|
ÖZET: Başvuran, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı KOSGEB Uşak Müdürlüğü’nde müdür olarak görev yaparken, 24.08.2023 tarihinde Ardahan, Iğdır ve Kars illerinde 3 aylık geçici görevlendirme almıştır. Görevi 11.12.2023 tarihinde tamamladıktan sonra, 26.12.2023 tarihinde yolluk ve yevmiye harcırah talebinde bulunmuş, ancak talebine yanıt verilmemiştir. İdare, KOSGEB İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin 46. maddesine atıfta bulunarak yolluk ödemesi yapılmadığını belirtmiştir. Ancak başvuran, Harcırah Kanunu ve imzalanan İdari Hizmet Sözleşmesi gereği yolluk ve yevmiye talep etme hakkının bulunduğunu savunmuştur.
İdarenin, başvuranın harcırah talebini reddetme gerekçesi, geçici görevlendirme işleminin Uşak İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmesi ve başvuranın bir ay içinde harcırah talebinde bulunmaması olmuştur. Ancak, Harcırah Kanunu’nun ilgili maddeleri, başvuranın geçici görevlendirme süresince masraf talep etme hakkını korumaktadır. Kamu Denetçisi, başvuranın talebinin hukuka aykırı bir şekilde reddedildiğini ve harcırahın ödenmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, KOSGEB’e başvuranın harcırahının ödenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi beklenmektedir. Bu süreç, kamu görevlilerinin haklarının korunması ve iyi yönetim ilkelerinin uygulanması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8046-S.24.12636
BAŞVURU NO : 2024/3439
KARAR TARİHİ : 05.08.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
Harcırah verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 06.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ilgili kuruluşu, T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Uşak Müdürlüğünde Müdür ünvanı ile görev yaptığını, 24.08.2023 tarih ve sayılı yazı ile Ardahan, Iğdır ve Kars illerinde 3 aylığına görevlendirildiğini, bu görevini 11.12.2023 tarihinde bitirdiğini, 26.12.2023 tarihinde idareye başvurarak yolluk ve yevmiye harcırah talep ettiğini, aradan geçen zaman içinde talebine herhangi bir cevap verilmediğini, cevap verilmeme gerekçesi olarak ise ekte bulunan KOSGEB İnsan Kaynakları
Yönetmeliğinin 46. maddesi gösterildiğini, bu madde ile görevlendirilenler yolluk alamaz denildiğini, 44.
madde kapsamında görevlendirilmiş olsaydım ancak o zaman yolluk hak edebileceğinin ifade edildiğini, kendisi ile KOSGEB idaresi arasında imzalanan ekteki İdari Hizmet Sözleşmesi Madde 5’te “Personelin daimi görev yeri dışında geçici süreyle bir başka yerde görevlendirilmelerinde harcırah uygulamaları 6245 sayılı Harcırah Kanunu esas alınır” ifadesine yer verildiğini, 6245 sayılı Harcırah Kanununun Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye): başlıklı 14 üncü maddesi gereğince gündelik ve yol masrafı ödenmesi gerektiğini, Ayrıca T. C. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün
Harcırah konulu 09.08.2007 tarih ve 1940 sayılı görüş yazısında da”… Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerektiğini, Öte yandan görevlendirmeye ait makam onaylarında yolluksuz ve harcırahsız ibarelerine yer verilse bile Kanunun öngördüğü ve kişilerin hak ettiği bir ödemenin yapılması mümkün bulunmaktadır.” ifade edildiğini, Yönetmeliklerin kanunlara aykırı olamayacağı değerlendirildiğinde yolluk ve yevmiye ödenmemesi sebebiyle hak kaybı yaşadığını belirterek geçici görevlendirme sebebiyle hak ettiği yolluk ve yevmiyesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığının 29/04/2024 tarih ve – – sayılı cevabi yazısında özetle; KOSGEB İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin “Görevlendirme” başlıklı 46’ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince yolluk ödemesi yapılmadığı belirtilmiştir. Ancak idare tarafından gönderilen sözleşme tarihinin önceki tarihli sözleşme olduğu anlaşıldığından yeniden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, 14.06.2024 tarih ve – – sayılı ve 11.07.2024 tarih ve E– – sayılı cevap yazılarında özetle ilgili geçici görevlendirme işleminin Uşak İdare
Mahkemesinin / E. ve / K. sayılı kararı ile iptal edildiği, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 59’uncu maddesinde “… muvakkat vazife ile gönderilenler de memuriyetleri mahalline dönüş tarihlerinden itibaren bir ay zarfında harcırah beyannamelerini, evrakı müspiteleri ile birlikte dairesi amirine tevdi ederler…” hükmü ifade edilmiş olup bu kapsamda, başvurucu 1 aylık süre içerisinde ilgili harcama birimi olan KOSGEB Uşak Müdürlüğüne herhangi bir talepte bulunmadığı bu nedenle harcırah ödemesinin yapılamayacağı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Harcırah Kanununun
“Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin 1. Fıkrasının g bendinde; Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;
“Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; 2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere; 3. Kadrosuzluk dolayısıyla açıkta kalan memurlara ve bunların aile fertlerine; 4. Hizmetlilerden cezaen olmamak üzere vazifelerine son verilenlere ve bunların aile fertlerine; 5. Memur veya hizmetlinin vefatında aile fertlerine, çocuklara refakat ettirilecek memur ve hizmetlilere; 6. Hükümlü, tutuklu veya gözetim altında bulundurulanların sevkinde ya da refakatle görevlendirilen erbaş ve erlere;
7. (Mülga: 31/7/2003-4969/1 md.)
8. Milli ve resmi spor temasları dolayısıyla seyahat edecek sporcu ve idarecilere; 9. Birlik halinde yabancı memleketlere gönderilecek Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına ve bunların
Türkiye’de bırakacakları aile fertlerine; 10. Aile ile birlikte oturulması yasak edilen bölgelerdeki askeri şahısların aile fertlerine; 11. Bu Kanunda belirtilen özel hallerde askeri öğrenciler ile erbaş ve erlere;
Harcırah verilir.”
“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon,
iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekâleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekâleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”
“Harcırahın sureti tediye ve mahsubu” başlıklı 59 uncu maddesinde “Daimi memuriyetle bir yere gönderilenler gidecekleri mahalle varış tarihinden ve muvakkat vazife ile gönderilenler de memuriyetleri mahalline dönüş tarihlerinden itibaren bir ay zarfında harcırah beyannamelerini, evrakı müspiteleri ile birlikte dairesi amirine tevdi ederler. Memurun kendisinden evvel veya sonra hareket eden ailesi için avans para verildiği takdirde bu bir aylık müddet, ailenin evvel gitmesi halinde memur veya hizmetlinin yeni vazifesi mahalline varış tarihinden ve sonra gitmesi halinde de bunların memur veya hizmetli nezdine muvasalatları tarihinden itibaren hesap olunur.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin yerine getirilmesi yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Kars iline yapılan geçici görevlendirmesi nedeni ile yolluk talep etmektedir.
9.Başvuranın harcırah talebi ile Kurumumuza yapmış olduğu başvurunun incelenmesi neticesinde ilgili geçici görevlendirme işlemine karşı Uşak İdare Mahkemesinde E. ve K. / sayılı kararı ile iptal edildiği ve 50000 TL manevi tazminata hükmedildiği anlaşılmaktadır. İlgili karardan da anlaşılacağı üzere başvuranın daha önceden de Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığı Uşak Müdürlüğünde müdür olarak görev yapmakta iken KOBİ Uzmanı olarak atanmasına ilişkin işlemin İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 12/10/2021 tarih ve E: / ve
K: / sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, 22/12/2021 tarihinde Uşak İl Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, ancak 31/12/2021 tarihinde başvuranın tekrar KOBİ uzmanı olarak atamasının yapıldığı, ilgili işlemin de Uşak İdare Mahkemesinin 16/09/2022 tarih ve E: / K: / sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verdiği, 21/11//2022 tarihinde müdür olarak tekrar göreve başladığı, göreve başlamasından yaklaşık 1 ay sonra 26/12/2022 tarih ve sayılı Başkanlık Olur’uyla bu sefer Tekirdağ
Kuzey Müdürlüğüne müdür unvanı ile atandığı, bu işlemin de Uşak İdare Mahkemesinin 29/09/2023 tarih ve E: / ve K: / sayılı karar ile iptal edildiği, Uşak İl Müdürlüğüne ataması yapılması akabinde bu sefer de 3 ay süre ile Ardahan, Kars, Iğdır illerinde Kars Müdürlüğü merkez olmak üzere görevlendirmesinin yapıldığı belirtilmiştir. İlgili geçici görevlendirmenin kamu yararı amacı taşıması gerektiği, kamu görevlisini fiilen görev yerinde uzaklaştırmak veya onu cezalandırmak amacının güdülmemesi gerektiği, daha önceki görevlendirmenin iptal edilmesinden 4 ay sonra bu görevlendirmenin yapıldığı ve Uşak İl Müdürlüğündeki işlerin aksamaması için başka bir personelin vekaleten görevlendirildiği bütün bunların değerlendirilmesi neticesinde davacının fiili olarak görevden uzaklaştırma ve cezalandırılması amacı güdüldüğü kanaatine varıldığından işlemin hukuka aykırı olduğu ve biçimsel nitelikte uygulamalarla mahkeme kararlarının etkisiz kılınmasının amaçlanması bu nedenle de idarenin ağır kusurunun olması nedeniyle 50000 TL manevi tazminata hükmedildiği görülmektedir.
10. İdareden 06/05/2024 tarihinde ek bilgi ve belge istenilmesinin ardından idare tarafından başvuran ile yapılan güncel tarihli sözleşme gönderilmiş olup, ilgili sözleşmenin özel hükümler başlıklı 5 inci maddesinin d bendinde geçici görevlendirmelerde Harcırah Kanununun esas alınacağı belirtilmiştir.
11. İdare tarafından, Uşak İdare Mahkemesinin söz konusu geçici görevlendirme işlemini iptal ettiği ve başvuranın da 1 ay içinde ilgili masrafları talep etmediği gerekçesiyle harcırahın ödenmeyeceği yönünde savunma yapıldığı görülse de, Harcırah Kanunun Harcırahın sureti tediye ve mahsubu başlıklı 59 uncu maddesinde belirtilen harcıraha ilişkin beyannamelerin görev mahalline dönüş tarihinden 1 ay içinde verilmesine ilişkin hüküm düzenleyici nitelikte olup hak düşürücü bir nitelikte olmadığı açıktır. Bu nedenle söz konusu 1 aylık sürenin geçirilmiş olması başvuranın ilgili masrafları talep edemeyeceği anlamına gelmemektedir. Başvuranın 3 aylık geçici görevlendirilmesine ilişkin işlemi 24/08/2023 tarihinde tesis ettiği 29/12/2023 tarihinde işlemin iptal edildiği bu nedenle bu süre içerisinde zaten başvuranın geçici görevlendirme nedeniyle ilgili İllerde bulunduğu ve masraf yaptığı anlaşılmaktadır. Mahkeme tarafından verilen kararda da idarenin sürekli olarak mahkeme kararlarının uygulanmasını engelleyecek nitelikte işlem tesis etmesinin idarenin ağır kusuru nedeniyle sorumluluğuna yol açacağı hususunda karar verdiği gözönünde bulundurulduğunda zaten söz konusu masrafların da kusur sorumluluğu gereği idare tarafından tazmin edilmesi gerektiği açıktır.
12. İlgili kanunun 4 üncü ve devamı maddelerinde ilgili kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memurlara muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verileceği belirtilmiş olup, Uşak ilinden Kars İline geçici olarak görevlendirilen başvurana harcırahın verilmesi gerektiği açıktır.
13. Yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana ilgili masrafların ödenmemesi işlemi hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiş olup harcırah kanununa göre ve sözleşmedeki oranlara göre hesaplanacak masrafların başvurana verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin süresi içinde bilgi ve belge talebine cevap vermediği ve eksik/yanlış bilgi ve belge gönderdiği anlaşıldığından “makul sürede karar verme” ilkesi gereğince bundan böyle süresi içinde bilgi ve belge talebine eksiksiz cevap vermesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Uşak İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUNKABULÜNE,
Başvurana ilgili harcırahın ödenmesi yönünde KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ
GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, hususunda idare tarından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi