|
ÖZET: Başvuran, TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne yaptığı sağlık ve aile birliği mazeretiyle nakil talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvurusunda, Karaman’dan eşi ve çocuğunun bulunduğu Konya’ya nakil isteğini, gerekli şartları sağlamasına rağmen olumsuz yanıt aldığını belirtmektedir. Oğlunun %60 engelli ve sara hastası olması nedeniyle doktor değişikliğinin olumsuz etkileri olduğunu ifade eden başvuran, aile birliğinin sağlanmasını talep etmektedir.
Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü, başvuranın daha önceki atamalarını ve görevdeki ihtiyaçları gerekçe göstererek talebin reddedildiğini açıklamıştır. Ancak, ilgili mevzuat gereğince engellilik durumuna bağlı yer değişikliği taleplerinin karşılanması gerektiği belirtilmiştir. Kamu Denetçisi, başvuranın durumunu değerlendirerek, engellilik ve sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliğinin sağlanması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği ve idarenin bu konuda gerekli işlemleri 30 gün içinde tamamlaması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin hukuka uygun hareket etmesini ve başvuranın hak arama özgürlüğüne saygı göstermesini beklemektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2020-S.24.3215
BAŞVURU NO : 2023/18525
KARAR TARİHİ : 21.02.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Sağlık ve aile birliği mazeretiyle atanma talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünün 26/06/2023 tarihli yazısına istinaden
Karaman’dan eşi ve çocuğunun bulunduğu Konya’ya mazeret nakli başvurusu yaptığını, tüm şartları sağlamasına rağmen naklen atamasının Konya iline yapılmadığını belirtmektedir. Başvuran naklen gitmek istediği yerde boş kadro bulunduğunu, naklinin Araç Bakım Daire Başkanlığı ve Bölge Müdürünün olumsuz görüşü nedeniyle yapılmadığını, oğlunun %60 engelli ve sara hastası olduğunu ve doktor değişikliğinin hastalığını olumsuz etkilediğini ifade etmektedir. Başvuran Kurumumuzdan sağlık mazeretiyle nakil talebinin kabul edilmesini ve aile birliğinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Devlet Demir Yolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünün 5/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sonucu başarılı olup kendi isteği ve terci hiyle Balıkesir Gökköy Lokomotif Bakım Depo Müdürlüğüne depo şefi olarak atandığı ve
27.07.2021 tarihinde göreve başladığı,
2.2. 04/04/2022 tarihinde başvuranın Karaman iline naklen atama talep ettiği, 27/07/2022 tarihinde atamasının yapıldığı, 2.3. Başvuranın Karaman Vagon Muayene İkmal Şefiğinde iş yeri amiri olarak görev yaptığından hizmetine ihtiyaç duyulduğundan atamasının yapılamadığı, 2.4. Mazerete bağlı (sağlık, aile birliği, can güvenliği) yer değişimi taleplerinin 23/10/2023 tarihinde sonuçlandırıldığı, bir sonraki dönem olan 2024 yılı Şubat ayında başvuranın talep etmesi halinde başvurusunun değerlendirileceği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “ İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”,
6. 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi Ve 233 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin
6.1. “Görev ve Yer Değişikliği” başlıklı 9 uncu maddesinde, “… Madde 9 – Sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir. Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir.
Görev veya görev yeri değişikliklerinde yeni görev yerine hareket ve işe başlama süresi aynı yerde göreve başlayacaklar için tebliği izleyen gün, başka yerdeki göreve başlayacaklar için 15 gündür.”,
6.2. “Uygulamanın İzlenmesi” başlıklı 58 inci maddesinde, “…Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu
Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”,
7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı ek 3 üncü maddesinde, “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi
/
veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.
Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.
Engellilik durumu devam ettiği sürece kurumlarca isteği dışında memurun yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan memurlar hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.”,
8. TCDD Taşımacılık Aş Genel Müdürlüğü Memur, Sözleşmeli Ve İşçi Personelin İsteğe Ve Mazerete
Bağlı Yer Değişimleri Usul Ve Esaslarının “Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Personelin; kendisinin, eşinin, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının, anne/babasının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşürdüğünü eğitim ve araştırma veya üniversite hastanesinden alacağı sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi ve bulunduğu iş yerinde bir yılını doldurması halinde yer değişimi yapabilir.
…
(3) İlgili mevzuata göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk (%40) oranında engelli olduğu belirtilen personel ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan personel yer değişimi talebinde bulunabilir.
(4) Personelin kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değişimi yapılacak yerin, personelin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.
(5) Bu kapsamdaki talepler bu emirde yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kadro imkânları, teşkilat yapısı ve çalıştığı iş yerinin bulunduğu il sınırlarındaki engelli çalıştırma zorunluluğu sayısı dikkate alınarak karşılanır.
(6) Engellilik durumu devam ettiği sürece personelin isteği dışında yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan personel hakkında bu emirde yer alan diğer hükümler uygulanır.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünde depo şefi olan başvuran
Karaman’dan eşi ve çocuğunun bulunduğu Konya’ya mazeret nakli başvurusu yaptığını, tüm şartları sağlamasına, naklen gitmek istediği yerde boş kadro bulunmasına, oğlunun %60 engelli ve sara hastası olmasına rağmen atamasının yapılmadığını belirterek Kurumumuzdan sağlık mazeretiyle nakil talebinin kabul edilmesini ve aile birliğinin sağlanmasını talep etmektedir.
11. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
12. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik gereğince gerekli şartları taşıyan Devlet memurlarının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi için talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması ve söz konusu teşkilat bünyesinde memurun atanabileceği bir kadronun bulunması gerektiği, söz konusu koşulların varlığı halinde yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi gerektiği, bu hususlar dışında ilgili Yönetmelikte yer verilen diğer kısıtlayıcı hükümlere tabi olunamayacağı ve kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet memurlarının yer değiştirme suretiyle atanmasına ilişkin olarak hazırladıkları özel yönetmeliklerde Genel
Yönetmeliğe aykırı hükümlere yer verilemeyeceği anlaşılmaktadır.
13. Başvuruya esas olan ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğe dayanılarak yürürlüğe konulan TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Memur, Sözleşmeli ve İşçi Personelin İsteğe ve Mazerete Bağlı Yer Değişimleri Usul ve Esaslarında düzenlenen sağlık mazeretine bağlı yer değişikliğine ilişkin hükümlerde “personelin bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşürdüğünü eğitim ve araştırma veya üniversite hastanesinden alacağı sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi ve bulunduğu iş yerinde bir yılını doldurması halinde yer değişimi yapabileceği”; engellilik durumuna bağlı yer değişikliğine ilişkin hükümlerde de “sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk (%40) oranında engelli olduğu belirtilen bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan personelin yer değişikliğini talep etmesi halinde, bu emirde yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kadro imkânları, teşkilat yapısı ve çalıştığı iş yerinin bulunduğu il sınırlarındaki engelli çalıştırma zorunluluğu sayısı dikkate alınarak karşılanacağı ve engellilik durumu devam ettiği sürece personelin isteği dışında yerinin değiştirilemeyeceği” hususları düzenlenmiş olup, ilgili idarece tesis edilecek iş ve işlemlerde söz konusu unsurların esas alınması gerektiği açıktır.
14. Bu çerçevede, engellilik ve sağlık mazereti nedeniyle Karaman iline ataması yapılan başvuranın, devam eden süreçte engellilik mazeretini bildirir dilekçelerin ilgili idareye sunulduğu dikkate alındığında ilgili mevzuat gereğince talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması ve söz konusu teşkilat bünyesinde memurun atanabileceği bir kadronun bulunması gerektiği, söz konusu koşulların varlığı halinde yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi gerektiği, bu hususlar dışında ilgili Yönetmelikte yer verilen diğer kısıtlayıcı hükümlere tabi olunmayacağı hususları çerçevesinde ilgili idare tarafından yer değişikliği taleplerinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın çocuğu nedeniyle engellilik ve sağlık durumuna bağlı olarak yer değişikliğinin, yer değişikliği dönemi beklenilmeksizin “kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı” hususları çerçevesinde sağlanması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olması ile idarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermemesi nedenleriyle idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE
Başvuranın çocuğunun engellilik ve sağlık durumuna bağlı olarak yer değişikliğinin, yer değişikliği dönemi beklenilmeksizin “kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı” hususları çerçevesinde sağlanması yönünde T.C. DEVLET
DEMİRYOLLARI TAŞIMACILIK A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI TAŞIMACILIK A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi