Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Samsun Gazi Devlet Hastanesi’nde hemşire olarak çalıştığını ve 2023 yılı Haziran ayında 149 saatlik çalışma süresinin belirlenmesi sonucu 59 saatlik nöbet ücreti aldığını belirtmiştir. Ancak, idari izinli sayılan günlerin çalışma süresi olarak değerlendirilmesi nedeniyle 13 saatlik bir hak kaybı yaşandığını ifade ederek, bu süre için ya nöbet ücreti ödenmesini ya da izin kullandırılmasını talep etmiştir. Başvuru, ilgili idare tarafından reddedilmiştir.

İdarenin açıklamalarına göre, 26-27 Haziran 2023 tarihlerinde başvuranın çalışmadığı ve bu nedenle herhangi bir izin ya da ödeme yapılmadığı belirtilmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın görüşüne uygun olarak, idari izin verilen günlerin haftalık çalışma süresine etki etmediği ifade edilmiştir. Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, idari izin günlerinin çalışma süresi içinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddini hukuka uygun bulmuş ve başvuranın idari izinli günlerde çalışmadığı için talebinin karşılanamayacağını belirtmiştir. İdarenin, başvuruya verilen cevapta başvuru yollarını göstermemesi ise iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/6981-S.24.10920

BAŞVURU NO : 2024/4795

KARAR TARİHİ : 04.07.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN GAZİ DEVLET HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİ

Çalışma süresine ilave edilen 13 saat için nöbet ücreti ödenmesi veya

BAŞVURUNUN KONUSU :

izin kullandırılması talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 14.04.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza (T.C Kimlik No: ) tarafından yapılan başvuruda; başvuran Samsun Gazi Devlet Hastanesinde hemşire olarak görev yaptığını, 2023 yılı Haziran ayındaki çalışma süresinin 149 saat olarak belirlenmesi nedeniyle tarafına 59 saatlik nöbet ücreti yatırıldığını, idari izinli sayılan günlerin çalışılması gereken süre olarak dikkate alınması nedeniyle 13 saatlik hak kaybı meydana geldiğini, söz konusu hak kaybının ücret ödenerek veya izin kullandırılarak telafi edilmesi için talepte bulunduğunu, ancak söz konusu talebin reddedildiğini belirterek, çalışma süresine ilave edilen 13 saat için ödeme yapılasını veya izin kullandırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Sağlık Bakanlığı Samsun Gazi Devlet Hastanesinin 15/05/2024 tarih ve – – sayılı cevabi yazısında, idari izin olan 26-27 Haziran 2023 tarihlerinde saat 08.00-16.00 saatleri arasında başvurana ait bir çalışma bulunmadığından, herhangi bir izin ve ödeme verilmediği, Sağlık Bakanlığı

Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03.08.2022 tarih ve 35223 sayılı yazısında belirtilen görüşe tamamen uygun şekilde işlem tesis edildiği, idari izin olan 26-27 Haziran 2023 tarihlerinde saat 08.00-

16.00 saatleri arasında çalışması olan personellere birim sorumlularınca izin verildiği, izin verilemeyen

durumlarda Hastane tarafından nöbet ücreti ödemesi yapıldığı, 3. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 3/6/2024 tarihli ve – – sayılı yazısı ve eklerinde, Sağlık Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün

03.08.2022 tarih ve 35223 sayılı yazısında belirtilen görüşe ve Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri

Müdürlüğünün 03.08.2022 tarih ve 751 sayılı yazılarına istinaden işlem tesis edildiği, Cumhurbaşkanlığının

mezkûr yazısı ile kamu kurum ve kuruluşlarındaki çalışanların idari izinli sayıldıkları bu sürenin, kamu kurum ve kuruluşları çalışanlarının bu bağlamda Devlet memurlarının kanunî haftalık çalışma süresinde herhangi bir değişiklik meydana getirmediği, dolayısıyla, dinî bayram nedeniyle idari izin verilen günlerinin haftalık/aylık çalışılması gereken süre içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, diğer taraftan, kapsadığı yıllar ile sınırlı olmak üzere yürürlükte olan anılan Toplu Sözleşmenin 44 üncü maddesi çerçevesinde, dinî bayram tatili sebebiyle idari izin günleri olan 13 Temmuz 2022 Çarşamba ve 14 Temmuz

2022 Perşembe günlerinde 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında sayılan yerlerde fiilen

görev yapanlara, çalıştıkları süre ile orantılı olarak izin kullandırılması, izin kullandırılmasının mümkün olmaması halinde süreler karşılığında ilgililere 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında nöbet ücreti ödenmesi gerektiği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

1 inci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri

ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 6.1. Ek 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge

rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. (Ek cümle:

2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.” 6.2. “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.” 6.3. “Günlük çalışma saatlerinin tesbiti” başlıklı 100 üncü maddesinde, “Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde

Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur.(…) (Ek fıkra: 13/2/2011 – 6111/104 md.) Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanınca belirlenir.” 6.4. “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 178 inci maddesinin 1 inci fıkrasının b bendinde, “Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin

çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.” 7. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin

Toplu Sözleşme başlıklı 3’üncü Bölümünün “İdari izinlerde nöbet ücreti” başlıklı 44 üncü maddesinde, “657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında sayılan yerlerde resmi ve dinî bayram tatili sebebiyle verilen genel idari izin günlerinde fiilen görev yapanlara, çalıştıkları süre ile orantılı olarak izin kullandırılır. İzin kullandırılmasının mümkün olmaması halinde ise bu çalışılan süreler karşılığında ilgililere 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında nöbet ücreti ödenir.” 8. 13/01/1983 tarihli ve 17927 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yataklı Tedavi

Kurumları İşletme Yönetmeliğinin; 8.1. “Çalışma Düzeni ve Çalışma Saatleri” başlıklı 37 inci maddesinde; “Yataklı tedavi kurumlarında çalışmalar günün 24 saatinde kesintisiz devam eder. Normal mesai saatleri dışındaki hizmetler, acil vakaların muayene ve tedavisini acil ameliyat ve müdahalelerin yapılmasını ve yatmakta olan hastaların bakımlarının devamını kapsar.” 8.2. “Nöbet Esasları” başlıklı 41 inci maddesinde; “Genel olarak yataklı tedavi kurumlarında nöbet; normal çalışma saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde dışarıdan gelecek hastalarla, kurum içindeki hastaların acil durumlarında tıbbi ve bununla ilgili idari ve teknik yardımları vaktinde sağlayabilmek, olması muhtemel idari ve teknik olay ve kazalara zamanında müdahale edebilmek amacını güder. …

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran; dini bayram nedeniyle idari izin verilen 26-27 Haziran 2023 günlerinin haftalık/aylık çalışılması gereken süre içerisinde değerlendirilmesi nedeniyle 13 saatlik hak kaybı meydana geldiğini belirterek, çalışma süresine ilave edilen 13 saat için nöbet ücreti ödenmesini veya izin kullandırılmasını talep etmektedir.

11. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, idari izin verilen 26-27

Haziran 2023 günlerinin haftalık/aylık çalışılması gereken süre içerisinde değerlendirilmesi nedeniyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

12. 657 sayılı Kanunun 99 uncu maddesinde, memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu, ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma

süreleri tespit olunabileceği hüküm altına alınmakta, 100 üncu maddesinde, memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmelerinin mümkün olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda, söz konusu mevzuat hükümlerinin öngördüğü genel çalışma sürelerinden farklı çalışma süreleri belirlenebileceği hükmü doğrultusunda, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 37 inci maddesinde, yataklı tedavi kurumlarında çalışmaların günün 24 saatinde kesintisiz devam edeceği, 41 inci maddesinde genel olarak yataklı tedavi kurumlarında nöbetin; normal çalışma saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde dışarıdan gelecek hastalarla, kurum içindeki hastaların acil durumlarında tıbbi ve bununla ilgili idari ve teknik yardımları vaktinde sağlayabilmek, olması muhtemel idari ve teknik olay ve kazalara zamanında müdahale edebilmek amacını güttüğü görülmektedir.

13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri uyarınca, mezkûr Toplu Sözleşmenin 44 üncü maddesi gereğince 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında sayılan yerlerde resmi ve dinî bayram tatili sebebiyle verilen genel idari izin günlerinde fiilen görev yapanlara, çalıştıkları süre ile orantılı olarak izin kullandırılması, izin kullandırılmasının mümkün olmaması halinde ise bu çalışılan süreler karşılığında 657 sayılı Kanunun ek

33 üncü maddesi kapsamında nöbet ücreti ödenmesi gerektiği, başvuranın ise dini bayram nedeniyle idari

izin verilen 26-27 Haziran 2023 tarihlerinde saat 08.00-16.00 saatleri arasında fiilen çalışması bulunmadığından söz konusu düzenlemeden yararlanma imkanın bulunmadığı, yukarda ayrıntılı olarak yer verildiği üzere Devlet memurlarına verilen idari izin sürelerinin, Devlet memurlarının kanuni haftalık çalışma süresinde herhangi bir değişiklik meydana getirmediği, bu nedenle dini bayram nedeniyle idari izin verilen 26-27 Haziran 2023 günlerinin haftalık/aylık çalışılması gereken süre içerisinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından çalışma süresine ilave edilen 13 saat için nöbet ücreti ödenmesi veya izin kullandırılması talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN GAZİ DEVLET HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi