|
ÖZET: Başvuru, engelli personel kadrosuna veya naklen atanma talebiyle ilgili olup, başvuran Çukurova Üniversitesi’nde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapmaktadır. Kızının Ankara’da eğitim gördüğünü belirten başvuran, aile bütünlüğünü sağlamak amacıyla engelli memur statüsünde Ankara’da bir göreve atanmasını istemektedir. Ancak, başvuruya ilişkin yapılan değerlendirmelerde, ilgili üniversitelerin engelli personel açığının bulunmadığı ve mevcut kadro ihtiyaçlarının karşılandığı belirtilmiştir.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Türkiye İstatistik Kurumu ve Hacettepe Üniversitesi, başvuranın talebine ilişkin olarak, 657 sayılı Kanun çerçevesinde engelli personel istihdam yükümlülüklerinin yerine getirilmediğini ve münhal kadro bulunmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, Ankara Üniversitesi, 2023 yılı için belirlenen atama kontenjanlarının yetersiz olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, başvuranın naklen atanma talebi, kurumların personel ihtiyaçları doğrultusunda uygun görülmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarelerin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucuna varmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi işlemi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Başvuru sonucunda, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1973-S.24.3138
BAŞVURU NO : 2023/20803
KARAR TARİHİ : 20.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli personel kadrosuna veya naklen atanma talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 25.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda, 1. derece 4. kademede 657 sayılı Kanun’un genel idari hizmetler sınıfında çalışmakta olduğunu belirtmektedir. Başvuran kızının Ankara’da öğrenim görmekte olduğunu belirterek aile bütünlüğünün sağlanması için Kurumumuzdan engelli memur statüsünde Ankara il merkezinde bir göreve naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Rektörlüğünün 08/01/2024 tarihli ve – – sayılı yazısında; 2.1. 657 sayılı Kanunun “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53. maddesi hükmü çerçevesinde Üniversitede engelli personel açığı bulunmadığından bu kapsamda naklen atama işlemi yapılamadığı,
2.2. 657 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümleri çerçevesinde yapılabilecek naklen atamalarda ise talep dilekçeleri ve birimlerin ihtiyaçları doğrultusunda kontenjan dağılımlarının yapıldığı ve bu doğrultuda kullanıldığı açıklamalarına yer verilmektedir.
3. Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 11/01/2024 tarihli ve – – sayılı yazısında, 3.1. Engelli olan başvuranın atanabileceği münhal kadro bulunmadığı, 3.2. Kurumun uzman teknik personele ihtiyaç duyduğu, idari personel ihtiyacının bulunmadığı, 2023 yılı için verilen kontenjanın tamamının kullanıldığı, 2024 yılı için kamu kurum ve kuruluşlarına verilecek kontenjanının henüz belli olmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
4. Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğünün 29/01/2024 tarihli ve – – sayılı yazısında, 4.1. Başvuranın durumuna uygun bir kadro bulunmadığı, 657 sayılı Kanun’un 74. Maddesi gereğince atanmasının de mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
5. Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün 02/02/2024 tarihli ve – – sayılı yazısında, 5.1. Cumhurbaşkanlığının 08/03/2023 tarihli ve 2023-117 sayılı kararı ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur ve öğretim elemanı kadrolarına 2023 yılı için açıktan ve naklen yapılabilecek atama sayılarının belirlendiği, Üniversiteye ihtiyacından daha az atama kontenjanı tanındığı, 5.2. 657 sayılı Kanun’un 53. Maddesi kapsamında istihdam edilen engelli personel sayısının maddede belirtilenden fazla olduğu, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53.
Maddesinin ilk fıkrasında “Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda %
3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı
teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.”, “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin ilk fıkrasında “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda, 1. derece 4. kademede 657 sayılı Kanun’un genel idari hizmetler sınıfında çalışmakta olduğunu belirten başvuran kızının Ankara’da öğrenim görmekte olduğunu belirterek aile bütünlüğünün sağlanması için
Kurumumuzdan engelli memur statüsünde Ankara il merkezinde bir göreve naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11. 657 sayılı Kanun engelli bireylerin kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilmelerini sağlamak için bu kurum ve kuruluşları toplam dolu kadro sayısının %3’ü oranında engelli bireyi istihdam etmekle yükümlü tutmaktadır. Ayrıca Kanun’da devlet memurlarının bir kurumdan diğer bir kuruma geçişlerinin her iki kurumun da onay vermesi halinde gerçeklemesi hususunda idarelere takdir yetkisi tanınmıştır.
12. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/05/1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R(80)2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında Uygulanacak
Temel İlkeler bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; (1)Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez. (2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar. (3)
Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir. (4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
13. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
14. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
15. Başvuru konusu olayda başvuranın engelli kadrosuna atanma talebinin, başvurduğu kurumların 657 sayılı Kanun’da belirtilen oranda veya daha fazla olması nedeniyle reddedildiği görülmektedir. Başvuranın kurumlar arası naklen atanma talebinin de kurumların personel ihtiyacı ve münhal kadro sayısı çerçevesinde değerlendirilip uygun görülemediği belirlenmiştir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE,
TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞINA, HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE VE ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi