|
ÖZET: Başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 2018 KPSS puanı ile sözleşmeli pozisyonda işe alım sürecine katıldığını ve 2021 yılında Manisa Huzurevi’ne yerleştirildiğini belirtmiştir. Ancak, güvenlik soruşturması nedeniyle ataması yapılmamış ve bu duruma karşı açtığı davada Ankara 13. İdare Mahkemesi, işlemin iptaline karar vermiştir. Başvuran, 29.04.2023 tarihinde göreve başlamış olmasına rağmen, 2021 ile 2023 arasındaki mali ve özlük haklarının ödenmesini talep etmiştir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, mahkeme kararının sadece atama işlemini kapsadığını, diğer haklarla ilgili herhangi bir düzenleme yapılmadığını ifade etmiştir. Başvuranın güvenlik soruşturmasındaki olumsuz sonuçların, yargı sürecinin ardından ortadan kalktığı belirtilmiş, ancak geçmişe dönük hak taleplerinin karşılanamayacağı vurgulanmıştır. İdare, başvuranın atama sürecindeki gecikmenin güvenlik soruşturmasından kaynaklandığını ve bu nedenle herhangi bir kusur atfedilemeyeceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, hukuka ve mevzuata uygunluk açısından değerlendirilmiş ve geçmişe dönük mali hak taleplerinin reddine karar verilmiştir. İdarenin işlemlerinin yasal çerçevede değerlendirildiği, başvuranın hak arama özgürlüğünün de göz önünde bulundurulduğu ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3138-S.24.4971
BAŞVURU NO : 2023/15411
KARAR TARİHİ : 18.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Başvuranın geçmişe dönük mali ve özlük haklarının tazmini
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuran adına vekili tarafından yapılan başvuruda özetle; müvekkilinin Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 657 sayılı Kanun Kapsamında sözleşmeli pozisyonda işe alımı için
2018 KPSS puanı kapsamında 15.11.2020 tarihinde sözlü sınava katıldığını, sınav sonucunda 2021 yılında
Manisa Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezine yerleştirildiğini; ancak yapılan güvenlik soruşturması işlemleri neticesinde atamasının yapılmadığını, işleme karşı açılan dava üzerine
Ankara 13. İdare Mahkemesinin sayılı kararı ile işlemin iptal edildiğini ve müvekkilinin 29.04.2023 tarihinde göreve başlatıldığını, atamasının yapılmadığı 2021 yılından göreve başlatılan tarih arasında geçen sürelere tekabül eden hakların ve maaşların ise ödenmediğini, müvekkilinin güvenlik soruşturması dikkate alınarak suçlu görülmesi ve işe başlatılmamasının idareden kaynaklandığını, bu sebeple hukuka aykırı olarak işe başlatılmadığı tarih ile idare mahkemesi kararı sonrası işe başlatıldığı tarihler arasında kalan mali ve özlük haklarının ödenmesi gerektiğini belirterek belirtilen tarihler arasına tekabül eden mali ve özlük haklarının müvekkiline ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 19.10.2023 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından 01.11.2023 tarihinde gönderilen sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Ankara 13. İdare Mahkemesinin Nolu kararı ile 29.08.2022 tarih ve sayılı işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği ve başvuranın bu kapsamda emsallerinin işe başladığı tarih ile işe başladığı tarih olan 29.04.2023 tarihi arası mali ve özlük haklarının ödenmesini talep ettiğinin anlaşıldığı, 2.2. Manisa Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde çalışan başvuran hakkında anılan kararın uygulandığı 05.04.2023 tarihli ve sayılı onay ile atamasının yapıldığı, kararda sadece dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bahse konu kararda ayrıca diğer özlük haklar, tazminat ve parasal haklara dair başka herhangi bir hususa yer verilmediği anlaşılmış olduğundan başka herhangi bir işlem yürütülemediği, 2.2. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat ile ilgili personel alım ilanına ait belgelerin yazı ekinde sunulduğu, 2.3. Mahkeme kararları, ilgili hakkındaki arşiv araştırması sonucu ve 26.08.2022 tarihli ve sayılı
Değerlendirme Komisyonu Kararının yazı ekinde sunulduğu, 2.4. Arşiv Araştırması sonucunun 12.10.2021 tarihinde Bakanlığa ulaştığı, arşiv kaydı bulunmaması halinde muhtemel atama tarihinin 01.11.2021 tarihine kadar olabileceği, Değerlendirme Komisyonuna sunulmak üzere arşiv kaydı içeriği hakkında yapılan yazışmalar sonrasında Değerlendirme Komisyon kararı ile uygun görülmediği ve Mahkeme Kararına istinaden atamasının ise 05.04.2023 tarihinde yapıldığı,
29.04.2023 tarihinde de başvuranın göreve başladığı,
2.5. Mali ve Özlük haklarına ilişkin Mahkeme Kararı bulunmadığından (mali hak ödenmesi ve özlük hakkı verilmesi) ödeme yapılamayacağının değerlendirildiği, 2.6. Şikâyet konusu talebe herhangi bir yargı kararı veya devam eden dava bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesi; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
“ şikâyetleri inceler.
3.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.” 3.4. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesi; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
…
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
…
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden
incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 07.04.2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun; 5.1. “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrası; “Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.” 5.2. “Arşiv araştırması” başlıklı 4 üncü maddesi; “Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.” 5.3. “Güvenlik soruşturması” başlıklı 5 inci maddesi; “Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.
5.4. “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 7 nci maddesi; “Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur… Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.
Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili özetle; müvekkilinin 2018 KPSS puanı kapsamında
15.11.2020 tarihinde sözlü sınava katıldığını, sınav sonucunda 2021 yılında Manisa Huzurevi Yaşlı
Bakım ve Rehabilitasyon Merkezine yerleştirildiğini; ancak yapılan güvenlik soruşturması işlemleri neticesinde atamasının yapılmadığını, işleme karşı açılan dava üzerine Ankara 13. İdare Mahkemesinin sayılı kararı ile işlemin iptal edildiğini ve müvekkilinin 29.04.2023 tarihinde göreve başlatıldığını, atamasının yapılmadığı 2021 yılından göreve başlatılan tarih arasında geçen sürelere tekabül eden hakların ve maaşların ise ödenmediğini belirterek belirtilen tarihler arasına tekabül eden mali ve özlük haklarının müvekkiline ödenmesini talep etmektedir.
8. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle; Manisa Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde çalışan başvuran hakkında, mahkeme kararının uygulandığı ve 05.04.2023 tarihli ve sayılı onay ile atamasının yapıldığı, kararda sadece dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bahse konu Kararda ayrıca diğer özlük haklar, tazminat ve parasal haklara dair başka herhangi bir hususa yer verilmediği anlaşılmış olduğundan başvuran hakkında başka herhangi bir işlem yürütülemediği hususları ifade edilmiştir.
9. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile başvuran tarafından sunulan belgelerin tetkiki kapsamında; 9.1. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Taşra Teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında çalıştırılmak üzere, 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”ın ek 2 nci maddesine göre personel temini kapsamında başvuranın ‘Diğer Sağlık Personeli’ unvanı için başvuruda
bulunduğu ve 15.11.2020 tarihinde sözlü sınava katıldığı, sınav sonucunda 2021 yılında Manisa
Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezine yerleştirildiği, 9.2. Güvenlik soruşturması kapsamında başvuranın “Kanuna Aykırı Toplantı ve Yürüyüşleri Düzenleme, Yönetme, Bunların Hareketlerine Katılma” suçu kapsamında yargılandığı dava neticesinde hükmedilen
“Kovuşturmanın Ertelenmesine” dair Hakkâri 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 09.01.2017 tarih ve sayılı kararı ile söz konusu yargılamaya konu olguların Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunca olumsuz olarak değerlendirildiği ve 06.09.2022 tarihli sayılı yazıyla bildirilen işlemle atamasının uygun görülmediği, 9.3. Söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada Ankara 13. İdare Mahkemesinin sayılı Kararında “davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep olan hususun Hakkâri 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 31/01/2023 tarih ve sayılı “Beraat” kararı ile ortadan kalktığı, anılan kararın gerekçesi ve dosya kapsamında yer alan olgular birlikte göz önünde bulundurulduğunda davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep teşkil edecek herhangi bir duruma rastlanılmadığı, davalı idarece de davacının güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep olabilecek başkaca bir bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmadığı” gerekçesiyle hukuka aykırı bulunan idari işlemin iptaline karar verildiği, 9.4. Ankara 13. İdare Mahkemesinin sayılı Kararı kapsamında başvuranın atamasının 05.04.2023 tarihinde yapıldığı ve başvuranın 29.04.2023 tarihinde kamu görevine başladığı, bilgilerine ulaşılmıştır.
10. Anayasanın 125 inci maddesinde idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdarenin malî sorumluluğunun çeşitlerinden birisi olan kusurlu sorumluluk, hizmet kusuru ile açıklanmaktadır. Buradaki ‘kusur’ kavramı, özel hukuktaki kast, ihmal, dikkatsizlik gibi öznel unsurlar ile açıklanmamakta, idare eliyle yürütülen bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ya da işletilmesindeki bozukluk ve aksaklık biçiminde genel bir tanımlama yapılarak, (kişiselleştirilebilen bir kusurun varlığı aranmaksızın) hizmetin geç işlemesi, kötü işlemesi yahut hiç işlememesi gibi durumlardan ortaya çıkan zararların tazmininde idarenin kusurlu sorumluluğu ilke ve esasları uygulanmaktadır. Dolayısıyla idarenin kusurlu sorumluluğundan bahsedilebilmesi için, ilk olarak hizmet kusuru oluşturan bir durumun mevcudiyeti gerekmektedir. İdarenin hukuki sorumluluğundan bahsedilebilmesi için, ortada bir zararın bulunmasının yanı sıra, bu zararın idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden meydana gelmesi, başka bir deyişle zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekmektedir. Şikâyete konu uyuşmazlık kapsamında Değerlendirme Komisyonunca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işleminin olumsuz olarak sonuçlanmasında ilgili idareye bir kusur atfedilemeyeceği değerlendirilmektedir.
11. Bilindiği gibi yargı kararlarının uygulanması anayasal zorunluluktur. Bu zorunluluğun yerine getirilmesi için geçmişe etkili birel işlemler yapılabilmektedir. Ancak yetkili idarenin yapacağı yeni işlemin hukuki etkisi iptal edilmiş olan işlemin tarihinden başlatılamamaktadır. Başvuranın atama sürecinin gecikmesinin nedeni olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen veriler kapsamında hakkında isnat edilen suçun niteliği nedeniyle kamu görevine uygunluğunun bulunmadığı gösterilmiştir. İdarenin işleminin hukuka aykırı olduğu mahkeme kararlarıyla saptanmış ve buna istinaden başvuranın ataması gerçekleştirilmiştir. Söz konusu işlemin hukuka aykırılığı, başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep olan hususun Hakkâri 1. Asliye Ceza
Mahkemesi’nin 31/01/2023 tarih ve sayılı ‘Beraat’ kararı ile ortadan kalkması gerekçesi ile tespit edilebilmiştir. Hal böyle iken iptal edilen işlemin tezahür ettiği tarih ve koşullarda
başvuran hakkında Değerlendirme Komisyonunca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işleminin olumsuz olarak değerlendirilmesinde takdiri yetkinin hukuka veya kamu yararı ile hizmet gereklerine aykırı kullanıldığı tespit edilememiştir.
12. Yukarıdan bu yana yapılan tüm açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran vekilinin müvekkilinin atamasının yapılmadığı 2021 yılından göreve başlatıldığı tarih arasında geçen sürelere tekabül eden mali ve özlük haklarının müvekkiline ödenmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi