|
ÖZET: Başvuran, Millî Savunma Bakanlığına bağlı Tuzla Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen işçi alım sınavını kazanmasına rağmen, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesindeki şartları taşımadığı gerekçesiyle iş başvurusunun reddedildiğini belirtmektedir. İdari yargıya başvurarak İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nden lehine bir karar almasına rağmen, idare bu kararı uygulamaktan kaçınarak başvurusunu tekrar reddetmiştir. Başvuran, ilgili mahkeme kararının uygulanmasını talep etmektedir.
Millî Savunma Bakanlığı, başvuranın iş başvurusunun iptaline ilişkin açıklamalarında, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığını ve bu nedenle başvurunun tekrar reddedildiğini ifade etmiştir. Ancak, mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmemesi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum olarak değerlendirilmiştir. Anayasa ve ilgili mevzuat gereği, idarelerin mahkeme kararlarına uyması zorunludur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, mahkeme kararının yerine getirilmesi için Millî Savunma Bakanlığına tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, kararın uygulanmaması durumunda hukuki sorumluluğunun devam edeceği belirtilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde yargı yoluna başvurma hakkı da korunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11559-S.24.17573
BAŞVURU NO : 2024/7238
KARAR TARİHİ : 22.10.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın lehine verilen mahkeme kararına istinaden işe başlatılması istemi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 06.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Tuzla Askeri Fabrikalar
Genel Müdürlüğü 41. Bakım Müdürlüğünün işçi alımına ilişin yapılan sınavını kazandığını ancak Kamu
Kurum ve Kuruluşlarına İşçi alınmasında uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4.
maddesinde aranan şartları taşımadığından bahisle iş başvurusunun reddedildiğini, idari işlemin iptaline ilişkin olarak idari yargıya başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi
/ Esas ve / Karar sayılı dosyası ile de lehine olarak 26/10/2023 tarihinde kesin olarak sonuçlandığını ancak idarenin iş başvurusunu işçi alımına ilişkin yönetmeliğin aynı maddesini tekrar gerekçe göstererek reddettiğini belirtmektedir. Başvuran işe başlatılmasını, ilgili İdare Mahkemesi kararının uygulanmasını ve bu hususta gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 01/07/2024 tarih ve S. sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Millî
Savunma Bakanlığına bağlı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 25/09/2024 tarih ve E- sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
Mah. Zeytindalı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA
2.1) Konu hakkında yapılan inceleme neticesinde; Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğünün işçi ihtiyacının
karşılanması maksadıyla icra edilen işçi temini faaliyetleri kapsamında, oto-mekaniker kadrosu için yapılan sınavı kazanan başvuranın iş başvurusunun Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Alınmasında Uygulanacak
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde aranan şartların sağlanmaması nedeniyle iptal edildiği,
2.2) Bunun üzerine başvuran tarafından açılan davada İstanbul 14’üncü İdare Mahkemesinin 31/03/2023
tarih ve / E., / K.,sayılı kararı ile İdare tarafından yapılan işlemin iptaline karar verildiği, ayrıca anılan kararda 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca davacı hakkında güvenlik soruşturmasının her zaman yapılabileceği/yaptırılabileceği ve bunun sonucuna göre değerlendirme yapılarak işlem tesis edilebileceğinin belirtildiği,
2.3) Mahkeme tarafından verilen karar üzerine, davacı hakkında yapılan yeniden değerlendirme sonucunun
olumsuz sonuçlanması neticesinde, Kamu Kurum ve Kurulularında İşçi Alımlarında Uygulanacak Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde aranan şartları sağlamaması nedeniyle davacının iş başvurusunun tekrar iptal edildiğinin anlaşıldığı,
2.4) 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 9’uncu maddesinin 2’nci
fıkrasında; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin her evresinde gizliliğe uyulur. İlgili bilgi ve belgeler yasal olarak bilmesi gerekenlerden başkasına verilmez ve açıklanmaz.” 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.” Hükmünü,
2.5) 6318 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge isteme” başlıklı 18’inci
maddesinde; “…(2) Devlet sırrı veya ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, yetkili mercilerin en üst makam veya kurulunca gerekçesi belirtmek suretiyle verilmeyebilir. Ancak, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebilir.” Hükmünün amir olduğu, bu kapsamda yapılan değerlendirme sonucunda, talep edilen bilgi ve belgelerin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında yer aldığının kıymetlendirildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.16 Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.”
3.2) “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve
hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. (Ek fıkra: 3/10/2001-4709/16 md.) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”
3.3) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Devlet çalışanların hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.”
3.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.5) “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138’inci maddesinde; “Yasama ve yürütme organları ile
idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
3.6) “Görev ve yetkileri” başlıklı 148’inci maddesinde; “…(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes,
Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun,
5.1) “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesinde; “(1)Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz (30) günü geçemez.”
5.2) “İstinaf” başlıklı 45’inci maddesinde; “1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka
kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Ancak, konusu beş bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
2. İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. İstinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan kanun yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir.
3. Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.
4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı
/
veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.”
6) 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun;
6.1) “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.”
6.2) “Arşiv araştırması” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Arşiv araştırması;
a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.
6.3) “Güvenlik soruşturması” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Güvenlik soruşturması, arşiv
araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c)
Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.”
6.4) “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.
Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler
hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme
Komisyonunca yapılır.
(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.”
7) 03/06/2022 tarihli ve 31855 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dar
Yönetmeliğin,
7.1) “Amaç” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, haklarında güvenlik soruşturması ve/veya
arşiv araştırması yapılacak kişileri, talep eden kurum ve kuruluşları ve yapacak birimleri kapsar.”,
7.2) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
7.3) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bilmesi gereken: Gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri ancak görevinden dolayı öğrenen, onu inceleyen, uygulayan ve korumaktan sorumlu bulunanları, b) Değerlendirme Komisyonu: Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyonu,…”
7.4) “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 12’nci maddesinde; “1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.
Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme
Komisyonunca yapılır.
…
4) Değerlendirme Komisyonu, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen
verileri analiz ederek ilgili kişinin memuriyete ya da kamu görevine atanıp atanmaması veya gizlilik dereceli birim ve kısımlarda yahut milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde çalışıp çalışmaması gibi hususlarda nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur….”
7.5) “Kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeler” başlıklı 13’üncü maddesinde; “1) Güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kişinin istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili
/
kişisel verileri hakkında bilgilendirilmesi, bu verilere erişmesi, bunların düzeltilmesi ve silinmesi taleplerine ilişkin tedbirler alınır.
2) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu kişisel verilerin doğru ve güncel olması esastır. Bu
veriler, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak kullanılır.
(3) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında yürütülen iş ve işlemlerde, 24/3/2016 tarihli ve
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen genel ilkelere aykırı
hareket edilemez. Ancak milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler kişiye verilemez.”,
8) 9/8/2009 tarihli ve 27314 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin,
8.1) “İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; (1) İşçi olarak
alınacaklarda; a) 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla
Türk vatandaşı olmak, b) 18 yaşını tamamlamış olmak, c) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak, ç) Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak, şartları aranır.
(2) (Değişik: 5/5/2014-2014/6304 K.) Engellilerin, durumlarını ilgili mevzuatına göre yetkili sağlık kuruluşlarından alınan engelliler için sağlık kurulu raporuyla belgelendirmeleri gerekir.”,
8.2) “Kura usulüne tabi taleplerle ilgili aday listelerinin belirlenmesi” başlıklı 12’nci maddesinde;
“(Değişik:RG-9/11/2018-30590-C.K.-322/8 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarınca, ortaöğretim ve daha alt eğitim düzeyinde istihdam edilecek işçilerle, temizlik hizmetlerinde, güvenlik ve koruma hizmetlerinde, bakım ve onarım hizmetlerinde, eğitim şartı aranmaksızın kömür ve maden işletmelerinin yeraltı işlerinde çalıştırılacak işçilerle ilgili listeler, başvuranlar arasından çekilecek kura ile belirlenir. Kura çekimi, talebi veren kamu kurum ve kuruluşu tarafından iş ilanında belirtilen gün, saat ve adreste noter huzurunda yapılır. Adaylar, istemeleri hâlinde kura çekimini izleyebilir.
(2) Kamu kurum ve kuruluşlarınca, sınava alınacak asıl adayların listesi; a) Kurumun gönderdiği ve talep şartlarına uyan başvuru sahiplerinin tamamının yer aldığı listeler esas alınmak suretiyle, açık iş sayısının dört katı (4), b) Kurumun gönderdiği ve talep şartlarına uyan öncelik hakkına sahip olarak başvuranların tamamının yer aldığı listeler esas alınmak suretiyle, açık iş sayısının dört katı,(4) olarak kura çekimi sonucu belirlenir.
Kura ile ayrıca, aynı sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste oluşturulur. 5 inci maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinde belirtilenlerden talep şartlarına uygun adaylardan başvuranların tamamı öncelik hakkı sahiplerine ilişkin listelere dahil edilir.
8.3) “Duyuru” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Sınav gün, saat ve yeri ile sınava katılmaya hak kazanan
adaylar, kamu kurum ve kuruluşunun internet sitesinde duyurulur. Bu duyuru, tebliğ mahiyetinde kabul edilir ve ilgililerin adresine posta yolu ile ayrıca tebligat yapılmaz.”
8.4) “Sınav ve işe alım süreci” başlıklı 17’nci maddesinde; “(1) Kamu kurum ve kuruluşları işe
yerleştirilecek kişileri, Kurum tarafından gönderilen listelerdeki adaylar arasında yapacağı sınav ile belirler. Sınav; yazılı veya sözlü yöntemlerden biri veya ikisi kullanılarak, meslekî bilgi ve becerilere ilişkin konulardan yapılır. Ancak temizlik hizmetleri, güvenlik ve koruma hizmetleri, bakım ve onarım hizmetleri için yapılacak alımlarda kura sonrası sadece sözlü yöntem kullanılarak sınav yapılır.
(2) İşe alım sürecinin; kamu kurum ve kuruluşlarınca, Kurum tarafından gönderilen listelerin ulaşmasını müteakip yirmi gün içinde tamamlanması esastır.
(3) Sınavların gerçekleştirilmesi ile işe alım sürecinde uygulanacak diğer usul ve esaslar bu Yönetmelikte düzenlenen genel çerçeveye aykırı olmamak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenir. Belirlenen usul ve esaslar; adayların daveti, sınavın yöntemi ve sonuçların değerlendirilmesi, asil ve yedek adayların belirlenmesi, yedeklerden yerleştirme yapılması ile adaylara sonuçlarının duyurulması hususlarını da kapsar.”
Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran özetle; Milli Savunma Bakanlığının
ilgili Birimi tarafından işçi alımına ilişin yapılan sınavı kazandığını, ancak Kamu Kurum ve Kuruluşlarına
İşçi alınmasında uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde aranan şartları taşımadığından bahisle iş başvurunun reddedildiğini, konu ile ilgili dava açtığını ve İstanbul Bölge İdare
Mahkemesinin Kararının da lehine sonuçlandığını belirterek söz konusu kararın uygulanmasını talep etmektedir.
11) Hukuk devleti; “insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve
işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.” (Anayasa
Mahkemesi E.2013/44, K.2013/59, Resmi Gazete Tarihi: 02.05.2013)
12) İdare, eylem ve işlemlerinde kanunun çizdiği sınırlar içerisinde kalmak zorundadır. Anayasanın 8’inci
maddesinde bu husus yürütme yetkisi ve görevi Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine
getirilir denilerek ifade edilmiştir. (Kemal Gözler- Gürsel Kaplan İdare Hukukuna Giriş Ekin Basın Yayın
Dağıtım Ağustos 2017, s.28)
13) Yasama ve yürütme organları ile idareler, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bağımsız ve tarafsız
mahkemeler tarafından verilmiş kararlar hiçbir suretle değiştirilemeyeceği gibi idareler bu kararların yerine getirilmesini de geciktiremez.
14) Kanun koyucu, Anayasa’nın 138’inci ve İdari Yargılama Usulü Kanunun 28’inic maddesi ile yargı
kararlarının ne olursa olsun uygulanmamasından idareyi sorumlu tutmuş ve idarenin yargı kararlarını uygulaması hususunda idareye anayasal ve kanuni bir zorunluluk yüklenmiştir. Dolayısı ile idarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe, yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğu da devam edecektir. (Bkz: 2017/5018 Başvuru Numaralı ve 24.10.2017 tarihli Tavsiye Kararı)
15) Anayasa Mahkemesinin 14/01/2010 tarihli ve E. 2009/27, K. 2010/9 sayılı kararında; “Anayasa’nın 36.
maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biri olmakla birlikte aynı zamanda toplumsal barışı güçlendiren, bireyin adaleti bulma, hakkı olanı elde etme, haksızlığı önleme uğraşının da aracıdır. Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını değil, yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır.” İfadeleri yer almaktadır.
16) Somut olayda, idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuran tarafından idarinin işleminin
iptali için açılan davada İstanbul 14’üncü İdare Mahkemesinin 31/03/2023 tarih / Esas ve
/ Karar sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, ayrıca anılan kararda 7315 sayılı Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca davacı hakkında güvenlik soruşturmasının her zaman yapılabileceği/yaptırılabileceği ve bunun sonucuna göre değerlendirme yapılarak işlem tesis edilebileceğinin belirtildiği, Mahkeme tarafından verilen karar üzerine davacı hakkında yapılan yeniden değerlendirme sonucunun olumsuz sonuçlanması neticesinde; Kamu Kurum ve Kurulularında İşçi
Alımlarında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde aranan şartları sağlamaması nedeniyle davacının iş başvurusunun tekrar iptal edildiği anlaşılmaktadır.
17) Öte yandan idarenin, İstanbul 14’üncü İdare Mahkemesinin 31/03/2023 tarih / Esas ve
/ Karar sayılı kararının iptaline ilişkin olarak üst yargıya başvurduğu, İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi / Esas ve / Karar sayılı dosyası ile de başvuranın lehine olarak 26/10/2023 tarihinde idari işlemin iptalinin kesin olarak sonuçlandığı ancak idarenin iş başvurusunu işçi alımına ilişkin yönetmeliğin aynı maddesini tekrar gerekçe göstererek reddettiği görülmektedir.
18) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk
Devleti olması, Hukuk devleti ve Anayasanın 8. maddesi hükmü gereğince idari makamların görevlerini yerine getirirken hukuka, kanunlara ve çağdaş hukukta evrensel olarak kabul görmüş ilkelere de uygun hareket etmek zorunda olması, Anayasa’nın 138. maddesi hükmü gereği idarelerin, bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından verilmiş kararların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hususları dikkate
alındığında, başvuran lehine verilen söz konusu mahkeme kararının ifa edilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Söz konusu mahkeme kararının yerine getirilmesine yönelik makul sürede işlem tesisi için MİLLÎ
SAVUNMA BAKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına, Kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi