|
ÖZET: Başvuran, Sakarya 3 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda infaz ve koruma memuru olarak görev yaparken, özürsüz olarak göreve gelmediği gerekçesiyle disiplin cezası almıştır. Başvuru, bu cezanın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılmış ve cezanın kaldırılması talep edilmiştir. İlgili idare, disiplin soruşturması sürecinde başvuranın daha önce herhangi bir disiplin cezası almadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, disiplin cezasının uygulanma sürecinin hukuka uygun olup olmadığını incelemiştir. Başvuranın, hastalık raporunu usul ve esaslara uygun olarak almadığı belirtilse de, kendisine yazılı bir bildirim yapılmadığı için izinsiz ve özürsüz olarak görevini terk ettiği sonucuna varılamamıştır. Bu bağlamda, disiplin cezasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın disiplin cezasının kaldırılması için gerekli işlemlerin yapılması yönünde Sakarya Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu’na tavsiyede bulunulmuştur. Kararın, ilgili taraflara tebliğ edilmesi ve idarenin bu karar doğrultusunda işlem yapması için 30 gün süresi bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3044-S.24.4818
BAŞVURU NO : 2023/20888
KARAR TARİHİ : 15.03.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET
KOMİSYONU
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasına itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Sakarya 3 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurum
Müdürlüğünde infaz ve koruma memuru olarak görev yaptığını, Sakarya 3 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumu Disiplin Amirliğince özürsüz olarak göreve gelmediği gerekçesiyle tarafına kınama cezası verildiğini, söz konusu disiplin cezasının usul ve esas bakımından hukuka aykırı olduğunu belirterek, söz konusu disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Sakarya Adlî
Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından gönderilen 16.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuran hakkında Kurum Disiplin Amirliği tarafından yürütülmüş olan sayılı Disiplin soruşturmasına esas olan tüm belgelerin Kurumumuza gönderildiği, başvurana ait daha önce açılmış bir disiplin soruşturması bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinde
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125’inci maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (b) alt bendinde; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: CAylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30-1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,” 6. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7’nci maddesinde; “Memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir. Hastalık izni, memurun görev yaptığı kurum veya kuruluşun izin vermeye yetkili kıldığı birim amirlerince verilir. Yurt dışında verilecek hastalık izinlerinde misyon şefinin onayı zorunludur.
Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usûl ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesi zorunludur. Yıllık iznini yurtdışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilir.
Geçici görev veya vekâlet sebebiyle diğer kurumlarda görevli memurlara görev yaptıkları kurumların izin vermeye yetkili amirlerince, yurtdışında geçici görevli memurlara ise misyon şeflerince hastalık izni verilir.
Bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.
Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.
Hastalık raporlarının fenne aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunması hâlinde, memur hastalık izni kullanıyor sayılmakla birlikte Sağlık Bakanlığınca belirlenen ve memurun bulunduğu yere yakın bir hakem hastaneye sevk edilir ve sonucuna göre işlem yapılır. Hakem hastane sağlık kurulları bu nitelikteki başvuruları öncelikle sonuçlandırır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere başvuran, kendisine verilen disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
10. Somut olay incelendiğinde, başvuranın 24.08.2023 ve 28.08.2023 tarihlerinde 08:30-17:30 saatleri arasında gündüz nöbetine sıralı amirlerine haber vermeden kuruma gelmeyerek mesaide olması gereken zaman diliminde memuriyet mahalli dışından Yozgat İli İlçesi Devlet Hastanesi dâhiliye polikliniğinden iki (2) gün istirahat raporu aldığı gerekçesiyle hakkında iki ayrı tutanak tutulduğu, söz konusu tutulan tutanaklara istinaden usulsüz rapor alma fiilini işlediğinden dolayı Disiplin Amirliğince 18/09/2023 tarih ve sayılı karar ile disiplin soruşturması başlatılarak muhakkik görevlendirildiği, söz konusu muhakkik tarafından 05.10.2023 tarihinde hazırlanan Muhakkik Soruşturma Raporunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/C-b maddesi kapsamında özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek fiilinin gerçekleştirildiği gerekçesiyle başvurana “Aylıktan Kesme” cezası verilmesinin önerildiği, 09.10.2023 tarihinde Disiplin Amiri tarafından başvuranın savunmasının alındığı, 11.10.2023 tarihinde başvuranın savunmasını verdiği, 17.10.2023 tarihinde Disiplin Soruşturma Kararı ile Disiplin
Amirince 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bir derece hafif ceza uygulanması yoluna gidilerek, başvurana “Kınama” cezası verildiği ve aynı tarihte itiraz yöntemi de belirtilmek suretiyle başvurana söz konusu cezanın tebliğ edildiği, başvuranın 24.10.2023 tarihinde hakkında verilen cezanın kaldırılması için Sakarya Adli Yargı İlk Derece Adalet Komisyonu Başkanlığına itiraz ettiği, 23.11.2023 tarihinde Komisyon tarafından yapılan itirazın incelendiği ve itirazın reddedilerek
“Kınama” cezasının uygun bulunduğu anlaşılmaktadır.
11. Hastalanan memurun hastalık izni kullanması memurun sağlık raporu almasıyla birlikte başlamakta, çalıştığı kuruma intikal ettirdiği sağlık raporunun usule uygun olduğunun anlaşılması üzerine görevde olmadığı bu süreler hastalık iznine çevrilmekte, usule aykırı bir sağlık raporunun varlığı durumunda ise memura göreve başlaması yönünde bildirimde bulunulmaktadır. Gerçekten de Devlet Memurlarına
Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin 7 inci maddesinin beşinci fıkralarında; memurlarca alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilmesinin bu raporların mezkûr mevzuat hükümlerince belirlenen usul ve esaslara uygun olarak alınmış olmasına bağlı olduğu, belirlenen usûl ve esaslara aykırı olarak alınan bir hastalık raporunun varlığı halinde durumun memura yazılı olarak bildirileceği, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmeyen memur hakkında izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılacağının düzenlendiği görülmektedir.
12. Danıştay 12 inci Dairesinin 28.12.2022 tarihli ve E:2022/2198, K:2022/7050 sayılı kararında
“Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca davacının göreve gelmediği günlere ilişkin sağlık raporlarını görev mahalli veya sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından almadığı anlaşılmakla birlikte, anılan yönetmeliğin 7. maddesinin beşinci fıkrası gereği olarak kamu görevlilerinin Yönetmelik ile öngörülen usullere aykırı biçimde sağlık raporu almaları halinde bu durumun kendilerine yazılı olarak bildirilmesinin gerektiği, yazılı bildirim üzerine görevine başlamayan kamu görevlisinin izinsiz ve özürsüz olarak görevini terk etmiş sayılacağı, buna karşın kendisine yazılı bir bildirimde bulunulmayan davacının izinsiz ve özürsüz olarak görevini terk ettiğinden bahisle görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır. Bu duruma göre, davanın reddine ilişkin… İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” denilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın 24.08.2023 ve 28.08.2023 tarihinde mesaide olması gereken zaman diliminde memuriyet mahalli dışından Yozgat İli İlçesi
Devlet Hastanesi dâhiliye polikliniğinden iki (2) gün istirahat raporu aldığı, akabinde almış olduğu sağlık raporu Sakarya 3 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurum Müdürlüğünün personel bürosuna ilettiği, personel bürosunda görevli personelin başvuranın raporunu UYAP Bilişim Sistemine girdiği esnada
“rapor, devlet memurlarına verilen hastalık raporları ile hastalık ve refakat iznine ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun değildir” şeklinde bir uyarı ile karşılaşıldığı, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereğince belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak alınan bir hastalık raporunun varlığı halinde bu durumun memura yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, ancak somut uyuşmazlıkta başvurana yazılı bir bildirim yapılmadığı, yukarda yer verilen mahkeme kararında da görüldüğü üzere kendisine yazılı bir bildirimde bulunulmayan memurun izinsiz ve özürsüz olarak göreve gelmediği sonucuna varılmayacağı, başvuranın kanunen yetkili hekim tarafından düzenlenen hastalık raporunu usul ve fenne uygun olmadığını bilmeden geçerli kabul ederek ve bu raporda lüzumu gösterilen süre kadar istirahatli olduğu düşüncesiyle görevine gitmediği dikkate alındığında “özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek fiilinin” somut uyuşmazlıkta sübuta ermediği anlaşıldığından, başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezası işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmış olup; iyi yönetim ilkelerine aykırılık tespit edilmemiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin KABULÜNE, Başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezası işleminin geri alınması için gerekli işlemlerin gerçekleştirilmesi yönünde SAKARYA ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET
KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA VE SAKARYA ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET
KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine SAKARYA ADLÎ
YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞI tarafından tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi