|
ÖZET: Başvuran, Antalya ilinde polis memuru olarak görev yaparken İçişleri Bakanlığı tarafından “Kamu Görevinden Çıkarma” işlemiyle görevden alınmış, bu işlem Konya Bölge İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. İptal kararının ardından 15.04.2024 tarihinde Antalya’da göreve başlamış, ancak kendisine yol harcırahı ödenmediğini belirtmiştir. Başvuran, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne harcırah ödemesinin yapılması için tavsiye kararı talep etmiştir.
İçişleri Bakanlığı, başvuranın durumunu değerlendirirken, yapılan atamanın “naklen atama” değil, “memuriyete yeniden atama” olarak nitelendirildiğini ve bu nedenle harcırah ödemesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca, harcırahın yalnızca naklen atanan memurlara ödenebileceği belirtilmiştir. Başvuranın durumu üzerine yapılan incelemelerde, iptal edilen kamu görevinden çıkarma işleminin hukuken geçersiz sayıldığı ve dolayısıyla başvuranın memuriyet vasfının devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve başvurana sürekli görev yolluğunun ödenmesi yönünde İçişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1643-S.25.2504
BAŞVURU NO : 2024/10404
KARAR TARİHİ : 14.02.2025
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Sürekli görev yolluğu talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; müvekkili hâlihazırda polis memuru olarak ilinde görev yaptığını, İçişleri Bakanlığı’nın ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, müvekkili hakkında verilen “Kamu
Görevinden Çıkarma” idari işlemi tesis ettiğini, ilgili işlem hakkında Konya Bölge İdare Mahkemesi 1.
İdari Dava Dairesi’nin / E. / K. 18/01/2024 tarihli kararı üzerine müvekkilinin 15.04.2024 tarihinde Antalya ilinde göreve başladığını ve aynı gün ilişiğini keserek İl Emniyet Müdürlüğü’ne atandığını, 30.04.2024 tarihinde ise İl Emniyet Müdürlüğü’nde göreve başladığını, ancak müvekkiline yol harcırahı ödenmediğini belirterek, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne ilgili harcırah ödemesinin yapılmasına ilişkin tavsiye kararında bulunulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 30.12.2024 tarih ve E- – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Müdürlüğün kadrosunda görevli iken işlemiş olduğu bir suçtan dolayı meslekten çıkartılan ve açtığı dava sonucunda mahkeme kararına istinaden yeniden göreve iade edilen sicil sayılı Polis Memuru göreve iadesinin ardından Emniyet Müdürlüğü emrine atamasından dolayı talep
/
etmiş olduğu – arası Yurtiçi Sürekli Görev yolluğunun aşağıda belirtilen gerekçelerden dolayı ödenemeyeceğinin tarafına bildirildiği,
2.2. 07.03.2024 tarihli Bakanlık Atama Onayında atama türünün “Naklen Atama” değil “Memuriyete
Yeniden Atama” yani bu atamanın açıktan atama niteliğinde olduğunun görüldüğü, 6245 sayılı Harcırah
Kanunu’nun 10. Maddesinin 1.bendinde sadece naklen atanan yada yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar tayin yolluğu ödenebileceğinin açıkça belirtildiği, Emniyet Genel Müdürlüğünün 11.12.2006 tarihinde yayınlanan 85 nolu Genelgesi ve 6245
Sayılı Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No:37) 31.07.2003 tarihli ve 4969 sayılı Bazı Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12.08.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiş bulunan 1,2 ve 3 üncü maddelerinin uygulanmasında birliğin sağlanması amacıyla yapılan açıklamalarda; 4969 Sayılı Kanunun 1.Maddesinin (a) bendi ile 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 10. Maddesinin(1) numaralı bendinde yapılan değişiklikte, daha önce bent metninde yer alan
“yeniden veya” ibaresinin metinden çıkarılmasıyla, 22.07.2003 tarihinden itibaren 6245 sayılı Harcırah
Kanunu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda, ” ilk defa veya yeniden ataması yapılanlar ile bunların aile fertlerine söz konusu atamalara bağlı olarak harcırah ödenmesine imkân bulunmamaktadır.” denildiğinden ödeme yapılmadığı,
2.3. Birim kayıtlarında yapılan tetkikte konuya ilişkin başvuran tarafından Antalya 3. İdare Mahkemesi
/ esasına kayden dava açıldığı, anılan mahkeme tarafından 23.12.2022 tarihinde “davanın reddine” kararı verildiği, davacı tarafından karara itiraz edilerek, Konya 1. İdari Dava Dairesi / esasına kayden dava açıldığı, anılan mahkeme tarafından 19.01.2024 tarihinde “istinaf başvurusunun kabulüne” kararı verildiği, Genel Müdürlük tarafından karara itiraz edilerek Danıştay 5. Daire Başkanlığı / esasına kayden dava açıldığı, anılan mahkeme tarafından 13.09.2024 tarihinde “davalıların temyiz isteminin kabulüne, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Konya Bölge Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesi gönderilmesine … kesin …” kararı verildiği, Konya 1. İdari Dava Dairesi / esasına kayden dava açıldığı, anılan mahkemede dava sürecinin devam etmekte olduğu,
3. Öte yandan benzer bir konuda Kurumumuza yapılmış olan 2021/20714 sayılı başvuruya dair görüş talebimize istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen 20.02.2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle; “Diğer taraftan, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 7145 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasın uyarınca Olağanüstü
Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esas olmakla birlikte, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alındığı, ayrıca, söz konusu fıkrada, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede, anılan fıkra uyarınca yapılan atamaların ilk defa veya yeniden atama olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanlardan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilen ve yöneticilik
/
görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarına atamaları yapılan personelin atamalarının naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin mütalaa edildiği,”
Hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 nci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”
7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
7.1.“Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;
…
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;
h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.”,
7.2. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
/
7.3. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı
aşağıdaki hallerde verilir:
1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, Antalya ilinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, Emniyet Genel
Müdürlüğünün 23.12.2021 tarih ve / sayılı onayının 43 sırasına kayden verilen “Kamu Görevinden
Çıkarma” idari işlemi ile kamu görevinden çıkarıldığını, bahse konu işlemin Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi’nin / E. / K. 18/01/2024 tarihli kararı ile iptal edildiğini, 15.04.2024 tarihinde Antalya ilinde göreve başladığını, aynı tarihte İl Emniyet Müdürlüğü’ne atandığına dair işlemi tebellüğ ederek 30.04.2024 tarihinde İl Emniyet Müdürlüğü’ndeki görevine başladığını, ancak kanunun amir hükümlerine aykırı surette kendisine yol harcırahı ödenmediğini belirtmektedir.
10. 6245 sayılı Harcırah Kanununda, memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yer memuriyet mahalli kapsamında düzenlenmekte, harcırahın; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını içereceği, ilgilinin bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği hükme bağlanmakta ve nihayetinde harcırahın yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atananlara verileceği öngörülmektedir.
11. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükmü uyarınca, sürekli bir göreve naklen atanan personele sürekli görev yolluğu verilebilmesi için, bu atamanın memuriyet mahalli dışında bir yere yapılması gerekmektedir.
Başvuruya konu olayda, başvuranın Antalya ilinde görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarıldığı, mahkemenin iptal kararı sonrasında ise iline atanarak bu görevine başladığı hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. İhtilaf konusu işbu atamanın açıktan veya yeniden atama mı yahut naklen atama mı olduğu hususundadır.
12. Bilindiği üzere 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 12 inci maddesine istinaden açılan iptal davaları, idari yargıya özgü bir dava türü olup davanın amacı idarenin tek yanlı hukuksal işlemlerinin hukuka uygun olup olmadıklarını saptamak, hukuka aykırı olanları iptal etmek, başka bir deyişle yapıldığı tarihten geçerli olmak üzere yok etmek, ortadan kaldırmaktır. İptal kararına konu olan idari işlem ve işlemin
/
doğurduğu hukuksal sonuçlar, iptal kararı verilmesi üzerine ortadan kalkar. İptal edilen karar hiç alınmamış gibi ilke olarak eski durum kendiliğinden geri gelir.
12.1. Danıştay 3. Dairesinin 09.03.1978 gün ve E. 1978/151, K. 1978/199 sayılı Kararında da belirtildiği gibi, iptal hükmü idareye, iptal edilen tasarruftan, buna dayanan ve bağlı olan bütün tasarruflardan ve işlemlerden doğan sonuçları ortadan kaldırarak bu işlemler tesis edilmemiş gibi eski durumu tamamen iade etmek görevini yüklemektedir. İptal edilen atama, nakil veya görevden alma işlemi hukuken hiç tesis edilmemiş sayılmaktadır. Bu durumda, iptal edilen işlemden evvelki hukuki durum geri geldiğine ve varlığını koruduğuna göre, iptal kararının yerine getirilmesi için yeni bir atama ve nakil işleminin yeniden tesis edilmesine hukuki bir zorunluluk bulunmamaktadır. Diğer bir deyimle, ilk atamadaki yönteme göre yeni bir atama işleminin tesis edilmesine gerek yoktur. Çünkü iptal edilen işlemin tesisinden evvelki hukuki durum varlığını muhafaza ettiğine göre, aynı kadroya aynı şahsın aynı zaman için ikinci defa atanması gibi sakat bir işlemin tesisinin hukuken mümkün olduğunu düşünmek hukuk mantığına ters düşecektir. Bu nedenle, idarenin yapacağı işlem, iptal kararının maksat ve ruhuna uygun olarak ilk atama işleminin yürürlükte olduğunu ilgili kişiye bildirmesi ve görevini yürütmesini temin etmesinden ibarettir. Mahkeme kararının zorunlu bir sonucu olarak en üst makamdan alınan onay çerçevesinde ilgili personele yapılan tebligat, atama niteliğinde değil, bir anlamda ilk atamasının geçerli olduğunu bundan dolayı memuriyet vasfının devam ettiğini ve kendisine tevdi edilen görevleri yerine getirmesi için görevinin başında olması gerektiği sonucuna yönelik bir bildirimdir. Başka bir deyişle, mahkeme kararının bir sonucu olarak ilgilinin memuriyet vasfının hiç ortadan kalkmadığı, memuriyet hukukuna tabi olduğu ve derhal işinin başına dönerek görevine başlamasını zorunlu kılmaktan ibarettir.
12.2. Buna karşın somut olayda, Emniyet Genel Müdürlüğünün 7.3.2024 tarih ve sayılı atama onay yazısında, başvuranın mahkeme kararının gereği olarak kamu görevinden çıkarılma işleminin iptali ile
Antalya İl Emniyet Müdürlüğündeki görevine iadesi haricinde İl Emniyet Müdürlüğüne atanma işlemi de gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla söz konusu atamanın, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile öngörülen naklen atama olduğu açıktır.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak, başvuranın memuriyet mahalli kapsamı dışında kabul edilen İline atamasının yapıldığı anlaşıldığından, ilgili idarenin sürekli görev yolluğu ödenmesi talebinin reddedilmesi yönünde tesis edilen işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza göndermediği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket etmediği, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana sürekli görev yolluğunun ödenmesi yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
̆
6328 sayılı Kamu Denetç iligi Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ü ç ü ncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece
̆ bu karar ü zerine tesis edilecek iş lemin otuz gü n iç inde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduguna,
Bu kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/