|
ÖZET: Başvuran, 7440 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca, Etimesgut Belediyesi’ne olan borçlarının terkin edilmesini talep etmiştir. Başvurusunda, 2017-2020 dönemlerine ait, 250 TL’yi aşmayan vergi borçlarının silinmesi gerektiğini belirtmiş, ancak İdare tarafından yapılan incelemelerde, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait borçların bu tutarı aştığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Etimesgut Belediye Başkanlığı, başvuranın vergi borçlarının her bir dönem için 250 TL’yi aştığını ve dolayısıyla 7440 sayılı Kanun kapsamında terkin işlemi yapılamayacağını belirtmiştir. İlgili mevzuat, yalnızca asıl borç tutarı 250 TL’yi aşmayan alacakların terkinine izin vermekte, bu sınırı aşan borçlar için herhangi bir silme işlemi yapılamamaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. Başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı, İdarenin işlemlerinin mevzuata aykırılık taşımadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, başvuruya ilişkin süreçte idarenin bilgi ve belgeleri zamanında sunduğu, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için bu konuda iyileştirme önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10586-S.24.16168
BAŞVURU NO : 2024/6076
KARAR TARİHİ : 01.10.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın terkin talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran,
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında, belediyeye olan borçlar için dönem ve türü
ayrı ayrı olmak üzere vergi asılları borcu 250 TL’yi aşmayan borçlar ve bunlara isabet eden fer’ilerinin tamamının silineceğinin hüküm altına alındığını, bu kapsamda veraseten intikal eden ve sistemde borç olarak gözüken 30/11/2017-30/11/2020 tarih aralığına isabet eden 14 ayrı dönem için tutarı en yüksek 126,50 TL olan ve kanunda belirtilen 250 TL’den düşük olan borçların silinmesini talep ettiğini, İdare tarafından kendisine gönderilen belgelerden bazı kalemler için terkin işlemi yapıldığını ancak 2018-2019 ve 2020 dönemlerine ait vergilerin halen silinmediğini belirterek ilgili mevzuat uyarınca 31/12/2020 tarihinden önceki dönemlere ait olan ve halen terkin edilmeyen borçlarının aslı ve fer’ileri ile birlikte terkin edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Etimesgut Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup konuyla ilgili olarak gönderilen 30/05/2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda; 2.1. Başkanlıklarının sicil numaralı varisçisi ’un hesap kartında yapılan tespitte; mükellefin 21/11/2023 tarih ve sayılı dilekçesine cevaben 2017-2020 yılları arası vergi dönemlerine ait bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıkları koruma katkı payı yönünden yapılan tahakkuklar üzerinden dönemler toplamında 249,30 TL vergi borcunun 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası uyarınca 23/11/2023 tarihinde fer’i alacaklar yönünden terkin işlemi tesis edildiği ve 27/11/2023 tarihli ve sayılı yazılarıyla mükellefe bilgi verildiği,
2.2. Ancak başvuranın, -2018 yılı vergi dönemine ait 300,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu, -2019 yılı vergi dönemine ait 334,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu, -2020 yılı vergi dönemine ait 374,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu tahakkuk ettiğinin ve söz konusu tutarların 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında yer alan tutarı aştığının tespit edildiği, 2.3. 2018-2019-2020 vergi dönemlerine ait her bir vergi dönemi ayrı olmak üzere vergi borcu 250,00 TL’yi aştığından dolayı ilgili Kanun uyarınca terkin işlemi yapılamadığı, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında, “(10) Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince 6183 sayılı Kanuna göre takip edilmekte olan ve vadesi 31/12/2020 tarihinden (bu tarih dâhil) önce olduğu hâlde bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla ödenmemiş olan ve her bir alacağın türü, dönemi, asılları ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle tutarı 250 Türk lirasını aşmayan asli alacakların ve tutarına bakılmaksızın bu asıllara bağlı fer’i alacakların, aslı ödenmiş fer’i alacaklardan tutarı 500 Türk lirasını aşmayanların tahsilinden vazgeçilir.”, 6. 1 Seri No.lu Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 sayılı Kanun Genel Tebliğinin
“Ç- TAHSİLİNDEN VAZGEÇİLEN ALACAKLAR” başlıklı bölümünde, “ 2- 7440 sayılı Kanunun
10 uncu maddesinin onuncu fıkrasında, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve büyükşehir belediyeleri su
ve kanalizasyon idarelerince 6183 sayılı Kanuna göre takip edilmekte olan belli tutarın altındaki alacakların tahsilinden vazgeçilmesine yönelik hükümlere yer verilmiştir.
Anılan fıkraya göre;
– Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince 6183 sayılı Kanun kapsamında olan, – Vadesi 31/12/2020 tarihinden (bu tarih dâhil) önce olan, – Her bir alacak türü ve dönemi ayrı ayrı dikkate alınarak aslı 250,00 TL’yi aşmayan (tutarına bakılmaksızın bu asıllara bağlı fer’iler dâhil), – Aslı ödenmiş fer’i alacaklardan tutarı 500,00 TL’yi aşmayan, – Kanunun yayımı tarihi itibarıyla ödenmemiş olan, alacaklar ilgili idarelerce başvuru aranılmaksızın re’sen terkin edilecektir.
Buna göre, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilmekte olan emlak vergileri (bina vergisi ve arazi vergisi) ile taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı, çevre ve temizlik vergisi, damga vergisi, harçlar, harcamalara katılma payları, vergi cezaları ve idari para cezaları gibi asli alacaklar ile bunlara ilişkin gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’i tüm amme alacakları bu fıkra kapsamında terkin edilecektir.
Ancak, bu idarelerin 6183 sayılı Kanun kapsamında olmayan dolayısıyla genel hükümlere göre takip edilen alacakları için bu fıkra çerçevesinde terkin işleminin yapılamayacağı tabiidir.
Örnek 7- Mükellefin, (A) Belediyesine 2019 vergilendirme dönemine ilişkin vadesi 31/12/2020 tarihinden önce olan ve 12/3/2023 tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunan, – Meskeni için 179,00 TL, işyeri için 276,00 TL olmak üzere toplam 455,00 TL bina vergisi, – Arsası için 120,00 TL, arazisi için 90,00 TL olmak üzere toplam 210,00 TL arazi vergisi, aslı borcu bulunmaktadır.
Fıkra hükmüne göre, mükellefin arazi vergisinden olan asıl borç toplam tutarı 250,00 TL’nin altında kaldığından, arazi vergisi borcu ile tutarına bakılmaksızın bu borç aslına bağlı fer’i alacakları terkin edilecek; bina vergisinden olan asıl borç toplam tutarı 250,00 TL’yi aştığından bina vergisi ile fer’i alacaklar terkin edilmeyecektir.
Ayrıca, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince emlak vergisinin %10’u nispetinde alınan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı alacakları da ayrı bir alacak türü olarak dikkate alınacaktır. Dolayısıyla, bu türden olan borçların her bir dönem itibarıyla alacak aslı toplam tutarlarının 250,00 TL’yi aşmaması durumunda, bu alacaklar ile bu alacağa bağlı fer’i alacaklar terkin edilecektir.
Örnek 8- Mükellefin maliki olduğu binalara ilişkin olarak, vadesi 31/12/2020 tarihinden önce olan ve 12/3/2023 tarihi itibarıyla ödenmemiş, gecikme zamları hariç 2020 dönemine ait, – (B) Belediyesine 591,00 TL, – (C) Belediyesine 143,00 TL,
– (D) Belediyesine 257,00 TL bina vergisi borcu bulunmaktadır.
Bu fıkra hükmüne göre, mükellefin (C) Belediyesine olan bina vergisi borç aslı tutarı 250,00 TL’nin altında kaldığından, bu borç ile tutarına bakılmaksızın fer’ileri terkin edilecek; (B) ve (D) Belediyelerine olan borç aslı tutarları 250,00 TL’yi aştığından söz konusu borçlar ve fer’ileri terkin edilmeyecektir.” hüküm ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 2018-2019 ve 2020 dönemlerine ait vergi borçlarının, 7440 sayılı Kanun kapsamında, aslı ve fer’ileri ile birlikte terkin edilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Etimesgut Belediye Başkanlığı, başvuranın vergi borçları 2018-2019-2020 vergi dönemlerine ait her bir vergi dönemi ayrı olmak üzere 250,00 TL’yi aştığından ilgili Kanun uyarınca terkin işlemi yapılamadığını ifade etmektedir.
10. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında, 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince 6183 sayılı
Kanuna göre takip edilmekte olan ve vadesi 31/12/2020 tarihinden (bu tarih dâhil) önce olduğu hâlde bu
Kanunun yayımı tarihi itibarıyla ödenmemiş olan ve her bir alacağın türü, dönemi, asılları ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle tutarı 250 Türk lirasını aşmayan asli alacakların ve tutarına bakılmaksızın bu asıllara bağlı fer’i alacakların, aslı ödenmiş fer’i alacaklardan tutarı 500 Türk lirasını aşmayanların tahsilinden vazgeçileceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.
11. 1 Seri No.lu Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 sayılı Kanun Genel Tebliğinin
“Ç- TAHSİLİNDEN VAZGEÇİLEN ALACAKLAR” başlıklı bölümünde belirtildiği ve bu bölümde yer verilen Örnek 8’de somutlaştırıldığı üzere, borç aslı tutarının 250,00 TL’nin altında kalması halinde, hem asıl borç hem de tutarına bakılmaksızın fer’ileri terkin edilmekte; borç aslı tutarının 250,00 TL’yi aşması halinde ise asıl borç da fer’ileri de terkin edilmemektedir.
12. Somut olayda, gerek idareden alınan bilgi ve belgelerin gerek başvuranın sunduğu belgelerin incelenmesinden, 7440 sayılı Kanun kapsamında başvuranın, 2017-2020 yıllarına ait olup türü, dönemi, asılları ayrı ayrı dikkate alınarak tutarı 250 Türk lirasını aşmayan asli alacakların ve tutarına bakılmaksızın bu asıllara bağlı fer’i alacakların, terkininin yapıldığı; ancak başvuranın, 2018 yılı vergi dönemine ait 300,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu, 2019 yılı vergi dönemine ait 334,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu ve 2020 yılı vergi dönemine ait 374,00 TL Bina vergisi vergi aslı borcu bulunduğundan ve söz konusu tutarlar 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında yer alan tutarı aştığından bu vergi
asıllarının ve dolayısıyla bu asıllara bağılı fer’i alacakların (tutarı 250 TL’nin altında olsa bile) terkin işleminin yapılamadığı görülmüştür.
13. Ayrıca, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında terkin işlemlerinde, vergi aslı tutarının 250 TL’yi aşıp aşmadığının tespitinde taksit tutarlarının değil, vergi türü ve dönemi itibariyle toplam tutarın esas alınacağı izahtan varestedir.
14. Bu çerçevede, başvuru konusu hakkında İdare tarafından tesis edilen işlemlerin mevzuata aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmiştir.
15. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi