|
ÖZET: Başvuran, Sivas Trafik Yönetim Merkezi Müdürlüğü’nde çalışmakta olup, inşaat mühendisliği alanında görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılmıştır. 10 Eylül 2023 tarihinde gerçekleştirilen yazılı sınavda 1. sırada yer almasına rağmen, mülakat sonucunda 3. yedek sıraya gerilemiştir. Mülakat sürecinin objektif ve adaletli olmadığını düşündüğünü belirten başvuran, tüm adayların mülakatlarının yeniden değerlendirilmesini veya yazılı puanların esas alınmasını talep etmektedir.
Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, mülakat sürecinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve sözlü sınavda görüntü veya ses kaydı alınmadığını ifade etmiştir. Sınav komisyonu, her adaya üç soru yöneltmiş ve verilen yanıtlar üzerinden değerlendirme yapmıştır. Başvuranın mülakat sürecindeki puanlaması, komisyon üyeleri tarafından belirlenen kriterlere göre gerçekleştirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini kısmen tavsiye kısmen reddetmiş, sözlü sınavların daha şeffaf ve nesnel bir şekilde yürütülmesi için TCDD Genel Müdürlüğü’ne önerilerde bulunmuştur. Ayrıca, başvuranın itiraz hakkının devam ettiği ve ilgili idarenin kararları hakkında yargı yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6144-S.24.9639
BAŞVURU NO : 2024/2927
KARAR TARİHİ : 06.06.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sivas Trafik Yönetim Merkezi Müdürlüğünde unvanında çalıştığını, İnşaat mühendisliği için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girdiğini, 10.09.2023 tarihinde yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında akademik unvanı olan inşaat mühendisliği yazılı sınavda 1.sırada yer almasına rağmen mülakatla birlikte yazılı sınavda ancak iptal edilen sorularla 60 puanı geçen adaylar da dahil olmak üzere en az diğer adaylar kadar doğru cevaplar vermesine rağmen 3. yedek sırada yer aldığını, Mülakatta kamera kaydının olmaması ve verdiği cevaplarla ilgili herhangi bir tutanak imzalatılmaması şahsında mülakatların objektif ve adaletli yapılmadığı kanaatini oluşturduğunu, İnşaat
Mühendisliği yazılı sınavında başarılı tüm adayların mülakatlarının objektif ve adaletli bir şekilde tekrar değerlendirilmesini veya yazılı puanların esas alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü’nün 13.03.2023 tarihli ve E- – sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde: TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda 07.12.2023 – 12.01.2024 tarihleri arasında yapıldığı, sözlü sınav komisyonunda, 1 başkan, 4 üye ve 3 yedek üye olmak üzere 8 personelin olduğu, tüm adaylara sözlü sınavda 3’er soru yöneltildiği, mevzuatta, sözlü sınavlarda görüntülü ya da sesli kayıt alınmasına yönelik hüküm yer almadığından başvuranın sınavına ilişkin görüntülü ve sesli kayıt bulunmadığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi dinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 5.1. “Sözlü Sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde “Yazılı sınavda başarılı sayılanlar en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Sözlü sınava alınacaklar listesinde son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
(2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 5.2. “Başarı Sıralaması” başlıklı 14 üncü maddesinde “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır.
Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle belirlenir. Sınav sonuçları Teşebbüsün internet/intranet sitesinde ilan edilir.
(2) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir.
(3) Başarı puanının eşit olması durumunda sırasıyla;
a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.
(4) Teşebbüs tarafından tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır.” 5.3. Sınav kurulu ve görevleri başlıklı 17 inci maddesinde “Teşebbüs tarafından yapılacak veya yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşacak sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu veya kurulları atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında atamaya yetkili amirce belirlenecek insan kaynakları temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden oluşur. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Aynı usulle yedek üyeler de belirlenir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve bulundukları unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar.
(2) Sınav kurulu başkan ve üyeleri; eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve kayın hısımlarının katıldığı sınavlarda görev alamazlar. Görev aldıklarının tespit edilmesi halinde bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üye veya üyeler görevlendirilir. Asıl üyenin bulunmadığı hallerde toplantıya yedek üye katılır.
(3) Sınav kurulu, sınavların yapılması veya yaptırılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür.
(4) Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır. Gerekli görülmesi halinde taşra teşkilatında aynı usul ile sözlü sınava yönelik olarak beş kişiden müteşekkil sınav kurulu veya kurulları oluşturulabilir.
(5) Sınav kurulunun sekretarya hizmetleri İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığınca yürütülür” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerine ilişkin
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, yazılı sınav sonucuna göre sıralamada 1 inci sırada yer aldığını sözlü sına puanı ile birlikte ortalaması alındığında yedek sıralamaya gerilediğini belirterek mülakatların yeniden değerlendirilmesini veya yazılı puanların esas alınmasını talep etmektedir.
8. Başvuruyla ilgili idarece sunulan bilgi ve belgelerden özetle; sözlü sınava ilişkin görüntülü ve/veya sesli kayıtların alınmadığı, sözlü sınavda verilen yanıtların teknolojik imkânlardan yararlanılarak sesli ve görüntülü kayıt altına alınmasını öngören bir düzenlemenin mevzuatta yer almadığı, sınavda sorularının hazırlanması ile mülakat/sözlü sınav sürecinin ilgili mevzuata göre yürütüldüğü, şahsın yapılan mülakatta çekmiş olduğu soruya dair verdiği cevaplara göre sınav komisyon üyelerinin değerlendirme yaptıklarını, ilgili değerlendirmelere göre puan verdiklerini ve sözlü ile yazılı puan ortalamaları alınarak nihai sıralamanın yapıldığı kaydedilmiştir.
9. Başvuran hakkında düzenlenen mülakat formları incelendiğinde; Başvuranın seçmiş olduğu 3 sorudan bir tanesine doğru cevap verdiği, buna göre tam puan aldığı, diğer soruları bilemediği için puan verilmediği, bütün komisyon üyeleri tarafından bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünden 15 tam puan, Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uyumluluğundan 15 tam puan, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığından 15 tam puan verildiği görülmüştür. Dosya incelemesinden, Komisyon üyelerinin takdirine dayanan puan başlıkları için tam puan verildiği görülmüş, bu nedenle de komisyon üyelerinin sübjektif davrandığına ilişkin herhangi bir kanaat oluşmamıştır.
10. Sınav komisyon üyelerinin iki tanesinin başkan yardımcısı diğer üçünün unvanının ise şube müdürü olduğu, komisyon üye oluşumunun da mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca komisyon üyeleri tarafından değerlendirme formunun da tutulduğu görülmüştür.
11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
12. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E./ K./ sayılı kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
13. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması önerilmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı).
14. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun ilgili Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylara sorulmak üzere soruların önceden belirlenerek sınav kurulu tarafından karara bağlandığı, kapalı zarflardan birinin aday tarafından seçilerek açılması ve zarf içinde yer alan soruların sınav kurulu tarafından sorulması yönteminin sınav kurulunca benimsendiği anlaşılmış, idare tarafından gönderilen başvurana ait sınav tutanağında; sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirme kıstaslarına ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan tutanakların ‘Toplam’ alanında her bir kıstas için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği görülmüş, buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
15. Ayrıca ilgili Yönetmelikte, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı düzenlenmiş olup sözlü sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ilgili mevzuat hükmüne göre ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan puanın 70 olması nedeniyle başvuranın başarılı olmasına rağmen sıralamada yedek sırada yer alması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler aykırılık rastlanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan sürede Sivas İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın talebinin REDDİNE, Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen İdarenin bundan sonra düzenleyeceği benzer sınavlarda; adaylara sorulan sorulara adayların verdiği cevapların tutanağa
geçirilmesi tedbirler alması ile sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde TCDD İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TCDD
İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi