|
ÖZET: Başvuran, askerlik işlemleri sırasında Milli Savunma Bakanlığı personelinin kendisine kötü muamelede bulunduğunu ve tehdit ettiğini iddia ederek disiplin soruşturması açılmasını talep etmiştir. Başvurusunda, askerlik şubesine yaptığı ziyaretler sırasında yaşadığı olumsuz deneyimleri detaylandırmış, personelin sinirli tavırları ve hakaret içeren ifadeleri nedeniyle cezalandırılmasını istemiştir.
Milli Savunma Bakanlığı, başvuranın şikayetlerini inceleyerek, iddiaların somut delillere dayanmadığını ve tamamen subjektif olduğunu belirtmiştir. Bakanlık, başvuranın CİMER üzerinden yaptığı şikayetlerin tekrar niteliğinde olduğunu ve daha önce yanıtlandığını ifade etmiştir. Yapılan disiplin soruşturmasında, personelin başvurana karşı tehdit edici bir davranışta bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir. İlgili idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve disiplin cezası gerektirecek bir eylemin tespit edilmediği vurgulanmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1681-S.24.2707
BAŞVURU NO : 2023/19479
KARAR TARİHİ : 14.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İlgili personel hakkında soruşturma açılıp ceza verilmesi taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 28.11.2023
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, askerlik işlemleri için birkaç defa askerlik şubesine gittiğini, yol masrafı için başvuruda bulunduğunu, bir kaç hafta sonra şubeden birinin kendisini aradığını, belge vermek için çağırdığını, şubeye gittiğini, yol masraflarının verilmesi için hesap numarası istendiğini, hesap numarasını verdiğini, işlem çok uzun sürdüğü için oturduğunu, işlemi yapan personelin sinirlendiğini, sorusuna karşılık olarak biz herkesten IBAN numarası istiyoruz şeklinde terslediğini, kendisinin cevap vermesine karşılık hakkında tutanak tutacağım diyerek sinirli davrandığını, cimere şikayet ettiğini akabinde şube müdürü tarafından aranarak uzlaşma sağlanmaya çalışıldığını, fakat o sırada başka bir personelin telefonu alarak gene bağırarak konuşmaya başladığını belirterek tekrar aynı durumları yaşamak istemediğinden ilgili personelin
Tehdit, hakaret, iftira, azarlama, korkutmaya çalışma gibi eylemleri nedeniyle cezalandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Savunma Bakanlığı tarafından gönderilen 23.01.2024 tarih ve cevabi yazıda özetle; Başvuranın, Hastane sevkine ilişkin yol ve iaşe bedelinin ödenmesi, Askere elverişli değildir raporu nedeniyle yoklama kaçağı sayılmasından dolayı oluşan cezaların silinmesi gibi tüm işlemlerin yapıldığı, sorunun çözüldüğü, personel tarafından kendisine asabi tavır ve davranışlarda bulunulmadığı gibi tehdit vb sonuç doğuracak bir davranışta da bulunulmadığı, CİMER şikayetlerinin silsile yoluyla Askeralma Bölge Başkanlığına ulaştığı, konunun Askerlik Şubesi Başkanı ve Askeralma
Bölge Başkanınca incelendiği, askerlikle herhangi bir ilişiğinin kalmadığı, Askerlik Şubesi personeline yönelik suçlamaların tamamen sübjektif ve soyut olan ve hiçbir maddi delil ve emare ile desteklenmeyen iddialar olduğu, gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşıldığından soruşturma açılmasına gerek görülmediği,
başvuranın Cimer şikayetlerine de bu konu ile ilgili cevap verildiği, ihbar ve şikayetlerle ilgili hususları düzenleyen ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde
“ 1) Memur ve diğer kamu görevlileri hakkında yapılan soyut ve genel nitelikli ihbar ve şikayetlerin,
2) Ciddi bulgu ve belgelere dayanmayan iddiaların,
3) Aynı kişiler tarafından yapılan tekrar mahiyetindeki dilekçe ve başvuruların,
4) Kamu görevlilerini karalama amacı güttüğü açıkça anlaşılan “ şikayetlerin işleme konulamayacağının
anlaşıldığı, bu kapsamda başvuranın şikayeti incelendiğinde Askerlik şubesi personeline yönelik iddiaların kendi kişisel değerlendirmesi çerçevesinde tamamen sübjektif ve soyut nitelikte olması, hiçbir somut ve ciddi bulgu ve belgeye dayanmaması, daha önce cevaplanmış konularda sürekli tekrar mahiyetinde şikayetler olması ve sadece kamu görevlilerine zarar verme maksadıyla yapıldığının anlaşılması nedeniyle soruşturma açılmadığı, buna rağmen yükümlünün aynı iddialarla mükerrer şekilde beş kez CİMER’e ve devamında Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurması sonucu 08.12.2023 tarihli ve sayılı yazı ile disiplin soruşturmacısı görevlendirildiği, yapılan soruşturma neticesinde başvuranın iddialarının gerçeği yansıtmadığının değerlendirildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununun; 5.1. Disiplinsizliğin oluşması ve disiplin cezalarının niteliği başlıklı 4 üncü maddesinde (1)
Disiplinsizlik; bu Kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde, kasten veya taksirle işlenebilir.
(2) Aynı fiil nedeniyle bu Kanunda yazılı disiplin cezalarından birden fazlası verilemez.
(3) Bir fiilin birden fazla disiplinsizlik teşkil etmesi hâlinde ağır olan disiplin cezası verilir.
(4) Bir fiilin diğer kanunlar kapsamında idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
(5) İlave hizmet ve görev yükümlülüğü sonucunu doğuran disiplin cezaları kapsamında, kamu veya hizmet yararına olmayan keyfî görevler verilemez.
5.2. Disiplin soruşturması ve yetkiler başlıklı 7 inci maddesinde “Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar.”
Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, askerlik işlemleri için askerlik şubesine gittiği zaman dilimi içerisinde işlemlerini tamamlamak için muhatap olduğu personelin kendisine kötü muamelede bulunduğu ve tehdit ettiği gerekçesiyle ilgili personel hakkında disiplin soruşturması açılması ve ceza verilmesini talep etmiştir.
8. İdare tarafından gönderilen belgelerden başvuranın 5 defa CİMER üzerinden şikayette bulunduğu, ancak somut delile dayanmayan iddialardan ibaret olduğu anlaşıldığından mevzuat kapsamında soruşturma başlatılmadığı, başvuranın şikayetine devam etmesi neticesinde kamu personelini karalama amacı taşıyan ve gerçeği yansıtmayan soyut nitelikteki iddiaları nedeni ile iftira suçu kapsamında adli soruşturmada delil teşkil etmesi açısından idari soruşturmanın da yapıldığı ve alınan ifadeler neticesinde başvuranın belirttiği şekilde muamelede bulunulduğuna dair sonuca varılmadığından personele ceza verilmediği belirtilmiştir.
9. İdare tarafından yapılan 18.12.2023 tarih ve sayılı soruşturma raporunda
6 personelin ifadesinin alındığı, 6 personelin de başvurana karşı tehdit sonucunu doğuracak bir eylemde
bulunulmadığını belirttiği, bir personelin ifadesinde; başvuranın ikinci CİMER başvurusu ile ilgili olarak yükümlüye şikayetin bir hak olduğunu, ancak şikayette belirtilen hususlarla ilgili bilgi belge ve delil olmaksızın karşı tarafı suçlayıcı, töhmet altında bırakan ifadelerin bağlayıcılığı olduğu ve hukuki sonuçlar doğurabileceğinin belirtildiği bu ifadenin başvuran tarafından tehdit etmek olarak algılandığı ancak genel nitelikte ve bilgi vermek maksatlı bir ifade kullanıldığını, dolayısıyla tehdit niteliği taşımadığı, başka bir ifadesi alınan personelin de başvuran “işleminiz bitti gidebilirsiniz” denildiğinde “siz bana git diyemezsiniz şeklinde cevap verdiği belirtilmiştir.
10. Söz konusu soruşturma raporu da incelendiğinde başvuranın iddialarının soyut nitelikte olduğu, kötü muamele ya da tehdit niteliğinde bir davranışın olmadığı, zira bir eylem neticesinde hukuki sonuçların doğabileceğinin bilgisinin verilmesinin tehdit olarak değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı değerlendirilmiştir.
11. Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununun Disiplinsizliğin oluşması ve disiplin cezalarının niteliği başlıklı 4 üncü maddesinde kasten veya taksirle işlenebilecek eylem olduğu belirtilmiş olup, soruşturma neticesinde soruşturulan personelin böyle bir eyleminin varlığı tespit edilememiştir. Cezaların kanuniliği ilkesi gereğince kanunda belirtilmeyen herhangi bir davranışa ceza verilemeyeceği genel bir kuraldır. Söz konusu uyuşmazlıkta da disiplin cezasına konu olacak herhangi bir eylemin bulunmadığı bu nedenle ilgili personele cezai işlem uygulanmamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
12.Netice olarak; Şikayet edilen personele herhangi bir eylemi sabit olmadığından ceza verilmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından
gönderilen bilgi ve belge talebi yazısına idarenin kanuni süre içerinde cevap vermediği anlaşılmıştır. İyi yönetim ilkelerinden olan Makul sürede karar verme ilkesine uygun davranılması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Van İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi