|
ÖZET: Başvuran, Gümüşhane İli Aile Sağlığı Merkezinde Aile Hekimi olarak çalışmakta ve 05.10.2022 tarihinde, bilgisi dışında kaydedilen bir çocuk hastanın aşı ve izlem işlemlerinin yapılmadığı gerekçesiyle performans ödemesinden kesinti yapılmasını talep etmektedir. Başvuran, çocuğun ailesinin Gümüşhane’de yaşamadığını ve Kayseri’deki Aile Hekimliği birimlerine yönlendirilmesi gerektiğini belirtmiş, ancak ilgili hastanın kaydının Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü tarafından işleme alınmadığını ifade etmiştir.
Gümüşhane Valiliği, başvuranın itirazının yasal süresi içinde yapılmadığını ve bu nedenle reddedildiğini açıklamıştır. Ayrıca, bebeğin aşılarının yapılmadığı için performans kesintisi uygulandığı, başvuranın itirazlarının ise süresi içinde yapılmadığı belirtilmiştir. İlgili mevzuat gereği, aşı ve izlem işlemlerinin zamanında gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. İdarenin performans kesintisi işleminin hukuka uygun olduğu, ancak başvuranın itiraz süreçlerinde gerekli adımları atmadığı tespit edilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2488-S.24.3983
BAŞVURU NO : 2023/14964
KARAR TARİHİ : 05.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GÜMÜŞHANE VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek ödemlere ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Gümüşhane İli Aile Sağlığı Merkezinde Aile Hekimi olarak görev yapmakta olduğunu,
05.10.2022 tarihinde hiç görmediği ve bilgisi dışında çocuk hastanın Bakanlık tarafından birimine kesin
kaydının yapıldığını, Aile Hekimliği sisteminde kesin kayıtlı olan hastaların performans sistemi içerisinde yer alan izlem ve aşılarının yapılmasının zorunlu olduğunu, ilgili hastanın yakınlarına telefon ile ulaşılıp
ASM’ye davet ettiğinde ilgililerin Gümüşhane ilinde yaşamadıklarını buraya hiç gelmediklerini, Kayseri ilinde yaşadıklarını bildirdiğini, çocuğun aşı ve izleminin yapılması için kendi yaşadıkları yerdeki
Aile Hekimliği birimlerine başvurmaları gerektiğinin söylendiğini, ayrıca performans itiraz formu ve göç bildirim formunun İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderilmek üzere Merkez TSM aracılığıyla gönderildiğini, ancak ilgili hastanın kaydının Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yazışma yapılarak birimimden alınarak Kayseri iline atanması gerekirken aradan aylar geçtikten sonra izlem yapılmadığı gerekçesi ile ücret kesintisi yapıldığını belirterek mağduriyetinin giderilerek söz konusu ücret kesintisinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gümüşhane Valiliğinin 29/11/2023 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi gazetede yayınlanan
Aile Hekimliği Yönetmeliğinin Aile hekimliği birimine kişi kaydı ve aile hekimi seçimine ilişkin esaslar başlığı altında 8 inci maddenin 1 inci fıkrasında; “….bebek ve çocuklar annelerinin kayıtlı olduğu aile hekimine kaydedilir” denildiği,
2.1. Bebeğin Bakanlık tarafından 05/10/2022 tarihinde cezaevinde bulunan annesinin kayıtlı olduğu
ASM No.lu Aile hekimliği birimine kaydedildiği,
2.2. Başvuranın, Nisan/Mayıs 2023 aylarındaki Performans komisyonuna yapılması gereken itirazını 07/06/2023 tarih ve karar No.lu Mayıs ayı aile hekimliği performans toplantısı kararı alındıktan sonra 09/08/2023 tarih ve sayılı yazısı ile Toplum Sağlığı Merkezi üzerinden yaptığı, 06/09/2023 tarih ve karar No.lu Ağustos ayı Aile Hekimliği Performans toplantı kararı ile itirazın uygun bulunmadığı,
2.3. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (mülga) 29/05/2014 tarih ve sayılı Performans İtiraz
Komisyonu Çalışma Usulü ve Esaslarının 9 uncu maddesinde; “İtiraz başvurusu için en geç süre kesintinin maaşa yansımasından sonraki 60 (altmış) gündür.” hükümlerine yer verildiği, başvuranın itirazını yasal süresi içerisinde yapmadığından itirazının reddedildiği,
2.4. Annesi cezaevinde bulunan bebeğin bakanlık tarafından annesinin hizmet aldığı SM No.lu
AHB’ye atandıktan sonra 20/09/2022 – 19/10/2022 tarihleri arasında yapılması gereken aşıları yapılmadığından Ekim ayı performansına düştüğü, başvuranın süresi içerisinde yaptığı itirazların kabul edildiği ve herhangi bir kesinti yapılmadığı,
2.5. Bebeğin, Aile Hekimliği Uygulama Performans İtiraz Formu ve Göç Tespit Tutanağına istinaden
Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü aile hekimliği birimine alınması için yazı yazıldığı,
2.6. İlgili mevzuat kapsamında kesintilerin yapıldığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmenliğinin “Aile Hekiminden Yapılacak Kesintiler” başlıklı 20 inci maddesinde; “Koruyucu hekimlik hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır. Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimi veya geçici aile hekimi için 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanan brüt ücretin; a) Aylık başarı oranı %
98 – % 97 ise % 2’si, b) Aylık başarı oranı % 96 – % 95 ise % 4’ü, c) Aylık başarı oranı % 94 – % 90 ise %
6’sı, ç) Aylık başarı oranı % 89 – % 85 ise % 8’i, d) Aylık başarı oranı % 85’ten daha düşük olanlar için
% 10’u, esas alınmak suretiyle hesaplanacak miktarlar, aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı değerlendirilerek aile hekimine yapılacak ödemeden düşülür. Aşılama, gebe, bebek-çocuk takiplerinin hangi aralıklarda ne şekilde yapılacağı ve kesintilerin usul ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulur.”
6. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile hekimliği birimine kişi kaydı ve aile hekimi seçimine ilişkin esaslar” başlıklı 8 inci maddesinde; “Kişilerin aile hekimlerine ilk kaydı, müdürlük
tarafından ikamet ettikleri bölge göz önünde bulundurularak yapılır. Yeni doğanlar ile henüz nüfusa kayıtlı olmayan bebek ve çocuklar annelerinin kayıtlı olduğu aile hekimine kaydedilir.”
7. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı
4 üncü maddesinde; “… f) Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları
(kanser, kronik hastalıklar, gebe, lohusa, yenidoğan, bebek, çocuk sağlığı, adölesan (ergen), erişkin, yaşlı sağlığı ve benzeri) yapmak.”
V. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, Gümüşhane İli Aile Sağlığı Merkezinde Aile Hekimi olarak görev yapmakta olduğunu,
05.10.2022 tarihinde hiç görmediği ve bilgisi dışında isimli çocuk hastanın Bakanlık
tarafından birimine kesin kaydının yapıldığını, Aile Hekimliği sisteminde kesin kayıtlı olan hastaların performans sistemi içerisinde yer alan izlem ve aşılarının yapılmasının zorunlu olduğunu, ilgili hastanın yakınlarına telefon ile ulaşılıp ASM’ye davet ettiğinde ilgililerin Gümüşhane ilinde yaşamadıklarını buraya hiç gelmediklerini, Kayseri ilinde yaşadıklarını bildirdiğini, çocuğun aşı ve izleminin yapılması için kendi yaşadıkları yerdeki Aile Hekimliği birimlerine başvurmaları gerektiğinin söylendiğini, ayrıca performans itiraz formu ve göç bildirim formunun İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderilmek üzere Merkez TSM aracılığıyla gönderildiğini, ancak ilgili hastanın kaydının Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yazışma yapılarak birimimden alınarak Kayseri iline atanması gerekirken aradan aylar geçtikten sonra izlem yapılmadığı gerekçesi ile ücret kesintisi yapıldığını belirterek mağduriyetinin giderilerek söz konusu ücret kesintisinin iadesini talep etmektedir.
10. Şikayet konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuranın çalıştığı Aile Sağlığı
Merkezine kayıtlı Annesi cezaevinde bulunan bebeğin, bakanlık tarafından annesinin hizmet aldığı
SM No.lu AHB kayıt olduktan sonra 20/09/2022 – 19/10/2022 tarihleri arasında yapılması gereken aşılarının yapılmadığı, bu durumun başvuranın Ekim ayı performans ödemelerine kesinti olarak yansıdığı, başvuranın süresi içerisinde yaptığı itirazların idarece kabul edildiği ve herhangi bir kesinti yapılmadığı,
10.1. Başvuran tarafından yapılan itirazda Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bebekle ilgili gerekli tutanakların idareye bildirildiği, söz konusu bildirimde bebeğin fiili olarak Gümüşhane sınırları içerisinde bulunmadığının belirtildiği,
10.2. 17/03/2023 tarihinde bebeğin ilk izlem aşı tarihinin geldiği ve son izlem tarihinin 15/04/2023 tarihi olduğu, ancak bebeğe ilişkin aşı işleminin gerçekleşmediği, bu sebeple 2023 yılı Nisan Ayında toplanan
Performans Komisyonunca başvuranın performans ödemesinden kesinti yapılması konusunda karar alındığı, başvuranın, 08/05/2023 tarih ve karar No.lu 2023 Nisan ayı Aile hekimi performans toplantısı komisyonuna herhangi bir itirazda bulunmadığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Performans İtiraz
Komisyonu Çalışma Usulü ve Esasları doğrultusunda kararın bir sonraki Mayıs komisyon toplantısına bırakıldığı,
10.3. 31527 sayılı Performans İtiraz Komisyonu Çalışma Usulü ve Esaslarının ilgili maddeleri doğrultusunda 07/06/2023 tarih ve karar No.lu Mayıs ayı Aile Hekimliği performans toplantısında başvurandan kesinti yapıldığı,
10.4. Başvuranın 09/08/2023 tarih ve sayılı yazısı ile Toplum sağlığı Merkezi üzerinden söz konusu kesintiye itiraz ettiği ancak yasal süresinde yapılmayan itirazın idarece reddedildiği görülmektedir.
11. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü maddesinde; “… f) Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları (kanser, kronik hastalıklar, gebe, lohusa, yenidoğan, bebek, çocuk sağlığı, adölesan (ergen), erişkin, yaşlı sağlığı ve benzeri) yapmak.” hükümlerine yer verildiği, başvuran tarafından her ne kadar 20/09/2022 – 19/10/2022 tarihleri arasında başvuranın çalıştığı Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bebeğe yapılması gereken aşıların yapılmaması sonucunda idareye bildirimde bulunulsa da 17/03/2023 tarihinde bebeğin ilk izlem aşı tarihinin gelmesi sonucunda başvuran tarafından sorumluluğu kapsamında herhangi bir bildirim ya da işlemin yapılmadığı anlaşılmaktadır.
12. Başvuranın, Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bebeğe yapılmayan aşı izlenimi sonrasında Performans
İtiraz Komisyonunca performans ücretinde kesintiye gidildiği görülmektedir. Söz konusu kesintiye başvuran tarafından 09/08/2023 tarihinde itiraz edildiği, Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık
Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında “Koruyucu hekimlik hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır..” hükmü ile ikinci fıkrasındaki
“Aşılama, gebe, bebek-çocuk takiplerinin hangi aralıklarla ne şekilde yapılacağı ve kesintilerin usul ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulur.. “ hükmü gereğince sayılı Performans İtiraz Komisyonu
Çalışma Usulü ve Esasları kapsamında başvuran hakkında değerlendirme yapıldığı görülmektedir.
13. 31527 sayılı Performans İtiraz Komisyonu Çalışma Usulü ve Esaslarının 9. Maddesinde “İtiraz başvurusu için en geç süre kesintinin maaşa yansımasından sonraki 60 (altmış) gündür.” hükmüne yer verildiği görülmekte olup başvuran tarafından yapılan performans kesintisine ilişkin başvurunun yasal süresi içerisinde yapılmadığı anlaşılmaktadır.
14. Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bebeğe sağlık hizmetlerinin verilmesi aşamasında idare ve bağlı bulunduğu Aile Sağlık Merkezi işlemlerinde aksamalar yaşandığı tespit edilmekle beraber idarenin ve Aile
Sağlığı Merkezi çalışanlarının sağlık hizmetlerinin sağlanması noktasında daha dikkatli ve özenli davranması beklenmektedir.
15. Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; idarece gerçekleştirilen performans kesintisi işleminde hukuka aykırı bir işlem bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bebeğin başka şehirde bulunduğu,
itiraz formu ve göç bildirim formunu İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderilmek üzere Merkez TSM’ne iletildiği ancak buna rağmen ilgili idarece işlem yapılmadığı iddiasına cevaben bilgi ve belge iletilmediği ve söz konusu işlemin neden yapılmadığına ilişkin hem Kurumumuza hem başvurana gerekçe sunulmadığı anlaşılmış olup başvuru kapsamında idarenin ‘hesap verilebilirlik’, ‘makul sürede karar verme’, ‘kararların gerekçeli olması’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ve ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17.14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yetkili İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GÜMÜŞHANE VALİLİĞİNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi