|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Barolar Birliği’ne yaptığı bilgi edinme talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvuruda, Kuzey Makedonya’daki Uluslararası Vizyon Üniversitesi’nden mezun olan ve denklik sürecinde yaşadığı sorunlar hakkında bilgi talep edilmiştir. Başvuran, 2016’dan bu yana üniversitelerinden mezun olan öğrencilerin denklik alamadığına dair duyumlar aldığını ve bu durumun psikolojik sağlığını olumsuz etkilediğini ifade etmiştir. Türkiye Barolar Birliği, başvuranın talebini 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği reddetmiş, bu karar Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu tarafından da onaylanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, talep edilen bilgilerin idarenin elinde mevcut olmadığı veya mevcut olması gereken bilgiler arasında yer almadığına karar vermiştir. Ayrıca, başvurunun karşılanmasının idareye ek yük getireceği ve bu nedenle başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın bilgi edinme talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6819-S.24.10689
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
RET KARARI
B AŞVURAN : ,TCKN:
Adres:
B AŞVURUYA KONU İ DARE : TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
Bilgi edinme talebine ilişkindir.
B AŞVURUNUN KONUSU :
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan (T.C. Kimlik No.: özetle; Türkiye
Barolar Birliğine 08.10.2023 tarihli bilgi edinme başvurusu yaptığını, ancak talebinin karşılanmadığını, Kuzey Makedonya’da yer alan Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2022 yılında mezun olduğunu, denklik için istenen evrakları 06.01.2023 tarihinde Yükseköğretim Kuruluna (YÖK) teslim ettiğini, dosyanın incelemesinin devam ettiğini, 2016 yılından bu yana Üniversitelerinden hiçbir öğrencinin denklik alamadığına ve denklik başvurularının incelenmeden reddedildiğine dair duyumların yer aldığını, STS Denklik Sınavından 52 puan alarak başarı sağladığını, başvurusu değerlendirme aşamasında olduğundan kaygı içerisinde olduğunu, duyumlarının psikolojik olarak sağlığını olumsuz yönde etkilediğini, duyumlarından emin olabilmek adına bilgi edinme başvurusu yaptığını, talep ettiği bilgilerin denklik süreci için önemli bilgiler olduğunu, YÖK’ün uygulamalarını şeffaf bulmadığını iddia ve ifadeyle
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında, 2021-2022 yıllarında Uluslararası Vizyon
Üniversitesi mezunu olup denklik alarak barolara kayıtlı bulunan avukat sayısını talep etmektedir.
II. İ DARE Nİ N B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun çözümü için; Türkiye Barolar Birliği Başkanlığından 05.02.2024 tarihli ve
/ -S. sayılı ve 04.06.2024 tarihli ve – / -S. sayılı yazılarımız ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş; Türkiye Barolar Birliği (TBB) Hukuk Müşavirliğinden 05.03.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve ekleri ile 10.06.2024 tarihli ve E- – sayılı cevabi yazı Kurumumuza iletilmiştir.
3. Türkiye Barolar Birliği Hukuk Müşavirliğinin cevabi yazılarında özetle; /
3.1. Başvuranın 08.10.2023 tarihli bilgi edinme başvurusuna taraflarınca verilen cevapta özetle; 4982 sayılı
Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 7’nci maddesinin 1’inci ve 2’nci maddelerine yer verildiği, 3.2. T.C. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun (BEDK) konuya ilişkin kararında “ il gil i idarenin cevabını n yerinde ve yeterli olduğundan başvurucunun bilgi edinme talebinin kar ş ıl an ama yacağı na ve it iraz ın reddine” karar verildiğinin belirtildiği, 3.3. Barolara kayıtlı avukatların mezun olduğu üniversitelerin tasnifi yönünden ise; 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun “Karar” başlıklı 20’nci maddesi ile Türkiye Barolar Birliği Staj Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde adayların staj listesine yazılması hakkında usul ve esasların belirlendiği ve konuya ilişkin yetkinin esas olarak Baro Yönetim Kuruluna ait olduğu, 3.4. Staj listesine yazılma isteminin reddine veya kabulüne ilişkin kararların Baro Yönetim Kurullarınca ancak itiraz üzerine incelenebildiği ve verilen kararların yasal düzenlemeler gereği Adalet Bakanlığına gönderildiği, kanuni prosedür çerçevesinde staj başvurusuna ilişkin dosyanın TBB’ye intikali halinde TBB
Yönetim Kurulunca bir karar verildiğinden bilgi edinme talebine konu istatistiki verinin sağlıklı bir bilgi içermeyeceğinin kabulü gerektiği, 3.5. Türkiye Barolar Birliği Staj Yönetmeliği’nin “Türkiye Barolar Birliğine Elektronik Ortamda
Gönderme” başlıklı 10’uncu maddesinde “aday ın başvurusu ve başvurusuna ekledi ği belgelerin birer örneği, Baro başkanı tarafı ndan Türkiye Barolar Birl iği ne gönderilmek üzere elektronik sisteme yüklenir.
Avukatl ık Kanununun 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fı kralar ında yazıl ı hallerde, adayın yanında staj yapacağı avu katı n yazıl ı oluruna ait belge ara nmaz.” hükmünün yer aldığı ve ilgili düzenlemenin
09.05.2023 tarihli 32185 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,
3.6. Başvuranın bilgi edinme talebinin “Uluslararası Vizyon Üniversitesinde 2021-2022 yıllarında mezun olan ve denklik alarak staja başlayan öğrenci sayısı ve barolara kayıtlı avukat sayısı” olup geçmişe yönelik bulunduğundan ve avukatlık stajını tamamlayıp staj bitim belgesine sahip olan kimseler Avukatlık
Kanunu’nun 3’ünci maddesinde yer alan diğer şartları taşımaları halinde avukatlık ruhsatnamesi almaya hak kazanıp levhaya yazıldıklarından sözü edilen başvurucuların üniversite mezuniyetlerine ilişkin aşağıda açıklanan bilişim sisteminde sağlıklı veri bulunamayabileceği ihtimalinin söz konusu olduğu, 3.7. Başvurucuların levhaya yazıldığında TBB’ye ait Ulusal Hukuk Ağı Projesi (UHAP) adlı bilişim sistemi levhasına ilgili Baro Başkanlığının giriş yaptığı ve UHAP sisteminde üniversite mezuniyeti sekmesi bulunmakla beraber doldurulması zorunlu alan olmadığından, o ekrana kayıt yapılmadıkça mevcut avukatların mezun oldukları fakültelere ilişkin sayısal veriye tam olarak sağlıklı ulaşılamayacağı, 3.8. İlgili alan hem avukatın bağlı bulunduğu baro hem de ilgili avukat tarafından doldurulabilecek nitelikte olup denklik alınabilmesi için Türkiye’de bulunan bir üniversiteden fark derslerinin alındığı ve bu şekilde denklik sağlandığı dikkate alındığında ilgililerin yurt dışından mezun olduğu üniversiteyi değil denklik alınan üniversiteyi ilgili alana doldurma ihtimalleri karşısında alınan verilerin doğruluğunun teyidinin ancak tek tek sicil dosyasında bulunan belgelerin incelenmesi ile mümkün olacağı, 3.9. Avukatlık Kanunu’nun “Sicil Cüzdanları” başlıklı 54’üncü maddesinde “Levhada yazılı olan her avukatın bağlı olduğu baroda, Türkiye Barolar Birliğinden gönderilen örneğe göre düzenlenecek bir sicil cüzdanı bulunur. Bu cüzdan gizlidir; ancak sahibi veya vekâlet vereceği başka bir avukat tarafından her zaman görülebilir ve gerekli not alınabilir. Bir barodan diğerine nakil halinde, cüzdan, nakledilen baro
/
başkanlığına gönderilir.” hükmünün yer aldığı ve “Yönetim kurulunun görevleri” başlıklı 95’inci maddesinin 2’nci maddesinin 3’üncü bendinde ise “Baro levhasını düzenlemek, avukatların listesini ve avukatlık ortaklığı sicilini tutmak” Baro Yönetim Kurullarının görevi sayıldığı ve bu maddeler uyarınca avukatların sicil dosyalarının Barolarda bulunduğu, 3.10. TBB ve Adalet Bakanlığı arasında 2015 yılında başlayan UYAP-UHAP entegrasyon çalışmalarının tamamlandığı ve ruhsat işlemlerinin sadece UYAP-UHAP sistemi üzerinden dijital olarak yapılacağı, 3.11. UHAP sitemine dair bilişim çalışması yürütülerek Baro levhasına kayıtlı avukatların mezun oldukları hukuk fakülte bilgilerinin baro başkanlıkları tarafından sisteme tam olarak girilmesi ile verilere ulaşılabileceği düşünülmekte ise de Avukatlık Kanunu ek madde bir uyarınca “Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli olarak avukatlık görevinde çalışanların baro levhasına yazılmaları isteklerine bağlı” olduğundan ulaşılan verinin her hâlükârda gerçek bir veri olmayacağı, 3.12. UHAP sisteminde yer alan mezuniyet sekmesi aracılığıyla filtreleme yapılabileceği ancak oluşturulacak listenin gerçek veri niteliğine sahip olmayacağı ve sayısal verinin cevabi yazıdaki açıklamaları saklı kalmak kaydıyla başvuran ile paylaşılabileceği, 3.13. Avukatlık Kanunu’na dayanarak tesis edilen işlemler ve bunlara ilişkin tüm bilgi belgelerin baro tarafından sisteme girilmesine ilişkin yasal bir zorunluluk bulunmadığının değerlendirildiği belirtilmiştir.
III. İL GİL İ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “ II. Cumhuriyetin nit eli kleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “ T ürkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan ha klar ın a saygıl ı, Atatürk mill iyetçili ğine bağlı , başl angıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti dir.” , 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin 3’üncü ve 4’üncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma h akkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi ” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin iş leyiş iyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl eml eri ile tutum ve davranı şlar ını ; insan hakları na dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” , 6. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun; 6.1. “ Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “ Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeff af yönetimin g ere ği olan eşit lik, tarafsızlık ve açık lık ilkelerine uygun olarak kişi lerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ili şkin esas ve usulleri düzenlemektir. ”, 6.2. “ Bilgi edinme hakkı ” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Herkes bilgi edinme ha kkına sahi pti r.”, 6.3. “ Bilgi verme yü küm lül üğü” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “ K urum ve kurul uşla r, bu
Kanunda yer alan istisnalar dı ş ın da ki her türlü bilgi veya belgeyi başvura nları n yar ar la nma s ın a sunmak
/
ve bilgi edinme başvurul arını etkin, süratli ve doğru sonuçlandı rmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürl er.” , 6.4. “ İstenecek bilgi veya belgenin nit eli ği” başlıklı 7’nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurul an kurum ve kur uluşl arın ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere il işkin olmalı dır. Kurum ve kurul uşlar , ayrı veya özel bir çalı ş ma, araşt ırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşt urul abil ecek türden bir bilgi veya belge için yapıl acak başvurul ara olumsuz cevap verebil irl er.” 7. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun;
7.1. “ Avukatl ığa kabul şartl arı” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ Avukatl ık me sleğine kabul edilebilmek için:
[…] b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav v ermiş bulunmak […] gerekir.” 7.2. “ Sicil cüzdanl arı” başlıklı 54’üncü maddesinde; “ L evhada yazıl ı olan her avukatı n bağlı olduğu baroda, Türkiye Barolar Birl iği nden gönderilen örneğe göre düzenlenecek bir sicil cüzdanı bulunur. Bu cüzdan gizlidir; ancak sahibi veya vekâlet vere ceğ i başka bir avukat tara fından her zaman görülebilir ve gerekli not alı nabil ir.
Bir barodan diğerine nakil halinde, cüzdan, nakledilen baro başkanlı ğına gönderil ir.” , 7.3. “Y öneti m kurulunun görevleri” başlıklı 95’inci maddesinin 2’nci fıkrasında;
Yönetim kurulunun başlıca görevleri şunl ardı r:
[…] 2. Stajiyer ve avu katl arın baroya kabul ve levhaya yazıl ma veya nakil işl eri hakkında karar vermek, 3. Baro levhası nı düzenlemek, avu katl arın listesini ve avu katl ık ortaklı ğı sicilini tutmak, […] 7.4. “ K amu kurum ve kurul uşlar ı ile kamu iktisadi teşessüsl erinde görevli avukatl ar” başlıklı ek madde 1’in birinci fıkrasında; “ K amu kurum ve kurul uşlar ı ile kamu iktisadi teşeb büsl erinde asli ve sürekli olarak avukatl ık görevinde çalı ş anlar ın baro levhası na yazıl maları isteklerine bağlı dır. Ancak bunlar hakkında bu Kanunun avu katl ık meslekine kabul ve ruhsatname verilmesine il işk in hükümleri aynen uyg ulanı r.
Bunlar, görevlerinin gereği olan işl eri yaparken baro levhas ın a kayıt lı avukatl arın yetkileriyle hak ları na sahip ve onlar ın ödevleriyle yükümlüdürler. Baroya kaydını yaptı rmayan avukat, çalı ştı ğı yer barosuna veya o ilde birden fazla baronun bulunması hâlinde bu barolardan birine bilgi verir.” , 8. 27.04.2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in; 8.1. “ Bilgi verme yüküml ülüğü kapsamında alı nacak tedbirl er” başlıklı 6’ncı maddesinde; /
“ K urum ve kurul uşlar , Kanunda yer alan istisnalar dışı ndaki her türlü bilgi veya belgeyi, Kanunda ve bu
Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre başvuranl arın yararl anmasına sunmak ve bilgi edinme başvurul arını etkin, süratli ve doğru sonuçlandı rmak üzere gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kurum ve kurul uşlar , ellerinde mevcut olan ve bilgi edinme baş vurusuna konu olabilecek bütün bilgi veya belgeleri, bilgi edinme h akkını n kull anımını kolaylaşt ıracak şekil de tasnif ederler. Bu amaçla kurum ve kurul uşlar ın belge kayıt , dosyalama ve arşi v düzeniyle ilgili gerekli idari ve teknik tedbirler alı nır.”
[…] 8.2. “İstenec ek bilgi veya belgelerin nit eli ği” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında; “ Bilgi edinme başvurus u, başvurul an kurum ve kurul uşlar ın ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere il işkin ol malıdı r. Kurum ve kurul uşlar ; ayrı veya özel bir çalı şma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yap ılacak başvurul ar ile tekemmül etmemiş bir işl eme il işkin bilgi veya belge için yapıl acak baş vurulara olumsuz cevap verebil irl er.” , Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ ‘NE ÖNE RİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan
“Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DE ĞE RL E NDİ RM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 1. Olay ve Olgular 10. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 11. Başvuran 08.10.2023 tarihinde Uluslararası Vizyon Üniversitesinden 2021-2022 yıllarında mezun olan ve denklik alarak staja başlayan kişi sayısı ve mezun olup barolara kayıtlı avukat sayısı hakkında bilgi verilmesi istemiyle TBB’ye başvurmuş, yapılan bilgi edinme başvurusu TBB tarafından 11.10.2023 tarihinde 4982 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin 1’inci ve 2’nci fıkraları gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.
12. Başvuran bu cevaba karşı 18.10.2023 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz başvurusunda bulunmuştur. BEDK tarafından verilen 25.10.2023 tarihli ve / sayılı kararda
“itiraza konu taleplerinin, ilgili idarenin cevabın ın yerinde ve yeterli olduğundan karşı lanamayac ağı ve it iraz ın reddedilmesi gerekti ğini n uygun olacağı” değerlendirilerek itirazın reddine karar verilmiştir.
13. Başvuran, 27.12.2023 tarihinde Kurumumuza aynı istemle başvuruda bulunmuş ve konu ile ilgili
TBB’ye Gönderme Kararı verilmiş olup başvuran tarafından tarihinde Kurumumuza tekrardan başvuruda bulunulmuştur. Bu başvuruda ise sadece 2021-2022 yıllarında Uluslararası Üniversitesi mezunu olup denklik alarak barolara kayıtlı avukat sayısına ilişkin bilgi talep edilmiş ve dosyanın esasen incelemesine geçilmiştir.
/
2. Değerl en d irme 14. Devletin elinde bulunan ve erişilebilir olmayan bilgi ve belgelere ulaşabilmeyi garanti altına alan bilgi edinme hakkının, bireylere daha yakın bir yönetimi ve yönetenlerin hesap verilebilirliğini sağlama hususunda esaslı bir işlevi vardır. Devletin vatandaşı bilgilendirme sorumluluğundan kaynaklanan bilgi edinme hakkı yönetimde şeffaflığın, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün gereklerindendir. Yönetimde şeffaflık genel olarak idarenin yaptığı işlemleri herkesin ve öncelikle de ilgililerin bilmesi ve öğrenmesi ile sağlanabileceğinden idarenin elindeki bilgi ve belgeleri bu kimselere ulaştırması veya bu bilgileri edinme hakkını onlara tanıması gerekir. Bilgi edinme hakkının konusu resmî makamlarca tutulan ve kişinin kendisi hakkında olan veya olmayan verilere erişim talebi olabileceği gibi resmî makamlarca tutulan, kişinin kendisi ile ilgili olmayan ancak kamu yararı taşıyan konulardaki bilgiler de olabilir (Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/6815, 15/2/2023, § 43-45) . İdarenin elinde bulunan ve kişiler tarafından kendiliğinden ulaşılabilir olmayan bilgi ve belgelerin edinilebilmesini sağlayan bu hak, hukuk sistemimizde Anayasa’nın 74’üncü maddesi ile güvence altına alınmış ve 4982 sayılı Kanun ile kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
15. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 5 ila 7’nci maddeleri kapsamında getirilen düzenlemeler uyarınca; kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeden başvuranların yararlanabilmesini sağlamak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdür. Bununla birlikte ilgili maddelerde, bilgi edinme başvurusunun başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olması gerektiği ve kurum ve kuruluşların ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla kurum ve kuruluşlar bu türden bilgi edinme başvurularına olumsuz cevap verme konusunda bir takdir hakkına sahiptirler.
16. İlgili fıkranın, bilgi edinme hakkının kötüye kullanılması ve kurum/kuruluşların yoğun bir iş yükü altında bırakılmasının önüne geçilmesine hizmet eden bir nitelik taşıdığını öne sürmek mümkündür.
Bununla birlikte, elbette ki talep edilen bilgi veya belgelerin başvuranların yararlanmasına sunulabilmesi için dosya veya arşivler üzerinde belli bir araştırma veya inceleme yapılması zorunludur. Ancak 4982 sayılı
Kanun’un 7’nci maddesinin 2’nci fıkrası, belirtilen bu durumları değil, kurum ve kuruluşlar tarafından henüz oluşturulmamış ve ancak ayrı ve özel bir çalışma/araştırma/inceleme veya analiz sonucunda oluşturabilecek bilgi veya belgeleri kapsamaktadır (Ayhan DÖNER, Şeff af Devlette Bilgi Edinme H akkı ve
Sını rlar ı, On İki Levha Y ayıncılı k A.Ş., İstanbul, 2010, s.181).
17. Dolayısıyla kurum ve kuruluşlardan istenilen bilgilerin başvuru sahiplerinin yararlanmasına sunulabilmesi için mutlaka arşiv ve dosyalardan aranıp bulunması ve bunun için bir çalışma gerekmekte ise de bu kapsamda olağan bir çalışma ile kolayca oluşturulabilecek, filtrelenmesi ve derlenmesi hususunda idareye çok fazla külfet yüklemeyecek türden bilgilerin Kanunun 7’nci maddesinin 2’nci fıkrasındaki düzenleme ile kastedilen durum içerisine girmeyeceği değerlendirilmektedir.
18. Nitekim 27/4/2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında kurum ve kuruluşlara, ellerinde mevcut olan ve bilgi edinme başvurusuna konu olabilecek bütün bilgi veya belgeyi, bilgi edinme hakkının kullanımını kolaylaştıracak şekilde tasnif etme görevi yüklenmiş; bu amaçla kurum
/
ve kuruluşların belge kayıt, dosyalama ve arşiv düzeniyle ilgili gerekli idari ve teknik tedbirleri alması gerektiği belirtilmiştir.
19. Anayasa Mahkemesi de konuya ilişkin bir bireysel başvuru kararında, bu hükmü göz önünde bulundurarak olağan bir çalışma ile kolayca oluşturulabilecek, filtrelenmesi ve derlenmesi hususunda idareye çok fazla külfet yüklemeyecek türden bilgi taleplerinin ayrı ve özel bir araştırma yapılmasını gerektiren talepler olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir (B. No: 2016/6815, 15/2/2023, § 70).
Ayrıca, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu, 4982 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin 2’nci fıkrasının, talep edilen bilginin oluşturulması için yapılacak özel araştırma, çalışma veya analizin oluşturacağı külfet ile bilgiye erişimin sağlanması halinde oluşacak fayda arasında makul bir denge gözetilerek uygulanması gerektiğini ifade etmektedir (Bilgi Edinme Değ erlendirme Kurulu, T.C. BEDK K ar ar la r ı Işığında Bilgi
Edinme Hakkı Kanunu, 2022, sf.124-125, https://bedk.adalet.gov.tr/SayfaDetay/yayinlar, Erişi m Tarihi:
24.06.2024).
20. Somut olayda başvuranın talebinin reddedilme sebebi olarak 4982 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin ilk iki fıkrası gösterilmiş olması dolayısıyla İdarenin, anılan fıkrayla kendisine tanınan takdir yetkisini hukuka uygun kullanıp kullanmadığının tespiti için başvuranın bilgi edinme talebinin, İdarenin elinde mevcut olmayan veya görevi gereği mevcut olması gerekmeyen ve olağan bir çalışmayla karşılanabilecek bilgi veya belgelerden olup olmadığının ortaya konulması gerekir.
21. Bu kapsamda İdare tarafından kurumumuza iletilen cevabi yazılarda yer aldığı üzere; 22. Adalet Bakanlığı tarafından TBB Başkanlığına gönderilen 27/12/2016 tarihli yazıda özetle; Avukatlık
Kanunu’nun 8’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Bakanlığa gönderilen ruhsat başvurularına ilişkin dosyaların 30.12.2016 tarihinden itibaren elektronik ortamda UHAP-UYAP üzerinden gönderilmesi gerektiği belirtilmiştir.
23. Nitekim barolar, TBB tarafından 01/01/2017 tarihinden itibaren ruhsat işlemlerinin sadece UHAP sistemi üzerinden yapılacağı ve fiziki dosya kabul edilmeyeceği ve bu tarihten itibaren avukatlık ruhsatı başvurularında tüm dosya ve eklerinin dijital ortamda gönderilmesi gerektiği hususunda bilgilendirilmiştir.
UHAP sisteminde mezuniyet bilgileri sekmesinin yer aldığı, bu sekmeye levhasına kayıtlanan baro başkanlığınca veya avukatlarca giriş yapılabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca bu alanın doldurulması zorunlu bir alan olmadığı, Türkiye’de bulunan bir üniversiteden fark derslerinin alındığı ve bu şekilde denklik sağlandığı dikkate alındığında ilgililerin yurt dışından mezun olduğu üniversiteyi değil denklik alınan üniversiteyi ilgili alana doldurma ihtimallerinin de bulunması sebebiyle sağlıklı veri bulunamayabileceği ihtimali olduğu ve her ne kadar UHAP sistemi üzerinden mezuniyet sekmesi aracılıyla filtreleme yapılabilse de bu listenin gerçek veri niteliğinde olmayacağı belirtilmiştir.
24. Avukatlık ruhsatı başvurularında tüm dosyaların ve eklerinin dijital ortamda UHAP sistemi üzerinden gönderilmesi gerektiği, Avukatlık Kanunu gereğince mezuniyet bilgisinin başvuruda yer alması gereken belgelerden olduğu, bu sebeple başvuranın talebine konu verinin UHAP sisteminde yer aldığı ancak verinin doğru şekilde tespiti için UHAP sistemindeki verilerin tek tek taranması gerektiği görülmektedir.
25. Bu sebeple mevcut başvuruda talep edilen bilginin, olağan bir çalışma ile kolayca oluşturulabilecek, filtrelenmesi ve derlenmesi hususunda idareye çok fazla külfet yüklemeyecek türden bir bilgi olmadığı dolayısıyla bu bilginin özel bir araştırma, çalışma veya analiz gerektireceği tespiti yapılmış ve başvuranın talebinin karşılanmasının İdareye oluşturacağı külfet ile başvurunun karşılanması halinde başvuran
nezdinde ortaya çıkacak fayda arasındaki dengeleme işleminin yapılmasında İdarenin takdir yetkisini kullanması noktasında makul dengeyi gözetmediği sonucuna varılmamıştır.
26. Sonuç olarak yukarıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın bilgi edinme talebinin, İdarece 4982 sayılı Kanun’un 7/2’nci fıkrası kapsamında reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İ yi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 27. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, gerek başvuranın dilekçesi gerekse de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından süresi içerisinde işlem tesis ettiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
28. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle B AŞVURUNUN REDDİ NE; Kara rın B aşvu rana ve Türkiye Barolar B irliğin e teb li ğin e, Türkiye Cumhuriyeti Kamu B aşd en etçisi n ce karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aş d en etçis i
/