|
ÖZET: Başvuru, kapatılan Fatih Üniversitesi’nde oluşan alacakların iadesi talebiyle İstanbul Defterdarlığı’na yapılmış ve bu talep, ilgili idare tarafından yanıt verilmeden reddedilmiştir. Başvuran, 15.08.2023 tarihinde yaptığı başvurunun, 667 sayılı KHK gereğince kapatılan kurumların mal varlıklarının Hazine’ye devredilmesi nedeniyle kabul edilmediğini ifade etmektedir. İdare, başvuranın talebinin, hak düşürücü süreyi geçmesi sebebiyle uygun görülmediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, başvuranın talebinin 7091 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki altmış günlük süre içinde yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, iyi yönetim ilkelerine uyulmadığına dair tespitler yapılmış ve idareye bu ilkelere riayet etmesi önerilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş olup, bu kararın başvurana ve İstanbul Defterdarlığı’na tebliği sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın dava açma süresinin, gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren yeniden başlayacağını belirtmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/642-S.24.1041
BAŞVURU NO : 2023/15383
KARAR TARİHİ : 19.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL DEFTERDARLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kapatılan kurum nezdinde doğan alacakların iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuzca tarihinde kayıt altına alınan başvuru dilekçesinde özetle; KHK ile kapatılan
Fatih Üniversitesi nezdinde doğan alacaklarının ödenmesi talebiyle İstanbul Defterdarlığı İl KHK İşlemleri
Bürosuna yapmış oldukları 15.08.2023 tarihli ve sayılı başvurularının cevap verilmemek suretiyle reddedildiği belirtilmiş ve söz konusu ödemenin yapılmasının sağlanması talep edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdarenin 23.10.2023 tarihli ve yazısında Kurumumuzca istenilen bilgiler iletilmiş; 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin KHK gereğince Fatih Üniversitesine bağlı kurumlar kapatılarak tüm mal varlığı, alacak ve haklarının Hazineye devredilmesine karar verildiği; başvuranın
15.08.2023 tarihli başvurusu haricinde yapmış olduğu başka bir başvurusunun bulunmadığı; ilgili mevzuat
kapsamında başvuru sürelerinin düzenleme altına alındığı (17.08.2016 – 17.10.2016); buna mukabil hak düşürücü süreden sonra iletilen söz konusu talebin karşılanmasının uygun görülmediği ve keyfiyet hakkında başvuruna bilgi verildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5’inci
maddesi uyarınca:
MADDE 5- (1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine (Anayasa Mahkemesi’nin 26/10/2022 tarihli ve
E:2018/85, K:2022/127 sayılı kararı ile fıkra metninde yer alan “aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle” ibaresi iptal edilmiştir.) gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, […] tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden
Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(2) (Değişik:8/4/2022-7394/35 md.) […] Ödenmesine karar verilen borçlar asıl alacağa idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte bu emanetlerden ödenerek kalan nakit tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. Nakit dışı diğer tutarlar ise ilgili hesaplara alınır.
[…] (4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.
(5) (Değişik:8/4/2022-7394/35 md.) Borçların ödenmesinde, çeşidine bakılmaksızın beşyüz
Türk lirasını geçmeyen borçlar, işçi alacakları, rehinli alacaklar, bu fıkra kapsamında türü
belirtilen alacaklara girmeyen diğer alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanımından kaynaklanan alacaklar, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri şeklinde sıralama esas alınır. Emanet tutarı, ilgili sıra içerisinde bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmezse garameten paylaştırma yapılır.
Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir. İhtilaflı taleplere ilişkin ise, talep sahiplerinin taleplerin reddine ilişkin kararın ilgililere tebliğinden itibaren 3 ay içinde dava açıldığına dair belge sunmaları halinde, bu fıkradaki sıralama değişmeksizin ihtilaf konusu tutar, kapatılan kurum/kuruluşun varlık hesaplarında nakit veya malvarlığı değerinin bulunması koşuluyla emanet hesabında tutulur. Süresinde dava açıldığına ilişkin belge sunulmaması halinde, ihtilaf konusu alacak hakkında talepte bulunulmamış gibi işlemlere devam edilir.
[…] (8) (Ek:13/2/2018-7098/EK MADDE 1) Bu madde hükümleri 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanır.
(9) (Ek:8/4/2022-7394/35 md.) Münhasıran bu madde uyarınca yapılması gereken işlemlerin yürütülmesine esas olmak üzere talepte bulunanlar hakkında; millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle; devam etmekte olan herhangi bir adli soruşturma veya kovuşturma bulunup bulunmadığı, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilip verilmediği hususları dikkate alınarak işlemler sonuçlandırılır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Fatih Üniversitesi nezdinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken katılmış olduğu bir proje kapsamında hak etmiş olduğu burs ödemesinin yasal faizi birlikte iadesinin sağlanmasını talep etmiştir. İdare tarafından sunulan açıklamada ise 15.08.2023 tarihinde iletilen talebin, ilgili mevzuat hükmü kapsamında belirlenen hak düşürücü sürenin geçirilmiş olduğu gerekçesiyle uygun görülmediğini belirtmiştir.
8. 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname 17.08.2016 tarihli ve 29804 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup müteakiben 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun kabul edilerek 08.03.2018 tarihli ve (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
9. 7091 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
/
altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edileceği; anılan maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük sürenin kapatma tarihinden itibaren başlayacağı düzenleme altına alınmıştır.
10. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; başvuran tarafından söz konusu alacakların ödenmesi talebiyle ilk kez 15.08.2023 tarihli dilekçe ile İdare nezdinde başvuruda bulunulmuştur. Başvuran tarafından daha önce yapılan bir başvuru bulunduğuna yönelik herhangi bir iddia ileri sürülmemiş keza İdare tarafından da 15.08.2023 tarihli mezkûr dilekçe dışında konuya ilişkin kendilerine iletilen bir başvuru bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.
11. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvuru konusu talebin 7091 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmadığı ve bu bağlamda
İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
13. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından “kararların gecikmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkelere uyulması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
15. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL DEFTERDARLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi