|
ÖZET: Başvuran, Açık Ceza İnfaz Kurumunda elektrik teknisyeni olarak görev yapmakta ve ilçesindeki personel servisi taleplerinin reddedildiğini ifade etmektedir. Başvurusunda, Denizli, İzmir, Ankara ve İstanbul gibi illerde benzer mesafelerde servis hizmeti sağlandığını belirterek, 31 km mesafe için servis talep etmektedir. Ancak, Adalet Bakanlığı, ülke genelindeki ceza infaz kurumlarına personel servisi sağlanmasının bütçe imkanlarıyla mümkün olmadığını, bu tür hizmetlerin yalnızca sınırlı sayıda kurum için özel bütçelerle karşılanabileceğini açıklamıştır.
Bakanlık, personelin görev yerinde ikamet etmesinin önemine vurgu yaparak, başvuranın durumunu değerlendirirken, ilçesi ile diğer ilçeler arasında mevcut toplu taşıma hizmetinin varlığını da göz önünde bulundurmuştur. Ayrıca, başvuranın kendi tercihi doğrultusunda ilçesinde ikamet etmediği ve benzer durumda olan diğer personelin konut kiraladığı belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi kararı, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve personelin görev yerinde ikamet etme zorunluluğu gibi gerekçelerle desteklenmiştir. İlgili idareye karşı yargı yolu açıktır ve başvuranın dava açma süresi, kararın tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8228-S.24.12905
BAŞVURU NO : 2024/4331
KARAR TARİHİ : 08.08.2024
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Personel servisi talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 27.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Açık Ceza İnfaz Kurumunda elektrik teknisyeni olarak görev yaptığını, ilçenin olanaksızlıkları nedeniyle kurum personelinin çoğunun ilçesinde ikamet ettiğini, ilçesine servis taleplerinin reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, Denizli, İzmir, Ankara, İstanbul gibi illerde 35 km’den az olmayan mesafeler için benzer uygulamaların yapıldığını, 2024 yılı servis ihalelerinin tamamlandığının ve tasarruf tedbirlerinin bu talebi yerine getirmeye el vermediğinin kendilerine iletildiğini açıklamaktadır. Başvuran – ilçeleri arasının 31 km olduğunu ifade ederek Kurumumuzdan bu iki ilçe arasında personel servisi hizmeti talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığının 09/07/2024 tarihli ve E-8 sayılı yazısında; 2.1. Ülkemizde bulunan 403 ceza infaz kurumunun tamamına personel servis hizmeti temin edilmesine yönelik genel bütçe imkânlarıyla ödenek tahsis edilmesinin mümkün bulunmadığı, zaruri personel servis hizmeti ihtiyacı duyan sınırlı sayıdaki ceza infaz kurumu personel servis hizmetlerine yönelik ödeneklerin de genel bütçe imkânlarıyla karşılanması mümkün bulunmadığından ihtiyaç duyulan ödenek (özel bütçe)
işyurtları bütçesinden talep edilerek tahsis edildiği,
2.2. Ceza infaz kurumlarında görev yapan personelin hizmetine zorunlu ve olağan üstü hallerde 24 saat esasına göre ihtiyaç duyulduğu ve ihtiyaç halinde de en kısa süre içerisinde kuruma gelinmesinin önem arz ettiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda, personelin imkanlar ölçüsünde kurumun bulunduğu görev mahallinde ikamet etmesi gerektiğinden, personele çeşitli gerekçelerle kamu kaynakları da kullanılmak suretiyle kurumdan uzak mahallerde ikamet etmek imkanının sağlanmaya çalışılması, kurum işleyişi bakımından ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması yönünden uygun olmadığının değerlendirildiği, 2.3. Açık Ceza İnfaz Kurumunda 85 personel bulunduğu, bu personellerden üçünün ilçesine servis hizmet verilmesi yönünde talepte bulunduğu, 2.4. Başvuranın servis talebiyle başvurusuna verilen cevabi yazıda “Başvuran dışında anne ve babasının bakımıyla ilgilenecek altı kardeşinin bulunduğu, dolayısıyla bu hususun bir zorunluluk olmadığı değerlendirilmediği, ayrıca elektrik teknisyeni 11.08.2022 tarihinde Açık Ceza
İnfaz Kurumuna atamasının yapıldığı, kendisinden sonra Kuruma tayin edilen başkaca personellerinde bulunduğu, bu personelden bir kısmının tercihler doğrultusunda ilçesinde ikamet ettiği ancak bir kısmının da ilçesinde ikamet ettiği, ilçesinde ikamet eden personelin de konut kiraladıkları, memurun görev yerine uyumlu bir yaşam biçiminin sürdürmesi gerektiği, kamu personelinin kurumun bulunduğu yerden ikamet etmesinin esas olduğu, kaldı ki ceza infaz kurumları bakımından bu hususun daha da öncelikli bir durum olması ve Kurumda meydana gelebilecek herhangi olağanüstü bir duruma müdahale gerektiğinde Kurumda görevi başında bulunan personelin dışındaki diğer personelin de ihtiyaç halinde kuruma en kısa süre içerisinde gelmesi gerektiği, ilçesi ile ilçesi arasında minibüs taşıma hizmetinin bulunduğu göz önünde bulundurularak, bu hizmetten yararlanılarak ilçesine gidilip gelinebileceği, 2024 yılına ait servis planlamalarında ilçesinden ilçesine personel servis hizmeti planlanmamış olması dolayısı ile ilçesine Kurum tarafından personel servis hizmeti sunulamayacağı” ifadelerine yer verildiği, 2.5. Başvuranın dile getirdiği Denizli, İzmir, Ankara, İstanbul gibi illerde 35 km’den az olmayan mesafeler için benzer uygulamaların, söz konusu metropol kentlerde var olan yerleşim tercihleri nedeniyle ortaya çıkan yapılaşma ve kiralama ücretleri nedeniyle, çalıştığı ilçesine emsal gösterilemeyeceğinin ortada olduğu, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Sistemi” başlıklı 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” 6. Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili organlarının, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletmesine lüzum görmesi ve bu kurumların gördükleri hizmetlerin daimi ve muntazam şekilde görülen hizmetlerden olması zorunludur. Kamu kurum ve kuruluşları, kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletebilmeleri için, aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvurarak izin almak zorundadır. a) (Değişik: 15/3/2005 – 2005/8625 K.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin taşınması hizmetinin, öncelikle belediyelere ait toplu taşıma araçları ve belediyelerce toplu taşıma yapılması konusunda ruhsat, uygunluk ve güzergah izni verilen gerçek ve tüzel kişilere ait, belediyelerce belirlenen fîyat tarifelerine göre taşıma yapan halk otobüsü, minibüs ve benzeri araçlardan yararlanılarak yerine getirilmesi esastır.
7. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Servis hizmeti” başlıklı 24 üncü maddesinde “Bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların merkez teşkilatında görev yapan personele mesaiye geliş ve gidişleri için servis hizmeti sağlanır. Kamu kurum ve kuruluşlarının taşra birimlerinde var olan servis hizmetlerinden, kamu görevlileri de aynı şekilde faydalandırılır”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Açık Ceza İnfaz Kurumunda elektrik teknisyeni olarak görev yaptığını, ilçenin olanaksızlıkları nedeniyle kurum personelinin çoğunun ilçesinde ikamet ettiğini, ilçesine servis taleplerinin
/
reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, Denizli, İzmir, Ankara, İstanbul gibi illerde 35 km’den az olmayan mesafeler için benzer uygulamaların yapıldığını belirtip – ilçeleri arasının 31 km olduğunu ifade ederek Kurumumuzdan bu iki ilçe arasında personel servisi hizmeti talep etmektedir.
10. Anayasamıza göre memurların ve diğer kamu hakları ve yükümlülükleri, kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
11. 5018 sayılı Kanun, kamu hesaplarının muhasebe sistemini belirli bir disiplin altına almaktadır. Ayrıca, kamu harcamalarında gereksiz sarfiyatın önüne geçilebilmesi amacıyla yürürlüğe konulan tasarruf tedbirleri genelgelerinde kamu hizmetlerinin, bütçe sınırları içerisinde kalınarak ayrılan kaynakların üzerinde harcama yapılmasına yol açılmadan azami tasarruf anlayışı içerisinde yerine getirileceği yılı ve takip eden yılların bütçelerinde ilave yük oluşturabilecek şekilde faaliyet genişlemesine ve iş artışına gidilmeyeceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.
12. Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Yönetmeliği trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde idareleri servis hizmeti sağlamakla görevli tutmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin taşınması hizmetinin, öncelikle belediyelere ait toplu taşıma araçlarıyla sağlanması esastır.
13. 6. Dönem Toplu Sözleşme’de ise kamu kurum ve kuruluşlarının taşra birimlerinde var olan servis hizmetlerinden, kamu görevlileri de aynı şekilde faydalanacağı düzenlenmiştir.
14. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuranın ilçesindeki bir konutta ikamet etmemesinin kendi tercihi olduğu, kendisiyle benzer durumda olan ve başvurandan sonra ilçesine atananların konut kiraladıkları, kamu personelinin kurumun bulunduğu yerden ikamet etmesinin esas olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, ceza infaz kurumları bakımından bu hususun daha da öncelikli bir durum olması ve meydana gelebilecek herhangi olağanüstü bir duruma müdahale gerektiğinde görevi başında bulunan personelin dışındaki diğer personelin de ihtiyaç halinde kuruma en kısa süre içerisinde gelmesi gerektiği belirlenmiştir. ilçesi ile ilçesi arasındaki toplu taşım hizmetinin bulunduğu da dikkate alındığında, ilgili mevzuatı kapsamında idarenin personel servisi hizmeti sunma yükümlülüğünün bulunmadığı tespit edilmiştir. Başvuranın Denizli, İzmir, Ankara, İstanbul gibi illerde 35 km’den az olmayan mesafeler için yapılan personel servisi hizmetinin, söz konusu metropol kentlerde var olan yerleşim tercihleri nedeniyle ortaya çıkan yapılaşma ve kira ücretleri nedeniyle sunulduğu ve başvuranın çalıştığı ilçesine emsal gösterilemeyeceği değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/