|
ÖZET: Başvuran, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörü tarafından saldırıya uğradığını iddia ederek, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan disiplin ve ceza soruşturması açılmasını talep etmiştir. Ancak, Yükseköğretim Kurulu, Savcılık tarafından verilen yetkisizlik kararı ve yapılan incelemeler sonucunda, rektör hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar vermiştir. Başvuran, olayın kamera kayıtlarıyla kanıtlanabileceğini öne sürerek, rektörün görevden uzaklaştırılmasını istemektedir.
Yükseköğretim Kurulu, başvuranın iddialarını inceleyerek, suç unsurlarının Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanan kasten yaralama, hakaret ve tehdit suçlarıyla örtüşmediğini belirtmiştir. İnceleme sonucunda, rektörün eylemlerinin hukuksal bir temeli olmadığı ve disiplin soruşturması açılmasına yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvurunun reddine dair önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur. Ret kararı, başvurana ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. İlgili idarenin işlemine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/650-S.24.1049
BAŞVURU NO : 2023/19934
KARAR TARİHİ : 19.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin ve ceza soruşturması açılması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 07.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörünce saldırıya uğradığını, Savcılık Makamınca yetkisizlik kararı verildiğini, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca yapılan incelemede rektör için disiplin ve ceza soruşturmasına açılmasına yer olmadığına karar verildiğini, ancak uğradığı saldırının kamera kayıtlarında anlaşılabileceğini belirtmektedir. Başvuran
Kurumumuzdan rektörün görevden uzaklaştırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 22/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1. Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca gönderilen 14/06/2023 tarihli ve Sr. No: / K. No:
/ sayılı görevsizlik kararı ekindeki başvuranın iddialarının Yükseköğretim Denetleme Kurulunca incelendiği, 2.2. Yükseköğretim Denetleme Kurulunca düzenlenen 2023.212 sayılı İnceleme raporunda: başvuranın darp edildiği, şahsına hakaret edildiği ve tehdit edildiği iddialarının Türk Ceza Kanununun 86, 106 ve 125 inci maddesinde yer verilen suç unsurlarım oluşturmadığı, isnat edilen suçların hukuksal temelden yoksun olduğu, maddi unsurları yönünden oluşmadığı, bu nedenle isnat edilen suçların sübut bulmadığı anlaşıldığından Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörü hakkında disiplin ve ceza soruşturması açılmasına yer olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilerek soruşturma açılmasının uygun görülmediği
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Genel Esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinin (a)
fıkrasında “Yükseköğretim Kurulu Başkanı üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin; rektör, üniversitenin; bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, bağımsız vakıf meslek yüksekokulunun; dekan, fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri, enstitü ve yüksekokulların; kadrosu bulunan uygulama araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri, uygulama araştırma merkezi ile enstitünün; bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de bağlı birim personelinin disiplin amirleridir.”, (c) fıkrasında “Ceza soruşturması usulü: Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:..”, 6. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kasten yaralama” başlıklı 86 ıncı maddesinin ilk iki fıkrasında “Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı altı aydan az olamaz.”, “Tehdit” başlıklı 106 ncı maddesinin birinci fıkrasında “Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır….”, “Hakaret” başlıklı 125 inci maddesinin birinci fıkrasında “Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörünce saldırıya uğradığını, Savcılık
Makamınca yetkisizlik kararı verildiğini, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yapılan incelemede rektör için disiplin ve ceza soruşturmasına açılmasına yer olmadığına karar verildiğini, ancak uğradığı saldırının kamera kayıtlarında anlaşılabileceğini belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan rektörün görevden uzaklaştırılmasını talep etmektedir.
9. 2547 sayılı Kanun’da rektörün üniversitenin en üst disiplin amiri olduğu düzenlenmektedir. Kanun’da yükseköğretim kurumları yöneticileri hakkında soruşturma yapma görevinin Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına ait olduğu hüküm altına alınmıştır.
10. 5237 sayılı Kanun’da da kasten yaralama, hakaret ve tehdit suçları ile bu suçlara uygulanacak cezalar tanımlanmıştır.
11. Başvuru konusu olayda başvuranın Cumhuriyet Savcılığına rektör hakkında suç duyurusunda bulunması üzerine Savcılığın incelemenin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yürütülmesine karar verdiği görülmektedir.
12. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yapılan inceleme kamera kayıtları ve tanık ifadelerine yer verildiği, rektör ile başvuran arasında geçen konuşmaların 5237 sayılı Kanun’daki hakaret suçu kapsamında somut bir fiil ve olgu isnat edilmesi anlamını taşımadığı, hakaret suçu için hakaret anlamı yüklenen davranışın sübjektif değil objektif anlamada onur ve haysiyet kırıcı olması gerektiği, başvuran ile rektör arasında konuşmanın bu unsurları taşımadığı belirlenmiştir. İncelemede rektör tarafından tehdit ve kasten suçunu oluşturacak unsurların bulunmadığı da belirtilmektedir. İnceleme sonucunda da rektör hakkında disiplin ve ceza soruşturması açılmasına yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
13. Kurumumuza sunulan bilgi, belge ve kamera kayıtlarının incelenmesinden de rektörün başvurana 5237 sayılı Kanun’da düzenlendiği şekilde eylemlerde bulunmadığı değerlendirilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi