DHMİ Personel Planlama Cetvelinde belirlenen azami ve en çok personel sayılarının başvurana verilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/2898-S.24.4601

BAŞVURU NO : 2023/15846

KARAR TARİHİ : 13.03.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

Bilgi edinme talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 03.10.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran, DHMİ Hatay Havalimanı Müdürlüğünde motor teknisyeni olarak çalıştığını, DHMİ Personeli

Yer Değiştirme Yönetmeliği kapsamında tayin başvurusu yaptığını, ancak tayin başvurusunun kabul edilmediğini, 01.09.2023 tarihli dilekçe ile itiraz ettiğini, fakat olumsuz cevap verildiğini, DHMİ Personel

Planlama Cetvelinde belirlenen DHMİ taşra teşkilatı makine müdürlükleri /şeflikleri azami ve en çok personel sayılarının 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunun 25. maddesi kapsamında olduğundan tarafına verilmediğini iddia ederek söz konusu DHMİ Personel Planlama Cetvelinde belirlenen DHMİ taşra teşkilatı makine müdürlükleri /şeflikleri azami ve en çok personel sayılarının tarafına verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin bila tarih ve sayılı yazısı ve ekinde özetle; 2.1. Kuruluşun Personel Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4/g maddesinde “Personel

Planlama Cetveli: İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığınca yapılan iş analizleri sonucunda hazırlanan, havalimanlarında olması gereken unvan bazında asgari ve azami personel sayısını belirten cetveli, … ifade eder” hükmü ile personel planlama cetveli tanımlanmış ve Mezkur Yönetmeliğin “Temel ilkeler” başlıklı 5/c maddesinde “Personelin yer değiştirme işlemlerinde, Personel Planlama Cetveli esas alınır.” hükmü ile de yer değiştirme işlemlerinde söz konusu cetvele göre işlem tesis edilmesi gerektiğinin belirtildiği, Hatay Havalimanı Müdürlüğünde Teknisyen/Tekniker(Motor-Makine- Metal) ünvanlı altı kurum personeli

ve bir hizmet alım personeli olmak üzere toplam yedi personel görev yapmakta olup makine biriminde asgari olması gereken sayının yedi olduğu, bu nedenle ‘in tayin olmasına imkan bulunmadığı, 2.2. Başvuran tarafından yapılan bilgi edinme başvurusuna 4982 sayılı Kanunun 25. Maddesi gereğince olumsuz cevap verildiği, 2.3. Başvuranın dilekçelerinde iddia ettiği şekilde kendisinin tayin istediği yerlere daha düşük puanlı personelin tayini; ilgili birimlerdeki mevcut personel sayısının asgari sayının üzerinde olması nedeniyle gerçekleştiği, Kurumun e-tayin sürecinde öncelikli olan durum havalimanının asgari personel sayısı olduğu, bu sayının uygun olması durumunda başvurular arasından puan öncelemesi yapıldığı, yine Hatay

Havalimanı Müdürlüğünden 6 Şubat Depremi sonrası tayin olarak ayrılan personelin biriminde asgari sayının üzerinde personel bulunduğundan tayin olabildiği, ayrıca başvuranın tayin olmak istediği Çukurova

Havalimanı Başmüdürlüğüne açılış tarihi, personel planlaması ve işletme usulleri belirlenmediğinden personel tayini yapılmadığı, diğer yandan asgari ve daha az sayıda personel bulunan havalimanlarına KPSS

Merkezi Yerleştirmesi ile personel alımı planlandığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi: “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”, 5.2. “Kurum içi düzenlemeler” başlıklı 25 inci maddesi: “Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.” hükümlerini ihtiva etmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Birinci numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; DHMİ Personel Planlama Cetvelinde belirlenen

DHMİ taşra teşkilatı makine müdürlükleri /şeflikleri azami ve en çok personel sayılarının tarafına verilmesini talep etmektedir.

8. Somut olayda başvuranın, DHMİ Personel Planlama Cetvelinde belirlenen azami ve en çok personel sayılarının tarafına verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda aşağıda, söz konusu Personel

Planlama Cetvelinde belirlenen azami ve en çok personel sayıları bilgisinin, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı

Kanunu hükümleri uyarınca başvuranla paylaşılıp paylaşılamayacağının açıklığa kavuşturulmasına çalışılmıştır.

9. Yönetimde şeffaflığın, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün gereklerinden olan bilgi edinme hakkı; bireylere daha yakın bir yönetimi ve halkın denetimine açıklığı sağlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkânsız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile 4982 sayılı Kanunun 5’inci maddesi ile kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü kılınmıştır.

10. Bütün haklarda olduğu gibi bu hak da sınırsız değildir. Esasında temel hak ve özgürlüklerin daha verimli ve etkin kullanılabilmeleri amacıyla, özlerine dokunulmaksızın sınırlandırılmaları, bu şekilde kamusal çıkarlarla aralarında bir denge oluşturulması zorunludur. Bilgi Edinme Hakkı Kanununda (BEHK), bilgi edinme hakkının istisnaları yani sınırları düzenlenmiştir. BEHK’nın 15 ve 28’inci maddeler arasında geniş bir çerçevede sayılan bu sınırlama sebeplerinden bir kısmı ise; istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler olduğu görülmektedir.

11. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu (BEDK) söz konusu hususu 22/06/2005 tarihli ve 2005/476 Karar sayılı kararında; “…4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 4’üncü maddesinin 1’inci fıkrası “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir” hükmünü amirdir. Bu hükme göre bilgi edinme hakkının başvuru yoluyla kullanılabilmesi için ilgililik şartı aranmamaktadır. 4982 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin 1’inci fıkrası ise “Kurum ve kurulular, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.” hükmünü amirdir.

Dolayısıyla 4982 sayılı Kanun kapsamındaki bir bilgi edinme başvurusu ancak yine bu Kanun’un getirdiği bir istisnaya dayanılarak reddedilebilir.” şeklinde belirtmiştir.

12. Kişilerin bilgi edinme haklarının yanında, kamunun ve diğer kişilerin hak ve özgürlükleri de hukuk tarafından korunma altına alınmıştır. Dolayısıyla bilgi edinme hakkının kullanılması, kamunun ortak yararını ve kişilerin bireysel yararlarını dikkate alan adil bir dengeye dayanmalıdır. Kanunun ilgili bölümünde bilgi edinme hakkının sınırları tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiş olmakla birlikte, yasal sınırlama nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlenmesi noktasında idare takdir yetkisini kullanmaktadır. Bu bağlamda bilgi verme yükümlülüğü istisnasında idare, bilginin paylaşılmasının sağlayacağı kamu yararıyla/bireysel yararla bilginin saklanmasının sağlayacağı kamu yararının/bireysel

yararın hangisinin daha üstün ve ağırlıklı olduğuna karar vererek bilgi edinme talebini yanıtlayacaktır

13. Somut dosyada, başvuranın bilgi edinme başvurusu, 4982 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde yer alan

“Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.” hükmü gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.

14. . Buna göre, talep edilen bilgilerin Kanunun 25 inci maddesi kapsamında reddedilebilmesi için talebin

“kamuoyunu ilgilendirmeyen” ve “kurum ve kuruluşların sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemelere” ilişkin olması gerektiği; ancak bu iki şartın gerçekleşmesi halinde talebin bilgi edinme hakkının kapsamı dışında kalacağı açıktır. Ancak, bu iki şartı sağlasa bile söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklı olduğu ifade edilmiştir.

15. Şikayete konu bilgi edinme başvurusuna bakıldığında başvuranın çalıştığı Kurumun Personel Planlama

Cetvelinde belirlenen taşra teşkilatı makine müdürlükleri /şeflikleri azami ve en çok personel sayıları ile ilgili bilgilere ilişkin olduğu, söz konusu talebin kamuoyunu ilgilendirmeyen ve kurum ve kuruluşların sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemelere ilişkin bir talep gibi görünse de yukarıda belirtildiği gibi başvuranın söz konusu Personel Planlama Cetvelinde belirlenen azami ve en çok personel sayılarından etkilenen kurum çalışanı olduğu, başka bir ifade ile başvuranın belirlenen bu sayıları dikkate alarak tayin talebi oluşturabileceği göz önüne alındığında, 4982 sayılı Kanunun 25 inci maddesine dayanılarak reddedilmesine ilişkin idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uyarlı olmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

16. Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Personel Planlama Cetvelinde belirlenen azami ve en çok personel sayılarının kendisi ile paylaşılması talebinin çalıştığı Kurun tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, söz konusu bilgi edinme başvurusunda talep ettiği bilgi ve belgelerin karşılanması amacıyla makul sürede işlem tesisi için DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE bulunulmasına,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet Hava Meydanları İşletmesi

Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi