Nöbet ücretinin artırımlı ödenmesi talebi ile kan transfüzyon merkezi personelinin hakları arasındaki uyuşmazlık (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/13216-S.24.19901

BAŞVURU NO : 2024/6959

KARAR TARİHİ : 29.11.2024

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın nöbet ücretinin artırımlı ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 31.05.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Laboratuvarında görev yaptığını, Toplu

Sözleşmenin 3 üncü kısmında yer alan “Diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servise hizmet veren laboratuvar ve röntgen hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunan merkezlerde tutulan nöbetler için nöbet ücreti %50 artırımlı ödenir.” ibaresinin yer aldığını, mikrobiyoloji ve biyokimya laboratuvarında görev yapan biyolog, laboratuvar teknisyeni/teknikeri, laborant meslektaşları gibi kendisinin de aynı görev sorumluluğu kapsamında hizmet verdiğini ifade ederek artırımlı nöbet ücretinin ödenmesini talep etmektedir

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İstanbul Valiliği İl

Sağlık Müdürlüğünün 30.10.2024 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, 2.1. Başvuranın kan transfüzyon merkezi biriminde hemşire olarak görev yaptığı, 2.2. Mesai saatleri dışındaki hizmetlerin ücretlendirilmesine ilişkin 03.09.2023 tarih ve 322298 Sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025

Yıllarını kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Nöbet Ücreti” başlıklı 7 nci maddesinin 3 üncü fıkrası gereği “Diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri %50 artırımlı ödeneceği” ifadesi yer aldığı ancak Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 11.04.2014 tarihli

yazısında kan transfüzyon merkezlerinin laboratuvar kapsamında değerlendirilmediğine ilişkin yazısı gereği başka bir işlem tesis edilmediği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14.07.1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33 üncü maddesinde; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. (Ek cümle: 2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz…” 5. 03.09.2023 tarih ve 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7 nci Dönem Toplu Sözleşme’nin; 5.1. Birinci Kısmının 1 inci maddesinde; “(1) Bu Toplu Sözleşme; her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü, ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. (2) Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” 5.2. “Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı üçüncü bölümünün “Nöbet ücreti” başlıklı 7 nci maddesinde; “Diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri %50 artırımlı ödenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Kararı

Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Kan Transfüzyon Merkezinde görev yapan başvuran, Danıştay 12. Dairesinin yüzde elli artırımlı nöbet ücretleri hakkında verdiği karara istinaden mesai saatleri dışında riskli birimlere verilen hizmetten dolayı nöbet ücretlerinin yüzde elli artırımlı ödenmesini talep etmektedir.

8. İdare tarafından, nöbet ücretlerinin yüzde elli artırımlı ödenmesine ilişkin tüm hukuki belgelerde

“laboratuvar” ifadesine yer verildiği, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün “Kan transfüzyon merkezlerinin laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceğine” ilişkin yazısına istinaden konu hakkında işlem yapılamayacağı ifade edilmiştir.

9. 657 sayılı Kanun’un Ek 33 üncü maddesinde; nöbet ücreti ödenmesine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ve nöbet ücretinin; yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödeneceği, ancak aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde ayda 130 saatten fazlası için ödeme yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025

Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşme’de ise diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri %50 artırımlı ödeneceği düzenlenmiştir.

10. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna hitaplı 11.04.2014 tarihli ek ödeme konulu yazıda, “Tıbbı laboratuvar: İnsanlarda, sağlığın değerlendirilmesi, hastalıkların önlenmesi, tanısı, takibi, tedavinin izlenmesi ve prognoz öngörüsü amacı ile insana ait biyolojik numunelerin veya dolaylı olarak ilişkili olduğu numunelerin incelendiği, sonuçların raporlandığı, gerektiğinde yorumlandığı ve ileri incelemeler için önerileri de içeren hizmetlerin sunulduğu laboratuvarları, ifade eder” hükmüne yer verilerek tıbbı laboratuvarların tanımının yapıldığı, bu Yönetmelik kapsamında Bakanlıkça, tıbbi biyokimya, tıbbı mikrobiyoloji ve tıbbı patoloji laboratuvarlarının ruhsatlandırıldığı, mezkûr yönetmelikte kardiyak katater laboratuvarına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, kan merkezlerinde ise birtakım laboratuvar tetkikleri yapılmasına rağmen Kan ve Kan Ürünleri Yönetmeliği kapsamında ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren birimler olduğundan kardiyak katater laboratuvarının ve kan merkezlerinin tıbbı laboratuvar olarak kabul edilmelerinin uygun olmayacağının değerlendirildiği” görüşüne yer verilmiştir.

11. Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Malî Kontrol Genel Müdürlüğünün 05.05.2015 tarih ve 4221 sayılı “Nöbet Ücreti” konulu yazısında da, “Gerek Toplu Sözleşme’de gerek 657 sayılı Kanun’un Ek 33 üncü maddesinde nöbet ücreti %50 artırımlı olarak ödenecek olan hizmet birimleri tek tek sayıldığından, bu kapsamda yapılan artırımlı nöbet ücreti ödemelerinde hizmetin yapıldığı birimin esas alınması ve doğrudan bu birimlerde ve belirtilen bölümler altında gerçekleşmeyen nöbetler için nöbet ücretinin %50 artırımlı ödenmemesi gerektiği” yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.

12. 04.12.2008 tarih ve 27074 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kan ve Kan Ürünleri

Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, hizmet birimi, “Transfüzyon merkezi, kan bağışı merkezi ve bölge kan merkezleri”, aynı maddenin (ee) bendinde ve 10 uncu maddenin birinci fıkrasında, Transfüzyon merkezi, “Acil durumlar dışında kan bağışçısından kan alma yetkisi olmayan, temin edilen kanı veya bileşenini transfüzyon için çapraz karşılaştırma ve gerek duyulan diğer testleri yaparak hastalara kullanılması amacıyla hazırlayan birim” olarak tanımlanmıştır.

13. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23.11.2020 tarih ve E.2020/152, K.2020/160 sayılı

Kararında, “…Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılığı, 657 sayılı Kanun’un Ek 33. maddesinde sayılan birimler dışında görev yapan personelin nöbet ücretlerinin, anılan maddede sayılan birimlere de hizmet verdiklerinden bahisle artırımlı olarak ödenip ödenmeyeceği hususu oluşturmaktadır. 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesinde işin niteliği ve hizmetin özelliği dikkate alınarak sayma yolu ile belirlenen birimlerde çalışan personele, diğer birimlerdeki personele ödenen nöbet ücretinin %50 oranında artırılmış olarak ödeneceği kurala bağlanmış olup; anılan maddede sayılan birimlerde personelin iş yoğunluğunun daha fazla olduğu, sayılan birimlerin ek çaba ve performans gerektiren birimler olduğu gözetilerek tutulan nöbetler sırasında da bu birimlerde görev yapan personele daha fazla sorumluluk yüklendiği dikkate alınarak nöbet ücreti daha fazla belirlenmiştir… 657 sayılı Devlet

Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesi ve yukarıda anılan Toplu Sözleşme hükümlerinde tahdidi olarak sayılan diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri birimlerinde çalışan personelin görevinin sürekli özen ve dikkat gerektirmesi, öte yandan bu birimlerde görevli personelin daha fazla sorumluluk üstlenmesi gibi hususlar dikkate alındığında, %50 artırımlı nöbet ücretinden yararlanma koşulunun hizmet değil birim bazında değerlendirilmesi gerekmekte ve bahsi geçen birimlerde görev yapmayan personele nöbet ücretinin %50 artırımlı ödenmesine hukuken imkan bulunmamaktadır…” denilerek artırımlı nöbet ücretinin belirlenmesinden hizmet değil birim bazlı değerlendirme yapılması gerektiğine vurgu yapılmıştır.

14. Somut olay kapsamında; başvuranın kan transfüzyon merkezinde hemşire olarak görev yapmakta olduğu, 657 sayılı Kanun’un Ek 33 üncü maddesinde nöbet ücretinin yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödeneceği düzenlendiği, Kamu

Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını

Kapsayan Toplu Sözleşme’de ise diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri %50 artırımlı ödeneceği belirlendiği, kan transfüzyon merkezlerinin laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceğinin ilgili tanımlamalar ve sunulan görüş yazılarında ifade edildiği, İdari Dava

Daireleri Kurulu kararında artırımlı nöbet ücretinin birim bazında yapılması gereken bir ödeme olduğu değerlendirmesi göz önüne alınarak başvurana artırımlı nöbet ücreti ödenmemesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in

“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

/

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi