|
ÖZET: Başvuran, 22 Ağustos 2023 tarihinde gerçekleştirilen görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavından 96,5 puan almasına rağmen, 15 Ocak 2024’te yapılan sözlü sınavda 60 puan alarak elendiğini iddia etmektedir. Sözlü sınavda tüm sorulara doğru yanıt verdiğini belirten başvuran, ya başarılı sayılmasını ya da tarafsız bir komisyon tarafından ses ve görüntü kaydı alınarak sınavın tekrarlanmasını talep etmiştir.
Adalet Bakanlığı, başvuranın yazılı sınavda yüksek bir puan aldığını, ancak sözlü sınavda belirlenen 70 puan barajını geçemediğini açıklamıştır. Sözlü sınavın, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen yönetmeliklere uygun olarak gerçekleştirildiği, soruların kura ile belirlendiği ve her aday için yeterli süre tanındığı belirtilmiştir. Ancak, sınav sonuçlarının tutanak altına alınmadığı ve puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmediği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sözlü sınavının objektif bir şekilde yapıldığını değerlendirerek, yeniden sınav yapılması talebini reddetmiştir. Ancak, gelecekteki sözlü sınavların daha şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde yürütülmesi için ses ve görüntü kayıtlarının alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiyenin, iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8938-S.24.13889
BAŞVURU NO : 2024/4720
KARAR TARİHİ : 26.08.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 08.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran 22/08/2023 tarihinde yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavından 96,5 puan aldığını, ancak 15/01/2024 tarihinde yapılan sözlü sınavda 60 puan alarak elendiğini belirtmektedir. Sözlü sınavdaki tüm sorulara doğru cevap verdiğini ifade eden başvuran Kurumumuzdan sözü sınavda başarılı sayılmasını, bunun mümkün olmaması halinde tarafsız ve objektif bir komisyon tarafından ses ve görüntü kaydı alınarak sınavın tekrarlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığının 09/07/2024 tarihli ve – – sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavından 96,5 puan, sözlü sınavından ise
60 puan alıp elendiği,
2.2. Söz konusu sınavın yazılı kısmının Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 12 nci maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda Ankara
Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (ANKÜSEM) tarafından 22.07.2023 tarihinde Ankara, Antalya, Denizli, Erzurum, İstanbul (Anadolu) ve Diyarbakır illeri olmak üzere toplam 6 ilde eş zamanlı olarak yapıldığı ve yüz tam puan üzerinden 60 ve üzeri puan alarak başarı sıralamasına göre belirlenen kontenjana giren adayların yazılı sınavda başarılı ilan edildiği, yazılı sınav sonuçlarının 18.08.2023 tarihinde Ankara
Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezinin (ANKÜSEM) https://semsinav.ankara.edu.tr adresinde
yayınlandığı ve sözlü sınava katılmaya hak kazananların 08.09.2023 tarihinde Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü internet sitesinde ilan edildiği, 2.3. Sınavın sözlü sınav kısmının ise Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13. maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda, 15 Ocak 2024 – 17
Ocak 2024 tarihlerinde Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nde yapıldığı ve yüz tam puan üzerinden en az 70 puan alanların başarılı sayıldığı, 2.4. Sınav kurulu tarafından sözlü sınavda adaylara alan bilgisi, genel kültür ve genel yetenek alanlarında yöneltilecek sorular önceden hazırlanmış olup hazırlanan bu sorular zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltildiği, 2.5. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği gereğince sözlü sınav işlemleri öncesi sınav kurulu tarafından belirlenen aday sayısı (günlük
50 aday) dikkate alınarak ve her gün ayrı ayrı olmak üzere sınav soruları hazırlandığı,
2.6. Adaylara sözlü sınav esnasında, her gün sözlü sınava giren aday sayısı kadar hazırlanan sorular, kapalı zarf içerisindeki sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu ünvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı sorular da yöneltildiği, 2.7. Ayrıca mülakat öncesi fiziki koşullar da hazır hale getirilerek, adaylar sırayla alınmak suretiyle mülakat işlemlerine başlanılmış ve her adaya yeteri kadar süre ayrılmış, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde belirtilen sözlü sınav işlemleri esnasında cevapların tutanak altına alınmasına ilişkin hüküm bulunmadığından tutanak tanzim edilmemiş ise de; adaya yöneltilen soruların kayıt altına alındığı, aday değerlendirme formları Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ekinde tanzim edilmiş standart formlar olduğundan kayıt bilgilerine bu form üzerinde yer verilmediği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği’nin “Sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde “Yapılan yazılı sınavda başarılı olanlardan sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (30 puan), b)
Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti,
tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”, “Sınav sonuçlarının açıklanması ve başarı sıralaması” başlıklı 14 üncü maddesinin ilk fıkrasında “Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde ilan edilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; ilgili idarenin sözlü sınav öncesinde soruları ve cevapları hazırladığı, sözlü sınavda başvurana yöneltilecek soruları kura çekme usulüyle belirleyerek tarafsız bir sınav yürüttüğü değerlendirildiğinden başvuranın sözlü sınavın yenilenmesi talebinin reddedilmesi, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, özetle; görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavında tüm sorulara doğru cevap vermesine rağmen 60 puan alarak elendiğini belirtmektedir. Başvuran, Kurumumuzdan sözü sınavda başarılı sayılmasını, bunun mümkün olmaması halinde tarafsız ve objektif bir komisyon tarafından ses ve görüntü kaysı alınarak sınavın tekrarlanmasını talep etmektedir.
8. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği’nde sözlü sınavda adayların tabi tutulacağı değerlendirme kıstasları belirlenmiştir.
Yönetmelik’te sözlü sınavda başarılı olmak için adaya sınav komisyonu üyelerine verilecek notu aritmetik ortalamasının 70 puan olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: 2019/661; K: 2019/661 sayılı kararında davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.
11. Sözlü sınavda Kurul üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı
gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı bir başvuru hakkında Kurumumuzun verdiği 02/08/2022 tarihli ve S.22.15018; 12/08/2022 tarihli ve S.22.15841 sayılı
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde
tavsiye bulunmuştur. Benzer şekilde Danıştay 5 inci Dairesinin 21/05/2008 tarihli ve E: 2007/1771, K:
2008/3008 sayılı kararı da, “sözlü sınavda verilen yanıtların, teknolojik olanaklardan yararlanılarak (elektronik ortamda görüntülü ve/veya sesli kayıt gibi) kayıt altına alınması suretiyle objektif nitelikte incelenip denetiminin yapılmasına olanak tanınması, hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi açısından önemli ve yerinde bir uygulama olacaktır.” şeklindedir.
12. Somut olayda, sınav komisyonunca soruların önceden hazırlandığı ve kayıt altına alındığı, başvurana yöneltilecek olanların başvuranın çektiği kura sonucunda belirlendiği, kapalı zarf içerisindeki sorular haricinde adayı tanımaya, başvurduğu unvanın gerektirdiği yetkinlikleri belirlemeye, mesleki bilgi ve tecrübelerini anlamaya dayalı soruların da yöneltildiği, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir. Dolayısıyla, sınav sorularının belirlenmesi işleminin objektif ve tarafsız yürütüldüğü, kişiye özel bir uygulamaya imkân verilmediği anlaşılmaktadır.
13. Başvurana her bir komisyon üyesince verilen puanlar incelendiğinde ise puanlar arasında şüpheye yer bırakacak anlamlı farklılıklar bulunmadığı görülmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavının çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir. İdare tarafından bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından “puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermemesi nedeniyle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma
süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın sözlü sınavının yeniden yapılması talebinin REDDİNE, Bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususunda ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Adalet Bakanlığınca bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi