|
ÖZET: Başvuran, Batman Devlet Hastanesi’nde çalışmakta olup, Sağlık Bakanlığı ile Ziraat Bankası arasında imzalanan promosyon sözleşmesi çerçevesinde kendisine yapılması gereken puan ödemelerinin, kredi kartı bulunmadığı için gerçekleştirilemediğini ifade ederek bu konuda gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın daha önce herhangi bir başvuru yapmadığını, promosyon ödemelerinin yalnızca Ziraat Bankası ve Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi arasındaki protokol gereği yapıldığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın kredi kartı olmaması nedeniyle “Bankkart Lira” ödemesinin gerçekleştirilemediği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın promosyon ödemesi kapsamında hak ettiği “Bankkart Lira” tutarının kredi kartına yüklenmesi yönünde yeni bir işlem yapılması gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. İlgili mevzuat ve protokol hükümleri çerçevesinde, başvuranın kredi kartı sahibi olmaması durumunun, kendisine yapılacak ödemeleri engelleyen bir sebep olarak değerlendirilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, eşitlik ilkesine aykırı bir uygulama olarak nitelendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek, Batman İl Sağlık Müdürlüğü’ne, başvuranın hak ettiği “Bankkart Lira” tutarının banka kartına yüklenmesi için gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem tesis etmesi zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8543-S.24.13333
BAŞVURU NO : 2024/2618
KARAR TARİHİ : 14.08.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BATMAN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Promosyon ödemesi kapsamında puan yüklemesi de yapılması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 18.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Devlet Hastanesinde çalıştığını, Sağlık Bakanlığı ile Ziraat Bankası arasında yapılan promosyon sözleşmesi kapsamında öngörülen para puan ödemelerinin kredi kartı tahsis edilemediği için yapılmadığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Batman Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik 43748 sayılı ve
12.06.2024 tarihli cevabi yazısında, “İlimiz İlçe Devlet Hastanesi personeli ‘ın yaptığı başvuru
üzerine İlgi’de kayıtlı yazınızda belirtilen hususlarla ile ilgili olarak; a) Adı geçenin kurumumuza daha önce müracaatı olmamıştır.
3. b) Promosyon ödemeleri Ziraat Bankası ve Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi arasında düzenlenen protokol gereği yapılmakta olup; iç düzenleme bulunmamaktadır.
4. c) Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Ziraat Bankası arasında yapılan promosyon protokolü sadece Batman Merkez ve ilçelerindeki kamu hastanelerini kapsamaktadır.
5. d) Yapılan protokolün 16. maddesinde geçen “Promosyon tutarı kişi başı peşin 25.200TL hesaben ve toplam 3.800TL Bankkart Liradır. … 15.01.2023 tarihinden itibaren 1.800TL Bankkart lira yüklemelerine başlanacak olup, ilk ödemeden 6 ay sonra 1.000TL, ikinci ödemeden 6 ay sonra 1.000TL daha kredi kartına
Bankart lira ödemesi yapılacaktır.” hükmü gereği 16.01.2023 tarihinde başvurucu dahil
/
tüm personele 25.200TL promosyon tutarı ödenmiştir. Bankkart lira ödemeleri ise protokolde belirtilen tarihlerde personellerin kredi kartına yüklenmiştir.
6. e) 26.05.2015 tarihinde atanmış olup aynı tarihte fiilen göreve başlamıştır. 27.12.2022 tarihli Maaş
Ödeme protokolü gereği Ziraat Bankasından ilk maaşını 15.01.2023 tarihinde almış olup, promosyon ödemesi olan 25.200 TL, 16.01.2023 tarihinde adı geçenin hesabına yatmıştır. İlgilinin ziraat bankası kredi kartı olmadığından bankkart lira ödemesini alamamıştır. Ziraat Bankasıyla yapılan Maaş Ödeme Protokolü
Ek1’de gönderilmiştir.
7. f) ‘ın kurumunuza yaptığı 20/11/2023 tarihli ve / numaralı başvuru sonucu verilen karar sonrası Batman Devlet Hastanesi tarafından Ziraat Bankasına yazılan yazıda kişiye ödenemeyen chip paraların kredi kartı dışında herhangi bir şekilde ödenip ödenemeyeceği sorulmuş, bankanın cevabi yazısında protokol dışında bir ödemenin yapılamayacağı, kredi kartı sahipliğinin kişinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir…” ifadelerine yer verilmiştir.
8. Sağlık Bakanlığı Batman Devlet Hastanesinin 25/01/2024 tarihli banka şubesine muhatap yazısında, özetle ödeme yapılması, yapılmaması halinde gerekçesinin bildirilmesi istenmiştir. Ziraat
Bankası Batman/ Şubesinin 11/03/2024 tarihli ilgili hastaneye muhatap yazısı ve ekinde, “Bankamızla Kurum arasında yapılan protokol gereği Bankkart LİRA’nın müşterinin kredi kartına yatırılması gerekmektedir. Kredi kartı sahipliği müşterinin sorumluluğunda olup bankamız protokol hükümlerinin gereğini yapmaktadır.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
9. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” hükmünü amirdir.
10. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
11. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmünü amirdir.
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden
yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.
14. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 09/08/2010 tarih 2010/17 sayılı genelge ile değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” hükmünü amirdir.
15. 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” hükmü bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun kabulü ile ilgili banka nezdinde girişimlerde bulunarak bankkart lira tutarının banka kartına yüklenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 17. Başvuran, kendisine promosyon ödemesi kapsamında puan ödemesi yapılmasını talep etmektedir. İlgili idare ise ödemenin banka tarafından yapılmadığını belirtmektedir.
18. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvurana promosyon tutarı olarak 16.01.2023 tarihinde 25.200 TL promosyon tutarı ödendiği, Bankkart lira ödemelerinin ise kredi kartı bulunmadığı gerekçesi ile yapılmadığı anlaşılmıştır.
19. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası AŞ. adına Batman Şubesi ile Batman Eğitim ve Araştırma
Hastanesi arasında imzalanan maaş ödeme protokolünün 12 nci maddesinde, “Banka tarafından uygun görülen tüm Kurum personelinin diğer bankacılık ürünlerinden yararlandırılması temel hedef olup, bu konuda Kurum ve Banka işbirliği içinde çalışacaklardır.”, ‘Promosyon’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “İşbu protokolün imzalanması ve protokol süresinde yürürlükte kalması karşılığında, Banka tarafından Kurum personeline promosyon ödenecektir. Promosyon tutarı kişi başı peşin 25.200-TL (yirmi beş bin iki yüz Türk lirası)_hesaben ve toplam 3.800-TL (Üç bin sekiz yüz Türk lirası) Bankkart liradır. Promosyon tutarının hesaben ödenecek kısmı, yapılacak ödemeden sonra Kurum’dan maaş almaya başlayan personele Banka tarafından promosyon ödemesi ilk maaş ödemesini takip eden ayda protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıstelyevm esasa göre ödenecektir. Promosyon tutarı Kurum personelinin Banka nezdindeki hesaplarına yatırılacaktır. 15.01.2023 tarihinden itibaren 1.800-TL Bankkart lira yüklemelerine başlanacak olup, ilk ödemeden 6 ay sonra 1.000-TL, İkinci ödemeden 6 ay sonra 1.000-TL daha kredi kartlarına Bankart lira ödemesi yapılacaktır. Kurum’un kararı ve/veya işbu protokol hükümleri nedeniyle promosyondan faydalanamayan personelin promosyon ödenmesine ilişkin taleplerinin muhatabı Kurum olup, promosyon ödemelerinden kaynaklı olarak Banka’nın her ne ad altında olursa olsun ödemek zorunda kaldığı tutar, Kurum hesaplarından tahsil edilmek suretiyle Kurum’a rücu edilecek ve konu hakkında Kurum bilgilendirilecektir…” ifadeleri yer almaktadır.
20. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya
Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
21. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
22. Kurumumuzca; maaş ödeme protokollerinin kapsam ve amaca yönelik hükümlerinin mümkün olduğunca personel lehine olması gerektiği, idarelerce sonradan gelebilecek personelin gözetilmesi ve mevcut personel açısından eşitlik ve çalışma barışını bozmayacak protokoller üzerinde anlaşmaya varılması gerektiği değerlendirilmektedir.
23. Somut olayda, ilgili protokol hükümlerine bakıldığında herhangi bir aksama (Kredi Kartı olmaması veya çıkartılamaması gibi) durumunda personelin kredi kartına yapılacak “Bankkart Lira” ödemelerinin daha sonradan yapılmayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı görülmektedir. Her ne kadar
“Bankkart Lira” ödemelerinin kredi kartlarına yapılacağı belirtilmişse de kredi kartı kullanmayan veya herhangi bir sebeple kredi kartı edinemeyen personelin kredi kartı kullanan personele nazaran daha az promosyon ödemesi alacağı böyle bir protokol uygulamasının da eşitlik ilkesine aykırı olacağı düşünülmektedir.
24. Kurumumuza banka promosyonu ödenmesi yönünde yapılan başvurular neticesinde verilen Tavsiye
Kararlarında promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu kabul edilmektedir. (2022/17037 başvuru no’lu Tavsiye Kararı) Ziraat Bankasına ait internet sitesinde de
Banka Kartları ile “Bankkart Lira” kazanılabileceği hususuna yer verilmiştir. Dolayısıyla bu tutarların
kişilerin Banka Kartlarına yüklenme olanağı bulunmasına rağmen Banka tarafından hukuki bir gerekçe olmadan hak sahiplerinin bu tutarlardan yararlanmalarının engellenmesinin ve promosyon bedelinin bir parçası olan ve personelin maaşının tamamlayıcı bir parçası olarak kabul edilen Bankkart Lira tutarının ilgili personele ödenmemesinin “Mülkiyet Hakkı” ihlaline sebebiyet vereceği değerlendirilmektedir.
(Kamu Denetçiliği Kurumunun 2023/6765 sayılı Tavsiye Kararı)
25. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvurana promosyon tutarının bir parçası olan, yüklenmesi gereken ve halihazırda kredi kartına sahip olan başvuranın kredi kartına “Bankkart Lira” tutarının yüklenmemesi işleminin hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Batman İdare Mahkemelerinde nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, İlgili banka nezdinde girişimlerde bulunarak personelin hakkı olan “Bankkart Lira” tutarının banka kartına yüklenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için BATMAN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BATMAN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi