|
ÖZET: Başvuran, Ordu İl Sağlık Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasında imzalanan maaş promosyon sözleşmesinin güncellenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, mevcut ekonomik koşulların promosyonun geçerliliğini yitirdiğini belirterek, sözleşmenin revize edilmesini istemiştir. Başvuru, 22.08.2024 tarihinde yapılmış ve 31.10.2024 tarihinde ret kararı verilmiştir.
Ordu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, başvuruya ilişkin olarak gerekli bilgi ve belgeleri Kamu Denetçiliği Kurumu’na sunmuştur. Söz konusu belgelerde, 15.01.2020-14.01.2025 tarihleri arasında geçerli olan promosyon sözleşmesi çerçevesinde her bir personele 5.575,00 TL ödendiği, 22.12.2022 tarihinde ise ek bir protokol ile 25.200 TL ve 3.800 TL Bankart Lira olarak ek promosyon ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı ifade edilmiştir. Ancak, başvurunun ret edilme sebebi, idarenin mevcut ekonomik koşulları dikkate alarak gerekli güncellemeleri yapmış olmasıdır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığını değerlendirirken, idarenin takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığını tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvuru reddedilmiş ve bu karar ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11868-S.24.18036
BAŞVURU NO : 2024/10520
KARAR TARİHİ : 31.10.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
ORDU İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, promosyon güncellemesi yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan (T.C Kimlik No: başvurusunda özetle; Ziraat Bankası ile yapılan maaş promosyon anlaşması ile 29 bin TL promosyon ödemesi yapıldığını, 3 yıllık yapılan ve sona ermesine uzun bir süre olan maaş promosyon sözleşmesinin mevcut ekonomik durumda güncelliğini ve memurun gelirine ek katkıda bulunma amacını kaybettiğini belirterek; devam eden maaş promosyon sözleşmesinin mevcut ekonomik koşullar göz önüne alınarak revize edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27.08.2024 tarihli ve S. sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ordu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
Ordu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 04.10.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 164 üncü
maddesiyle aylıkların bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve tedbirleri almaya Maliye Bakanlığının yetkili kılındığı, 20/2/2004 tarihli ve 25379 mükerrer sayılı Resmî
Gazete’ de yayımlanan Aylık ve Ücret Ödemeleri hakkındaki Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra
No: 6) ile Maliye Bakanlığı düzenleme yapmıştır. Bu tebliğ 17/7/2012 tarihli ve 283356 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Aylıkların Banka Aracılığıyla Ödenmesi Hakkında Genel Tebliğ (Sıra No:1) ile değiştirilmiş olup hala 34 nolu genel tebliğ ile güncelliğini koruduğu,
2.2 Bu tebliğden sonra kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar arasında aylık ve ücret ödeme protokolleri
yapıldığı, bu protokoller uyarınca verilecek bankacılık hizmetlerinin yanı sıra “promosyon” adı altında ayni ve/veya nakdi ek mali imkânlar da sağlanabildiği, bu kapsamda 20/7/2007 tarihli ve 36588 sayılı Resmî Gazete’ de 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi yayınlanmıştır. Daha sonraki süreçte 05/8/2008 tarihli ve 26958 sayılı
Resmî Gazete’ de 2008/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile beşinci madde, 10/8/2010 tarihli ve 27668 sayılı
Resmî Gazete’ de 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile dördüncü madde değiştirilerek son şeklinin verildiği ve yürürlükte bulunduğu,
2.3 Müdürlükçe yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerince 07.11.2019 tarihinde saat 10:00’ da 60(atmış) ay
süreli “Ordu İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Sağlık Tesisleri Banka Promosyonu İhale Şartnamesi” kapalı zarf açık artırma usulü ihaleye çıkıldığı, söz konusu ihale kapsamında Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 15.01.2020-
14.01.2025 yürürlük süreli “Maaş Ödeme Protokolü” kişi başı 5.757,00TL bedel ödeme ile 08.11.2019 tarihinde
imzalandığı,
2.4 10.08.2022 tarih, E- – – sayı ve barkod numaralı yazısı ile Ziraat Bankası Ordu
Şubesine maaş ödeme protokolünde güncelleme yapılarak ek bir promosyon verilmesi talebi iletildiği ,bu talebin
Ziraat Bankası Ordu Şubesi tarafından zımni reddedilmesi sonucunda 26.09.2022 tarih, – – sayı ve barkod numaralı yazı ile maaş ödeme protokolünün tek taraflı feshedileceğinin düşünüldüğü ve kaç kişiye hangi tutarda yasal faizi ile birlikte ne kadar ödeme yapıldığının istenildiği, Banka tarafından
29.09.2022 tarih ve – sayılı yazı ile 8.605 personele promosyon tutarı olarak
44.791.521,00TL ödendiği, yasal faiz, damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi dahil edildiğinde tutarın 65.999.830,30TL olduğunun Müdürlüğe bildirildiği, daha sonra banka ile yapılan görüşmeler sonucunda 15.12.2022-14.12.2025 yürürlük süreli kişi başı 25.200,00TL’ si peşin, 3.800,00TL’ si bankart lira olmak üzere toplam 29.000,00TL bedel ödeme ile 22.12.2022 tarihinde Ek Maaş Ödeme Protokolü imzalandığı,
2.5 Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 08.11.2019 tarihinde imzalanan15.01.2020-14.01.2025 yürürlük süreli Maaş
Ödeme Protokolünün 17’ inci maddesinin “Kurum’ un işbu protokolde yer alan işlemlerle ilgili olarak protokol devam ederken bir başka Banka, Katılım Bankası veya Finans Kurumu ile maaş ödeme protokolü yapması, Banka aracılığı ile maaş ödemelerini durdurması ve/veya protokole aykırı hareket etmesi halinde, Kurum söz konusu durumun meydana geldiği günü takip eden 3 iş günü içinde o güne kadar Banka tarafından promosyon olarak ödenen meblağı, protokol fesih tarihinde geçerli olan T.C. Merkez Bankası avans kredisi faiz oranında hesaplanacak faiz ve yasal yükümlülükleri ile birlikte, herhangi bir itiraz ve def’i iddiasında bulunmaksızın defaten Banka’ ya cezai şart olarak ödeyecek ve Banka o tarihten sonra promosyon ödemesini durduracaktır.
Bu durumda dilerse Banka sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etmek hakkına da sahiptir.” Şeklinde olduğu,
29.09.2022 tarihi itibarı ile 8.605 personele promosyon tutarı olarak 44.791.521,00TL ödendiği, yasal faiz,
damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi dahil edildiğinde tutarın 65.999.830,30TL olduğunun Banka tarafından Müdürlüğe bildirildiği,
2.6 Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 22.12.2022 tarihinde imzalanan 15.12.2022-14.12.2025 yürürlük süreli ek
maaş ödeme protokolünün 18’ inci maddesinin; “Kurum’ un işbu protokolde yer alan işlemlerle ilgili olarak protokol devam ederken bir başka Banka, Katılım Bankası veya Finans Kurumu ile maaş ödeme protokolü yapması, Banka aracılığı ile maaş ödemelerini durdurması ve/veya protokole aykırı hareket etmesi halinde, Kurum söz konusu durumun meydana geldiği günü takip eden 3 iş günü içinde o güne kadar Banka tarafından promosyon olarak ödenen meblağı ve damga vergisi tutarını, protokol başlangıç tarihinden, protokol fesih
tarihine kadar geçen süre arasındaki TÜFE oranları üzerinden hesaplanacak faiz ve yasal yükümlülükleri ile birlikte, herhangi bir itiraz ve def’i iddiasında bulunmaksızın defaten Banka’ ya cezai şart olarak ödeyecek ve
Banka o tarihten sonra promosyon ödemesini durduracaktır. Bu durumda dilerse Banka sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etmek hakkına da sahiptir.” Hususlarını içerdiği, yine protokolün 19’ uncu maddesinin; “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Banka’ dan promosyon almış Kurum personeline, ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır. Ancak iş bu Protokolün, halen yürürlükte bulunan bir maaş protokolü mevcut iken, ek promosyon ödemesini teminen Ek Protokol mahiyetinde akdedilmiş olması halinde, iş bu Protokolün 18. Maddesi kapsamında hesaplanacak cezai şartın belirlenmesinde Banka tarafından aynı döneme ilişkin ödenen toplam promosyon tutarı dikkate alınacaktır.” hususlarını içerdiği,
2.7 Ziraat Bankası Ordu Şubesinin 29.09.2022 tarih ve – sayılı yazısı
incelendiğinde 8.605 personele promosyon tutarı olarak 44.791.521,00TL ödendiği, yasal faiz, damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi dahil edildiğinde bu tutarın 29.09.2022 tarihi itibarı ile 65.999.830,30TL olduğu görülmektedir. 29.09.2022 tarihinde T.C. Merkez Bankası avans kredisi faiz oranı yıllık %15,75’ dir. 44.791.521,00TL’ nin 15.01.2020-29.09.20222 tarihleri arasındaki faizi 29.09.2022 tarihinde 19.115.241,78TL’ dir. 65.999.830,30TL ‘den ana para olan 44.791.521,00TL’yi ve faiz olan 19.115.241,78TL’ yi çıkardığımızda damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi olarak 2.093.067,52 TL ödendiği,
2.8 Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 08.11.2019 tarihinde imzalanan15.01.2020-14.01.2025 yürürlük süreli Maaş
Ödeme Protokolünün 30.09.2024 tarihinde feshedildiğini düşündüğümüzde T.C. Merkez Bankası avans, kredisi faiz oranı yıllık %51,75 olduğunun görüldüğü, buna göre ödenecek faiz 109.293.458,78TL olduğu görüldüğü, ödenen promosyon parası, yasal faiz, damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi dahil edildiğinde bu tutarın 156.178.047,30TL olduğu, kişi başı geri ödeme 18.149.69TL olduğu,
2.9 Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 22.12.2022 tarihinde imzalanan 15.12.2022-14.12.2025 yürürlük süreli ek
maaş ödeme protokolünün 30.09.2024 tarihinde feshedildiğini düşündüğümüzde protokol başlangıç tarihinden, protokol fesih tarihine kadar geçen süre arasındaki TÜFE oranlarının %79,69 çıktığı, damga vergisi dair ödenen tutarın 29.274,92TL olduğu, bu tutarın faizinin ise 39.947,23TL olduğu, ödenen promosyon parası, yasal faiz, damga vergisi, karar pulu BSMV tutarı ve fesihname damga vergisi dahil edildiğinde kişi başı tutarın 74.000,00
TL’ yi bulduğu, her iki promosyonun iptal edilmesi durumunda kişi başı 85.000,00-93.000,00 TL civarında geri ödeme yapılacağının ön görüldüğü, sözleşmenin 14.12.2025 tarihinde sona erdiği göz önünde bulundurulduğunda feshedilmesinin personel yararına olmayacağı,
2.10 Kurumumuza yapılan güncelleme talepleri üzerine Ziraat Bankası Ordu Şubesine 07.06.2024 tarih ve
– – sayılı yazı ile maaş ödeme protokolünün güncellenmesi talebi bildirilmiş olup, Banka tarafından bu talep zımni reddedildiği,
2.11 Müdürlüğümüzce Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 08.11.2019 tarihinde imzalanan15.01.2020-14.01.2025
yürürlük süreli Maaş Ödeme Protokolü devam ederken artan maaş ve enflasyon oranları gözetilerek 22.12.2022 tarihinde 15.12.2022-14.12.2025 yürürlük süreli ek maaş ödeme protokolü yapıldığı, her iki protokole göre sözleşmenin feshedilmesi durumunda 85.000,00-93.000,00 TL civarında geri ödeme çıktığı, söz konusu ek protokol yapıldıktan sonra memur maaş artışları 2023 Ocak ayı %16.48, 2023 Temmuz ayı %17.55, 2024 Ocak ayı %16,48 2024 Temmuz ayı %19,31 olmak üzere toplam %69,82 oranında zamlandığı, her iki protokol
karşılığında personele toplamda 34.575,00TL promosyon ödendiği, geri ödemesi tutarı göz önünde bulundurulduğunda %245,84-268,98 oranında artışla cezai şart ödeneceği ön görüldüğü, bu nedenle fesih işleminin personel yararına olmayacağı, bu sebeple, güncelleme talebinin bankaya iletildiği,
2.12 Başvuranın talebinin “dostane çözüm” için Ziraat Bankası Ordu Şubesine 07.06.2024 tarih ve E-
– sayılı yazı ile maaş ödeme protokolünün güncellenmesinin talep edildiği, ancak banka tarafından süresi geçmesine rağmen cevap verilmediği,
2.13 Müdürlüğümüzce Ziraat Bankası Ordu Şubesi ile 08.11.2019 tarihinde imzalanan 15.01.2020-14.01.2025
yürürlük süreli Maaş Ödeme Protokolü devam ederken artan maaş ve enflasyon oranları göz önünde bulundurularak 22.12.2022 tarihinde imzalanan 15.12.2022-14.12.2025 yürürlük süreli ek maaş ödeme protokolü imzalandığı, gelinen son durumda maaş ödeme protokolünün feshedildiğinde çalışanların maddi olarak kayba uğrayacağının öngörüldüğü belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2 “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk
milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.3 “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet,
çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,”
3.4 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes,
bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların
Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, 7. 11/01/20211 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun, “Yenileme” başlıklı 133’üncü maddesinde; “Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz.”, 8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin,
8.1 2’inci maddesinde; “ 2- Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir
komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır…”
8.2 3’üncü maddesinde; “3- Bankalar ile yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok
olmayacaktır.”
8.3 4’üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
8.4 5’inci maddesinde; “5-Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba
aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
8.5 7’nci maddesinde; “7- Genelge çerçevesinde yapılacak uygulamalar kurum personelinin rahatlıkla bilgi
edinebileceği şekilde ilan panoları ve internet siteleri yoluyla ilan edilecek, aleniyet ilkesine titizlikle riayet edilecektir.” 9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34
Sıra No lu Genel Tebliğinin;
9.1 “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan
kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
/
9.2 “Aylıkların bankalar aracılığıyla ödenmesi” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir…”
9.3 “Aylıklardan yapılacak bazı kesintiler” başlıklı 9’ıncı maddesinde; “ Bankalarla yapılacak protokolde
kamu görevlileri ile işçilerin yazılı talebi halinde yapılacak özel kesintilerin aylıklardan kesilmesinin sağlanmasına yönelik hususlara da yer verilebilir. Ancak, söz konusu kesintilere aylık bordrolarında yer verilmez…Kamu görevlileri ile işçilerin talebi halinde, banka hesaplarına aktarılan tutar üzerinden bankaca söz konusu kesintilerin yapılabilmesi, harcama birimi ile banka şubesi arasında yapılacak protokolle kararlaştırılabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; promosyon güncellenmesi yapılmasını talep etmektedir.
12. Somut olayda; idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
12.1 Ordu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ve Ziraat Bankası arasında 15.01.2020-14.01.2025 tarihine kadar geçerli
olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşme kapsamında; her bir personele 5.575,00TL ödeme yapıldığı,
12.2 Ancak idare tarafından değişen ekonomik gelişmeler ışığında çeşitli zaman dilimlerinde Ziraat
Bankasından promosyon bedelinde yenilemeye gidilmesinin talep edildiği ve 22.12.2022 tarihinde banka ile ek protokol imzalandığı, protokol geçerlilik süresinin 15.12.2022-14.12.2025 olduğu,
12.3 Bu protokol gereğince de personele 25.200 TL hesaben ve 3.800TL Bankart Lira olarak ek promosyon
ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
13. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmakla görevli anayasal bir kurumdur.
14. Kurumumuza ulaşan başvuruların konusunu genellikle bireysel mağduriyet iddiaları oluşturmakla birlikte, toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konular da Kurumumuza yapılan başvurular arasında yer almaktadır. Kurumumuz söz konusu toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konuları da titizlikle inceleyerek karara bağlamaktadır. Örneğin; son dönemde, Kurumumuza bu kapsamda ulaşan başvuruların önemli bir kısmı, kamu çalışanlarının almış olduğu banka promosyonlarının güncellenmesi ve günün ekonomik şartlarına uygun hale getirilmesine ilişkin taleplerden oluşturmaktadır.
/
15. Kamu çalışanları tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda; kamu kurumlarının banka promosyonu sözleşmelerini güncellememesi nedeniyle, yukarıda değinildiği üzere kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı bir unsuru olan banka promosyonlarının son derece düşük kaldığı, konuya ilişkin idarelerin banka promosyonu sözleşmelerini yenilemekten ya da fesih etmekten imtina ettikleri görülmüş olup, bu durumun farklı kamu kurumlarında çalışan personeller arasında farklı uygulamalara neden olabileceği düşünülmektedir.
16. Şöyle ki, 2022 yılı başından itibaren kamu görevlilerinin ücret ödemeleri için bankalara yatırılan parasal miktarların büyük oranda arttığı, bunun yanında, geçmiş dönem itibariyle yapılan anlaşmalar gereği kamu görevlilerine verilen promosyon ödemelerinin çok düşük kaldığı, bu çerçevede; 2022 Temmuz ayı öncesi yapılan banka promosyonu sözleşmeleri ile bu tarihten sonra akdedilen anlaşmalar arasında çok büyük rakamsal farklar oluştuğu görülmektedir.
17. Benzer şekilde bazı kamu kurumlarının personelden gelen şikayetleri dikkate alarak, önceki dönemlerde yapılan banka promosyonu sözleşmelerini fesih ya da güncelleme yoluna giderek personelini mağdur etmeme adına yeni banka promosyonu sözleşmeleri akdettikleri de görülmektedir.
18. Örneğin; Kurumumuza Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında çalışan personel ile Memur Sendikası tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenmesi talebiyle yapılan başvuru hakkında yapılan incelemeler neticesinde; ilgili Kurum tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenerek başvuranların taleplerinin yerine getirildiği tespit edildiğinden 24/10/2022 tarihinde Dostane Çözüm Kararı verilmiştir. (24/10/2022 tarihli ve 22.21067 sayılı Dostane Çözüm Kararı)
19. Somut olayda; başvuranın; “promosyon miktarının yeniden güncellenmesi” talebine ilişkin olarak;
19.1 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinde, madde kapsamına giren personelin her
türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 34 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde ise; kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir.
19.2 Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu
mâli haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden, “promosyon” adı verilen ek mâli imkânları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin olarak 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
19.3 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan “Banka Promosyonları” konulu 2007/21
sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin 1. Maddesinde; “Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye Bakanlığı
Muhasabat Genel Müdürlüğü’nün (6) Sıra Nolu Tebliği’nde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir.”; 2. maddesinde, “Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir
üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir.
Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır. Birden fazla birimin aylık ve ücretlerinin birlikte ödenmesi talebinde bulunmaları halinde merkezde üst yönetici, taşrada ise söz konusu birimlerin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından görevlendirilecek ilgili harcama yetkililerinden birinin başkanlığında oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından aylık ve ücretlerin ödeneceği banka yukarıdaki esaslara göre tespit edilecektir. Bu şekilde oluşturulacak komisyona ilgili birimlerdeki yetkili sendikalardan bu birimlerin tamamı itibarıyla en fazla üyeye sahip olan sendikadan üye alınacaktır.” kuralına; 10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 4. Maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” kuralına; 05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 5. maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” kuralına yer verilmiştir.
19.4 Somut olayda; Ordu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ve Ziraat Bankası arasında 15.01.2020-14.01.2025
tarihine kadar geçerli olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşme kapsamında; her bir personele 5.575,00TL ödeme yapıldığı, akabinde idare tarafından değişen ekonomik gelişmeler ışığında
Ziraat Bankası ile 22.12.2022 tarihinde yeniden protokol imzalandığı ve personele 25.200 TL hesaben ve 3.800TL Bankart Lira olarak ek promosyon ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı, bu kapsamda; idarelerin bankalarla yaptıkları protokol sözleşmelerinde takdir haklarının bulunduğu kendilerine tanınan hareket alanı içerisinde, öngörülebilirlik ilkesi çerçevesinde en makul çözümü bularak işlem tesis ettikleri, şikayete konu idarenin, değişen ekonomik gelişmeleri dikkate alarak ek protokolle promosyon miktarında güncellemeye gittiği de dikkate alındığında; takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamamıştır.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun
Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye
tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Ordu İdare
Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret Kararının BAŞVURANA ve ORDU İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi