|
ÖZET: Başvuran, Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğü’nde çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yaparken aldığı kınama cezasının iptalini talep etmiştir. Başvurusunda, disiplin soruşturması sürecinde savunmasının dikkate alınmadığını, konunun yeterince incelenmediğini ve ceza davasında beraat ettiğini belirterek, verilen disiplin cezasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü, başvuranın disiplin soruşturması sonucunda kusurlu bulunduğunu ve bu nedenle kınama cezası verildiğini açıklamıştır. Başvuranın, kendisine yöneltilen suçlamalarla ilgili olarak sürekli rahatsızlık verdiği iddiaları, Aile İçi ve Kadına Şiddetle Mücadele Büro Amirliği tarafından yapılan incelemelerle desteklenmiştir. Ayrıca, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’un 5. maddesi gereği, adli beraatin disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. İlgili disiplin sürecinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğü ve başvuranın iddialarının geçerli bulunmadığı değerlendirilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4212-S.24.6720
BAŞVURU NO : 2023/18117
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
Başvurana verilen kınama cezası hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğü Polis merkezi
Amirliği’nde çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapmakta olan başvuran, idarenin tarafına kınama cezası verdiğini, disiplin soruşturması sürecinde savunmasının dikkate alınmadığını, konunun yeterince irdelenmeden kanaat oluşturulduğunu, disiplin soruşturmasına konu olayla ilgili ceza davasında beraat ettiğini, bu nedenle verilen disiplin cezasının haksız olduğunu iddia ederek hakkında verilen disiplin cezasının geri alınmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12.03.2024 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen 22.03.2024 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Konu ile ilgili olarak; 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkındaki Kanunun 8-2-(a)
maddesi uyarınca “Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.” fiili ve iddiasıyla hakkında disiplin soruşturması yapılan Çarsı ve Mahalle Bekçisi
’ın, disiplin yönünden kusurlu olduğu tespit edildiğinden “KINAMA” cezası ile tecziyesine karar verildiği,
2.2) Çarsı ve Mahalle Bekçisi hakkında Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı Aile
İçi ve Kadına Şiddetle Mücadele Büro Amirliği tarafından düzenlenen sayılı fezleke incelendiğinde; isimli şahsın 05.01.2023 ve 10.01.2023 tarihinde verdiği ifadelerde
Çarsı ve Mahalle Bekçisi ‘ın kendisini sürekli telefon üzerinden rahatsız ettiğinin verilen ifadeden görüldüğü, bununla birlikte Çarsı ve Mahalle Bekçisi ‘ın
‘yu sürekli arayarak mesaj gönderdiğinin hem ifadesinden hem de isimli şahıs tarafından dosyaya eklenmek üzere verilen WhatsApp ve telefon kayıtlarından anlaşıldığı, isimli şahsın Aile Mahkemesinden Önleyici ve Koruyucu Tedbir kararı aldığı, hakkında soruşturma yapılan Çarşı ve Mahalle Bekçisi ’ın kendisine isnat edilen fiili işlediğinin telefon kayıtlarından ve kendi ifadesinden de anlaşıldığından sunmuş olduğu mazeretlerinin geçerli ve kabul edilebilir olmadığı, disiplin yönünden kusurlu olduğunun dosya muhteviyatının tetkikinden anlaşıldığı,
2.3) 7068 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. bendinde “Herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan
adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez.” hükmü gereğince, bahse konu personelin her ne kadar adli olarak beraat etmiş olsa da ilgili kanunda belirtildiği üzere adli olarak beraat verilse dahi, yapılan idari soruşturma neticesinde ceza verilmesine engel bir durum olmadığı,
belirtilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinde
“Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst
kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. (Değişik üçüncü fıkra:
7/5/2010-5982/13 md.) Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanunun;
5.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir.”,
5.2) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde “(1) Bu Kanun;
a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, …, kapsar…”,
5.3) “Disiplin soruşturmasının adli soruşturma veya kovuşturmadan bağımsızlığı” başlıklı 5 nci
maddesinde “Herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez.”
5.4) “Disiplin cezaları” başlıklı 7 nci maddesinde “(1) Personele verilecek disiplin cezaları şunlardır:
a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Ceza, aylığı tahakkuk ettiren birimce personelin aylığından kesilmek suretiyle yerine getirilir. Aylıktan kesme tam Türk Lirası üzerinden yapılır ve kuruşlar dikkate alınmaz…
(2) Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir…”,
5.5) “Disiplin cezası verilecek fiiller” başlıklı 8 inci maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan
ikinci fıkrasının (a) bendinde “(2) Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.
…”,
5.6) “Disiplin amirleri” başlıklı 13 üncü maddesinde “(1) Disiplin amirinin, disiplin cezası verilecek
personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olması ve amir konumunda bulunması gerekir.
(2) Emniyet Genel Müdürlüğü personeline resen disiplin cezası vermeye yetkili olanlar, disiplin cezası verilecekler ile verebilecekleri cezalar ekli (3) sayılı çizelgede, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı personeline resen disiplin cezası vermeye yetkili olanlar, disiplin cezası verilecekler ve verebilecekleri cezalar ekli (4) sayılı çizelgede gösterilmiştir.
(3) Kaymakamlar ilçe, valiler il teşkilatındaki diğer disiplin amirlerine göre en üst disiplin amiridir. Valiler kaymakamlara, Bakan ise Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı ile valilere göre bir üst disiplin amiridir.
(4) Disiplin amirleri, disiplin amiri oldukları her rütbe ve derecedeki tüm personel hakkında disiplin soruşturması açabilir.
(5) Disiplin soruşturması yapma ve disiplin cezası verme görev ve yetkisi üst disiplin amirleri tarafından da kullanılabilir…”,
5.7) “Zamanaşımı” başlıklı 29 uncu maddesinde “(1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu
fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(3) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
(4) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar.”,
5.8) “Cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi” başlıklı 30 uncu maddesinde “(1) Disiplin amirleri
tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılır. Ancak vali, Emniyet Genel Müdürü, Jandarma
Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının doğrudan verdikleri disiplin cezalarına karşı Bakanlık
Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine Kurulun verdiği karar kesindir. Kaymakamın doğrudan verdiği disiplin cezalarına karşı ise valiye itiraz edilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir.
(2) İtiraz, yetkili merci tarafından otuz gün içinde karara bağlanır.
(3) İtiraz haklı görülürse itirazı inceleyen merci verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir.
İtiraz haklı görülmez ise ret olunur. Karar itiraz edene tebliğ edilerek kesinleşir.
(4) İtiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemez.
(5) Bakan ile disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabilir.”,
5.9) “Savunma hakkı” başlıklı 31 inci maddesinde “(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları
tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
(2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır…”,
5.10) “Uygulanacak hükümler” başlıklı 34 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır.”,
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde hazırlanan Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğünde Mahalle ve Çarşı Bekçisi olarak görev yapmakta olan başvuran,
hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda verilen kınama cezasının geri alınmasını talep etmektedir.
8) Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu
hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
9) Danıştay 12. Dairesinin 23/03/2011 tarihli ce E.2008/857, K.2011/1319 sayılı kararında; “Disiplin
cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurallar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.” denilmektedir.
10) Dosya kapsamında yapılan incelemede; Çarsı ve Mahalle Bekçisi hakkında
05.01.2023 tarihinde isimli şahsın Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı Aile İçi ve
Kadına Şiddetle Mücadele Büro Amirliği’ne şikâyette bulunduğu ve Aile Mahkemesinden önleyici ve koruyucu tedbir talep ettiği, bu kapsamda Hakaret-Tehdit-Israrlı Takip konulu 2023/13 suç numaralı tahkikatın başlatıldığı, şikâyetçi şahsın 05.01.2023 ve 10.01.2023 tarihlerinde verdiği ifadelerde Çarsı ve
Mahalle Bekçisi ‘ın kendisini sürekli telefon üzerinden rahatsız ettiğini, ikametinin etrafında dolaştığını ve tehdit ettiğini belirterek dosyaya eklenmek üzere WhatsApp ve telefon kayıtları
sunduğu, tahkikat evrakının Aile İçi ve Kadına Şiddetle Mücadele Büro Amirliği tarafından 18.01.2023 tarihinde İdari İşler Büro Amirliği’ne gönderildiği anlaşılmıştır.
11) Konunun disiplin mevzuatı yönünden incelenmesi için Kaymakamlık Olur’uyla 21.01.2023 tarihinde
Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğü Devriye Ekipler Amirliği’nden bir Komiser Yardımcısının görevlendirildiği, 02.02.2023 tarihinde bir polis memurunun yeminli katip olarak görevlendirildiği, ’ın 24.02.2023 tarihinde savunmasını yaptığı, disiplin soruşturma raporunun 14.03.2023 tarihinde tamamlandığı ve disiplin yönünden kusurlu olduğu tespit edildiğinden 7068 sayılı Genel Kolluk
Disiplin Hükümleri Hakkındaki Kanunun 8-2-(a) maddesi uyarınca “Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.” hükmü kapsamında kınama cezası ile tecziyesi yönünde görüş ve kanaate ulaşıldığı, Kadıköy İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 130. maddesi kapsamında son savunmanın verilmesi için 7 gün süre verildiği ve yazılı son savunmanın 07.04.2023 tarihinde yapıldığı, 01.05.2023 tarihli ve Re’sen Karar 2023/17 konulu işlemle kınama cezası verildiği, itiraz hakkı ve süresi bildirilmesine rağmen
’ın hakkında tesis edilen disiplin cezasına karşı itirazda bulunmadığı görülmüştür.
12) Bu kapsamda başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi
neticesinde disiplin soruşturma sürecinde yürütülen iş ve işlemlerin; zamanaşımı süreleri, usulüne uygun savunma alınması, itiraz süreci, ceza vermeye yetkili makam gibi usulü işlemler açısından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
13) Başvuruya konu disiplin cezasının esasına ilişkin olarak yapılan incelemede; ’ın
konu hakkında hem adli soruşturma hem de disiplin sürecindeki ifadelerinde ’yu farklı tarihlerde üst üste sürekli aradığını kabul ettiği, numarasının engellenmesi üzerine sosyal medya üzerinden ulaşmaya çalıştığını ve ikametinin önüne gittiğini beyan ettiği, ’nun şikâyetinin incelenmesi üzerine Aile Mahkemesi tarafından koruyucu ve önleyici tedbir kararı verildiği, soruşturma dosyasına sunulan telefon kayıtlarından da aramaların ve mesajların görüldüğü, ’ın kendisine isnat edilen fiili işlediğinin sabit olduğu ve disiplin yönünden kusurlu olduğu tespitinin dosya muhteviyatına uygun olduğu anlaşılmıştır.
14) Başvuran, hakkında açılan ceza davası sonucunda beraat ettiğini belirterek disiplin cezasının haksız
olduğunu iddia etmekte ise de 7068 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. bendinde “Herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez.” hükmü gereğince, adli olarak beraat verilse dahi yapılan idari soruşturma neticesinde disiplin cezası verilmesine engel bir durum bulunmamaktadır.
15) Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 7068 sayılı Genel Kolluk
Disiplin Hükümleri Hakkındaki Kanunun 8-2-(a) maddesinin “Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.” hükmü uyarınca tarafına verilen kınama cezasının geri alınması talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİ İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi