bir parçasıdır.
15. Somut olayın incelenmesinde Dağıtım Şirketi tarafından yapılan tespit ve açıklamalardan başvuruya konu bölgede dağıtım şebekesinde meydana gelen elektrik arızalarının tamamı incelendiğinde patlayan kablonun camiye ait abone kablosu olduğu, abonenin elektrik enerjisi almış olduğu trafo bölgesinde alçak gerilim seviyesindeki arızanın cihaz arızasına sebebiyet vermediği, belirtilen noktada başka zarar ziyan başvurusu gelmediği için komisyon tarafından talebinin olumsuz karşılandığı anlaşılmaktadır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; cihaz hasarının meydana geldiği tarihte dağıtım şebekesinden kaynaklı herhangi bir şebeke arızası, voltaj dalgalanması vb. durumların tespitinin yapılamadığı, başvuruya konu hasarın niteliği, kullanıcı tesisinin durumu, dağıtım şebekesinde meydana gelen kesinti, arıza, dalgalanma gibi hususlarda dağıtım şirketi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde söz konusu hasarın dağıtım şebekesinden kaynaklandığının tespit edilememesi karşısında, bölgede bulunan diğer kullanıcılardan belirtilen tarihlerde şirkete ait arıza bildirim kanalları üzerinden başvuruya rastlanmadığı hususları da birlikte değerlendirildiğinde dağıtım şirketinin zarar tazmini talebinin reddi yönündeki işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli
olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, uyuşmazlık konusu meblağ dikkate alınarak Tüketici Hakem Heyetine başvurmak ön koşulu ile Tüketici Mahkemelerine yargı yolu açıktır
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi