|
ÖZET: Başvuran, Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’nde şube müdürü olarak görev yaparken, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrası Malatya’dan Konya’ya taşındığını ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde 4 yıllık zorunlu çalışma süresini tamamladığını ifade etmektedir. Ailesinin sağlık sorunları ve maddi zorluklar nedeniyle Bursa’da yaşamanın kendisi için güç olduğunu belirten başvuran, Konya Ticaret İl Müdürlüğü’ne atanma talebinde bulunmuştur.
Ticaret Bakanlığı, başvuranın atanma talebinin, belirlenen mazeret grupları kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve başvuranın çocuklarının eğitim durumu gibi nedenlerin mazeret olarak kabul edilmediğini açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın atanma talebinin, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi bir kadro olması nedeniyle mümkün olmadığı belirtilmiştir. Başvuranın, sağlık durumu ile ilgili gerekli belgeleri sunmadığı da vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. İdarenin karar verme süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uyması gerektiği önerilmiş, başvuranın dava açma süresinin ise ret kararının tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edeceği bildirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2965-S.24.4719
BAŞVURU NO : 2024/87
KARAR TARİHİ : 14.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Atanma talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 03.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, şube müdürü olarak Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğünde çalışmakta iken 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrası Malatya’dan
Konya’ya taşındığını, Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde 2. Hizmet bölgesindeki
4 yıllık zorunlu çalışma süresini tamamladığından 2023 döneminde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğüne atandığını belirtmektedir. Başvuran, bir çocuğunun Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp
Fakültesinde, beyninde kist tespit edilip tedavisi Konya’da devam eden çocuğunun ortaokulda eğitimlerine devam ettiğini, eşinin de sağlık sorunları olduğunu, kendisinin önemli bir ameliyat geçirdiğini, yatalak olan abisinin Karaman’da ikamet ettiğini, bakıma muhtaç annesinin Mersin’de yaşadığını, tek maaşla iki eve birden bakmak zorunda olduğunu, bu nedenlerle Bursa’da ikamet etmesinin oldukça zor olduğunu belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan 657 sayılı Kanun ile Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme
Yönetmeliği hükümlerine göre Konya Ticaret İl Müdürlüğüne atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığının 24/01/2024 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Gümrük hizmetlerinin zorunlu yer değiştirmeye tabi personel eliyle yürütüldüğü, 2.2. Zorunlu yer değiştirmeye tabi ve şube müdürü unvanlı başvuranın 06/03/2023 tarihinde Malatya’da bulunan evinin hasarlı olması ve Konya ilinde evinin bulunması, çocuğunun Konya’da eğitim görmesinden bahisle Konya Ticaret İl Müdürlüğüne atanma talebinde bulunduğu,
2.3. Belirlenen ölçüt ve mazeret grupları dahilinde atanma talebinin değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuranın Bakanlıkça duyurulan 2023 yılı Yer Değiştirme Dönemi Başvuruları kapsamında Konya ticaret
İl Müdürlüğüne, mümkün olmaması halinde İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne, Orta
Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne veya Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğüne 04/05/2023 tarihinde atanma talebinde bulunduğu, sonrasındaki 20/06/2023 tarihinde
İstanbul’da maddi sıkıntılar yaşayacağını belirterek Orta Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğüne atanma talebinde bulunduğu, 2.4. Bakanlık Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde belirlenen mazeret grupları dahiline başvuranın beyanının bulunmadığı, Bakanlık Yer Değiştirme Kurulunca standart kadro imkanları, hizmetin gerekliliği ve personel ihtiyaç durumu dikkate alınarak başvuranın 13/07/2023 tarihinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne atandığı, 2.5. Başvuranın Bursa’nın da deprem bölgesi olması ve ailesini burada yaşamaya ikna edemediğini belirterek Mersin’deki orta Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne atanma talebini 24/07/2023 tarihinde yinelediğini, 2.6. Başvuranın Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğündeki görevinden 23/08/2023 tarihinde ayrıldığı ve 05/09/2023 tarihinde Bursa’da göreve başladığı, 2.7. Başvuranın aile birliği mazeretiyle Konya Ticaret İl Müdürlüğüne şube müdürü olarak atanma talebini yinelediği, ancak bu kadronun görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi bir kadro olduğu, 2.8. İlgili mevzuatında ve Danıştay kararlarında memurların çocuklarının öğrenimi gerekçesiyle yer değiştirmelerine ilişkin hüküm olmadığı, 2.9. Görev unvanı uyarınca 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 16. Bölümüne ekli (I) Sayılı
Cetvelde gösterilen Bölge Müdürlüklerine ataması yapılabilen ve bu nedenle bölge müdürlüğü olmayan
Konya iline atanma imkanı olmayan başvuranın, en fazla tercih edilen Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğüne atandığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ticaret
Bakanlığı” başlıklı 16. Bölümünün “Taşra Teşkilatı” başlıklı 465 inci maddesinde “Bakanlık taşra teşkilatı bu bölüme ekli (I) sayılı Cetvelde gösterilen gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri ile her ilde
/
kurulan ticaret il müdürlükleri ve 3218 sayılı Kanuna göre tespit edilen serbest bölgelerde bakanlık tarafından kurulan serbest bölge müdürlüklerinden oluşur.” 6. Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde 1)
Bu Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilen yer değiştirme suretiyle atamalara ilişkin temel ilkeler şunlardır: a) Bakanlığın standart kadro sayısı ve hizmet ihtiyacı öncelikli olarak dikkate alınır. b) Hizmet birimleri arasında personelin adil ve dengeli dağılımını sağlamak esastır. c)Personel mazeretleri, Bakanlığın standart kadro sayısı ve hizmet ihtiyacı çerçevesinde dikkate alınır. ç) Yer değiştirme suretiyle atamalar; ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren hizmet birimlerinin iş ve işlemleri dikkate alınmak suretiyle oluşturulan hizmet bölgeleri veya hizmet birimleri arasında yapılır.”, “Yer değiştirmeye suretiyle atanmaya tabi personel” başlıklı 6 ncı maddesinin (a)
fıkrasında “Yer değiştirme suretiyle atamaya tabi personel aşağıda gösterilmiştir: a) Taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerinde görevli; bölge müdür yardımcısı, gümrük müdürü, gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürü, şube müdürü, personel müdürü, gümrük müdür yardımcısı, bölge amiri, şef, kısım amiri, araştırmacı (3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük Personeli ile
Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin mülga geçici 3 üncü maddesi ile atanan), muayene memuru, muhafaza memuru, memur, icra memuru, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, kaptan, makinist ve gemi adamı.”, “Mazeret Grupları” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) Can güvenliği mazereti kapsamında;…. (2) Engellilik mazereti kapsamında… (3) Sağlık mazereti kapsamında a) Kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, Sağlık
Bakanlığı ile yapılacak koordinasyon doğrultusunda hastalığın tedavisine uygun hizmet ihtiyacının bulunduğu bir hizmet birimine Kurulca atanırlar. (4) Aile birliği mazereti kapsamında;…”, “Hizmet bölgeleri ve süreleri” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasında “6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (b) bentlerinde sayılan unvanlar için oluşturulan üç ayrı hizmet bölgesi Ek-1’de yer alan cetvelde gösterilmiştir”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran şube müdürü olarak Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde çalışmakta iken 6 Şubat
2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrası Malatya’dan Konya’ya taşındığını, Ticaret Bakanlığı Yer
Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde 2. Hizmet bölgesindeki 4 yıllık zorunlu çalışma süresini tamamladığından 2023 döneminde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne atandığını belirtmektedir. Başvuran, bir çocuğunun Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesinde, beyninde kist tespit edilip tedavisi Konya’da devam eden çocuğunun ortaokulda eğitimlerine devam ettiğini, eşinin de
/
sağlık sorunları olduğunu, kendisinin önemli bir ameliyat geçirdiğini, yatalak olan abisinin Karaman’da ikamet ettiğini, bakıma muhtaç annesinin Mersin’de yaşadığını, tek maaşla iki eve birden bakmak zorunda olduğunu, bu nedenlerle Bursa’da ikamet etmesinin oldukça zor olduğunu belirtmektedir. Başvuran
Kurumumuzdan 657 sayılı Kanun ile Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre
Konya Ticaret İl Müdürlüğüne atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca ilgili maddeye ekli (I) sayılı Cetvel’de gösterilen gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri, il ticaret müdürlükleriyle beraber Ticaret Bakanlığının taşra teşkilatıdır. Kararname’de il ticaret müdürlükleri ile gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri Ticaret
Bakanlığının taşra teşkilatındaki iki ayrı kurum olarak düzenlendiğinden, burada çalışan personelin yer değiştirme usul ve esasları farklı düzenlenmiştir.
10. Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerindeki şube müdürleri zorunlu yer değiştirmeye tabidir. Anılan müdürlüklerdeki şube müdürlerinin zorunlu çalışma süreleri her bir bölge müdürlüğü için ayrı ayrı belirtilmiştir. Bakanlık, zorunlu sürelerini tamamlayan personelin atanma için tercihte bulunabilecekleri münhal kadroları haiz gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerini personele duyurmakta, talepler Yer
Değiştirme Kurulunca değerlendirilmektedir.
11. Diğer yandan, il ticaret müdürlüklerindeki şube müdürleri, her ne kadar Bakanlığın taşra teşkilatında da olsa zorunlu yer değiştirmeye tabi değildir. Ayrıca, il ticaret müdürlüklerindeki şube müdürü kadrolarına atanma bu kadrolara münhasır görevde yükselme ve unvan değişikliği usul ve esaslarına göre yapılmaktadır.
12. Bakanlık personeli için ayrıca mazerete bağlı yer değiştirme usul ve esasları da Ticaret Bakanlığı Yer
Değiştirme Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Personelin eğitim gören çocuğunun farklı bir ilde olması mazeret grupları arasında belirlenmediği gibi, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirenlerin mazerete bağlı yer değiştirme talebinde bulunabileceği belirlenmiştir.
13. Başvuru konusu olayda dış ticaret ve bölge müdürlüğünde şube müdürü başvuranın atanma talebinde bulunduğu Konya İl Ticaret Müdürlüğünün şube müdürü kadrosunun başvuranın atanma talebinde bulunabileceği bir kadro olmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca başvuranın eğitim gören çocuğunun farklı bir ilde olmasının mazerete bağlı yer değişikliği kapsamında değerlendirilemeyeceği, başvuranın sağlık problemleri olan çocuğu içinse Kurumumuza ve İdareye çocuğunun görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini gösteren sağlık kurulu raporu sunmadığı görülmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının
/
gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/