|
ÖZET: Başvuru, Kilis iline atanma talebinde bulunan bir subay tarafından yapılmıştır. Başvuran, ağır engelli ağabeyinin sağlık durumunun kötüleştiğini ve Kilis Elbeyli ilçesinde hastane bulunmadığını belirterek, Kilis merkezine tayin edilmesini istemektedir. Eşinin de Kilis merkezde sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığını, bu nedenle aile birliği mazeretiyle tayin talep ettiğini ifade etmektedir. İdare, başvuranın ağabeyinin sağlık raporunun atamaya esas teşkil etmediğini, gerekli belgelerin eksik olduğunu ve tayin talebinin 2024 yılı genel atamalarında değerlendirileceğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu inceleyerek, idarenin cevapları ve ilgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın sağlık durumu ve aile birliği mazeretinin dikkate alınarak tayin talebinin yerine getirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın taleplerine olumlu yaklaşmasının, hem hukuka hem de insan haklarına uygun olacağı değerlendirilmiştir. Ayrıca, idarenin başvuru süreçlerinde daha şeffaf ve hesap verebilir olması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve başvuranın tayin talebinin makul bir süre içinde değerlendirilmesi için Kara Kuvvetleri Komutanlığına tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu karar doğrultusunda işlem yapması için 30 gün süresi bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5453-S.24.8608
BAŞVURU NO : 2023/20011
KARAR TARİHİ : 21.05.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
Başvuranın Kilis iline atanma talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; ağır engelli vasisi olduğu ağabeyi ’nın
durumunun ağırlaştığını, görme ve psikolojik engeli bulunduğunu, bu kapsamda hayati tehlikesinin ve yakın bakım gerektiğine dair sağlık raporunu sunarak Kilis /ELBEYLİ ilçesinden Kilis merkeze tayin talebinde bulunduğunu, Kilis Elbeyli ilçesinde hastane olmadığını, eşinin 01/02/2023 tarihinden beri Kilis merkezde sözleşmeli öğretmen olarak çalıştığını, sözleşme kapsamında 2027 yılına kadar tayin olamayacağını, idarenin tayin talebine vermiş olduğu cevabi yazısında vasisi olduğu ağabeyine bakmakla yükümlü olmadığının belirtildiğini, ancak Adana 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin / esas numaralı vasi kararında; “…medeni haklarını kullanamaz. Başkalarının bakımına muhtaçtır. Vesayet altına alınması uygundur. Mahkemece dinlenmesine gerek yoktur. Hastalığı süreklidir” şeklinde mütalaa edildiğini, vasi olarak 2018 yılında atandığını, ağabeyinin tüm bakım ve giderleri tarafından karşılandığını, bu kapsamda
Subay Astsubay Atama Yönetmeliği’nin 23’üncü maddesinde, “Aşağıdaki hallerde, genel atama dönemine bakılmaksızın her zaman atama yapılabilir. Bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları ve buna bağlı kadroların boşalması” hükmünün amir olduğunu, genel atama dönemini beklemeden tayinin yapılması gerektiğini belirtmektedir. Başvuran, durumu günden güne ağırlaşan ağabeyin sağlık sorunlarıyla yakından ilgilenmek, bulunduğu garnizonda hastane bulunmaması (Göz ve
Psikiyatri Polikliniği) ve aile birliği gibi zaruri nedenlerden dolayı tayininin Kilis Merkez 3. Bölge garnizonuna çıkarılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 18/12/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Millî
Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkalığı tarafından Kurumumuza gönderilen 24/12/2023 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde görevli Subay statüsündeki personelin atama ve
görevlendirmelerin usul ve esaslarının KKY 52-3 (B) Subay ve Astsubay Atama Yönergesi ve Subay ve
Astsubay Yönetmeliği hükümleri gereği yapılmakta olduğu,
2.2) KKY 52-3 (B) Subay ve Astsubay Atama Yönergesinin 11’inci bölüm 5’inci madde a bendi 1’inci ve
10’uncu fıkrasının; “Sağlık sorunu bulunan personelin atamaya tabi tutulabilmesi için; kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla, kardeşinden herhangi birinin hastalığı ile ilgili, tam teşekküllü askeri hastaneden alacağı atamaya esas sağlık kurulu raporu (Atama dönemini kapsayacak şekilde) bir dilekçeyle birlikte sıralı komutanlıklar kanalıyla zamana bağlı kalmaksızın Kara Kuvvetleri
Komutanlığına gönderilir. Bu raporlar devamı süresince her yıl yenilenir. Atama dönemi dışında; personelin kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi, ilgili almış olduğu sağlık kurulu raporlarından, sadece “Hayati öneme haizdir, belirli uzmanların ve tedavi merkezlerinin bulunduğu yerde ikameti uygundur” hükmü gereği yapıldığı, personelin atamasının yapılabilmesi için kardeşine bakmakla yükümlü olması ve aynı zamanda vasisi olması gerekmekte olduğu,
2.3) Personelin ağabeyinin vasiliğini aldığı fakat SGK üzerinden bakmakla yükümlülüğünü kanıtlayan
provizyon belgesini ibraz edemediği, bu iki şartı bir arada saylayamadığından KKY 52-3 (B) Subay ve
Astsubay Atama Yönergesi gereğince ağabeyinin almış olduğu sağlık raporunun personelin atamasına esas tekil etmeyeceği, ağabeyinin almış olduğu atamaya esas olmayan sağlık raporunun refakat izni talebi doğrultusunda verildiği, ilgili ünite uzmanının olduğu garnizonda ikameti uygundur veya belirli periyotlarla kontrol edilmesini gerektirecek ibarelerinin sağlık kurulu kararı içerisinde bulunmadığı,
2.4) Sıralı hizmet garnizon statüsünde olmayan ve 3’üncü derece garnizon olan Kilis iline atanmayı talep
eden personelin, 2024 yılı genel atamalarına kadar sıralı hizmet garnizon görevini tamamlayacağının değerlendirildiği, sıralı hizmet garnizon görevini tamamlamasını müteakip 2024 yılı Subay ve Astsubay
Genel Atamaları kapsamında KKY 52-3 (B) Subay ve Astsubay Atama Yönergesi gereği atamasının değerlendirileceği,
2.5) Başvuranın eşinin sözleşmeli öğretmen olarak atandığı Kilis garnizonuna atanma talebinin 2024 yılı
genel atamaları ile uygun kadro görev yerinin mevcut olması durumunda değerlendirilmeye alınacağı, Kilis garnizonunda personelin safahat ve nitelikleri doğrultusunda atanabileceği uygun kadro görev yerleri olduğunun değerlendirildiği,
2.6) Sonuç olarak başvuranın halihazırda atamalı olduğu kadro görev yerinde sıralı hizmet garnizon
görevini icra ettiği, 2024 yılı genel atamaları ile sıralı hizmet garnizon görevini tamamladığı takdirde, 21/09/2023 tarihli dilekçesinde bildirdiği bakmakla yükümlü olmadığı ağabeyinin atamaya esas teşkil etmeyen sağlık raporu doğrultusunda, 29/11/2023 tarihli dilekçesinde bildirdiği eşinin 01/02/2023 tarihinde sözleşmeli öğretmen olarak Kilis iline atanması mazereti ile Kilis garnizonunda uygun kadro görev yeri olduğu takdirde atamasının yapılabileceğinin değerlendirildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde, “Devlet, sosyal ve
ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde,
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun,
5.1) “Amaç” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun subayların ve astsubayların yetiştirilmelerini,
sınıflandırılmalarını, görev ve yükümlülüklerini, terfi ve taltifleri ile her türlü özlük haklarını düzenler.”
5.2) “Atanmalarda dikkate alınacak hususlar” başlıklı 118’nci maddesinde; “ Subayların ve
astsubayların atanma ve yer değiştirmeleri, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına bağlı olarak; memleketin ekonomik, sosyal, iklim ve ulaştırma durumları ile kültür ve sağlık durumları ve bunlara benzer yer ve bölge şartları gözönüne alınarak tespit edilecek bölgelere ve garnizonlara aşağıdaki esaslar da
dikkat nazara alınarak sıra ile yapılır:
a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı, b) Sağlık durumu, c) İdari, asayiş ve zaruri sebepler, d) İstekli bulunduğu yerler
5.3) “Yönetmelik” başlıklı 119’uncu maddesinde; “Yukardaki maddede yazılı esaslar dahilinde bölge ve
garnizonların tespiti, bölgelerin ve garnizonların değişen şartlara göre yeniden tesbiti, buralarda kalma süreleri, atanma ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususlar Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik ile tespit edilir.”
6) 18/12/2005 tarihli ve 26027 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Subay ve Astsubay Atama
Yönetmeliğinin,
6.1) “Garnizon hizmet süresinin tamamlanması ilkesi” başlıklı 11’inci maddesinde; “Subay ve
astsubayların atandığı garnizonda hizmet süresini tamamlamaları esastır. Subay ve astsubaylar bu
Yönetmeliğin 23 ve 24 üncü maddelerde belirtilen sebepler hariç olmak üzere garnizon değiştirmek suretiyle atamaya tabi tutulmazlar.”
6.2) “Atamalarda dikkate alınacak esaslar” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Subay ve astsubayların
atamaları, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun olarak aşağıdaki kriterler dikkate alınarak Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı tarafından atama yönergelerinde belirtilen garnizonlar arasında sıra ile yapılır.
a) Meslek programları ve meslek içi eğitim esasları, b) Kadro ihtiyaçları, c) Kıta hizmeti zorunluluğu, ç) Terfi durumu,
d) (Değişik:RG-7/5/2016-29705) Sınıf, branş, fonksiyon alanı ve ihtisasları, e) Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları, f) İdari, asayiş ve zaruri sebepler, g) Personelin atanma isteğinde belirttiği yerler.
ğ) (Ek bent:RG-20/4/2013-28624) Bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları.
Subay ve astsubaylar, kendileriyle eşlerinin memleketleri ve daimi ikametgahlarının bulunduğu garnizonlar dahilinde, mümkün olduğu kadar, sıkıyönetim hizmetleri, sosyal tesis (orduevi, özel eğitim merkezi, askerî gazino, ve benzeri), levazım amirlikleri, ihale / muayene ve kabul komisyon üyelikleri, inşaat-emlak, asker alma ile jandarma (eğitim görevleri hariç) ve sahil güvenlik hizmetleri gibi halkla doğrudan ilişkili görevler veya mal ve hizmet alımı ile ilgili görevlere verilmez veya atandırılmazlar. Ancak, son genel nüfus sayımına göre büyükşehir belediye / belediye hudutları içindeki nüfusu (Değişik ibare:RG20/4/2013-28624) 1.000.000’u aşan yerler için bu fıkra hükmü uygulanmaz.
(Ek:RG-7/5/2016-29705) Milli Savunma Bakanlığına yapılacak atamalarla, burada görevli personelin atamaları Milli Savunma Bakanlığı ile koordine edilir.”
6.3) “Garnizon hizmet süresine ve genel atama dönemine bağlı kalınmaksızın atama yapılabilecek
haller” başlıklı 23’üncü maddesinde; “Aşağıdaki hallerde, genel atama dönemine bakılmaksızın her zaman atama yapılabilir.
a) Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının hayati önemi haiz atamaya esas sağlık durumu ve buna bağlı kadroların boşalması, b) Terfi, c) İstifa, emeklilik veya ölümden dolayı kadroların boşalması, ç) Sicil (sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60)ından aşağı düşen subay ve astsubaylar, öncelikle bulundukları garnizon dahilinde, bunun mümkün olmaması halinde garnizon hizmet süresine bakılmaksızın diğer garnizonlara, sicil üstleri değişecek şekilde atandırılabilirler.), d) Sıralı sicil üstlerince görevde verimli olunamadığının saptanması, e) (Değişik:RG-7/5/2016-29705) Kuvvet, sınıf veya fonksiyon alanı değişikliği, f) Gördüğü kurs veya öğrenimle ilgili olan boş kadrolara atanma, g) Atamayı gerektiren bir eğitime seçilme nedeniyle boşalan kadrolara atama veya aynı nitelikli bir eğitimden göreve atanma, ğ) Eş veya çocuklarının ölümü, h) Görev ihtiyaçları, ı) Kilit/kritik kadroların zorunlu boşalması, i) Konuş, kuruluş ve kadro değişiklikleri, j) Astsubaylıktan subaylığa geçirilmesi, k) Diğer idari, asayiş ve zaruri sebepler.
l) (Ek bent:RG-20/4/2013-28624) Bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları ve buna bağlı kadroların boşalması.”
6.4) “Garnizon hizmet süresini tamamlamadan atandırılmayı gerektiren haller” başlıklı 24’üncü
maddesinde; “Subay ve astsubayların bulundukları garnizonlarda garnizon hizmet sürelerini bitirmeden
diğer bir garnizona atandırılmalarını icap ettiren haller şunlardır:
a) Kuvvet Harp Akademilerinde eğitim ve öğrenime başlama, b) Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu dallarda Türk Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına lisansüstü eğitim-öğretimi için tespit edilen kadro kontenjanlarına girmiş olma, c) Yurt dışı sürekli göreve seçilmiş olma, ç) Lağıv, tensik, kadro veya konuş değişiklikleri, d) (Değişik bent: RG-20/4/2013-28624) Sağlık durumu (kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları bulunması halinde), e) Eş veya çocuklarının ölümü sebebiyle personelin atama istemesi durumunda, f) Sıralı hizmet garnizon görevi ihtiyacı, g) Kıbrıs’a atama ihtiyacı, ğ) Kilit/kritik kadrolara atama ihtiyacı, h) İdari, asayiş ve zaruri sebepler.
İdari sebeplerle bulunduğu garnizondaki vazifesinden alınmasına zaruret görülenler, aynı derecede diğer bir garnizona atandırılırlar. İmkân bulunmadığı taktirde önceki safahatı dikkate alınarak başka dereceli bir garnizona atandırılırlar.
Bulundukları garnizonlarda garnizon hizmet sürelerini tamamlamadan, yeniden teşkil, lağıv, tensik ve konuş değişikliği gibi sebeplerle kıta, karargâh veya kurumları ile diğer bir garnizona yer değiştirenler, safahatlarına nazaran yeni garnizonda hizmetlerine devamı icap ettiren bir sebep yoksa, hizmeti aksatmamak şartı ile safahatlarına uygun olan yerlere peyderpey atandırılırlar.”
6.5) “Sıhhi sebepler nedeniyle atamalar” başlıklı 31’inci maddesinde; “…Subay ve astsubaylardan
kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için aldığı atamaya esas sağlık raporlarında belirli uzmanların bulunduğu garnizonlara atanmaları gerektiği belirtilenlerin, atanacakları garnizonlarda askerî hastaneler ile diğer kamu sağlık kurumlarındaki uzmanlardan da istifade edebileceği göz önüne alınarak atanmaları yapılır.
Atanma (hazırlık) emrini tebellüğ eden personel, kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için bulunduğu yere en yakın ve tam teşekküllü askerî hastaneden alacağı “Hayati önemi haizdir, tedaviden yararlanır” kayıtlı veya belirli uzmanları bulunan, hastalığının tedavi edileceği sağlık teşkilleri ile iklim, yer ve tedavi koşullarını öngören sağlık kurulu raporlarının yetkili makamlarla tasdik şekline göre bir yıl için bulunduğu garnizonda bırakılır veya ataması sağlık raporunun uygun gördüğü garnizona yapılır.
İkinci yıl aynı mazereti ileri sürenlerin atanmalarının 1 yıl daha ertelenebilmesi için, tam teşekküllü askerî hastanelerin birinden aynı nitelikte sağlık kurulu raporu almaları gerekir.
(Değişik altıncı fıkra:RG-20/4/2013-28624) Kendisi, eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuğu ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi, verem, kanser, akıl ve ruh hastalıkları ile uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalıklara duçar olan personel için bu süre, tam teşekküllü askerî hastanelerden her yıl rapor almak şartıyla her rütbede aynı garnizonda 3 yıla kadar uzatılabilir. Ancak, bu hastalıkları sebebiyle yapılacak ertelemenin süresi hiçbir şekilde aynı garnizonda toplam 6 yılı aşamaz. Tedavi ihtiyacının devam etmesi halinde raporun gerektirdiği diğer bir garnizona atandırılabilir.
Ömür boyu gözetim altında bulundurulmayı gerektiren ve sürekli tedavi ile yaşamın sürdürülebildiği görme ile bedeni ve zihinsel spastik (Değişik ibare: RG-27/10/2013-28804) engellilik hali, kalıtsal yollarla geçen
Akdeniz Anemisi gibi hastalıklarla, benzer nitelikte kabul edilen diğer hastalıklar için atamaların ertelenmesinde süre şartı aranmaz. Kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi, bu tür hastalıklara (“özel eğitim amaçlı değerlendirilmesi uygundur” kararlı raporları alacaklar hariç)
yakalanan subay ve astsubayların atamaları, Gülhane Askerî Tıp Akademisi veya Gülhane Askerî Tıp
Akademisi Haydarpaşa Askerî Hastanelerinin sağlık kurullarından alacakları raporlarda öngörülen garnizonlara yapılır. Bu kapsama giren hastalıklar için ikinci yıldan sonraki müteakip sağlık kurulu raporları iki yılda bir alınır. (Değişik cümle:RG-25/2/2014-28924) Özel eğitim amaçlı değerlendirilmek üzere rapor alacakların atamaları ise; 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında
Yönetmelikte, kendisine Engelli Sağlık Kurulu Raporu düzenleme yetkisi verilmiş, sağlık kuruluşlarından alacakları “özel eğitim amaçlı değerlendirilmesi uygundur” kararlı, Engelli Sağlık Kurulu Raporları ve
Rehberlik Araştırma Merkezlerinden alacakları raporda bulunan özel eğitim imkânlarının bulunduğu garnizonlara yapılır veya ertelenir.
…
Değişik onuncu fıkra:RG-20/4/2013-28624) Atama emirleri yayımlandıktan sonra kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için atamaya esas rapor alanlar, lüzum görüldüğü takdirde, başka bir hastaneye sevk edilir. Her iki rapor arasında farklılık olması durumunda personel hakem hastaneye sevk edilir. Hakem hastane tarafından verilecek raporun onay şekline göre ilgili hakkında işlem yapılır.”
6.6) “Subay ve astsubaylardan eşleri muvazzaf/sözleşmeli askerî personel olan ya da devlet kuruluşunda
görevli olanların atamaları” başlıklı 43’üncü maddesinde; “Eşleri muvazzaf/sözleşmeli Türk Silahlı
Kuvvetleri mensubu askerî personel olan subay ve astsubaylar istekli olmaları durumunda hizmet ve kadro imkânları nispetinde eşleri ile aynı garnizona atanmaları dikkate alınır.
Eşleri Devlet kuruluşlarında görevli subay ve astsubayların atanmalarında eşlerinin memuriyet görevi göz önünde tutulur. Talep ettikleri garnizonlara atanmaları muvazene, kadro ve ihtiyaç durumu ile safahatı ve sıralı hizmet garnizonu hizmet sırası dikkate alınarak öncelikle yapılabilir.
Atama durumuna girmiş personelin çocuklarının yüksek öğretim, özel ve yatılı okullar hariç olmak üzere eğitim ve okul durumlarına bağlı istekleri, emsallerine nazaran avantaj sağlamamak kaydıyla imkânlar nispetinde karşılanabilir.”
7) 11/11/2016 tarihli ve 29885 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin,
7.1) “Atamaya esas sağlık raporları ve atandıktan sonra rahatsızlananların sağlık işlemleri” başlıklı
51’inci maddesinde; “…(4) Atamaya esas sağlık raporunun karar hanesinde “Hayati Öneme Haizdir” ibaresi, ilgili personelin atamasının derhal yapılması gereken durumlarda kullanılır. Ayrıca bu ibarenin rutin olarak kullanıldığı devamlı ilaç raporları, özel eğitim raporları ve benzeri raporlar ile atamaya esas sağlık raporları aynı raporda birlikte düzenlenemez.
(5) (Değişik: 22/9/2017 – 2017/10844 K.) Atamaya esas sağlık raporlarının karar hanesinde “……. Sürede
Takip ve Kontrolü Gereklidir” veya “İlgili Uzman ve/veya Sağlık Merkezinin Bulunduğu Yerde İkameti
Uygundur” ifadesine yer verilir.
(6) Atamaya esas sağlık raporlarının karar hanelerinde hastalığın gerektirdiği mevzuata uygun iklim ya da çalışma şartları, branş, özel eğitim merkezi ya da laboratuvar imkânları belirtilir, garnizon ya da hizmet bölgesi veya hastane adı belirtilmez. …”
8) KKY 52-3 (B) Kara Kuvvetleri Subay ve Astsubay Yönergesi’ nin,
8.1) “Atama talep ve teklifleri ile ilgili esaslar” başlıklı 1’inci maddesinde; “…h) Başarısızlık ve/veya
disiplin sorunları nedeniyle yapılacak atama teklifleri…2) Görevini gerektiği düzeyde yerine getiremeyecek şekilde başarısız veya disiplinsiz olan personelin atamasının teklif edilebilmesi için; amirlerince uyarılması, düzelme sağlanmadığında cezalandırılması, sicil vb. şekilde idari ve yasal tedbirlerin alınması ve bunun yürürlükteki mevzuat usullerine göre belgelenmesi gerekir. Bu tedbirler alınmadan atama teklifinde bulunulamaz.”,
8.2) “Atama talep ve teklif yetkileri” başlıklı 2’nci maddesinde; “…b) Atama teklifleri ise Kara
Kuvvetleri Komutanlığına doğrudan bağlı ana ast birlik komutanlıkları ve Karargâh G/D Başkanlıkları tarafından yapılır.”,
8.3) “Sağlık nedeniyle yapılan atama/erteleme” üst başlıklı 5’inci maddesinde; “a. Genel:
(1) Sağlık sorunu bulunan personelin atama/ertelemeye tabi tutulabilmesi için; kendisi eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla, kardeşinden herhangi birinin hastalığı ile ilgili, tam teşekküllü askeri hastaneden alacağı atamaya esas sağlık kurulu raporu (Atama dönemini kapsayacak şekilde) bir dilekçeyle birlikte sıralı komutanlıklar kanalıyla zamana bağlı kalmaksızın Kara Kuvvetleri Komutanlığına gönderilir. Bu raporlar hastalığın devamı süresince her yıl yenilenir.
(2) Personelin; kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi ile ilgili olarak yukarda belirtilen durumların dışında almış olduğu rapor ve istiharat belgeleri zamana bağlı kalınmaksızın
Kara Kuvvetleri Komutanlığına gönderilir.
(3) Subay ve astsubaylardan kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için aldığı atamaya esas sağlık raporlarında belirli uzmanların bulunduğu garnizonlara atamaları gerektiği belirtilenlerin, atanacakları garnizonlarda askeri hastaneler ile diğer kamu sağlık kurumlarındaki uzmanlardan da istifade edebileceği göz önüne alınarak atamaları yapılır.
(4) Bir defada 120 günden fazla süre ile hava değişimi veya istirahat alanlardan, görevden ayrılmaları hizmetin aksamasına yol açacaklar, raporlarında hava değişimi veya istirahatlerini geçirecekleri yerler belirtilmemişse, öncelikle bulundukları garnizondaki uygun kadro görev yerlerine atanır. Bulundukları garnizonda, uygun kadro görev yeri olmaması halinde birlik emrine veya askerlik şubesi başkanlıkları emrine atanabilir.
(5) AFB’de belirtilen sağlık problemleri atamaya esas raporlarla belgelenmediği sürece değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde Kilis
Elbeyli ilçesinde üsteğmen olarak görev yaptığını, ağır engelli vasisi olduğu ağabeyinin hayati tehlikesinin ve yakın bakım gerektiğine dair sağlık raporunu sunduğunu ve ayrıca Kilis Elbeyli ilçesinde hastane olmadığını, eşinin 01/02/2023 tarihinden beri Kilis merkezde sözleşmeli öğretmen olarak çalıştığını, sözleşme kapsamında 2027 yılına kadar tayin olamayacağını belirterek Elbeyli ilçesinden Kilis merkeze tayin talep etmektedir.
11) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin,
atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, Kanunun 119’uncu maddesinde, Türk
Silahlı Kuvvetlerinde çalışan subay ve astsubayların atanma ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususların Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik ile tespit edileceği; bu doğrultuda hazırlanan TSK’da görev yapan Subay ve Astsubayın Atama Yönetmeliğinde, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu subay ve astsubayların atama esas ve usullerinin bu Yönetmelik kapsamında düzenlendiği, anılan
Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde atamalarda dikkate alınacak esasların belirlendiği, 31’inci maddesinde sıhhi sebepler nedeniyle atama yapılabilecek hallerin belirtildiği görülmektedir.
12) Ayıca Kara Kuvvetleri Komutanlığı mensubu subay ve astsubayların atamalarına esas teşkil eden KKY
52-3 (B) Kara Kuvvetleri Subay ve Astsubay Yönergesi’ nin 5’inci maddesinde ise, Yönergenin ilgili hükümleri doğrultusunda alınacak “atamaya esas raporun” öngördüğü garnizonlara atama yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.
13) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda
Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Subay ve Astsubayın Atama
Yönetmeliğinde atamaların, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun olarak atama yönergelerinde belirtilen garnizonlar arasında sıra ile meslek programları ve meslek içi eğitim esasları, kadro ihtiyaçları, kıta hizmeti zorunluluğu, terfi durumu, sınıf, branş, fonksiyon alanı ve ihtisasları, kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları, idari, asayiş ve zaruri sebepler, personelin atanma isteğinde belirttiği yerler, bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları göz önünde bulundurularak yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
14) Diğer bir anlatımla; kişilerin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının, bakmakla yükümlü
olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşinin sağlık durumları gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var
ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
15) Somut olayda idarenin cevabında; başvuranın ağabeyinin vasiliğini aldığı fakat SGK üzerinden
bakmakla yükümlülüğünü kanıtlayan provizyon belgesi sunmadığı, bu iki şartı bir arada saylayamadığından
KKY 52-3 (B) Subay ve Astsubay Atama Yönergesi gereğince ağabeyinin almış olduğu sağlık raporunun personelin atamasına esas tekil etmeyeceği, ağabeyinin almış olduğu sağlık raporunun refakat izni talebi doğrultusunda verildiği, “ilgili ünite uzmanının olduğu garnizonda ikameti uygundur veya belirli periyotlarla kontrol edilmesini gerektirecek” ibarelerinin sağlık kurulu kararı içerisinde bulunmadığı, Kilis ilinin 3’üncü derece ve sıralı hizmet garnizon statüsünde olmadığı ancak Kilis garnizonunda personelin safahat ve nitelikleri doğrultusunda atanabileceği uygun kadro görev yerleri olduğu, 2024 yılı genel atamaları ile sıralı hizmet garnizon görevini tamamladığı takdirde, ağabeyinin sağlık raporu doğrultusunda ve sözleşmeli öğretmen olan eşinin Kilis iline atanması ve aile birliği mazereti ile Kilis garnizonunda uygun kadro görev yeri olduğu takdirde atamasının yapılabileceğinin değerlendirileceği bildirilmiştir.
16) Kara Kuvvetleri Komutanlığının yukarıda özetlenen yazısında anılan personelin, genel atama
döneminde talebinin ilgili birliğin kadro mevcut durumu dikkate alınarak tekrar değerlendirileceği belirtilmiştir. İdarenin olaya olumsuz yaklaşmadığı ve uzlaşma yolunun açık olduğu ilgili yazıdan da anlaşılmaktadır. İdare sağlık durumu veya eş durumundan (aile birliği) dolayı tayin isteme gerekçesine de itiraz etmemiştir.
17) Anayasanın 41’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler
arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”
Hükümleri düzenlenmiştir. Anayasanın 41’nci maddesi ailenin birliğinin, refah ve huzurunun korunmasının toplum ve Devlet için taşıdığı öneme istinaden, anılan hükümle birlikte Devlete (aile birliğini korumak için)
gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü getirmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin temel amacı aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin ve dolayısı ile toplumun huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla çalışanları ailevi kaygılardan uzak tutarak kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak olduğu açıktır. Bu nedenlerle, gerek Anayasa, gerekse de ilgili diğer mevzuat ile korunması emredilen aile birliği mazeretinin göz ardı edilemeyeceğinden idarenin bu konuda olumlu bir işlem tesis etmesinin hakkaniyete ve belirtilen ilkelere uygun olacağı değerlendirilmektedir.
18) Yukarıda belirtilen başvuru içeriği, somut durum ve olgular ile idarenin cevap yazısı, Anayasanın
41’nci, 926 sayılı yasanın 118’inci ve Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinin, ilgili maddelerindeki düzenlemeler çerçevesinde yapılan değerlendirme ve hakkaniyet ilkesi gereğince; başvuranın mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin
bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün
içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın; kardeşinin sağlık durumu veya aile birliği mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi konusunda KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve KARA KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi